I OSK 1200/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dłużnika alimentacyjnego od wyroku WSA, potwierdzając obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dzieciom, niezależnie od sytuacji majątkowej dłużnika.
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez dłużnika alimentacyjnego R. P. po zakończeniu okresu świadczeniowego. WSA w Warszawie oddalił skargę R. P. na decyzję SKO, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy zobowiązującą do zwrotu 9.600 zł. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczeń jest odrębne od postępowania w sprawie umorzenia lub rozłożenia na raty należności, które wymaga odrębnego wniosku dłużnika.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawa dotyczyła zobowiązania R. P. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego synom w łącznej kwocie 9.600 zł wraz z odsetkami. Organy administracji wskazały, że po zakończeniu okresu świadczeniowego, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych świadczeń, jeśli komornik nie wyegzekwował żadnych kwot. NSA potwierdził, że postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczeń jest związane i nie podlega uznaniu, a jego podstawą jest jedynie fakt wypłacenia świadczeń i brak egzekucji. Sąd podkreślił, że kwestie umorzenia należności, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty są rozpatrywane w odrębnym postępowaniu, na wniosek dłużnika, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione, w tym zarzut dotyczący braku faktycznych przyczyn bezskuteczności egzekucji oraz naruszenia procedury czynnego udziału strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną, a postępowanie w tym zakresie nie bada przyczyn bezskuteczności egzekucji, lecz jedynie fakt wypłacenia świadczeń i brak wyegzekwowania kwot od dłużnika.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że przesłanka bezskuteczności egzekucji warunkuje wydanie decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie późniejszej decyzji o zwrocie tych świadczeń. W postępowaniu o zwrot organ ustala jedynie, czy komornik wyegzekwował i przekazał kwoty na poczet alimentów w okresie świadczeniowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.o.a. art. 27 § 1 i 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ wydaje decyzję w sprawie zwrotu należności.
u.p.o.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Umorzenie należności, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika i w sytuacji, gdy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. Postępowanie w tym przedmiocie jest odrębne od postępowania o zwrot świadczeń.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakłada na sąd obowiązek uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.o.a. art. 3 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przepisy te warunkują wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczeń.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, które powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kwestii wniosku o odroczenie lub rozłożenie na raty. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z przepisami k.p.a. dotyczącymi czynnego udziału strony i uzasadnienia decyzji. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja mająca oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją związaną. W postępowaniu poprzedzającym jej wydanie organ musi jedynie ustalić czy została wydana ostateczna decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. W postępowaniu tym organ nie bada ani zaistnienia ani przyczyn bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 3 ust.1 i ust. 2 ustawy. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów normują dwa odrębne postępowania.
Skład orzekający
Irena Kamińska
przewodniczący
Jolanta Rajewska
sprawozdawca
Jerzy Krupiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odrębności postępowań w przedmiocie zwrotu i w przedmiocie umorzenia/rozłożenia na raty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu pomocy społecznej i prawa alimentacyjnego, wyjaśniając istotne kwestie proceduralne dotyczące zwrotu świadczeń. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy musisz zwrócić świadczenia z funduszu alimentacyjnego? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Dane finansowe
WPS: 9600 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1200/12 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2013-01-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-05-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Irena Kamińska /przewodniczący/ Jerzy Krupiński Jolanta Rajewska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I SA/Wa 1559/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-01-31 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 1 poz 7 art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 3, art. 30 ust. 2 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity. Dz.U. 2012 poz 270 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1559/11 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Wa 1559/11 oddalił skargę R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] orzekającą o zwrocie przez R. P. należności w łącznej wysokości 9.600 zł, wraz z ustawowymi odsetkami, z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych uprawnionym: D. P. i B. P. w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] października 2009 r. ustalono na rzecz D. P. i B. P. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. po 400 zł miesięcznie na każde z dzieci. We wskazanym okresie organ wypłacił uprawnionym świadczenie w łącznej kwocie 9.600 zł. W tym czasie komornik sądowy nie wyegzekwował żadnych kwot od dłużnika alimentacyjnego. Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ I instancji, zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wydał decyzję zobowiązującą R. P. do zwrotu świadczeń wypłaconych jego synom z funduszu alimentacyjnego. Skoro okres świadczeniowy wynosił 12 miesięcy, to dłużnik zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwego wierzyciela świadczeń w kwocie 9600 zł wraz z ustawowymi odsetkami (12 miesięcy x 400 zł x 2 osoby = 9.600 zł.). Odsetki ustawowe naliczane są na podstawie art. 27 ust. 1a powołanej ustawy. Z art. 30 ust. 2 ustawy wynika zaś, że R. P. zawarte w odwołaniu żądanie o odroczenie spłaty zadłużenia i nienaliczanie odsetek winien przedstawić nie Kolegium lecz Prezydentowi m.st. Warszawy jako organowi właściwemu w tej sprawie. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie R. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie 1) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., 2) art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 11 i art. 12 k.p.a., 3) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1, art. 78 § 1 i art. 81 k.p.a. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1) art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sytuacji, gdy zaświadczenie sporządzone przez komornika nie zawierało faktycznych przyczyn bezskuteczności egzekucji i 2) art. 30 ust. 2 cyt. ustawy poprzez uznanie przez organy obu instancji, że skarżący nie złożył stosownego wniosku w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty należności, w sytuacji gdy pismo skarżącego z dnia 15 marca 2011 r. mogło zostać zakwalifikowane również jako taki wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, że skarżący R. P. na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z [...] marca 1999 r. sygn. akt [...] jest zobowiązany do alimentów na rzecz synów D. i B., w kwocie po 400 zł miesięcznie na każdego z nich. Bezskuteczność egzekucji została potwierdzona zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy z dnia 8 czerwca 2010 r. W tej sytuacji, po zakończeniu okresu świadczeniowego, organ miał podstawy do wydania decyzji orzekającej o zwrocie należności w wysokości świadczeń wypłaconych uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. Przedmiotem orzekania zaskarżoną decyzją było wyłącznie zobowiązanie skarżącego do zwrotu wskazanej kwoty świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W sprawie tej organ nie był natomiast uprawniony do orzekania w kwestiach, o jakich stanowi art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie mógł więc rozstrzygnąć o żądaniu skarżącego, zawartym w odwołaniu, a dotyczącym odroczenia terminu płatności i niezaliczenia odsetek. Postępowanie w tym przedmiocie ma charakter odrębny i może być, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, prowadzone dopiero po orzeczeniu ostateczną decyzją, jaką kwotę dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić. W rozpoznawanej sprawie pouczenie w tej kwestii organ odwoławczy zawarł w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego nie znajdują uzasadnienia. Wprawdzie organ odwoławczy, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., przed wydaniem decyzji nie pouczył skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ale uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż Kolegium nie prowadziło uzupełniającego postępowania dowodowego, a poza wnioskami sformułowanymi w odwołaniu skarżący nie zgłaszał innych żądań, co wynika z treści skargi skierowanej do Sądu, w której zawarł wnioski takie jak i w odwołaniu. W skardze kasacyjnej R. P., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając powyższy wyrok, domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Warszawie do ponownego rozpatrzenia; a ponadto zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych oraz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: a. błędną wykładnię art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378)- polegającą na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zasadne było wszczęcie w przedmiotowej sprawie postępowania w przedmiocie zwrotu świadczeń alimentacyjnych przez skarżącego, a tym samym, że wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji, w sytuacji, gdy zaświadczenie sporządzone przez komornika nie zawierało faktycznych przyczyn bezskuteczności, w szczególności biorąc pod uwagę to, iż w myśl przyjętych przez komentatorów poglądów za przyczyny bezskuteczności poczytywać należy naganne działania dłużnika a brak pracy odpłatnej po stronie skarżącego z pewnością do takowych nie należy, b. niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 30 ust. 2 powołanej ustawy i przyjęcie przez WSA w Warszawie, że skarżący nie złożył stosownego wniosku w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty należności z uwagi na sytuację rodzinną, w sytuacji gdy pismo z skarżącego z dnia 15 marca 2011 r. mogło zostać zakwalifikowane również jako ww. wniosek, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to a) art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieuchylenie przez WSA niezgodnej z prawem zaskarżonej decyzji organu II instancji mimo, że decyzja ta wydana została z naruszeniem: • art. 7, art. 8, art.9 oraz w zw. z art. 73 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 78 par 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegające na niezapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przed organami I i II instancji a w szczególności poprzez nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, • art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez wyczerpującego i szczegółowego uzasadnienia tejże decyzji, z którego skarżący mógłby poznać motywy podjęcia przez organ II instancji, w szczególności brak uzasadnienia faktycznego decyzji, brak wskazania faktów, które organ II instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez niewystarczające wyjaśnienie zasadności i konieczności wszczęcia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie zwrotu przez skarżącego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2009 r. do 30 października 2009 r. wypłaconych osobom uprawnionym Dominikowii oraz Bartłomiejowi Paminom w łącznej wysokości 9.600,00 zł, w sytuacji gdy zaświadczenie sporządzone przez komornika nie zawierało przyczyn bezskuteczności z uwagi na to, iż w myśl przyjętych przez komentatorów poglądów za przyczyny bezskuteczności poczytywać należy naganne działania dłużnika a brak pracy odpłatnej z pewnością do takich nie należy, b) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a wynikające z nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez WSA w Warszawie, polegające w szczególności na nieodniesieniu się do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącego w skardze na decyzję organu oraz w toku postępowania przed WSA w Warszawie; co skutkuje tym, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymaganiom określonym przez prawo, co prowadzi również do tego, że skarżący nie może poznać motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji, uznając podnoszone przez niego argumenty za nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270- dalej w skrócie "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżony wyrok został wydany w warunkach nieważności, której przesłanki enumeratywnie wymienia art.183 § 2 P.p.s.a. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Przed rozpoznaniem zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Materialnąprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji stanowiły przepisy art. 27 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.- dalej w skrócie ustawa). Zgodnie z pierwszym z tych przepisów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie natomiast do ust. 2 powołanego artykułu, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej wysokości świadczeń wypłaconej osobie uprawnionej. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika, co wynika z art. 27 ust. 9 ustawy, Decyzja mająca oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją związaną. W postępowaniu poprzedzającym jej wydanie organ musi jedynie ustalić czy została wydana ostateczna decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych na rzecz osób uprawnionych. Przedmiotowe postępowanie z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W postępowaniu tym, czego nie dostrzega autorka skargi kasacyjnej, organ nie bada ani zaistnienia ani przyczyn bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 3 ust.1 i ust. 2 ustawy. Przesłanka ta warunkuje bowiem wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art.15 ust.1, ust. 4 pkt. 3b i ust. 6 ustawy), nie zaś późniejszej decyzji zobowiązującej do zwrotu omawianych należności. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ ustala jedynie czy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, komornik sądowy wyegzekwował od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów i przekazał je organowi właściwemu wierzyciela. Kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika pomniejszają bowiem wysokość należności podlegających zwrotowi. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła, gdyż komornik w okresie świadczeniowym nie wyegzekwował od dłużnika żadnych kwot na poczet alimentów i w tym znaczeniu jego egzekucja - jak określił to Sąd I instancji - była bezskuteczna. Stwierdzenia tego w żaden sposób nie można utożsamiać z bezskutecznością egzekucji, która w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 musi poprzedzać złożenie przez osobę uprawnioną wniosku do organu właściwego wierzyciela o wydanie decyzji przyznającej jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zauważyć ponadto należy, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust.1 i nst. ustawy nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Kwestie te mogą być wyjaśnienie wyłącznie w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 30 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem umorzenie należności, jak i odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika i tylko w sytuacji, kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna. O umorzeniu zaległości rozstrzyga również organ właściwy wierzyciela, wydając w tej sprawie decyzję administracyjną (art. 30 ust. 3 ustawy), ale decyzja ta ma już charakter uznaniowy. Jest ona podejmowana w nowym postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, a przy tym może być ona wydana dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie należności podlegającej zwrotowi. Nie jest zatem możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawniona świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że przepisy art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów normują dwa odrębne postępowania. Celem pierwszego z nich jest ustalenie kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, drugiego zaś - umorzenie na wniosek dłużnika jego należności z tytułu tych właśnie wypłaconych uprawnionej osobie świadczeń z odsetkami w całości lub części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Wobec powyższego zarzuty naruszenia prawa materialnego są całkowicie niezasadne. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie nie można bowiem zarzucić błędnej wykładni art. 3 ust. 2 ustawy, gdyż przepisu tego, niemającego w niniejszej sprawie zastosowania, Sąd I instancji w ogóle nie interpretował. W postępowaniu administracyjny ani sądowym nie był także stosowany art. 30 ust. 2 ustawy, a więc nie mogło dojść do złamania i tej normy przez jej niewłaściwe zastosowanie. Zamierzonego skutku nie mogły też odnieść zarzuty procesowe. Dotyczy to przede wszystkim art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, stanowiąc, że pisemne motywy takiego orzeczenia powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut złamania art.141 § 4 P.p.s.a. może być zatem co do zasady skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, w szczególności gdy nie zawiera ono któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych, o którym mowa w powołanym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom przewidzianym w art.141 § 4 P.p.s.a. i zostało tak skonstruowane, że pozwoliło na sformułowanie zarzutów kasacyjnych, jak również na kontrolę instancyjną kwestionowanego orzeczenia. Wyjaśnić również należy, że Sąd co do zasady powinien wyczerpująco odnieść się do kwestii podniesionych w skardze. Wymóg taki nie może być jednak automatycznie utożsamiany z bezwzględnym obowiązkiem odpowiedzi Sądu na każdy zarzut i każdy wniosek skargi. Nie jest zatem uchybieniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy nieodniesienia się do wszystkich zarzutów oraz skoncentrowanie się na kwestiach faktycznych i prawnych mających istotne znaczenie dla końcowego wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajduje również uzasadnienia zarzut, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 73 § 1, art. 78, art. 81, art.107 § 3 i art.138 § 1 pkt.2 K.p.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek uwzględnienia skargi na decyzję, poprzez jej uchylenie w całości lub w części wówczas, gdy Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przez Sąd obowiązku zakreślonego tym przepisem będzie miało miejsce wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub umożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest jednak ustalenie, że stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, sąd może uchylić decyzję na omawianej podstawie, wyłącznie w przypadku, w którym gdyby nie złamano przepisów procedury administracyjnej, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja innej treści. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. Organy wyjaśniły bowiem oraz rozważyły wszystkie istotne dla sprawy kwestie i w dostateczny sposób wyjaśniły motywy podjętych rozstrzygnięć. Pozostałe uchybienia rzeczywiście miały miejsce, gdyż SKO w Warszawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zapewniło stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jednakże skoro organ odwoławczy nie dokonywał żadnych czynności procesowych, z którymi należałoby zapoznać skarżącego i umożliwić mu złożenie wyjaśnień, to Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ocenił te naruszenia jako pozostające bez wpływu na treść decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego stosowny wniosek i oświadczenie powinien zatem złożyć w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI