I OSK 1006/24

I OSK 1006/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Lu 1034/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-01-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 1034/23 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 września 2023 r. znak SKO.PS/40/583/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 1034/23 oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 września 2023 r. znak: SKO.PS/40/583/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. z 2023, poz. 390 i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego P.K. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego P.K. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie w całości złożonej skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd Pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną M.K., wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 1034/23, uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez niezasadne uznanie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki nad mężem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia oraz że nie ma związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.
Na podstawie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kluczowe jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (lub jego niepodejmowaniem) a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zaakcentować trzeba, że świadczenie to nie jest przyznawane za sam fakt opieki, ale ma rekompensować utratę dochodów z pracy zarobkowej z powodu obiektywnej niemożności jej podjęcia lub kontynuowania, wynikającej z zakresu i intensywności wymaganej opieki. Musi to być opieka na tyle absorbująca, że wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W niniejszej sprawie, organy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, w szczególności ustalenia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 marca 2023 r. Z przeprowadzonego wywiadu wynika, że P.K., mimo schorzeń, w tym leczenia onkologicznego, jest osobą chodzącą i nie wymaga pomocy przy przemieszczaniu się. Samodzielnie dba o higienę osobistą, myje się, goli, ubiera, spożywa posiłki i przyjmuje leki, a także mierzy ciśnienie. Prawidłowość tych ustaleń własnoręcznym podpisem potwierdziła w dniu 15 marca 2023 r. sama skarżąca. Podczas wizyty w dniu 13 marca 2023r. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą, pracownica socjalna zastała jej męża samego w domu. P.K. był sam w domu, podczas gdy jego żona z córką i zięciem pojechali do lekarza. W wyniku bezpośredniego kontaktu z mężem skarżącej, pracownica socjalna ustaliła, że on samodzielnie funkcjonuje, a zatem oświadczenie skarżącej, złożone w lutym 2023 r. co do konieczności stałego czuwania przy nim i ciągłej asysty we wszystkich czynnościach dnia codziennego nie jest wiarygodne. Ta bezpośrednia obserwacja w sposób jednoznaczny podważyła twierdzenie skarżącej o konieczności jej stałej, niezastąpionej obecności. Skarżąca nie przedstawiła natomiast żadnych wiarygodnych dowodów, w szczególności aktualnych zaświadczeń lekarskich, aby potwierdzić deklarowane w odwołaniu, poważne pogorszenie stanu zdrowia męża lub zagrożenie dla jego życia bez stałej jej obecności.
Jakkolwiek, skarżąca zadeklarowała obszerną listę czynności opiekuńczych, które rzekomo wykonuje na rzecz męża, to ustalenia wywiadu środowiskowego wykazały znacznie mniejszy zakres realnie udzielanej pomocy. Mając na uwadze pełen kontekst badanej sprawy, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił stwierdzone rozbieżności pomiędzy deklarowanymi przez skarżącą czynnościami opiekuńczymi, a ustaleniami pracownika socjalnego, uznając, że zakres sprawowanej przez skarżącą osobiście opieki nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby obiektywnie uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Zaakcentować trzeba, że w sprawie nie jest kwestionowana niezdolność męża skarżącej do samodzielnej egzystencji, a jedynie wymiar sprawowanej nad nim opieki przez samą skarżącą. Samo orzeczenie o niepełnosprawności, nawet w znacznym stopniu, nie jest wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niepełnosprawność obejmuje bardzo różne stany zdrowotne, a dla oceny spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest każdorazowe ustalenie wymiaru opieki i związku przyczynowo-skutkowego między nią a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Dla oceny zaistnienia tej przesłanki konieczne było zbadanie tej konkretnej sytuacji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał ustalenia wywiadu środowiskowego za wiarygodne, wskazując, że protokół wywiadu jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, które podważyłyby obserwacje pracownika socjalnego i potwierdziłyby, wymiar zaangażowania skarżącej w opiekę nad mężem w stopniu wyłączającym możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Organy i Sąd pierwszej instancji, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, prawidłowo oceniły, że podjęcie zatrudnienia przez skarżącą jest obiektywnie możliwe. Ustalenia te nie zostały skutecznie podważone ani w toku postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego.
Zaakcentować również trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w warunkach związania zarzutami skargi kasacyjnej. Rozpatrywana skarga kasacyjna formułuje wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, nie stawiając równocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a zatem nie podważa prawidłowości poczynionych przez organy i zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Jakkolwiek, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, skarżąca kasacyjnie usiłuje de facto zwalczać sferę ustaleń faktycznych, to zasadność naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie wykazana na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. Dlatego też skarga kasacyjna okazała się nieskuteczna.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.