I OSK 1223/11

I OSK 1223/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska - Macioch /sprawozdawca/
Janina Antosiewicz /przewodniczący/
Joanna Banasiewicz
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2010/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-02-25
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
art.1a pkt 5 i art.26
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2010/10 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 23 czerwca 2010 r. nr BP-M-4300-291-6/09 w przedmiocie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. D. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2010/10 oddalił skargę M. D. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 23 czerwca 2010 r. nr BP-M-4300-291-6/09 w przedmiocie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny sprawy:
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu decyzją z dnia 18 października 2006 r. nr OReg-SZS-4300-137-3/06 przyznał st. chor. M. D. prawo zamieszkiwana w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. K. we W. na czas zajmowania stanowiska służbowego - starszy instruktor w Dowództwie 2 batalionu dowodzenia OW we Wrocławiu, o powierzchni użytkowej podstawowej 39,32 m² zabezpieczającej posiadane wówczas uprawnienia strony do 3 norm (21-30 m² - 3 osobowy stan rodzinny).
Następnie st. chor. M. D., rozkazem personalnym Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z 6 listopada 2007 r. nr 13, został zwolniony z ww. stanowiska służbowego i wyznaczony na kolejne stanowisko służbowe podoficer - specjalista w Jednostce Wojskowej Nr 4213.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr 4213, w związku z wyznaczeniem strony na kolejne stanowisko służbowe, wnioskiem z dnia 13 lutego 2008 r. wniósł o wydanie st. chor. M. D. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na czas pełnienia obowiązków służbowych na nowym stanowisku w Jednostce Wojskowej Nr 4213. Z treści wniosku oraz załączonej do niego kserokopii wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. rozwiązującego małżeństwo M. D. przez rozwód, wynikało, że posiadał on wówczas uprawnienie do jednej normy powierzchni użytkowej podstawowej (7-10 m²).
W celu realizacji wniosku Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 4213 Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu w dniu 11 kwietnia 2008 r. zawiadomił st. chor. M. D. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym i zgodnie z zasadą określoną w art. 10 K.p.a. poinformował o możliwości zgłoszenia wniosków, uwag i zastrzeżeń w terminie 7 dni od daty otrzymania tego zawiadomienia. Jednocześnie wskazano uprawnionemu lokal mieszkalny położony we Wrocławiu przy ul. K. o powierzchni użytkowej podstawowej, tj. 19,02 m² odpowiadającej jego aktualnym uprawnieniom. Odnosząc się do ww. zawiadomienia, pismem z dnia 12 maja 2008 r., st. chor. M. D. zwrócił się do organu pierwszej instancji z prośbą o odstąpienie od wydania decyzji o prawie zamieszkiwania we wskazanym lokalu mieszkalnym i o wydanie decyzji - mimo niespełnienia wymogów - w dotychczas zajmowanym lokalu mieszkalnym. Argumentował to koniecznością właściwej opieki nad dzieckiem (co mogło zagwarantować tylko obecnie zajmowane mieszkanie) oraz zamiarem założenia nowej rodziny.
Z uwagi na zawarcie przez M. D. związku małżeńskiego Dowódca Jednostki Wojskowej Nr 4213 zawiadomił Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu o zmianie uprawnień do powierzchni użytkowej podstawowej.
Realizując uprawnienia strony do dwóch norm powierzchni użytkowej podstawowej, pismem z dnia 25 lutego nr OXJYIl-4300-704-l7/09 zaproponowano st. chor. M. D. do wyboru lokal mieszkalny z czterech wskazanych przez organ. Zainteresowany odmówił zajęcia stanowiska w tej sprawie z uwagi na złożenie do Prezesa WAM zażalenia na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu w zakresie niewydawania decyzji o prawie zamieszkiwania w zajmowanym dotychczas lokalu mieszkalnym we Wrocławiu przy ul. K. Zażalenie to Prezes WAM postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Nr BP-M-4300-291-3/09 uznał za nieuzasadnione.
Propozycję przydziału lokalu organ pierwszej instancji ponowił pismami z dnia 25 marca 2010 r. i z dnia 8 kwietnia 2010 r., jednak zainteresowany odmówił zajęcia stanowiska, kwestionując ilość norm uwzględnianych przez organ przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej.
W tej sytuacji organ pierwszej instancji, będąc zobowiązany do zakończenia toczącego się postępowania, decyzją z dnia 4 maja 2010 r. przyznał st. chor. M. D. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. P. we Wrocławiu na czas zajmowania stanowiska służbowego podoficer - specjalista w Jednostce Wojskowej Nr 4213. Przy ustalaniu należnej powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego uwzględniono M. D. oraz jego żonę H. D. (dwie normy).
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołującego się, organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W ocenie st. chor. M. D., posiada on uprawnienia do 3 norm, ponieważ z obecną żoną nie posiada dzieci, a jedyne dziecko, które posiada to syn M. z pierwszego związku małżeńskiego, nad którym opiekę powierzono byłej żonie zgodnie z wyrokiem Sądu. Zdaniem odwołującego się, w przedmiotowej regulacji ustawodawca nie określa precyzyjnie, że norma rozwojowa nie należy się osobie, która zawarła ponownie związek małżeński, a posiadane dzieci to te, które wspólnie zamieszkują w lokalu.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 23 czerwca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we Wrocławiu z dnia 4 maja 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wydanie zaskarżonej decyzji przez uprawniony organ było realizacją przysługującego żołnierzowi prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe. W przypadku zmiany przysługujących żołnierzowi zawodowemu uprawnień do powierzchni użytkowej podstawowej lokalu mieszkalnego, wynikającej z sytuacji rodzinnej (zawarcie związku małżeńskiego), dowódca jednostki wojskowej jest zobowiązany do poinformowania właściwego dyrektora oddziału regionalnego o zaszłej zmianie. Na tej podstawie organ wydaje nową decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, z uwzględnieniem nowego stanu faktycznego. Przydzielony st. chor. M. D. lokal spełnia warunki wynikające z art. 26 ust. 1 i 2 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który stanowi, że przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej (czyli powierzchni pokoi) uwzględnia się zajmowane przez żołnierza stanowisko służbowe oraz stan rodzinny. Członkami zaś rodziny żołnierza służby stałej, których uwzględnia się przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej lokalu są: małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione oraz przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również dzieci małżonka. Bezspornym jest, że M. D. z obecną żoną nie posiada dzieci, a jedyne dziecko, które posiada to syn M. z pierwszego związku małżeńskiego, nad którym opiekę powierzono byłej żonie - syn M. nie zamieszkuje wspólnie z ojcem. Dlatego też, biorąc pod uwagę stan rodzinny st. chor. M. D. organ I instancji prawidłowo ustalił ilość przysługujących mu norm. Z art. 26 ust. 3 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika obowiązek przyznania żołnierzowi służby stałej, który zawarł związek małżeński, dodatkowej powierzchni użytkowej podstawowej w wysokości jednej normy, jeżeli on i małżonek nie posiadają dzieci. Z konstrukcji cytowanego przepisu wynika, że przyznanie dodatkowej powierzchni użytkowej podstawowej jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, w której zarówno jeden małżonek, jak i drugi małżonek nie posiadają dzieci. Natomiast st. chor. M. D. podkreślił, że posiada dziecko z pierwszego związku małżeńskiego. Należało więc uznać, iż nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 26 ust. 3 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP pozwalająca na przyznanie stronie dodatkowej normy z tytułu nieposiadania dzieci.
Prezes WAM dodał, że powierzchnia użytkowa podstawowa wskazanego st. chor. M. D. lokalu mieszkalnego wynosi 28,69 m² i jest większa od przysługującej o 8,69 m² Biorąc pod uwagę fakt, że st. chor. M. D. przysługują dwie normy powierzchni użytkowej podstawowej, tj. od 14-20 m², to bezspornym jest, iż powierzchnia użytkowa podstawowa przydzielonego lokalu mieszkalnego odpowiada trzem normom, tj. 21-30 m².
Decyzję Prezesa WAM M. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu z dnia 4 maja 2010 r. skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a ponadto dokonanie wykładni zawężającej prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez nieuprawnione uznanie, iż fakt zawarcia przez skarżącego nowego związku małżeńskiego, z którego nie posiada dzieci, a posiada syna M. z pierwszego związku małżeńskiego, nad którym posiada władzę rodzicielską i prawo do kontaktów z synem wraz z prawem przebywania i zamieszkiwania syna u skarżącego, tj. w miejscu jego zamieszkiwania - pozbawia skarżącego prawa do trzech norm i zajmowania dotychczasowego mieszkania. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 8 w zw. z art. 6, art. 7, art. 9 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób rażąco naruszający zasady określone tymi przepisami.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny prawa rodzinnego, jak i utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa rodzinnego, prawo do kontaktów z małoletnim dzieckiem jest prawem przebywania i zamieszkiwania małoletniego w miejscu zamieszkania jego przedstawiciela ustawowego, jeśli ten nie został pozbawiony całkowicie praw rodzicielskich na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Oznacza to, iż małoletni syn skarżącego M. z pierwszego związku małżeńskiego, ma prawo do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez skarżącego. Organ drugiej instancji, jak i organ pierwszej instancji błędnie zatem ustalili, że z uwagi na orzeczenie rozwodowe i powierzenie sprawowania opieki nad dzieckiem byłej żonie, pozbawia małoletniego syna M. prawa przebywania i zamieszkiwania u ojca. Organy orzekające w sprawie, nie przeprowadziły postępowania w przedmiotowym zakresie. Tymczasem małoletni syn skarżącego M., zamieszkuje wraz ze skarżącym w zajmowanym lokalu mieszkalnym przy ul. K. we Wrocławiu, zajmuje jeden pokój, tak jak przed rozwodem. Zatem oba organy decyzyjne błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, a przez to wydały błędne decyzje, ograniczając prawo do dwóch, a nie trzech norm. Ponadto wykładnia literalna art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP określa, że członkami rodziny żołnierza zawodowego są dzieci wspólnie z nim zamieszkałe. Małoletni syn skarżącego M., zamieszkuje z nim wspólnie około 185 dni w roku. Dlatego też organ pierwszej instancji, a w konsekwencji organ drugiej instancji, nie miały podstaw do zmiany skarżącemu przydzielonej kwatery przy ul. K. na inną, wskazaną w decyzji organu pierwszej instancji. Oba organy nie wzięły pod uwagę faktu, iż skarżący zawarł nowy związek małżeński, jest osobą młodą, a założona przez niego rodzina, jest rodziną rozwojową, z której w niedalekiej przyszłości, poczęte zostaną dzieci. To da skarżącemu prawo do większej normy i większego lokalu niż obecnie zajmowany.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 24 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dyrektor oddziału regionalnego WAM właściwy dla garnizonu, w którym żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe lub w którym zajmuje takie stanowisko, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, wydaje decyzję o prawie zamieszkiwania na czas pełnienia obowiązków na tym stanowisku w lokalu mieszkalnym w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko albo w miejscowości pobliskiej, bądź wydaje decyzję, o której mowa w ust. 6. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się zajmowane przez żołnierza służby stałej stanowisko służbowe oraz stan rodzinny. Norma powierzchni użytkowej podstawowej przysługującej żołnierzowi z jednego tytułu wynosi 7-10 m². Członkami rodziny żołnierza służby stałej, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są: 1) małżonek; 2) wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione oraz przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, jak również dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia dwudziestu pięciu lat życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego (art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP). Żołnierzowi służby stałej, który zawarł związek małżeński, przyznaje się dodatkową powierzchnię użytkową podstawową w wysokości jednej normy, jeżeli on i małżonek nie posiadają dzieci (art. 26 ust. 3).
W toku postępowania w niniejszej sprawie ustalono, że skarżący ponownie zawarł związek małżeński, z którego nie ma dzieci. Z poprzedniego związku skarżący ma jedno dziecko – małoletniego syna M. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – Wydział XIII Cywilny Rodzinny (prawomocny wyrok z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt XIII RC 1769/07), orzekając o rozwiązaniu związku małżeńskiego M. D. i K. D., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem M. powierzył matce, ograniczając władzę rodzicielską M. D. do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie małoletniego, współdecydowanie o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, zmiana miejsca zamieszkania. Następnie Sąd Rejonowy w Miliczu III Wydział Rodzinny i Nieletnich prawomocnym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt III Nsm 11/08 ustalił M. D. kontakty z synem M. w miejscu zamieszkania ojca w drugi i czwarty piętek, sobotę i niedzielę każdego miesiąca w godz. 17.00 w piątek do 17.00 w niedzielę, w okresie 2 tygodni letnich wakacji szkolnych i 1 tygodnia ferii zimowych w czasie uprzednio ustalonym z matką dziecka oraz naprzemiennie w okresie Świat Bożego Narodzenia i Wielkanocnych od godz. 18.00 dnia poprzedzającego święta do godz. 18.00 następnego dnia po zakończeniu świąt.
W ocenie Sądu, organy WAM orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż skarżący jest obecnie uprawniony tylko do dwóch norm powierzchni użytkowej. Sąd podzielił również pogląd organu, do że skarżącego nie ma zastosowania art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ponieważ posiada on dziecko z pierwszego małżeństwa. Nie jest on także uprawniony do otrzymania dodatkowej normy powierzchni użytkowej, z tego względu, że jego małoletnim syn M. nie posiada statusu wspólnie zamieszkałego dziecka własnego żołnierza, o którym mowa w art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W świetle art. 1a pkt 5 ustawy przez pojęcie "zamieszkiwania" należy rozumieć przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego lub prawa zamieszkiwania. W rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP chodzi o zamieszkiwanie z żołnierzem uprawnionym do lokalu mieszkalnego na stałe, co wiąże się z trwałym zabezpieczeniem potrzeb mieszkaniowych takiej osoby. Podstawowe potrzeby mieszkaniowe zapewnia małoletniemu M. D. jego matka jako sprawująca nad nim pełną władzę rodzicielską. Skarżący natomiast ma tylko ustalone kontakty z synem w miejscu zamieszkania. Kontakty skarżącego z synem posiadają charakter czasowy, a to z kolei nie uprawnia na gruncie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP do stwierdzenia, że M. D. zamieszkuje wraz z ojcem. Realizacja przyznanego sądownie uprawnienia wykonywania przez skarżącego ograniczonej władzy rodzicielskiej, w tym kontaktów z synem w miejscu zamieszkania, może stanowić uzasadnienie do przydziału lokalu o zwiększonej powierzchni, niż wynika to z przysługujących norm (art. 26 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), a nie przyznania dodatkowej normy. Powyższe jest podyktowane koniecznością racjonalnego wykorzystywania lokali mieszkalnych z zasobów WAM po to, aby jak największej liczbie żołnierzy zapewnić odpowiednie (zgodnie z przysługującymi normatywami) warunki mieszkaniowe.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że skarżący jest młodą osobą, założył rodzinę "rozwojową" i niebawem pojawią się w tej rodzinie dzieci, a organ WAM te okoliczności powinien uwzględniać przy przydzielaniu decyzją lokalu mieszkalnego, Sąd stwierdził, że zdarzenia przyszłe, a co za tym idzie niepewne, nie mogą stanowić podstawy do przyznania lokalu o większej ilości norm, niż żołnierzowi przysługuje na mocy obowiązujących przepisów prawa.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 26 w zw. z art. 1a pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przez błędne i nieuprawnione uznanie, że skarżącemu nie przysługują trzy normy mieszkaniowe, albowiem zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem skarżącego M. powierzone zostało jego matce z ograniczeniem jego władzy do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie itp., a Sąd Rejonowy w Miliczu ustalił skarżącemu kontakty z małoletnim synem M.. Takie rozstrzygnięcie sądów powszechnych nie zmienia faktu, że skarżący, mimo ustalonych kontaktów i ograniczonej władzy rodzicielskiej, a co nie jest tożsame z jej pozbawieniem, ma stały kontakt z synem. M. zamieszkuje u skarżącego około 200 dni w roku. W zajmowanym przez skarżącego lokalu mieszkalnym ma swoje meble, rzeczy, ubrania i inne ruchomości niezbędne do prawidłowego rozwoju małoletniego syna. Fakt ten nie został zakwestionowany ani skutecznie podważony tak przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we Wrocławiu jak i Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Jak wynika ze stanowiska doktryny prawa rodzinnego, orzecznictwa oraz faktów powszechnie znanych często jest tak, że ojciec lub matka mają na mocy wyroku sądu rodzinnego ograniczone prawa rodzicielskie (jak w przypadku skarżącego), a faktycznie kontakty te są stałe, dziecko przebywa z tym rodzicem ponad ustalony w orzeczeniu czas lub innym zakresie niż wynika to z orzeczenia rozwodowego; w niniejszej sprawie często jest tak, iż małoletni M. przebywa u ojca cztery tygodnie 24 na dobę, ojciec codziennie dowozi i przywozi go ze szkoły do miejsca zamieszkania przy ul. K. Zatem wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, centrum życiowe małoletniego jest we Wrocławiu przy ul. K. Fakty te w żaden sposób nie zostały skutecznie podważone przez Dyrektora WAM ani Prezesa WAM. Spełnione zostały zatem przesłanki zamieszkiwania jako przebywania i korzystania z lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu wraz z żołnierzem. Skarżącym zapewnia małoletniemu M. tak potrzeby bytowe i mieszkaniowe. Brak jest w materiale dowodowym akt niniejszej sprawy jakichkolwiek dowodów na poparcie twierdzeń Sądu, że to matka zapewnia M. jego potrzeby bytowe i mieszkaniowe. Konstatacje Sądu w tym zakresie oparte jedynie na znajdującym się w aktach sprawy wyroku rozwodowym, są nieuprawnione. Sytuacja po wyroku rozwodowym jak i wyroku sądu rodzinnego uległa diametralnej zmianie, małoletni ma miejsce stałego zamieszkania przy ojcu, gdyż tak umówił się z byłą żoną. Żaden bowiem przepis prawa nie nakłada na skarżącego obowiązku każdorazowej zmiany orzeczeń sądowych, gdy strony byłej rodziny porozumiały się w jej istotnych sprawach. Błędnie też zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji interpretuje treść wyroku rozwodowego w zakresie ograniczenia władzy rodzicielskiej. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny prawa administracyjnego zamieszkiwanie oznacza pobyt osoby w danym lokalu mieszkalnym z zamiarem stałego zamieszkiwania i jako jego centrum życiowe;
2. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 75 i art. 77, art. 8, art. 6, art. 7 K.p.a. przez dowolne i nieuprawnione uznanie, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala w sposób jednoznaczny i niepodważalny stwierdzić, że małoletni syn skarżącego M. nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym w lokalu mieszkalnym przy ul. K. we Wrocławiu, a niepodważalnym dowodem tych twierdzeń jest wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu wydany w sprawie sygn. akt XIII RC 1769/07. Ograniczenie władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym nie jest tożsame z jej pozbawieniem. Mimo takiego rozstrzygnięcia, które zapadło w wyniku braku porozumienia pomiędzy małżonkami rozwiedzionymi w celu uniknięcia ewentualnych problemów w przyszłości po orzeczeniu rozwodu sytuacja uległa zamianie. Małoletni zamieszkuje wraz z ojcem w swoim pokoju, który zajmował do rozwodu. Rozwiedzieni małżonkowie, bez ingerencji sądu powszechnego, porozumieli się w tym zakresie. Obecnie skarżący złożył do Sądu rodzinnego wniosek o zmianę orzeczenia w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej orzeczonej wyrokiem rozwodowym. Skoro zatem z materiału dowodowego nie wynika, by przedstawiany przez skarżącego stan faktyczny i prawny był inny, to zdaniem skarżącego nieuzasadnione i bez dowodów są twierdzenia Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że małoletni M. nie zamieszkuje wraz ze swym ojcem we Wrocławiu przy ul. K. Takiego materiału dowodowego w aktach sprawy nie zgromadziły oba organy, tj. Dyrektor WAM, jak i Prezes WAM. Skoro w aktach niniejszej sprawy brak jest dowodów na tę okoliczność, a winny one być zgromadzone zgodnie z art. 77 K.p.a. to konstatacje Sądu pierwszej instancji są chybione i nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak materiału dowodowego w aktach sprawy Prezesa WAM i poprzedzających ich aktach Dyrektora WAM we Wrocławiu winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi i obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zasadą w orzekaniu przez sąd kasacyjny jest ograniczenie kognicji wyłącznie do granic zakreślonych podstawami skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 183. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności, Naczelny Sąd Administracyjny oceniał wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej i w rezultacie tej oceny stwierdził, że są one niezasadne.
Podstawy skargi kasacyjnej obejmują zarzuty zarówno odnoszące się do prawa materialnego, jak i do przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ramach podstawy kasacyjnej odnoszącej się do przepisów postępowania w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 75 i 77 K.p.a. przez dowolne i nieuprawnione – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala w sposób jednoznaczny i niepodważalny stwierdzić, że małoletni syn skarżącego M. nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym w lokalu mieszkalnym przy ul. K. we Wrocławiu, a niepodważalnym dowodem tych twierdzeń jest wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu wydany w sprawie sygn. akt XIII RC 1769/07.
Zarzut ten jest chybiony. Przede wszystkim nie znajduje podstaw twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji dokonywał ustaleń zmierzających do stwierdzenia, że małoletni syn skarżącego M. nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym w lokalu mieszkalnym przy ul. K. we Wrocławiu. Kwestia zamieszkiwania bądź nie zamieszkiwania małoletniego M. D. w lokalu dotychczas zajmowanym przez skarżącego nie była w ogóle przedmiotem ustaleń ani organów prowadzących postępowanie administracyjne, ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotem postępowania sądowego była kontrola legalności decyzji przyznającej st. chor. M. D. prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przy ul. P. we Wrocławiu i na potrzeby tej sprawy dokonywane były ustalenia faktyczne oraz stany prawne niezbędne do ustalenia przesłanek do wydania decyzji o prawie zamieszkiwania żołnierza w lokalu mieszkalnym, na czas pełnienia obowiązków na wyznaczonym stanowisku służbowym. Ustalenia dotyczące tej sprawy dotyczyły norm powierzchni użytkowej podstawowej przysługującej skarżącemu i w tym zakresie Sąd pierwszej instancji przyjął prawidłowe ustalenia uznając, że w aktualnej sytuacji rodzinnej st. chor. M. D. nie przysługuje norma mieszkaniowa na syna M..
Zważyć należy, że zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielska jest miejsce zamieszkania rodziców, albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska, lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W tym przedmiocie niepodważalnym jest fakt, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt XIII RC 1769/07 orzekającym rozwód małżeństwa M. D. i K. D. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem M. zostało powierzone matce, natomiast władza rodzicielska M. D. została ograniczona do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie małoletniego, współdecydowanie o istotnych sprawach dziecka takich jak leczenie, zmiana miejsca zamieszkania. Okoliczność wystąpienia przez skarżącego do sądu o zmianę orzeczenia w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej nad synem nie ma w rozpoznawanej sprawie znaczenia.
Zarzut przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego jest więc w tej sytuacji nieuprawniony.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że wiąże się on ściśle z zagadnieniem ilości przysługujących skarżącemu norm powierzchni użytkowej podstawowej, gdyż w całości koncentruje się na kwestii nieuwzględnienia normy mieszkaniowej dla małoletniego syna skarżącego M.D. W tym kontekście skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 26 w zw. z art. 1a pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przez błędne i nieuprawnione uznanie, że skarżącemu nie przysługują trzy normy mieszkaniowe, albowiem zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem skarżącego M. powierzone zostało jego matce z ograniczeniem jego władzy do ogólnego wglądu w wychowanie i wykształcenie itp.
Rozpoznając ten zarzut w zakreślonych przez stronę granicach należy wskazać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 powołanej ustawy przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się stanowisko służbowe żołnierza zawodowego oraz jego stan rodzinny. Norma powierzchni użytkowej podstawowej, która przysługuje żołnierzowi z jednego tytułu, w dniu wydawania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji wynosiła 7 – 10 m2 (obecnie 8-12 m2). Stosownie do art. 26 ust. 3 członkami rodziny żołnierza zawodowego, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej, są małżonek oraz wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, zwane dalej "dziećmi", do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego.
Nie ma podstaw do przyjęcia, że syn M. jest "wspólnie zamieszkałym" dzieckiem skarżącego, w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który powinien być uwzględniony przy ustalaniu przysługującej powierzchni użytkowej podstawowej. W świetle przytoczonej wyżej treści art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego oraz wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt XIII RC 1769/07 miejscem zamieszkania małoletniego jest miejsce zamieszkania matki, której zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W takim stanie sprawy przebywanie dziecka w miejscu zamieszkania skarżącego, w ramach wykonywanej przez niego ograniczonej władzy rodzicielskiej, nie może być utożsamiane ze "wspólnym zamieszkiwaniem", o jakim mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 26 w zw. z art. 1a pkt 5 ustawy poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje norma mieszkaniowa dla syna M nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokonanej w niniejszej sprawie oceny zarzutów podniesionych wobec zaskarżonego wyroku wynika, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlegała oddaleniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.