I OSK 1229/14

I OSK 1229/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Wiesław Morys
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 498/13 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2013-10-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 4,7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
art. 187
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 498/13 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. H. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 498/13 oddalił skargę J. H. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], zmienionym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], wszczął wobec aspiranta celnego, specjalisty Służby Celnej J. H. postępowanie dyscyplinarne w sprawie naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 166 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), polegające na tym, że obwiniony pełniąc obowiązki służbowe w dniu 2 lutego 2012 r. w Oddziale Celnym w [...] wykonał w sposób nieprawidłowy czynności służbowe poprzez potwierdzenie w systemie ECS wywozu towaru w postaci 1 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze 17 464 kg, podczas gdy z przedłożonych dokumentów wywozowych wynikało, że przedmiotem wywozu faktycznie był towar w postaci 243 opakowań zbiorczych o wadze 1 764 kg, a także, że otworzył w dniu 19 stycznia 2012 r. procedurę tranzytu na karnecie TIR nr [...] oraz w dniu 2 lutego 2012 r. procedurę tranzytu na karnecie TIR nr [...], mimo że Konwencja TIR wyklucza możliwość przewozu w tej procedurze towaru m.in. w postaci tytoniu i wyrobów podobnych o kodach [...], co stanowiło naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, w szczególności dotyczących rzetelnego wykonywania powierzonych zadań, tj. o naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 166 pkt 4 ww. ustawy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, po wysłuchaniu stron postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wydał w dniu [...] października 2012 r. orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym uznano J. H. za winnego zarzucanych mu czynów i na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej orzeczono wobec niego karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia J. H. wniósł o jego zmianę i uniewinnienie, bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego zmianę i wymierzenie łagodniejszej kary. Funkcjonariusz zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie: 1) art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Cywilnej, poprzez uznanie, że wykonywał on swoje obowiązki służbowe nierzetelnie, podczas gdy jego błąd winien zostać zakwalifikowany jako omyłka pisarska i nie powinien skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, 2) art. 168 ust. 1 powołanej ustawy, poprzez przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego zamiast rozmowy dyscyplinującej odnośnie ww. zdarzenia (podał, że nie neguje, że popełnił pomyłkę, jednakże nie było to działanie umyślne i niezwłocznie po wykryciu tej pomyłki rozpoczął starania w celu sprostowania swojego błędu, a to winno mieć wpływ na złagodzenie wymiaru kary, 3) art. 167 ust. 4 ww. ustawy, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i wymierzenie kary niewspółmiernej do przewinienia, a w szczególności do stopnia zawinienia, 4) art. 167 ust. 6 ustawy, poprzez brak zastosowania tego przepisu i nieuznanie przesłanek, które w przedmiotowej sprawie powinny skutkować złagodzeniem kary; 5) art. 4 K.p.k. w zw. z art. 7 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Cywilnej, poprzez brak uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść, tj. pracy w ciężkich warunkach atmosferycznych, którą wykonywał sam, przy mogącej wprowadzać w błąd treści Konwencji TIR co do towarów, które nie mogą być przewożone w procedurze wywozu, 6) art. 183 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o służbie Cywilnej, poprzez błędne przesłuchanie świadka; § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159) poprzez przekroczenie terminu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił powyższego odwołania i orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] marca 2013 r., wydanym na podstawie art. 437 § 1 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w dniu 19 stycznia 2012 r. w Oddziale Celnym w [...] został złożony przez [...] , [...] , [...] , [...] , [...] wniosek o zamknięcie procedury tranzytu i wywóz poza obszar Wspólnoty Europejskiej towarów zgodnie z wykazem znajdującym się na tym wniosku. Wśród wnioskowanych do zamknięcia procedur znajdował się dokument [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. gdzie przedmiotem eksportu były papierosy o masie 1350 kg. Zamknięcie procedury wywozu i potwierdzenie wystąpienia poza obszar Unii Europejskiej zostało dokonane przez J. H. Na czas operacji tranzytu ww. funkcjonariusz celny otworzył karnet TIR nr [...]. Masa towaru wpisana w karnecie TIR była zgodna z masą podaną na dokumencie towarzyszącym [...].
Następnie w dniu 2 lutego 2012 r. w Oddziale Celnym w [...] firma [...] z siedzibą w [...], złożyła zlecenie wydania z magazynu czasowego składowania nr [...] towaru w postaci papierosów znajdujących się w 243 opakowaniach zbiorczych o wadze brutto 1 764,00 kg. Towar ten został zgłoszony do objęcia procedurą wywozu, zgłoszenie celne przyjął oraz zwolnił do powyższej procedury J. H.
W związku z rozbieżnościami pomiędzy danymi wynikającymi z dokumentu uzyskanego z systemu ECS (towar w postaci 1 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze 17 464 kg) oraz włoskim tranzytowym dokumentem towarzyszącym (towarow w postaci 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze brutto 1 764,00 kg), ww. funkcjonariusz celny przeprowadził rewizję w magazynie czasowego składowania i ustalił, że ilość i rodzaj towaru jest zgodna z włoskim tranzytowym dokumentem towarzyszącym [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Po przeprowadzonej rewizji J. H. potwierdził w systemie ECS wywóz towaru w postaci 1 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze 17 464 kg i otworzył karnet TIR nr [...].
Organ podał, że powyższy stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów tj. raportu z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] ([...]) z kontroli przeprowadzonej przez zespół kontrolujący w ramach nadzoru specjalnego oraz pisma Referatu Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji z dnia 6 kwietnia 2012 r. ([...]). Dowody te nie zostały zakwestionowane przez obwinionego. Jedynie przesłuchanie świadka - kierownika Oddziału Celnego w [...], zgodnie z wnioskiem obwinionego, zostało powtórzone w dniu 1 sierpnia 2012 r.
Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, że w dniu 19 stycznia 2012 r. oraz w dniu 2 lutego 2012 r. dla towaru w postaci papierosów o kodzie [...] zostały otworzone karnety TIR o numerach [...] oraz [...]. Otwarcia tych karnetów dokonał J. H., który nie zaprzeczył temu faktowi. Jedynie w odwołaniu podniósł, że Konwencja TIR może wprowadzić w błąd co do towarów, które mogą być przewożone pod karnetem TIR oraz że Konwencja TIR nie wyklucza możliwości przewozu tytoniu i wyrobów o podobnych kodach.
Ustosunkowując do powyższego zarzutu organ dyscyplinarny II instancji wyjaśnił, że Decyzja Rady Unii Europejskiej z dnia 28 maja 2009 r. w sprawie opublikowania w skonsolidowanej formie tekstu Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) z dnia 14 listopada 1975 r. ze zmianami wprowadzonymi do konwencji od tej daty (2009/477/WE) w swej treści faktycznie nie wyklucza możliwości przewozu alkoholu oraz wyrobów tytoniowych pod osłoną karnetu TIR. Powyższe byłoby jednakże możliwe wyłącznie na formularzu karnetu TIR w wersji 2, którego wzór został zamieszczony w załączniku nr 1 do ww. Decyzji. Z załącznika tego wynika, że w przypadku przewozu papierosów i alkoholu wymagane jest, aby karnety TIR zawierały na okładce i na wszystkich odcinkach wyraźny napis "TABACCO/ALCOHOL" i "TABAC/ALCOOL". Karnety TIR o numerach [...] oraz [...] nie spełniały tego wymogu, w związku z czym J. H. nie powinien był otwierać ich dla przedmiotowego towaru w postaci papierosów.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że Konwencja TIR wprowadza w błąd co do uregulowań dotyczących możliwości przewozu towarów. Z załącznika nr 1 ww. Decyzji Rady Unii Europejskiej jednoznacznie wynika pod jakimi warunkami wyroby tytoniowe mogą być obejmowane karnetem TIR. Sposób uregulowania tej kwestii (wskazanie odpowiedniego wzoru formularza karnetu TIR) jest zrozumiały dla każdego, a w szczególności dla funkcjonariusza mianowanego do służby stałej i posiadającego wieloletni staż oraz doświadczenie takie jak J. H.
Jednocześnie organ podkreślił, że w myśl postanowień zawartych w decyzji podjętej przez Międzynarodową Unię Transportu Drogowego w Genewie (IRU), która zrzesza wszystkie stowarzyszenia poręczające ustanowione w myśl Konwencji TIR, istnieje ograniczenie w przewozach w ramach procedury TIR odnoszące się do następujących towarów: 1) alkohol i produkty pochodne o kodach [...]; 2) produkty tytoniowe (w tym tytoń do palenia) o kodach [...]. Do ww. towarów IRU nie zapewnia gwarancji, a zatem niemożliwy jest ich przewóz na podstawie karnetu TIR w żadnej z Umawiających się Stron Konwencji TIR. Postanowienia ww. decyzji IRU zostały ujęte w pkt. 3.7 Instrukcji w zakresie stosowania procedury TIR z dnia 5 września 2011r. (wersja obowiązująca w czasie popełnienia przez Obwinionego ww. czynów). Instrukcja ta jest stale aktualizowana na stronie internetowej i dostępna dla każdego funkcjonariusza celnego w celu uzupełniania wiedzy niezbędnej do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Reguły zaś dotyczące obejmowania wyrobów tytoniowych karnetem TIR wynikają szczegółowo z Konwencji TIR oraz z Instrukcji dotyczącej stosowania procedury TIR. Obwiniony mimo stałego i nieograniczonego dostępu do tych dokumentów, nie uzupełnił swej wiedzy w tym zakresie i w sposób nieprawidłowy otworzył karnety TIR o numerach [...] oraz [...] dla towaru, który według ww. decyzji IRU nie może być przewożony w ramach tej procedury.
Podniesione przez obwinionego zarzuty, że organ dyscyplinarny winien potraktować okoliczność potwierdzenia w dniu 2 lutego 2012 r. w systemie ECS wywozu towaru w postaci 1 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze 17 464 kg zamiast towaru w postaci papierosów 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze brutto 1 764,00 kg jako przewinienie mniejszej wagi i przeprowadzić z nim rozmowę dyscyplinującą oraz, że zdarzenie to należy traktować jako efekt jego pomyłki pisarskiej, Dyrektor Izby Celnej uznał za niezasadne. Zwrócił uwagę, że błędne dane nie zostały wprowadzone do systemu ECS przez obwinionego lecz jedynie przez niego potwierdzone. Nie można też oceniać tego zdarzenia w kategorii czynu stanowiącego przewinienie mniejszej wagi, gdyż potwierdzenie w systemie ECS wywozu 1 243 opakowań zbiorczych papierosów o wadze 17 464 kg stanowiło potwierdzenie nieprawdy. Wskazano jednocześnie, że organ odwoławczy nie twierdzi, iż było to działanie świadome i umyślne, szczególnie, że J. H. podjął próbę poinformowania docelowego urzędu celnego o powyższej rozbieżności a prawdopodobnie wpływ na potwierdzenie w systemie ECS nieprawidłowych danych miały warunki pracy opisane przez obwinionego. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że czynności te wykonał w sposób niedbały, nieprawidłowy i nierzetelny. Niedbałość polegała na niezgodnym z prawdą potwierdzeniu w systemie ECS ilości i wagi ww. towaru w postaci papierosów. Natomiast nierzetelność przejawiła się brakiem inicjatywy w aktualizowaniu na bieżąco wiedzy na temat możliwości obejmowania wyrobów tytoniowych procedurą TIR, pomimo tego, że miał dostęp do wszelkich regulacji dotyczących tej kwestii. Skutkiem takiego postępowania było nieprawidłowe objęcie w dniu 2 lutego 2012r. karnetem TIR nr [...] ww. wyrobów tytoniowych. Organ zauważył, że nie był to pierwszy przypadek nieprawidłowego objęcia przez obwinionego wyrobów tytoniowych procedurą TIR. Jak wyżej wykazano, miało to już miejsce w dniu 19 stycznia 2012 r., gdy otworzył dla takich wyrobów karnet TIR nr [...].
Za niesłuszne uznano zarzuty naruszenia przez organ dyscyplinarny I instancji przepisów art. 122 pkt 2 oraz art. 168 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, bowiem okoliczność powielania tego samego błędu, brak inicjatywy w uzupełnianiu wiedzy zawodowej niezbędnej do wykonywania bieżących zadań oraz fakt potwierdzenia nieprawdy nie mogły być potraktowane jako przewinienie mniejszej wagi. Świadczyły natomiast o nierzetelności i niedbalstwie obwinionego, co zgodnie z art. 166 ust. 4 ww. ustawy stanowi podstawę do pociągnięcia funkcjonariusza celnego do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Organ wskazał, że biorąc pod uwagę, wymiar i powagę wykazanego wyżej naruszenia obowiązków służbowych, a także jego skutki w postaci poświadczenia nieprawdy, uznać należało, że obwiniony zasługiwał na karę w zaostrzonym wymiarze. Jego czyn naraził Służbę Celną na utratę dobrego imienia oraz zaufania, co do jej profesjonalizmu i działania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie podniesiono, że nie bez znaczenia pozostają okoliczności łagodzące w postaci nieumyślności działania, chęci naprawienia popełnionego błędu, trudnych warunków pracy oraz czasochłonność i ilość przydzielonych mu zadań. W ocenie organu analiza wszystkich czynników, zarówno wpływających na zaostrzenie jak i na złagodzenia kary, spowodowała wymierzenie kara nagany z ostrzeżeniem, jako adekwatnej do czynów popełnionych przez J. H. Przy czym uznanie organu dyscyplinarnego I instancji odnośnie wymierzonej kary nie przekroczyło luzu decyzyjnego. Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej organ wziął także pod uwagę dotychczasowy przebieg służby obwinionego oraz oceny okresowe i opinie służbowe za okres od 2005 do 2010 r.
Organ drugiej instancji za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 183 K.p.k. zw. z art. 187 ustawy poprzez uchylanie się Kierownika Oddziału Celnego w [...] od udzielenia odpowiedzi na pytania zadawane w czasie przesłuchania w charakterze świadka. W tym zakresie organ odwoławczy uznał wyjaśnienia złożone przez obwinionego a wskazane przez niego okoliczności zostały uznane za wpływające na złagodzenie wymiaru kary. Złożenie zeznań przez ww. świadka nie miałoby wpływu na treść orzeczenia dyscyplinarnego.
Za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia § 2 powołanego rozporządzenia, poprzez przekroczenie terminu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego i wyjaśnił, że polecenie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] dotyczące wszczęcia postępowania wyjaśniającego zostało wydane w dniu [...] lutego 2012 r. Rzecznik dyscyplinarny otrzymał powyższe polecenie w dniu [...] lutego 2012 r. (w poniedziałek), gdyż jak wynika z listy obecności, w dniach 23-24 lutego 2012 r. (czwartek i piątek) był nieobecny w służbie. Zatem dopiero od dnia 27 lutego 2012 r. rozpoczął się bieg terminu określonego w § 2 ww. rozporządzenia. Wydając w dniu 28 lutego 2012 r. postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny zachował 3 dniowy termin, o którym mowa w ww. przepisie prawa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J.H. wnosząc o zmianę orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego w [...] i uniewinnienie, bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego zmianę i wymierzenie łagodniejszej kary. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez uznanie, że wykonywał swoje obowiązki służbowe nierzetelnie, podczas gdy jego błąd winien zostać zakwalifikowany jako omyłka pisarska i nie powinien skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego;
2) art. 168 ust. 1 powołanej ustawy, poprzez przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego zamiast rozmowy dyscyplinującej odnośnie ww. zdarzenia;
3) art. 167 ust. 4 ww. ustawy, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i wymierzenie kary niewspółmiernej do przewinienia, a w szczególności do stopnia zawinienia;
4) art. 167 ust. 6 tej ustawy, poprzez brak zastosowania tego przepisu i nieuznanie przesłanek, które w przedmiotowej sprawie powinny skutkować złagodzeniem kary.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów proceduralnych tj.:
1) art. 4 K.p.k. w zw. z art. 7 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Cywilnej, poprzez brak uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść, które wskazał w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji;
2) art. 183 K.p.k. w zw. z art. 187 powołanej ustawy, poprzez błędne jego zastosowanie
i umożliwienie Kierownikowi Oddziału Celnego w [...] uchylania się od udzielenia odpowiedzi na pytania zadawane przez obwinionego podczas przesłuchania w charakterze świadka;
3) § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, poprzez przekroczenie terminu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym zaskarżonym orzeczeniem skarżący został uznany za winnego wykonywania w sposób nieprawidłowy czynności służbowych określonych w art. 122 pkt 2 ustawy o Słubie Celnej, co skutkowało odpowiedzialnością dyscyplinarną przewidzianą art. 166 pkt 4 tej ustawy, a w konsekwencji nałożeniem na obwinionego kary dyscyplinarnej - nagany z ostrzeżeniem, stosownie do uregulowania zawartego w art. 167 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy.
Sąd Wojewódzki stwierdził, iż ustalony w toku postępowania dyscyplinarnego i przedstawiony w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia stan faktyczny nie jest sporny między stronami, a skarżący kwestionując rodzaj wymierzonej kary dyscyplinarnej podnosił, że w jego ocenie doszło jedynie do omyłki pisarskiej spowodowanej dużym natężeniem pracy, niekorzystnymi warunkami pracy, tj. bardzo niską temperaturą, brakiem odpowiedniego obuwia i odzieży, a także niejasnością przepisów.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 1 ust. 1 ustawy Służbie Celnej oraz powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04, wskazujący na wieloaspektowy, publiczny wymiar Służby Celnej, co powoduje, że w istotnym stopniu jej działanie a nawet wyobrażenia o nich, kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej muszą być tak wysokie, aby podstawy ich autorytetu umacniały. Okoliczność, że wymagania takie w stosunku do nich są niejednokrotnie wyższe niż w stosunku do innych służb nie oznacza, że w stosunku do innych służb nie mogą być zwiększone, o ile tego wymagać będzie sytuacja, zaś troska o dobro służby publicznej - Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować ją będzie duży stopień represyjności. Stąd też, stosownie do treści art. 166 ustawy o Służbie Celnej, naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariusza może skutkować wymierzeniem kary dyscyplinarnej, jednej z wymienionych w art. 167 ustawy. Stosownie do treści art. 167 ust. 4 ustawy wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Jednocześnie przepis art. 167 ust. 5 ustawy wskazuje okoliczności wpływające na zaostrzenie kary, zaś ust. 6 tego przepisu - okoliczności wpływające na złagodzenie kary, a nawet w art. 168, w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi - odstąpienie od wszczęcia postępowania poprzestając na rozmowie dyscyplinującej. Tak sformułowane przepisy, w świetle niespornego stanu faktycznego sprawy przesądzają o tym, że wymiar kary dyscyplinarnej obejmuje sferę uznaniową organu. Oznacza to więc przypisanie organowi administracji publicznej przepisami prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego, polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej kwestii, które wymykają się spod kontroli sądowej (/tak wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I OSK 474/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie Sądu wojewódzkiego, orzekające w sprawie organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, szeroko i przekonywająco uzasadniając swoje stanowisko, a więc wydane rozstrzygniecie nie nosi cech dowolności.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż sądowa kontrola aktów wydanych w ramach uznania administracyjnego jest kontrolą ograniczoną, nie obejmującą celowości wyboru przez organ takiego a nie innego rozstrzygnięcia lecz ogranicza się jedynie do zbadania czy wybór ten nie nosi cechy dowolności, a w rozpoznawanej sprawie Sąd takiej nie dopatrzył się.
Z podanych powyżej przyczyn nie można było podzielić zarzutów naruszenia przepisów art. 122 pkt 2, art. 167 ust. 4 i 6 oraz art. 168 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Wbrew także zarzutom skargi, zdaniem Sądu wojewódzkiego, orzekające w sprawie organy nie naruszyły też przepisów proceduralnych, a zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, które zostało w sposób dostateczny uzasadnione z uwzględnieniem przebiegu dotychczasowej służby skarżącego, a także wskazanych przez skarżącego okoliczności.
Za bezzasadny Sąd również uznał zarzut naruszenia § 2 powołanego rozporządzenia, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wyjaśnienia zawartego przez Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym wynika, że termin do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w rozpoznawanej sprawie został zachowany.
Odnosząc się do żądania skarżącego w zakresie zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez uniewinnienie obwinionego, czy też wymierzenia łagodniejszej kary dyscyplinarnej Sąd wskazał, iż treść art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako P.p.s.a.) pozwala Sądowi wydać jedynie rozstrzygnięcie kasatoryjne.
Z tych też powodów Sąd wojewódzki uznał, iż skoro zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne wydane w ramach uznania administracyjnego nie narusza prawa i nie jest dowolne, skargę J. H. należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. H., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a polegające na obrazie:
1) art. 122 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej - poprzez przyjęcie, iż obwiniony wykonał swoje obowiązki nierzetelnie, podczas gdy błąd obwinionego winien być zakwalifikowany jedynie jako pomyłka pisarska i nie powinien skutkować wszczynaniem postępowania dyscyplinarnego,
2) art. 168 ust. 1 powołanej ustawy, przez brak zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę całokształt jej okoliczności, występuje co najwyżej przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi i należałoby odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia rozmowę dyscyplinującą,
3) art. 167 ust. 4 tej ustawy, przez niewłaściwą wykładnię tego przepisu i wymierzenie kary niewspółmiernej do przewinienia i stopnia zawinienia,
4) art. 167 ust. 6 ww. ustawy, przez brak zastosowania tego przepisu i w rezultacie brak uznania przesłanek, które w tej przedmiotowej sprawie bezwzględnie powinny skutkować złagodzeniem kary.
Skarżący kasacyjnie podniósł również zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na obrazie:
1) art. 4 K.p.k w zw. z art. 7 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, przez nieuwzględnienie w przedmiotowej sprawie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego tj. tego że pracował on w ciężkich warunkach atmosferycznych, wykonywał swoje obowiązki jednoosobowo w sytuacji gdy nakład pracy był znaczny, zaraz po zorientowaniu się że popełnił błąd rozpoczął proces naprawienia go, konwencja TIR w samej swojej treści może wprowadzać w błąd co do towarów, które nie mogą być przewożone w tej procedurze,
2) art. 183 K.p.k. z zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celne, poprzez błędne jego zastosowanie i umożliwienie skorzystania z przepisu art. 183 K.p.k. L. H. przesłuchiwanemu w postępowaniu dyscyplinarnym; świadek uchylając się od odpowiedzi na pytania zadane przez obwinionego wielokrotnie powoływał się na ten przepis w sytuacji gdy, odpowiedź na zadane pytania nie naraziłaby jego ani jego osób najbliższych na odpowiedzialność karną, natomiast umożliwiłaby zobrazowanie faktycznej sytuacji panującej w Oddziale Celnym w [...] w dniu 2 lutego 2012 r.
3) § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, przez przekroczenie terminu zawartego w tym przepisie.
Z podanych względów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wadliwie oddalił skargę na wydane przez Dyrektora Izby Celnej w [...] orzeczenie dyscyplinarne, bowiem nie rozważył należycie argumentacji i zarzutów zawartych w skardze. W efekcie wyrok tego Sądu nie uwzględnia okoliczności sprawy, a w szczególności braku zapewnienia przez pracodawcę obwinionemu możliwości należytego wykonywania swoich obowiązków. Obwiniony kwestionował zarówno ustalenia organu pierwszej jak i drugiej instancji i zarzucał rażące naruszenie przepisów ustawy o Służbie Celnej (art. 122, art. 167 oraz art. 168) oraz naruszenie przepisów postępowania i w tym zakresie kwestionuje także ustalenia poczynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Wbrew ustaleniom Sądu zawsze wypełniał swoje obowiązki w sposób należyty. W sprawie jest bezsporne, że dniu 2 lutego 2012 r. sam wykonywał wszystkie odprawy, pomimo, że w tym dniu na służbie było także dwóch innych funkcjonariuszy, jednak nie zajmowali się oni odprawami celnymi. W tym dniu panowały bardzo niekorzystne warunki atmosferyczne (temperatura poniżej minus 20 stopni). Obwiniony nie dysponował odpowiednim obuwiem i odzieżą. Odprawy były czasochłonne, a ich ilość była znaczna. Te wszystkie czynniki miały ogromny wpływ na pracę obwinionego.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, pomyłka obwinionego nie może być zakwalifikowana jako nierzetelne wykonanie obowiązków, lecz jako pomyłka pisarska, która zdarza się przy dużym natężeniu pracy. W przypadku przyjęcia, że działanie obwinionego nosiło znamiona przewinienia dyscyplinarnego to należałoby przyjąć co najwyżej przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, zgodnie z art. 168 ustawy o Służbie Celnej. Obwiniony bowiem nigdy nie negował faktu popełnienia pomyłki, lecz nie było to działanie nie umyślne. Po tym jak zorientował o popełnionej pomyłce rozpoczął starania w celu sprostowania swojego błędu. Zawiadomił przełożonego oraz wysłał pismo w języku polskim i angielskim do oddziału celnego we Włoszech.
W ocenie skarżącego kasacyjnie w jego sprawie orzeczono karę niewspółmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności nie uwzględniono okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutków, w tym następstw dla służby, rodzaju i stopnia naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudek jego działania, zachowania funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowego przebiegu służby. Okoliczności popełnienia przewinienia były zaś jasno opisane przez obwinionego i nie budziły żadnych podejrzeń. Negatywnych skutków jego działania nie było. Obwinionemu nigdy wcześniej nie zdarzały się takie błędy a zaraz po zorientowaniu się o pomyłce poczynił starania w celu jej eliminacji. W sprawie podkreślano wielokrotnie, że obwiniony nie chciał, ani nawet nie godził się na popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, zrobił to nieumyślnie. Przełożony obwinionego został poinformowany o sytuacji zaraz po tym jak obwiniony dowiedział się o popełnieniu błędu.
Skarżący kasacyjnie podtrzymując swoje wszystkie wcześniej zgłaszane zarzuty, dotyczące naruszenia przez organy zasad postępowania, zwrócił uwagę na to, że organ rozpatrując przedmiotową sprawę koncentrował się wyłącznie na okolicznościach obciążających obwinionego. Uczynił to wbrew wyrażonej w art. 4 K.p.k. zasadzie obiektywizmu. Organ wydający orzeczenie przyjął, że obwiniony J. H. wpisał w tej sprawie towary w procedurze TIR pomimo, iż Konwencja TIR wyklucza możliwość przewozu w tej procedurze towaru m.in. w postaci tytoniu i wyrobów podobnych o kodach [...]. W tamtym okresie w Oddziale Celnym w [...] nie było dopracowanych reguł postępowania w tym zakresie i nie było przeprowadzone żadne szkolenie na ten temat. W Konwencji nie ma zapisu o tym, że Konwencja TIR wyklucza możliwość przewozu w tej procedurze towaru m.in. w postaci tytoniu i wyrobów podobnych o kodach [...]. Co więcej w nocie wyjaśniającej 0.8.3 napisane jest: "Zaleca się władzom celnym ograniczyć do równowartości 50 000 dolarów USA maksymalną wysokość kwoty od jednego karnetu TIR, która może być żądana od stowarzyszenia poręczającego".
Skarżący kasacyjnie zwrócił także uwagę, iż w świetle § 2 powołanego na wstępie rozporządzenia, rzecznik dyscyplinarny niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni po otrzymaniu zlecenia organu dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. W przedmiotowej sprawie polecenie Naczelnika Urzędu Celnego dotyczące wszczęcia postępowania wyjaśniającego wydane zostało 23 lutego 2012 r. a postanowienia o wszczęciu postępowania datowane jest na 28 lutego 2012. Tym samym przekroczono termin opisany w § 2 powołanego rozporządzenia.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie ma rzecz organu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie wprawdzie w skardze kasacyjnej nie powołano art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. lecz z jej treści wyraźnie wynika, iż wniesiony środek zaskrzenia opiera się na obu podstawach określonych w tym przepisie. Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, choć nie powołuje przy tym naruszonych przez Sąd pierwszej instancji przepisów P.p.s.a. Na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, (publik. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów procesowych z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów P.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów. Jednocześnie jednak taki sposób jego prezentacji ogranicza w istotnym stopniu skuteczność zarzutu kasacyjnego z powodu braku możliwości nałożenia samej kontroli kasacyjnej oraz jej wyniku dokonanej na określoną i wskazaną w skardze kasacyjnej argumentację, "zwalczającą" argumentację przeprowadzoną w tym zakresie przez sąd pierwszej instancji.
Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu zarzut odnoszący się do uchybień procesowych, w tym przypadku naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec naruszenia, zdaniem kasatora, wskazanych w skardze kasacyjnych przepisów procesowych. Wskazać należy, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości, co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem z wyroku wynika, jak to ma miejsce w analizowanym przypadku, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej.
Nie można bowiem zaakceptować poglądu, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 4 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 187 ustawy o Słubie Celnej, poprzez brak uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść strony. Przepisy art. 4 i 7 K.p.k., mające w zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Celnej poprzez art. 187 powołanej ustawy, stanowią generalną zasadę prowadzenia przez organy uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego oraz kształtowania swego przekonania na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd I instancji tych przepisów nie stosował, lecz kontrolował poprawności ich stosowania przez organy dyscyplinarne orzekające w sprawie. Z akt postępowania dyscyplinarnego jednoznacznie zaś wynika, iż okoliczności na które powoływał się skarżący m.in. w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji (jednoosobowa praca w ciężkich warunkach atmosferycznych, przy znacznym nakładzie pracy, niezwłoczne podjęcie działań mających na celu usuniecie dostrzeżonego błędu, trudności interpretacyjne Konwencji TIR) były przez organy orzekające ocenione, czego wyraz znajduje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Celnej nie podzielił jedynie zasadności twierdzeń o praktycznych trudnościach w stosowaniu Konwencji TIR, albowiem powołał się na wyraźne rozróżnienie formularzy Karnetu TIR do odprawy wyrobów alkoholowych i tytoniowych, wynikające z decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 28 maja 2009 r. w sprawie opublikowania w skonsolidowanej formie tekstu Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR z dnia 1975 r. ze zmianami wprowadzonymi do Konwencji, która to decyzja powinna być obwinionemu znana, a jej postanowienia stosowane przy odprawach z procedurą TIR. Pozostałe zaś okoliczności organ uznał za świadczące na korzyść strony. Powyższe ustalenia nie przemawiają za zasadnością zarzutów sformowanych na wstępie, co czyni w tym zakresie kontrolę sądową prawidłową.
Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia art. 183 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, należy wskazać, iż w sytuacji przewidzianej w art. 183 § 1 świadek nie ma obowiązku oświadczać, dlaczego odmawia odpowiedzi. Myślą przewodnią tego przepisu jest bowiem to, że nie należy nikogo stawiać w położeniu przymusowym, w którym musi albo kłamać, albo zeznając prawdę obciążyć siebie lub osobę mu najbliższą (patrz wyrok SN IV KR 313/74, publik. OSPiKA 1978, z. 9, poz. 153). W praktycznym wymiarze oznacza to, iż postępowanie dyscyplinarne w Służbie Celnej nie przewiduje prawnej instytucji "przymuszenia" udzielenia odpowiedzi przez świadka na pytania przesłuchującego, jeżeli ten odmawia ich udzielenia powołując się na uprawnienie z art. 183 § 1 K.p.k. Jako dowód w sprawie dopuszczono zatem i oceniono protokół przesłuchania świadka L. H. – Kierownika Oddziału Celnego w [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r., w formie i treści zgodnej z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. To z kolej czyni powyższy zarzut niezasadnym.
Chybiony jest także zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, przez przekroczenie terminu zawartego w tym przepisie. Powołany przepis zawiera dwie jednostki redakcyjne, zaś ze sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej płynie wniosek, iż kasator upatruje naruszenia ust. 1 tego §. Zgodnie z jego treścią, rzecznik dyscyplinarny niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni po otrzymaniu zlecenia organu dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Wskazany przepis bieg terminu do wydania przedmiotowego postanowienia uzależnia od momentu otrzymania zlecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez rzecznika dyscyplinarnego. W realiach niniejszej sprawy, co było przedmiotem wyjaśnienia organu w postępowaniu odwoławczym, rzecznik dyscyplinarny otrzymał powyższe polecenie w dniu 27 lutego 2012 r. Zatem wydając w dniu 28 lutego 2012 r. postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny zachował 3 dniowy termin, o którym mowa w ww. przepisie prawa. Nadmienić także wypada, iż termin określony w § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia ma charakter instrukcyjny, co oznacza, iż jego potencjalne uchybienie nie może mieć istotnego wpływu na tok prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a następnie dyscyplinarnego przeciwko obwinionemu.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo przyjął, iż kontrolę zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego należało przeprowadzić w oparciu o regulacje rozdziału 11 (art.166 – 187) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych oraz, że stosownie do treści art. 187 cyt. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji przepisy te nie zostały w rozpoznawanej sprawie naruszone.
Autor kasacji, formułując zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 122 pkt 2 ustawy o Słubie Cywilnej wskazał, iż przypisane mu przewinienia dyscyplinarne w istocie nie stanowią naruszenia obowiązku, o którym mowa w tym przepisie. Zgodnie bowiem z art. 122 powołanej ustawy, funkcjonariusz jest obowiązany w szczególności rzetelnie i terminowo wykonywać powierzone zadania, zaś błąd potwierdzenia w systemie ECS wywozu towaru w zawyżonej wysokości, którego obwiniony na żadnym etapie postępowania nie kwestionował, jest jedynie błędem rachunkowym. Podobnie otwarcie przez niego w dniu 19 stycznia i 2 lutego 2012 r. procedury tranzytu na karcie TIR, jako dokonane w oparciu o budzące wątpliwości interpretacyjne przepisy powołanej powyższej Konwencji TIR, nie stanowiło istotnego naruszenia obowiązków służbowych. Gdyby nawet przyjąć, iż naruszył on powyższe powinności, to należało odstąpić od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i przeprowadzić z nim rozmowę dyscyplinującą udokumentowaną w formie notatki, na co zezwalał organowi dyscyplinarnemu art. 168 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
Powyższy pogląd jest nie do zaakceptowania jeśli się zważy, iż w postępowaniu dyscyplinarnym ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż skarżący kasacyjnie dopuścił się naruszenia zarzucanych mu czynów. Potwierdzają to choćby wyniki kontroli przedstawionej przez Referat Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji w raporcie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]. Nie powielając zatem ustaleń i argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, należy wskazać, iż skarżący kasacyjnie błędnie bagatelizuje wagę swych czynów. Skarżący na skutek przeprowadzenia rewizji towaru w magazynie czasowego składowania powziął wiedzę o znacznych rozbieżnościach ilościowych pomiędzy towarem znajdującym się w magazynie a dokumentem tranzytowym, a mimo to w systemie ESC potwierdził wywóz towaru w ilości zawyżonej. Zatem bez względu na okoliczności temu towarzyszące (trudne warunki wykonywania pracy), niewątpliwie potwierdził on nieprawdę, co wskazuje na wykonywanie czynności służbowych w sposób nieprawidłowy, a co najmniej niedbały. Działanie obwinionego powodowało następczo konieczności usuwania nieścisłości poza procedurą elektronicznego systemu ESC. Skarżący przyznał w protokole przesłuchania obwinionego z dnia [...] stycznia 2013 r., iż korekta potwierdzenia wywozu w systemie ECS była możliwa tylko przez 3 godziny od dokonania tej czynności. Zatem niewłaściwie dokonana przez wymienionego procedura wywozu spowodowała funkcjonowanie w systemie ECS niezgodnej ze stanem faktycznym informacji, co mogło wywołać w tym czasie określone skutki (dokumentację z czynności wywozowych z dnia 2 lutego 2012 r. włączono w poczet materiału dowodowego postępowania prokuratorskiego prowadzonego przez Wydział [...] do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w [...]). Powyższe uchybienie niewątpliwie rzutuje na negatywne postrzeganie działania Służby Celnej przez partnerów zagranicznych i przedsiębiorców. Z tego też powodu, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, powyższego przewinienia nie można traktować jako błahego błędu.
Także w ww. protokole obwiniony wyjaśnił, iż otwierając procedurę TIR na wyroby tytoniowe opierał się na Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, a nie na instrukcji, która "wypadła mu całkowicie z głowy". Stwierdzi, że nie korzystał z Instrukcji, bo uważał, że jego wiedza jest w tym zakresie wystarczająca. Oświadczył, iż "W obecnej chwili po przeczytaniu instrukcji jestem świadomy, że instrukcja zabrania przewozu tytoniu i wyrobów tytoniowych za karnetem TIR". Powyższe dobitnie dowodzi, iż nie aktualizował on wiedzy na temat stosowanych w Służbie Celnej regulacji prawnych i procedur, choć przedmiotowa Instrukcja była dostępna wszystkim funkcjonariuszom w formie elektronicznej. Spowodowało to nieprawidłowe otwarcie karnetów TIR wymienionych w orzeczeniu dyscyplinarnym, a przez to nieprawidłowe wykonanie ciążących na mim obowiązków służbowych.
W powyższych realiach sprawy jako niezasadny jawi się zatem zarzut naruszania zarówno art. 122 pkt 2, jak i art. 168 ust. 1 ustawy o Służbie Cywilnej.
Odnośnie zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 167 ust. 4 i 7 ustawy o Służbie Cywilnej należy wskazać, iż zgodnie z ich brzmieniem, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Przy wymierzeniu kary uwzględnia się okoliczności, wpływające zarówno na złagodzenie jak i zaostrzenie kary.
W świetle uregulowań prawnych, określających odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariuszy celnych, o rodzaju zastosowanej kary dyscyplinarnej decyduje organ dyscyplinarny (art. 169 ust. 5 ustawy o Służbie Cywilnej). Przyznanie sądowi administracyjnemu prawa kontroli legalności orzeczeń dyscyplinarnych nie uprawnia do decydowania za właściwy organ o tym, jaka kara dyscyplinarna powinna zostać zastosowana. Sąd administracyjny w ramach przysługujących kompetencji ma prawo do oceny, czy kara dyscyplinarna została wymierzona z zachowaniem reguł określonych w ustawie, czy znajduje się w katalogu kar przewidzianych ustawą, czy przy jej wymierzaniu uwzględniono kryteria określone w art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, w tym m.in. czy jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 699/13, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organy orzekające dokonały prawidłowej wykładni art. 167 ust. 4 powołanej ustawy. Zasadnie rozważyły wszystkie okoliczności, które miały wpływ na orzeczoną karę dyscyplinarną. Kara nagany z ostrzeżeniem wymierzona skarżącemu kasacyjnie jest w realiach niniejszej sprawy karą adekwatną. Jawi się jako kompromis oceny skali i skutków stwierdzonego przewinienia (o czym wyżej), jak i okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, tj. dotychczasowa niekaralność, warunki pełnienia służby, chęć naprawienia dostrzeżonego uchybienia.
Mając na względzie powyższe rozważania, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela natomiast poglądu Sądu pierwszej instancji, iż wymiar kary obejmujący sferę uznaniową wymyka się spod kontroli sądowej. Jedynie w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada prawu. Niemniej, w świetle art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.