I OSK 12/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia zadłużenia w kwocie 112.302 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. SKO w Kielcach uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. odmawiającą umorzenia, wskazując na konieczność rozważenia sytuacji osobistej i materialnej strony oraz jej rodziny, w tym wpływu ewentualnego przyznania świadczenia wspierającego matce skarżącego. WSA w Kielcach oddalił sprzeciw, podzielając stanowisko SKO o braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału przez organ I instancji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej z powodu istotnych braków w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji, które uniemożliwiały merytoryczne orzekanie. Sąd podkreślił wąski zakres kontroli decyzji kasacyjnej i prawidłowość oceny WSA co do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kontroli sądu administracyjnego nad decyzją kasacyjną organu odwoławczego (art. 138 § 2 K.p.a.) oraz ograniczeń stosowania art. 136 K.p.a.
Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w postępowaniu administracyjnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy organ I instancji nie rozpoznał wszechstronnie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji osobistej, rodzinnej i materialnej strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej, ponieważ organ I instancji nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych, a braki w materiale dowodowym uniemożliwiały merytoryczne orzekanie przez organ odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ze względu na istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym sytuacji materialnej i rodzinnej strony, które wykraczały poza zakres uzupełniającego postępowania dowodowego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy.
Czy organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 K.p.a. w celu zastąpienia organu I instancji w zebraniu materiału dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w przeprowadzaniu postępowania dowodowego w celu dokonania istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń; art. 136 K.p.a. służy jedynie przeprowadzeniu dowodów uzupełniających, a jego nadużycie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 136 K.p.a. nie pozwala organowi odwoławczemu na zastępowanie organu I instancji w zbieraniu materiału dowodowego, a jedynie na uzupełnienie istniejącego, co zapobiega naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania.
Czy okoliczność ubiegania się przez matkę strony o świadczenie wspierające jest istotna dla oceny szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny w kontekście umorzenia zadłużenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to istotna okoliczność, która może wpłynąć na sytuację materialną rodziny i powinna być uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zadłużenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sytuacja materialna rodziny, w tym potencjalne przyznanie świadczenia wspierającego matce strony, jest istotna dla oceny, czy odmowa umorzenia zadłużenia nie spowoduje nieodwracalnych strat i zagrożenia dla egzystencji strony.
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
u.ś.r. art. 30 § ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Umorzenie zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić w szczególnie uzasadnionych okolicznościach dotyczących sytuacji rodziny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa i jego przepisów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz, w sprawach należących do właściwości różnych organów lub sądów, uzasadnienie podstawy prawnej postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Enumeratywnie wyliczone przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
P.p.s.a. art. 182 § § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
P.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ogólny dotyczący oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 182 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej z powodu istotnych braków w postępowaniu wyjaśniającym organu I instancji. • Art. 136 K.p.a. nie pozwala organowi odwoławczemu na zastępowanie organu I instancji w zbieraniu materiału dowodowego. • Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i materialnej strony, w tym świadczenie wspierające matki, są istotne dla rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej, ponieważ mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 K.p.a. • WSA niewłaściwie ocenił prawidłowość zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. i art. 136 § 1 K.p.a.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej • braki w zgromadzonym materiale dowodowym • nie dawały możliwości merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy • brak możliwości wywiązania się z obowiązku powinien być skutkiem czynników obiektywnych • odmowa umorzenia nie doprowadzi do nieodwracalnych strat dla strony i w konkretnej, trudnej sytuacji nie spowoduje zagrożenia dla jego dalszej egzystencji • art. 136 § 1 K.p.a. nie służy zastępowaniu organu I instancji w przeprowadzaniu postępowania dowodowego, lecz umożliwia przeprowadzenie dowodów uzupełniających w sprawie • doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądu administracyjnego nad decyzją kasacyjną organu odwoławczego (art. 138 § 2 K.p.a.) oraz ograniczeń stosowania art. 136 K.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – zakresu kontroli sądu nad decyzją kasacyjną organu odwoławczego. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ I instancji.
“Kiedy sąd może uchylić decyzję organu i odesłać sprawę do ponownego rozpatrzenia? Kluczowe zasady kontroli decyzji kasacyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 112 302 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.