I OSK 1221/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-12-05
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyzarządzenie wójtakontrola legalnościsąd administracyjnyskarga kasacyjnaprawo administracyjnekierownik GOPS

NSA uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę Wojewody na zarządzenie Wójta w sprawie powierzenia obowiązków kierownika GOPS, uznając sprawę za administracyjną.

Wojewoda Śląski zaskarżył zarządzenie Wójta Gminy Herby dotyczące powierzenia obowiązków kierownika GOPS. WSA w Gliwicach odrzucił skargę, uznając sprawę za cywilną (umowa o pracę). NSA uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że zarządzenie Wójta, nawet dotyczące umowy o pracę, może być zaskarżone do sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co zapewnia kontrolę legalności aktów wójta.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na zarządzenie Wójta Gminy Herby w przedmiocie powierzenia obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę, opierając się na art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji uznał, że kwestia zatrudnienia kierownika GOPS, nawet jeśli nieuregulowana w statucie gminy, podlega przepisom ustawy o pracownikach samorządowych i może być realizowana na podstawie umowy o pracę. Ponieważ sprawy dotyczące umów o pracę nie mają charakteru administracyjnego, ich rozpoznawanie należy do właściwości sądów powszechnych. Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym. Podkreślił, że kwestionuje nie sposób zawarcia umowy, lecz brak spełnienia wymagań przez osobę zatrudnioną, a sprawa ma charakter administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną. Sąd podkreślił, że art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym pozwala organowi nadzoru na zaskarżenie do sądu administracyjnego zarządzeń wójta po upływie terminu do stwierdzenia nieważności we własnym zakresie. Zakres przedmiotowy tego przepisu nie jest zawężony do spraw z zakresu administracji publicznej, co oznacza, że możliwe jest zaskarżenie każdego zarządzenia wójta w celu kontroli jego legalności. NSA stwierdził, że odmienna interpretacja prowadziłaby do braku kontroli sądowej nad znaczną częścią zarządzeń wójtów, co jest sprzeczne z zasadą praworządności. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie wójta gminy, nawet dotyczące powierzenia obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej na podstawie umowy o pracę, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w celu kontroli jego legalności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym pozwala na zaskarżenie do sądu administracyjnego każdego zarządzenia wójta przez organ nadzoru, w celu kontroli jego legalności. Zakres tego przepisu nie jest ograniczony do spraw z zakresu administracji publicznej, a odmienna interpretacja prowadziłaby do braku kontroli sądowej nad aktami wójta, co naruszałoby zasadę praworządności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

PPSA art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 182 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na tym przepisie, uznając dopuszczalność zaskarżenia zarządzenia wójta.

Pomocnicze

PPSA art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd I instancji zastosował ten przepis do odrzucenia skargi.

u.s.g. art. 30 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Sąd I instancji wskazał ten przepis jako podstawę kompetencji wójta do zatrudniania kierowników.

u.p.s.

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 1 § 3

Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych

u.p.s. art. 2

Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządzenie wójta, nawet dotyczące umowy o pracę, podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. Kontrola legalności zarządzeń wójta przez sąd administracyjny jest niezbędna dla praworządności. Sprawa ma charakter administracyjny, a nie cywilny.

Odrzucone argumenty

Sprawa dotyczy umowy o pracę i należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych (argument WSA).

Godne uwagi sformułowania

bez względu na przedmiot wydanego przez wójta zarządzenia, możliwe jest jego zaskarżenie przez organ nadzoru do wojewódzkiego sądu administracyjnego kontrola legalności przedmiotowych form działania wójta znaczna część zarządzeń, czy też uchwał wójtów, pozostawałaby poza jakąkolwiek kontrolą sądową, co byłoby sprzeczne z zasadą praworządności

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego zarządzeń organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego, nawet jeśli dotyczą kwestii cywilnoprawnych, w celu kontroli ich legalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i kontroli organu nadzoru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię granic kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w kontekście zarządzeń wójtów, co jest istotne dla praktyków prawa samorządowego.

Czy zarządzenie wójta w sprawie zatrudnienia kierownika GOPS to sprawa dla sądu cywilnego czy administracyjnego? NSA wyjaśnia!

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1221/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 525/05 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2005-08-22
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 525/05 odrzucającego skargę Wojewody Śląskiego na zarządzenie Wójta Gminy Herby z dnia 28 stycznia 2005 r. Nr 222/4/05 w przedmiocie powierzenia obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Herbach p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 525/05, odrzucił skargę Wojewody Śląskiego na zarządzenie Wójta Gminy Herby z dnia 28 stycznia 2005 r. Nr 222/4/05, wydane w przedmiocie powierzenia obowiązków kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Herbach, powołując się na art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż ustawa o pomocy społecznej nie reguluje trybu zatrudnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, obowiązuje więc przepis art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), według którego zatrudnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych należy do kompetencji wójta. Przepis ten nie decyduje jednak o formie zatrudnienia. Kwestii tej nie reguluje samoistnie także ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zastosowanie mają więc przepisy ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1513 ze zm.), która w art. 1 pkt 3 objęła swoim zasięgiem także pracowników zatrudnionych w gminnych jednostkach i zakładach budżetowych, zaś z jej art. 2 wynika, że kierownicy tych jednostek mogą być zatrudnieni, bądź na podstawie mianowania, o ile statut gminy tak stanowi, bądź na podstawie umowy o pracę.
Ze względu na brak uregulowania tej kwestii w statucie Gminy Herby, kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej może być zatrudniony tylko w oparciu o umowę o pracę. Takie też charakter zatrudnienia jest wskazany w § 2 zaskarżonego zarządzenia. Natomiast sprawy dotyczące umów o pracę nie mają charakteru administracyjnego - wskazał Sąd I instancji - a ich rozpoznawanie należy do kognicji sądu powszechnego.
Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, przez błędną jego wykładnię.
Organ nadzoru wskazał, iż nie kwestionuje sposobu zawarcia umowy o pracę z kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, lecz brak spełnienia obowiązkowych, ustawowych wymagań przez osobę zatrudnioną na tym stanowisku. Ponadto, co znalazło odzwierciedlenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego przedmiotowa sprawa niewątpliwie ma charakter administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Herby w dniu 28 stycznia 2005 r., wydał zarządzenie Nr 222/4/05, w sprawie powierzenia obowiązków Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Herbach, powołując się na art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Wojewoda Śląski – wskazując jako podstawę art. 93 ustawy o samorządzie gminnym – wniósł skargę na powyższe zarządzenie, wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Powołany przez Wojewodę przepis art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, stanowi zaś w ust. 1, że po upływie terminu trzydziestu dni od dnia doręczenia zarządzenia, organ nadzoru – nie mogąc już we własnym zakresie stwierdzić nieważności zarządzenia – może zaskarżyć przedmiotowy akt do sądu administracyjnego.
Należy zaznaczyć, iż w przepisie tym, w przeciwieństwie do art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, zakres przedmiotowy zarządzeń, których zaskarżenie do sądu administracyjnego jest dopuszczalne, nie został zawężony o spraw z zakresu administracji publicznej. Zatem zasadnym wydaje się przyjęcie, iż bez względu na przedmiot wydanego przez wójta zarządzenia, możliwe jest jego zaskarżenie przez organ nadzoru do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Możliwości tej nie wyłącza również § 2 zarządzenia Wójta Gminy Herby, o treści "Zawrzeć z w.w. umowę o pracę."
Bowiem odmienna interpretacja przepisu art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, prowadziłaby do sytuacji, w których znaczna część zarządzeń, czy też uchwał wójtów, pozostawałaby poza jakąkolwiek kontrolą sądową, co byłoby sprzeczne z zasadą praworządności (por. "Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym" pod red. Pawła Chmielnickiego; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str.561).
Stąd biorąc pod uwagę, iż wskazana w cytowanym art. 93 ust. 1 powołanej ustawy, możliwość zaskarżania uchwał i zarządzeń wójta przez organ nadzoru, ma na celu, bez względu na przedmiot tych aktów, kontrolę ich legalności, tj. kontrolę legalności przedmiotowych form działania wójta, nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż przedmiotowa sprawa należy wyłącznie do kognicji sądu powszechnego.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI