I OSK 121/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga kasacyjna została wniesiona przez A. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie ustalenia opłaty za pobyt jej ojca, J. K., w domu pomocy społecznej. Organy administracji ustaliły opłatę dla A. K. w oparciu o jej dochody, nie uwzględniając innych czynników. WSA uznał te decyzje za prawidłowe, argumentując, że postępowanie dowodowe było kompletne, a zarzuty dotyczące naruszenia procedury były niezasadne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji w części dotyczącej ustalenia opłaty dla A. K. Sąd wskazał, że po nowelizacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, przy ustalaniu opłaty za pobyt w DPS przez zstępnych, należy brać pod uwagę nie tylko kryterium dochodowe, ale także całokształt sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i warunków życiowych zobowiązanego, zgodnie z art. 61 ust. 2d w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. Nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych szerszych kryteriów i przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, interpretacja przepisów o pomocy społecznej po nowelizacji, uwzględnianie szerszych kryteriów niż tylko dochodowe.
Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (po 4 października 2019 r.).
Zagadnienia prawne (3)
Czy przy ustalaniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od osoby zobowiązanej (zstępnego) należy brać pod uwagę wyłącznie kryterium dochodowe, czy również całokształt sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i warunków życiowych tej osoby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, należy brać pod uwagę nie tylko kryterium dochodowe, ale również całokształt sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i warunków życiowych zobowiązanego, zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że po zmianie przepisów ustawy o pomocy społecznej, art. 61 ust. 2d w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. nakazuje uwzględnienie szerszych kryteriów niż tylko dochodowe przy ustalaniu opłaty za pobyt w DPS.
Czy niedoręczenie decyzji o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej ma wpływ na obowiązek partycypacji w kosztach jej utrzymania przez osobę zobowiązaną?
Odpowiedź sądu
Nie, niedoręczenie decyzji o umieszczeniu w DPS nie ma wpływu na obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania, gdyż są to dwie niezależne kwestie.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie skierowania i umieszczenia w DPS jest odrębne od postępowania dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt.
Czy organ ma obowiązek aktualizacji wywiadu środowiskowego, jeśli od daty jego sporządzenia do wydania decyzji upłynęło kilkanaście miesięcy, a strona nie wskazywała na zmiany w swojej sytuacji?
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek aktualizacji wywiadu powstaje, gdy nastąpiła zmiana danych lub gdy osoba korzysta ze stałych form pomocy (aktualizacja co 6 miesięcy). W przypadku braku wskazania przez stronę na zmiany, organ nie ma obowiązku ponownego przeprowadzania wywiadu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że strona sama powinna wskazać na okoliczności wymagające przeprowadzenia wywiadu, a w tej sprawie takich okoliczności nie podnosiła.
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej (małżonek, zstępni przed wstępnymi).
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa zasady ustalania wysokości opłaty ponoszonej przez małżonka, zstępnych przed wstępnymi, z uwzględnieniem kryterium dochodowego i kwoty pozostającej po wniesieniu opłaty.
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Wprowadzony nowelizacją, stanowi, że w przypadku odmowy zawarcia umowy, wysokość opłaty ustala się w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń z ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa, że opłatę ustala się biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym nie powinna być zwiększana w przypadku zwolnienia z odpłatności.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
Pomocnicze
u.p.s. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
u.p.s. art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS.
u.p.s. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 107 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dotyczy aktualizacji wywiadu środowiskowego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi przez WSA.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady przekonywania.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego przez organ.
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez nieuwzględnienie przy ustalaniu opłaty za pobyt w DPS szerszych kryteriów niż tylko dochodowe, zgodnie z nowelizacją ustawy o pomocy społecznej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego przez brak aktualizacji wywiadu środowiskowego. • Naruszenie prawa procesowego przez niedoręczenie decyzji o umieszczeniu w DPS. • Naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwą kontrolę decyzji organu II instancji.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek wnoszenia opłat [...] wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku • nie można ograniczyć się do zastosowania kryterium dochodowego. Zobligowany był do ustalenia opłaty biorąc pod uwagę kryteria wskazane w art. 103 ust. 2 u.p.s.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Elżbieta Kremer
członek
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za pobyt w domach pomocy społecznej, interpretacja przepisów o pomocy społecznej po nowelizacji, uwzględnianie szerszych kryteriów niż tylko dochodowe."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (po 4 października 2019 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu opłat za pobyt w DPS i pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpłynąć na interpretację przepisów przez sądy, chroniąc interesy obywateli.
“Czy opłata za DPS zależy tylko od Twoich zarobków? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 582,72 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.