I OSK 12/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-03-09
NSAAdministracyjneWysokansa
bezczynność organuskarga kasacyjnaograniczenie sposobu korzystania z nieruchomościustawa o gospodarce nieruchomościamiprawo budowlanezakończenie inwestycjiwygaśnięcie decyzjipostępowanie egzekucyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy, uznając, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości wygasła po zakończeniu inwestycji budowlanej, co oznacza brak podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Spółka S.A. wniosła skargę na bezczynność Starosty w egzekwowaniu decyzji Wojewody dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając, że decyzja wygasła po zakończeniu inwestycji budowlanej (gazociągu). NSA utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając, że wygaśnięcie decyzji, a nie samo wykonanie obowiązku, jest kluczowe dla oceny zasadności skargi na bezczynność. Sąd wskazał, że po zakończeniu inwestycji i wygaśnięciu decyzji, nie można wszcząć nowego postępowania egzekucyjnego.

Spółka S.A. złożyła skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania decyzji Wojewody z 1998 r., która ograniczała sposób korzystania z nieruchomości na potrzeby budowy gazociągu i kabla światłowodowego. Spółka zarzucała organowi zaniechanie działań mimo wielokrotnych pism. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, stwierdzając, że decyzja Wojewody wygasła po złożeniu przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy gazociągu i upływie terminu na wniesienie sprzeciwu, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną spółki, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako ściśle związana z cyklem inwestycyjnym, wygasa wraz z jego zakończeniem. W tej sprawie zakończenie budowy gazociągu, potwierdzone zawiadomieniem z 1 grudnia 1999 r. i brakiem sprzeciwu organu, skutkowało wygaśnięciem decyzji Wojewody. W związku z tym Starosta nie był zobowiązany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a skarga na bezczynność była bezzasadna. NSA zaznaczył, że błędne jest utożsamianie stanu wykonania decyzji z jej wygaśnięciem, gdyż wygaśnięcie wymaga odrębnej decyzji administracyjnej. Jednakże, nawet jeśli decyzja nie wygasła, to po zakończeniu inwestycji i wykonaniu części prac (gazociąg), nie można było wszcząć nowego postępowania egzekucyjnego w celu wykonania pozostałych obowiązków (kabel światłowodowy, rekultywacja), gdyż postępowanie egzekucyjne zostało już przeprowadzone z zastosowaniem przymusu bezpośredniego i zakończone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja ta wygasa po zakończeniu cyklu inwestycyjnego, na potrzeby którego została wydana.

Uzasadnienie

Decyzja ograniczająca korzystanie z nieruchomości jest ściśle związana z cyklem inwestycyjnym i wygasa wraz z jego zakończeniem, co potwierdza zakończenie budowy gazociągu i brak sprzeciwu organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 54

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.e.a. art. 32

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 141

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 148 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 37

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 66 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości wygasa po zakończeniu cyklu inwestycyjnego. Zakończenie budowy gazociągu, potwierdzone zawiadomieniem i brakiem sprzeciwu, oznacza zakończenie inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Po wygaśnięciu decyzji nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało już przeprowadzone i zakończone, co uniemożliwia jego ponowne wszczęcie.

Odrzucone argumenty

Decyzja Wojewody nie wygasła pomimo zakończenia budowy gazociągu, ponieważ nie zakończono instalacji kabla światłowodowego ani rekultywacji. Starosta był zobowiązany do podjęcia czynności egzekucyjnych w celu wykonania pozostałych obowiązków. Brak wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 162 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja ograniczająca korzystanie z nieruchomości ... wygasa w momencie zakończenia inwestycji, na potrzeby której została wydana, a w konsekwencji od tej chwili nie jest możliwe egzekwowanie w trybie administracyjnym wynikających z niej obowiązków. Błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stan wykonania decyzji utożsamia z wygaśnięciem decyzji, która to instytucja została uregulowana w art. 162 kpa i wymaga wydania decyzji. O bezczynności organu egzekucyjnego można mówić tylko wówczas, gdy istnieje wynikający z decyzji lub ustawy obowiązek podlegający wykonaniu na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

sędzia

Janina Antosiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Borowiec

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wygaśnięcia decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz zasad prowadzenia i zakończenia postępowania egzekucyjnego w administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakończenia inwestycji budowlanej i wygaśnięcia decyzji administracyjnej, a także specyfiki postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów dotyczących wygaśnięcia decyzji administracyjnych i zakończenia postępowań egzekucyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.

Kiedy decyzja administracyjna przestaje obowiązywać? NSA wyjaśnia wygaśnięcie zezwolenia na korzystanie z nieruchomości po zakończeniu inwestycji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 12/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 16/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2005-07-20
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Anna Łuczaj Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. SA w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2005r. sygn. akt II SAB/Bd 16/05 w sprawie ze skargi S. SA w [...] na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998r oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 lipca 2005 r. sygn. akt II SAB/Bd 16/05 oddalił skargę S. S.A. w [...] na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył opis stanu faktycznego sprawy, z którego wynikało, iż S. w piśmie z dnia 26 października 2004 r. wniosła skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie podjęcia postępowania egzekucyjnego, domagając się zobowiązania organu do podjęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania obowiązków ciążących na właścicielu nieruchomości, obejmującej działki nr 81/1, 83 i 85/1, położonej w [...] gmina [...] w zakresie wskazanym w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Spółka wskazała, że zaniechanie przez Starostę [...] przewidzianych prawem działań, pomimo wielokrotnie kierowanych w tej sprawie pism ze strony skarżącego inwestora (np. 22 marca 2001 r., 24 września 2002 r., 26 listopada 2002 r., 24 czerwca 2003 r. ) narusza prawny i faktyczny interes S. S.A. Pomimo niezgodnego z prawem działania C. S. Starosta [...] nie prowadzi postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania obowiązków ciążących na właścicielu nieruchomości w zakresie wskazanym w decyzji Wojewody [...] i nie wywiązuje się ze spoczywających na nim obowiązków organu egzekucyjnego.
Odnosząc się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wyrażonego w postanowieniu (z dnia 20 września 2004 r.) podjętym w rezultacie wniesienia przez Spółkę w trybie art. 37 kpa zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, skarżąca stwierdziła, że nie można podzielić stanowiska Kolegium odnośnie rzekomego wykonania decyzji Wojewody w zakresie obowiązków ciążących na właścicielu nieruchomości. W pkt 3 decyzji Wojewody Spółka została zobowiązana do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, z czego wynika obowiązek udostępnienia nieruchomości w tym celu. O wykonaniu decyzji można mówić dopiero po przeprowadzeniu rekultywacji. Zakres obowiązków inwestora z pozwolenia na budowę nie pokrywa się z zakresem obowiązków właściciela wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie wyjaśniając nadto, że postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania obowiązków ciążących na właścicielu nieruchomości zostało wszczęte w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 25 lutego 1999 r. Czynności związane z budową gazociągu inwestor przeprowadził w asyście policji i w obecności przedstawicieli Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 16 marca 1999 r.
Jako bezsporną okoliczność uznał organ nieprzeprowadzenie przez inwestora rekultywacji gruntów, mimo obowiązku nałożonego wymienioną decyzją Wojewody, jednakże wobec sprzeciwu właściciela i odmowy wstępu na grunt nastąpiło to z przyczyn od inwestora niezależnych. W tej sytuacji trudno mówić o przymusie egzekucyjnym wobec adresata obowiązku, skoro deklaruje on stałą gotowość wypełnienia go, a przeszkodą jest działanie ze strony beneficjenta tych obowiązków, tj. właściciela nieruchomości.
Starosta podkreślił, iż inwestor domaga się wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie tylko po to, aby przeprowadzić rekultywację gruntów, ale również po to, żeby kontynuować inwestycję poprzez poprowadzenie kabla światłowodowego.
W opinii Starosty, wobec zgłoszenia przez inwestora pismem z dnia 1 grudnia 1999 r. zakończenia budowy, odpadły przesłanki do żądania przez niego prowadzenia egzekucji w oparciu o ww. decyzję Wojewody [...] w jakimkolwiek zakresie objętym wnioskiem.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Aby przyjąć, że istnieje bezczynność należy najpierw stwierdzić, iż ciąży na organie wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania.
Zdaniem Sądu Starosta [...] nie był prawnie zobowiązany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 1998 r. w zakresie i terminie wskazanym przez skarżącą Spółkę. W tym względzie Sąd przedstawił następującą argumentację.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność K. i K. S., położonej w [...] gmina [...], obejmującej działki nr 81/1, 83 i 85/1 przez udzielenie skarżącej Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie podziemnego gazociągu tranzytowego wraz z kablem światłowodowym, według miejsca i granic lokalizacji oznaczonych w załącznikach do decyzji Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia 14 sierpnia 1997 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] decyzji nr [...] udzielającej skarżącej Spółce pozwolenia na budowę i zatwierdzającej projekt budowlany systemu gazociągów tranzytowych na nieruchomościach w gminie [...].
Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] grudnia 1998 r. wojewoda może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody, przy czym ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W ocenie Sądu w ten sposób wprowadzone ograniczenie korzystania z nieruchomości, podlegające egzekucji administracyjnej, stanowi element ciągu czynności formalnoprawnych tworzących podstawę do prowadzenia robót budowlanych w ramach określonego cyklu inwestycyjnego i jest ściśle z nim związane. Decyzja ograniczająca korzystanie z nieruchomości wydawana jest w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w przedmiotowej sprawie - w oparciu o decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1998 r. Nr 17, poz. 99 z późn. zm.), która to decyzja na mocy art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (w dniu [...] grudnia 1998 r. - Dz. U. Nr 89, poz. 415 z późn. zm.) traktowana jest jak decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu podlega wykorzystaniu jedynie w ramach konkretnego cyklu inwestycyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 863/02, niepub.; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1216/04, niepubl.). Ze względu na ścisłe związanie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenie, podobnie jak ona, decyzja o ograniczeniu korzystania z nieruchomości wydana w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wygasa w momencie zakończenia inwestycji, na potrzeby której została wydana, a w konsekwencji od tej chwili nie jest możliwe egzekwowanie w trybie administracyjnym wynikających z niej obowiązków.
W przedmiotowej sprawie pozwolenie na budowę gazociągu nie nakładało na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W takim przypadku złożenie właściwemu organowi zawiadomienia o zakończeniu budowy i upłynięcie czasu przewidzianego dla wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu bez wydania owego sprzeciwu są jednoznaczne z zakończeniem cyklu inwestycyjnego (art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.). Skarżąca Spółka w dniu 3 grudnia 1999 r. złożyła w Starostwie Powiatowym w [...] datowane na 1 grudnia 1999 r. zawiadomienie o zakończeniu budowy gazociągu tranzytowego [...], informujące o zakończeniu robót wykonanych m.in. na podstawie ww. pozwolenia na budowę z dnia 14 sierpnia 1997 r., wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Starosta nie zgłosił sprzeciwu w stosunku do złożonego zawiadomienia, nastąpiło zatem zakończenie inwestycji, a tym samym wygasła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. W konsekwencji po 24 grudnia 1998 r. nie jest możliwe jej egzekwowanie w stosunku do kogokolwiek i w jakimkolwiek zakresie.
Za bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia sprawy uznał Sąd rozważania, czy - jak sugerował Starosta - skarżący wbrew brzmieniu skargi domagał się w istocie nie tylko wyegzekwowania decyzji w zakresie obowiązku rekultywacji, ale także w ramach egzekucji wejścia na grunt celem dokończenia budowy poprzez ułożenie światłowodu. Również za bezprzedmiotowe uznał rozważania, czy wynikającemu z decyzji obowiązkowi dokonania rekultywacji odpowiadał obowiązek właściciela do udostępnienia wejścia na grunt w celu dokonania rekultywacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S.A. w [...], reprezentowana przez radcę prawnego R. W. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 141 § 4 ustawy ppsa, polegające na niewskazaniu i niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. przepisu, który stanowił podstawę prawną do przyjęcia przez Sąd, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, wydana na podstawie przepisów z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (obecnie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu) oraz decyzja wydana w trybie art. 124 ugn (jako ściśle z nią związana) wygasły po złożeniu przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy i upływie czasu dla wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu,
2) art. 133 § 1 ustawy ppsa, polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, w tym faktu niezakończenia cyklu inwestycyjnego, który obejmował nie tylko prace wymagające uzyskania pozwolenia na budowę (a następnie zgłoszenia zakończenia budowy), ale również instalacje kabla światłowodowego, tj. czynność nie wymagającą pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia,
3) art. 151 ppsa przez oddalenie skargi na bezczynność pomimo wykazania przez skarżącego podstaw do uwzględnienia skargi,
4) art. 149 ppsa, polegające nieuwzględnieniu skargi, pomimo że z akt sprawy wynika, iż istniały podstawy do zobowiązania Starosty do podjęcia czynności egzekucyjnych;
oraz naruszenie prawa materialnego art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja o której mowa w art. 124 ust. 1 ugn wygasa po złożeniu przez wnioskodawcę zawiadomienia o zakończeniu budowy i upływie terminu do wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu i w konsekwencji przyjęciu, że po wniesieniu takiego zawiadomienia i upływie terminu do wniesienia sprzeciwu nie jest możliwe egzekwowanie wynikających z niej obowiązków.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wywodzi, że nie wiadomo na jakiej podstawie Sąd oparł swe założenie, zgodnie z którym decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydana na podstawie ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o zagospodarowaniu przestrzennym), a wraz z nią zezwolenie, miały wygasnąć po złożeniu przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy i upływie terminu do wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu. Utrudnia to zarówno sformułowanie podstaw kasacyjnych jak i poddanie wyroku kontroli przez NSA. Stanowi to postawę do uchylenia wyroku z powodu braku podstawy prawnej i naruszenia art. 141 § 4 ustawy ppsa oraz art. 178 Konstytucji. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. przewidywały tylko dwa przypadki uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia decyzji: uzyskania przez inny podmiot pozwolenia dla tego samego terenu (art. 48 pkt 1) oraz wejście w życie planu zagospodarowania przestrzennego, którego ustalenia są sprzeczne z decyzją o wzizt (art. 48 pkt 2 w zw. z art. 35). Żaden z tych przypadków nie zachodził, a ponadto wymagało to wydania decyzji. W tej sprawie Minister wydał w dniu 23 marca 2004 r. decyzje o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji lokalizacyjnej. Decyzja Ministra jest prawomocna. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie określają przesłanek wygaśnięcia decyzji z art. 124 ust. 1. Uznanie, że zezwolenie wygasło winno być poprzedzone wydaniem decyzji na podstawie art. 162 kpa. W tej sprawie nie miało to miejsca, jako że w postępowaniu egzekucyjnym nie ma miejsca na orzekanie o tym czy podlegająca wykonaniu decyzja wygasła.
W związku z tym Sąd I instancji, orzekający na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1), nie miał podstawy faktycznej ani prawnej, aby stwierdzić wygaśnięcie zezwolenia. Potwierdza to postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2005 r., a więc wydane po rzekomym wygaśnięciu decyzji, o wpisaniu do księgi wieczystej obciążenia nieruchomości w postaci ograniczenia prawa własności, wynikającego z zezwolenia. Naruszenie art. 133 § 1 ustawy wynika także z tego, iż Sąd bezpodstawnie ustalił, że została zakończona inwestycja objęta tymi decyzjami. Tymczasem zostały zakończone wyłącznie roboty, dla których konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Zgłoszenie zakończenia budowy nie oznacza, że inwestor nie może przeprowadzić dalszych prac, których dotyczy zarówno decyzja lokalizacyjna, jak i decyzja wydana na podstawie art. 124, tj. instalacja kabla światłowodowego, czy też rekultywacja gruntów, czego Sąd w ogóle nie badał. Błędne ustalenie, że inwestycja objęta zezwoleniem została zakończona doprowadziło do oddalenia skargi na bezczynność z naruszeniem art. 151 ppsa. W związku z tym, że nie zostały zrealizowane wszystkie czynności, których dotyczy zezwolenie Starosta był zobowiązany do podjęcia czynności egzekucyjnych zmierzających do ich wykonania. Nie zobowiązując Starosty do podjęcia czynności egzekucyjnych w określonym terminie pomimo, że Starosta ich nie prowadził - Sąd naruszył przepis art. 149 ustawy ppsa. Zdaniem skarżącego zezwolenie uprawniało inwestora do przeprowadzenia gazociągu, kabla światłowodowego i rekultywacji. Zrealizowane zostało wyłącznie pierwsze uprawnienie. Skoro nie został przeprowadzony kabel światłowodowy, ani też nie umożliwiono inwestorowi przeprowadzenia rekultywacji Starosta zobowiązany był podjąć czynności egzekucyjne.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarga kasacyjna podnosi, że ani ten przepis, ani żaden inny nie wiąże wydania zezwolenia i jego dalszego obowiązywania z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Organy orzekające w sprawie wydania zezwolenia nie mają obowiązku ani kompetencji, by badać, czy proces inwestycyjny został rozpoczęty, zakończony i na jakim etapie znajduje się. Organy te badają tylko przesłanki określone w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgłoszenie przez inwestora zakończenia budowy w sytuacji, gdy prace wymagające pozwolenia zostały zakończone, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że wygasła decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1. Decyzja ta dotyczy nie tylko urządzeń do przesyłania gazu (dla których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę), ale także urządzeń niezbędnych do korzystania z tych urządzeń, których instalacja nie wymagała pozwolenia na budowę. Inwestor nie ukrywał przed organem nadzoru budowlanego konieczności wykonania prac instalacyjnych, tj. przeprowadzenia kabla światłowodowego.
Podsumowując powyższe wywody stwierdza się, że ani art. 124 § 1 ustawy, ani też inne przepisy nie przewidują wygaśnięcia przedmiotowego zezwolenia niezależnie od tego, czy wykonana została część inwestycji (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie), czy cała inwestycja, której dotyczy decyzja.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd odwoławczy nie uznał za zasadne obu podstaw kasacyjnych z art. 174 ustawy ppsa. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół nieprawidłowego - zdaniem skarżącej Spółki - rozumienia treści art. 124 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i przyjęcia, że po zakończeniu inwestycji decyzja ta wygasła, a w związku z tym naruszenia przez Sąd art. 133 § 1, 141 § 4, 149 i 151 ustawy ppsa przez nieuwzględnienie faktu niezakończenia cyklu inwestycyjnego, gdyż inwestor nie zainstalował kabla światłowodowego oraz nie dokonał rekultywacji gruntów. Na tej postawie strona skarżąca formułuje zarzut błędnego przyjęcia przez Sąd, że nie istniała bezczynność organu egzekucyjnego i oddalenia skargi z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, gdy należało nakazać podjęcie czynności egzekucyjnych.
Podlegająca wykonaniu decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. została wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) i ograniczała sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność K. i K. małż. S., położonej w [...], oznaczonej nr działek 81/1, 83, 85/1, przez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie podziemnego gazociągu tranzytowego wraz z kablem światłowodowym, zobowiązywała właścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności, związanych z konserwacją i usuwaniem awarii oraz zobowiązywała inwestującą Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem. Od decyzji tej zostało wniesione odwołanie, a następnie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec odmowy udostępnienia nieruchomości w toku postępowania na wiosek S. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionego przez Starostę w dniu 25 lutego 1999 r. tytułu wykonawczego. W dniu 1 marca 1999 r. Starosta [...] na podstawie art. 32 i 141 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) wezwał właścicieli do wykonania obowiązków wydania części nieruchomości w terminie 7 dni i zagroził zastosowaniem przymusu egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości i udostępnienia jej Spółce.
Wobec niewykonania obowiązku w dniu 16 marca 1999 r. egzekucja obowiązku, wynikającego z decyzji, została przeprowadzona przez wprowadzenie Spółki przez egzekutora na przedmiotową nieruchomość. W myśl art. 148 § 1 ustawy o pea przymus bezpośredni, stanowiący najostrzejszy środek egzekucyjny (przy egzekucji obowiązków niepieniężnych) polega na doprowadzeniu do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji drogą zagrożenia zastosowania lub drogą zastosowania bezpośrednio skutecznych środków, nie wyłączając siły fizycznej, w celu usunięcia oporu zobowiązanego i oporu innych osób, które stoją na przeszkodzie wykonania obowiązku. Zastosowanie przymusu bezpośredniego stanowiło wykonanie obowiązku po usunięciu rodziny Skowrońskich i w asyście policjantów, przez udostępnienie nieruchomości inwestorowi, co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach. O wykonaniu decyzji Wojewody świadczy także treść pisma S. z dnia 19 marca 1999 r., w którym powiadomiono Starostę o:
wykonaniu montażu gazociągu z ułożeniem w wykopie i zasypaniu,
ułożeniu rury ochronnej pod kabel światłowodowy,
wykonaniu odbudowy urządzeń melioracyjnych.
Inwestor zawiadomił również, że do wykonania pozostało nałożenie humusu i końcowe zrekultywowanie pasa montażowego. Prac tych nie można było wykonać z uwagi na mocno zawilgoconą ziemię, uniemożliwiającą wjazd sprzętem w celu wykonania tych prac. Zastosowanie środka egzekucyjnego, potwierdzone pisemną relacją wierzyciela kończyło postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wykonania decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 1998 r.
Błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stan wykonania decyzji utożsamia z wygaśnięciem decyzji, która to instytucja została uregulowana w art. 162 kpa i wymaga wydania decyzji (art. 162 § 3).
Zasadnie natomiast Sąd I instancji, odwołując się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i ustaleń faktycznych, wskazujących na zakończenie budowy gazociągu tranzytowego [...] (potwierdzone pismem z dnia 1 grudnia 1999 r.) wywodzi, iż nie jest już możliwe egzekwowanie obowiązków wynikających z treści decyzji Wojewody.
O bezczynności organu egzekucyjnego można mówić tylko wówczas, gdy istnieje wynikający z decyzji lub ustawy obowiązek podlegający wykonaniu na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Wykonanie obowiązku nie daje podstawy do zarzucenia organowi egzekucyjnemu zwłoki w działaniu.
Z akt sprawy wynika, iż mimo wykonania obowiązku, organ na skutek pism składanych przez Spółkę, wydawał postanowienia m.in. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego (13 grudnia 1999 r. ), podjęciu tego postępowania (z 8 lutego 2000 r.), rozpatrywał zarzuty, łącznie z postępowaniem instancyjnym, jednakże liczne błędy organów popełnione w tym postępowaniu nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności skargi na bezczynność.
Wobec zakończenia postępowania egzekucyjnego przez zastosowanie przymusu bezpośredniego nowe postępowanie egzekucyjne mogłoby, stosownie do art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, być wszczęte na podstawie wystawionego nowego tytułu wykonawczego. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują możliwości ponownego prowadzenia zakończonej egzekucji, nawet w takim przypadku, jak przedmiotowy, kiedy inwestor zakończył budowę gazociągu odstępując od przewidywanego pierwotnie systemu łączności .
Skarga na bezczynność Starosty mogłaby być uwzględniona przez Sąd tylko wówczas, gdyby w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym zamieszczony był przepis stwarzający możliwość podjęcia postępowania egzekucyjnego, po jego zakończeniu.
Prawidłowo ocenił Sąd niemożność prowadzenia egzekucji w części dotyczącej obowiązku rekultywacji, skoro w odniesieniu do niego Spółka była dłużnikiem, zaś egzekucja może być prowadzona tylko na wniosek wierzyciela (art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym).
Sumując powyższe należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki nie naruszył żadnego z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów, zaś wyrok oddalający skargę odpowiada prawu.
Rzeczą organów będzie natomiast właściwe zakończenie zawisłych postępowań ze środków prawnych wniesionych wcześniej przez właściciela nieruchomości, jednakże są to postępowania odrębne od objętych skargą strony i nie naruszając granic zaskarżenia, Sąd nie może odnieść się do nich.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI