I OSK 12/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy dotyczącą uchwały w sprawie programu opieki nad zwierzętami, uznając, że program musi precyzyjnie określać podział środków i zakres opieki weterynaryjnej.
Gmina zaskarżyła wyrok WSA, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi. Gmina zarzucała błędną wykładnię przepisów dotyczących zakresu opieki weterynaryjnej oraz sposobu wydatkowania środków. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że program musi precyzyjnie określać podział środków na poszczególne zadania oraz że całodobowa opieka weterynaryjna w przypadkach zdarzeń drogowych obejmuje wszystkie zwierzęta, nie tylko bezdomne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Organ nadzoru uznał uchwałę za sprzeczną z prawem, wskazując na dwa główne powody: po pierwsze, § 12 uchwały nie dokonywał wystarczającego podziału środków na poszczególne zadania, ujmując kwoty łącznie dla wielu zadań, co uniemożliwiało ocenę, czy program nie jest fikcją i czy umożliwia faktyczne wykonanie zadań. Po drugie, § 9 ust. 1 uchwały bezpodstawnie zawężał całodobową opiekę weterynaryjną w przypadku zdarzeń drogowych jedynie do zwierząt bezdomnych, co stało w sprzeczności z ustawą o ochronie zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił te argumenty. Gmina w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów dotyczących zakresu opieki weterynaryjnej oraz sposobu wydatkowania środków, a także naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi musi zawierać wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Sąd konsekwentnie uznaje, że precyzyjne wskazanie podziału środków na poszczególne zadania jest obligatoryjne, a ogólne ujęcie kwot stanowi naruszenie prawa. Ponadto, NSA potwierdził, że przepis dotyczący całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych obejmuje wszystkie zwierzęta, nie tylko bezdomne, co wynika z wykładni językowej i celowościowej przepisu. Sąd uznał również, że zagadnienie prawne podniesione przez gminę nie budzi poważnych wątpliwości w orzecznictwie NSA i nie wymaga przedstawienia go do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten nakłada na gminę obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej wszystkim zwierzętom uczestniczącym w zdarzeniach drogowych, nie tylko bezdomnym.
Uzasadnienie
Wykładnia językowa i celowościowa przepisu art. 11a ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie zwierząt wskazuje, że opieka weterynaryjna w przypadkach zdarzeń drogowych dotyczy wszystkich zwierząt, aby zapewnić im natychmiastową pomoc medyczną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 11a § ust. 5 w związku z ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.o.z. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 98 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 11a § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 4 § pkt. 16
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
p.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 11a ust. 5 u.o.z. przez brak precyzyjnego określenia podziału środków finansowych na poszczególne zadania w programie opieki nad zwierzętami. Naruszenie art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z. przez zawężenie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych jedynie do zwierząt bezdomnych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy dotycząca błędnej wykładni przepisów w zakresie zakresu opieki weterynaryjnej i sposobu wydatkowania środków.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowo środki winny być podzielone na poszczególne zadania ujęte w ww. programie. Tylko powiązanie uchwalonych kwot przeznaczonych na realizację przyjętego programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktyczne wykonanie poszczególnych zadań. Ratio legis powyższego przepisu jest takie, aby każde poszkodowane zwierzę znalazło natychmiastową pomoc lekarską, bez zwłoki wynikającej m.in. z konieczności poszukiwania jego właściciela.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązków gmin w zakresie tworzenia programów opieki nad zwierzętami, w szczególności wymogów dotyczących podziału środków finansowych i zakresu opieki weterynaryjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o ochronie zwierząt i może wymagać analizy w kontekście innych aktów prawnych regulujących zadania gmin.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i obowiązków samorządów, a także precyzyjnej interpretacji przepisów dotyczących finansowania i zakresu działań.
“Gmina musi precyzyjnie dzielić pieniądze na opiekę nad zwierzętami – NSA wyjaśnia obowiązki samorządów.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 12/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-05-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Karol Kiczka Piotr Niczyporuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Gl 1036/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-10-05 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 21 maja 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1036/23 w sprawie ze skargi Gminy D. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 października 2023 r., II SA/Gl 1036/23 oddalił skargę Gminy D. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Wojewoda [...] zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2023.40 ze zm.), dalej jako "u.s.g.", stwierdził nieważność w całości uchwały z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Rady Miejskiej w D. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy D. (Dz.Urz.Woj.Śląsk.2023.2646), jako sprzecznej z art. 11a ust. 5 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2022.572 ze zm.), dalej jako "u.o.z.". W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ nadzoru uznał, że § 12 ww. uchwały nie dokonuje wystarczającego podziału środków na poszczególne zadania. Ujęcie poszczególnych kwot w sposób łączny dla wielu zadań nie jest czytelne. Prawidłowo środki winny być podzielone na poszczególne zadania ujęte w ww. programie. Tylko powiązanie uchwalonych kwot przeznaczonych na realizację przyjętego programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktyczne wykonanie poszczególnych zadań. Ponadto Wojewoda [...] dostrzegł, że w § 9 ust. 1 ww. uchwały bezpodstawnie zawężono całodobową opiekę weterynaryjną w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt jedynie do zwierząt bezdomnych, co stoi w sprzeczności z art. 11a ust. 2 pkt 4 u.o.z. Powyższe – w ocenie organu nadzoru – stanowi o wystąpieniu istotnych naruszeń prawa, co uzasadniało stwierdzenie nieważności ww. programu w całości. Rada Miejska w D., reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...], powołując się na art. 98 ust. 3 u.s.g., wywiodła skargę na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze, wnosząc o jego uchylenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztu postępowania według norm przepisanych. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 października 2023 r. stwierdził, że organ nadzoru uznał zasadnie, iż ww. uchwała jest niezgodna z prawem. W myśl art. 11 ust. 1 u.o.z. zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Obowiązek ten jest realizowany przez uchwalany każdego roku stosowny program (art. 11a ust. 1 u.o.z.). W akcie tym oprócz określenia poszczególnych zadań (art. 11a ust. 2 u.o.z.) winny być wskazane m.in. wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację programu, a także oznaczony sposób wydatkowania tych środków (art. 11a ust. 5 u.o.z.). Sąd I instancji stwierdził, że § 12 załącznika do uchwały niewłaściwie realizuje delegację ustawową wynikającą z art. 11a ust. 5 u.o.z. Organ stanowiący gminy obowiązany jest przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. W ramach tej delegacji nie może więc regulować kwestii nieprzekazanych do regulacji i jednocześnie zobligowany jest do uregulowania zadań przekazanych gminie. Uchwała rady gminy musi więc respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Sąd I instancji zwrócił uwagę na przepis § 12 pkt 2 przyjętego programu, w którym wskazuje się, że kwota 420.000 zł przeznaczona jest na zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsc w schronisku dla zwierząt, opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schronisku dla zwierząt, poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt, usypianie ślepych miotów, zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. W ocenie Sądu powyższy podział jest zbyt ogólnikowy. Nie wiadomo bowiem jaka kwota ma przypadać na poszczególne zadania. Rozwiązanie przyjęte w załączniku do uchwały stanowi w istocie pozorną realizację delegacji ustawowej. Skoro ustawodawca wskazał w sposób enumeratywny te elementy programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, które są niezbędne w uchwale regulującej przedmiotową kwestię, w tym zawarł w art. 11a ust. 5 u.o.z. bezwzględny wymóg określenia wysokości i sposobu wydatkowania z nim związanych środków, to wskazana kwota na opiekę winna być rozdysponowana na poszczególne zadania, a nie całościowo na większą pulę różnych zadań. Sąd I instancji wskazał również, że ustawodawca opieki weterynaryjnej zakreślonej w art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z. nie zawęził tylko do zwierząt domowych i gospodarskich, dlatego też zgodził się z Wojewodą, że przepis ten nakłada na gminę obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej wszystkim zwierzętom, nie zaś jedynie zwierzętom bezdomnym (domowym lub gospodarskim). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: prawa materialnego przez: a. błędną wykładnię art. 11a ust.1 oraz ust. 2 pkt 8 w związku z art. 11 ust. 1 u.o.z. przez błędne przyjęcie, że program opieki nad bezdomnymi zwierzętami w zakresie zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych obejmuje zwierzęta inne niż bezdomne, w konsekwencji błędne przyjęcie, że do zadań własnych gminy w zakresie opieki nad zwierzętami bezdomnymi należy również zadanie zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych zwierząt innych niż bezdomne; b. błędną wykładnię art. 11a ust. 5 u.o.z. przez przyjęcie, że w programie opieki nad bezdomnymi zwierzętami obligatoryjnym jest wskazanie kwoty środków finansowych przeznaczonych na jego realizację, odrębnie co do każdego z zadań przewidzianych w programie; 2. przepisów postępowania, a to art. 148 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g. w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niezastosowanie art. 148 p.p.s.a. wobec braku uchylenia rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...], pomimo uchybień formalnych jakich dopuścił się organ nadzoru, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uchybienia formalne w zakresie postępowania dowodowego doprowadziły do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w a konsekwencji stwierdzenia nieważności uchwały. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono także o skierowanie sprawy celem podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dla rozstrzygnięcia wątpliwości: - czy program opieki nad zwierzętami bezdomnymi raz zapobiegania bezdomności zwierząt w zakresie zadania zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt, obejmuje zwierzęta inne niż bezdomne w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.o.z., a w konsekwencji czy zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych zwierzętom innym niż bezdomne jest zadaniem własnym gminy; - czy art. 11a ust. 5 u.o.z. bezwzględnie formalnie obliguje do wskazania konkretnej odrębnej kwoty środków finansowych co do każdego z przewidzianych zadań w programie. Zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej zostały szerzej umotywowane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2024 r. pełnomocnik Gminy [...] wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2023 r., II SA/Gl 1044/23, którym, w tożsamej sprawie, uchylono rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Rekapitulując stan sprawy należy zauważyć, iż organ nadzoru rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność uchwały rady gminy w sprawie corocznego programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie gminy. Powodem stwierdzenia nieważność były dwie kwestie. Pierwszą – ogólne wskazanie kwoty przeznaczonej na zadania wynikające z tej uchwały, bez podziału na poszczególne zadania; drugą – brak zapewnienia wszystkim zwierzętom, a nie tylko zwierzętom bezdomnym, całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Obie powyższe kwestie odpowiadają zarzutom naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii należy zauważyć, iż stosownie do art. 11a ust. 1 u.o.z. rada gminy, wypełniając obowiązek zapobiegania bezdomności zwierząt i zapewnienia im opieki oraz ich wyłapywania, corocznie do dnia 31 marca określa w drodze uchwały program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Zadania tegoż programu w sposób nie enumeratywny wymienia art. 11a ust. 2 u.o.z. Z kolei art. 11a ust. 5 u.o.z., uszczegóławiając program podaje, iż zawiera on wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Nadto przepis ten stanowi, że koszty realizacji programu ponosi gmina. Powyższa regulacja prawna stała się powodem wielu wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, który konsekwentnie uznaje, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jest aktem prawa miejscowego. Ma on jednak zróżnicowany charakter normatywny, gdyż zawiera normy o mieszanym charakterze. Z jednej strony uchwała w powyższym zakresie stanowi akt planowania, a jednocześnie konkretyzuje sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z przepisów u.o.z. Treść programu stanowią zatem plany, prognozy i zasady postępowania w określonych sytuacjach, których realizacja stanowi zadania własne gminy (vide: wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II OSK 37/13; wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., II OSK 1001/17; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2022 r., II OSK 703/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego też powodu podkreśla się, że precyzyjne wskazanie w corocznym programie wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań przewidzianych w tym programie może być trudne, a nawet niemożliwe. Tym niemniej należy mieć na uwadze, iż art. 11a ust. 5 u.o.z. posługuje się sformułowaniem "program zawiera", co oznacza konieczność zamieszczenia obu wymienionych w tym przepisie elementów w treści uchwalanego programu. Podkreśla się, że jest to norma o charakterze iuris cogentis i jej pominięcie lub niewłaściwe zastosowanie w uchwale, prowadzić musi do jej wyeliminowania z porządku prawnego w całości, ze skutkiem ex tunc (vide: wyrok NSA z dnia 6 lipca 2022 r., II OSK 703/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Prawodawca lokalny zobowiązany zatem został nie tylko do wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań program, ale także do określenia konkretnego sposobu ich wydatkowania. Użyty przez ustawodawcę zwrot: "sposób wydatkowania" środków finansowych, oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie (vide: wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., II OSK 703/20; wyrok NSA z dnia 29 lipca 2020 r., II OSK 336/20; wyrok NSA z dnia 29 lipca 2020 r. II OSK 997/20; wyrok NSA z dnia 22 września 2020 r., II OSK 1087/20; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r., I OSK 2341/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem uchwała objęta rozstrzygnięciem nadzorczym nie określiła, jaka konkretnie kwota przeznaczona będzie na każde z poszczególnych zadań, to tym samym pozostawiła w tym zakresie swobodę organowi wykonawczemu, co jest sprzeczne z istotą powołanych przepisów. Powyższe nie tylko nie wyczerpuje określenia "sposobów wydatkowania środków finansowych", o którym mowa w art. 11a ust. 5 u.o.z., przez które rozumie się konkretne formy wykorzystania środków finansowych i sposoby ich rozdysponowania, ale także przerzuca na organ wykonawczy gminy pełną swobodę w wydatkowaniu środków przewidzianych ogólnie w uchwale. Narusza natomiast art. 11a ust. 5 u.o.z. pozostawianie organowi wykonawczemu gminy, albo innym podmiotom współdziałającym w wykonaniu uchwały, swobody w zakresie sposobu wydatkowania takich środków, względnie precyzowania tegoż sposobu w formie konsensualnej tj. w zawieranych umowach. Tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania na poszczególne zadania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktycznie wykonanie poszczególnych zadań zgodnie z przyjętymi w uchwale priorytetami (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., II OSK 1001/17; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2023 r., I OSK 1321/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższe nie pozwala uznać aby w badanej sprawie doszło do błędnej wykładni art. 11a ust. 5 u.o.z. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że Sąd I instancji, a wcześniej organ nadzoru nie naruszył także art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że czym innym jest wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania. Przez określenie sposobów wydatkowania należy rozumieć wskazanie konkretnych form ich wykorzystania, ukierunkowanych na osiągnięcie celów programu (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., II OSK 1001/17; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2022 r., II OSK 703/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednocześnie wypada zauważyć, że kontrola legalności aktu prawa miejscowego nie obejmuje oceny skuteczności jego wykonania. Trafnie zatem w toku dotychczasowego postępowania nie badano tego, czy uchwalony akt jest wykonywany i z jakim skutkiem. Pominięcie tych okoliczności w toku dotychczasowego postępowania nie stanowi o naruszeniu art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g. Okoliczności te pozostawały indyferentne z punktu widzenia przepisów u.o.z. stanowiących podstawę oceny legalności uchwały podważonej rozstrzygnięciem nadzorczym. Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że stanowi naruszenie art. 11a ust. 5 u.o.z. pozostawianie organowi wykonawczemu gminy swobody w zakresie sposobu wydatkowania środków ogólnie przewidzianych na realizację celów ww. programu. Stąd też wydatkowanie przez organ wykonawczy gminy ogólnie wskazanych środków stanowi konsekwencje naruszenia prawa przez organ stanowiący gminy. Nie można także potwierdzić trafności zarzutu naruszenia art. 11a ust. 1 i ust. 2 pkt 8 u.o.z. Powyższa norma prawna stanowi, iż przedmiotowy program obejmuje w szczególności zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Wykładnia językowa wskazuje wyraźnie, iż regulacja ta odnosi się do wszystkich zwierząt, które ucierpiały w przypadkach zdarzeń drogowych. Nie różnicuje zatem obowiązku zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej zależnie od tego, czy dane zwierzę jest bezdomne, czy też posiada opiekuna. Nie sposób również znaleźć przekonywujące argumenty o charakterze celowościowym, które mogłyby podważać powyższy wynik wykładni językowej. Skarga kasacyjna w szczególności takich argumentów nie dostarcza. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzeżono, że ratio legis powyższego przepisu jest takie, aby każde poszkodowane zwierzę znalazło natychmiastową pomoc lekarską, bez zwłoki wynikającej m.in. z konieczności poszukiwania jego właściciela (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1503/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wypada jednak zgodzić się z autorem kasacji, iż wynik wykładni systemowej art. 11a ust. 1 i ust. 2 pkt 8 u.o.z. prowadzi do wniosku, iż obejmuje on wyłącznie zwierzęta bezdomne, bowiem zadaniami gminy wskazanymi w art. 11 ust. 1 u.o.z. pozostaje zapobieganie bezdomności zwierząt, zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie. Przepis art. 4 pkt. 16 u.o.z. definiuje natomiast zwierzęta bezdomne jako zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały. W takiej sytuacji, mając na uwadze, iż normę prawną rekonstruuje się z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych, a wykładnia prawa jest operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych), w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów prawa stanowionego na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (vide: wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt P 6/02, OTK-A 2002/7/91), różnice rezultatów poszczególnych wykładni wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (vide: M. Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 238 – 239). Jednorodne wyniki wykładni językowej i funkcjonalnej nakazują tym wynikom przyznać dominację. Trafnie zatem w dotychczasowym postępowaniu uznano, iż przepis art. 11a ust. 2 pkt 8 u.o.z. nakłada na gminę obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej wszystkim zwierzętom uczestniczącym w zdarzeniach drogowych. Nie jest także uzasadniony wniosek o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 187 § 1 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zagadnienie prawne zaprezentowane w niniejszej sprawie nie budzi aktualnie poważnych wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przywołane w motywach powyższego wniosku rozbieżne orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie stanowi dostatecznego przykładu na istnienie poważnych wątpliwości, o których stanowi art. 187 § 1 p.p.s.a. O ile można się zgodzić się z tezą, iż występujące w niniejszej sprawie kwestie prawne mogą budzić wątpliwości interpretacyjne, a to chociażby za sprawą konieczności wartościowania w procesie wykładni prawa uzyskanych wyników, to jednak nie stanowią one zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości, a tylko takie, kwalifikowane wątpliwości, mogą usprawiedliwić przedstawienie zagadnienia prawnego w trybie art. 187 P.p.s.a. Tym samym wniosek zgłoszony w powyższym zakresie uznać wypada za niezasadny. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI