I OSK 1194/09

I OSK 1194/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grażyna Radzicka
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 503/08 - Wyrok WSA w Łodzi z 2009-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 102 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. NSA Grażyna Radzicka Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 503/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z/s w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek [...] Sp. z o.o. z/s w Z. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. III SA/Łd 503/08 po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa Sp. z o.o. [...] w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór: uchylił zaskarżone postanowienie; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], przyznał Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o. w Z. wynagrodzenie za dozór mienia Skarbu Państwa – pojazdu marki [...] nr rej. [...] – w wysokości 1.421,00 zł.
Spółka [...], która żądała za dozór przedmiotowego pojazdu kwoty 14.040,00 zł złożyła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji.
W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przyznał wynagrodzenie za zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór stanowiącego własność Skarbu Państwa samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] – w wysokości 1.632,30 zł
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] września 2007 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie. Wyniki ustaleń organu pierwszej instancji wpłynęły do organu odwoławczego w dniu [...] października 2007 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. skarżąca spółka wskazała, że w pełni podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, iż zarówno koszty jak i wynagrodzenie związane z przechowywaniem pojazdów zostały skalkulowane przez Radę Powiatu Zgierskiego, która w uchwałach ustaliła stawki obowiązujące w tym zakresie na terenie powiatu zgierskiego z tytułu wykonywania czynności związanych z przechowywaniem pojazdów. W załączniku do tego pisma zatytułowanym "Kalkulacja 1 doby postoju samochodu zleconego przez policję na parkingu prowadzonym przez [...] strona przedstawiła następujące koszty: wynagrodzeń (4,90 zł), dzierżawy i podatku od nieruchomości (0,06 zł) , monitoringu (0,02 zł), amortyzacji (0,33 zł), koszty ogólne 80% (4,25 zł), zysk 40% (3,82 zł), co dało w sumie kwotę netto w wysokości 13,38 zł.
W postępowaniu zażaleniowym organ drugiej instancji prowadził ze skarżącą Spółką obszerną korespondencję, a opisaną szczegółowo przez Sąd, dotyczącą sposobu wyliczenia żądanej należności. Prowadząc postępowanie dowodowe w tym analizę porównawczą cen na podobnych parkingach organ odwoławczy uznał, że dla prawidłowego wyliczenia należności należało przyjąć zasadę, że za pierwszych 30 dni sprawowania dozoru stawka dzienna zgodna jest ze średnią ceną dla klientów okazjonalnie korzystających z usługi parkowania na wymienionych wyżej parkingach przyjętych do analizy porównawczej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu. Natomiast za kolejne dni stawka dzienna powinna być określona w oparciu o uśrednioną wartość opłat miesięcznych, tzw. abonamentowych jakie opłacają klienci parkujący pojazdy w dłuższych okresach. Stawki te powinny także uwzględniać specyfikę parkingu prowadzonego przez spółkę [...] (zaawansowany technicznie monitoring).
Zdaniem organu odwoławczego stawki dzienne nie wynikają z uchwały rady powiatu, gdyż w przedmiotowej sprawie nie ma ona zastosowania do Skarbu Państwa.
Za niewłaściwe uznano przyjęcie przez organ I instancji jako bazy dokonanych wyliczeń wyłącznie opłat abonamentowych i przyjęcie stawki 1,96 zł.
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał, że obliczona prawidłowo stawka dzienna za parkowanie pojazdu wynosi :
– za parkowanie do 30 dni – 8,42 zł (w tym 0,02 koszty monitoringu), wyliczona następująco: 8 zł + 10 zł + 8 zł + 6 zł + 10 zł = 42 zł : 5 (liczba parkingów przyjętych do analizy porównawczej) = 8,40 zł + 0,02 zł (koszty monitoringu) = 8,42 zł,
– za parkowanie powyżej 30 dni ( abonament ) – 1,98 zł ( w tym 0,02 koszty monitoringu ) wyliczona w następujący sposób: 64 zł + 65 zł + 50 zł + 50 zł + 65 zł = 294 zł : 5 (liczba parkingów przyjętych do analizy porównawczej) 58,80 zł : 30 (przyjęta średnia liczba dni w miesiącu) – 1,96 zł + 0,02 zł (koszty monitoringu) = 1,98 zł.
Organ uznał, że spółka składając fakturę VAT Nr [...] nie uzasadniła wysokości żądanej należności. W szczególności nie przedstawiła kalkulacji wynagrodzenia za dozór przechowywanych na parkingu pojazdów. Jednakże treść składanych przez nią pism, kierowanych do organu I instancji, wskazuje, iż wysokość stawek dziennych wynikała z przekonania strony o wyłączności stosowania w tego rodzaju sprawach opłat ustalanych uchwałami Rady Powiatu Zgierskiego, a takie stanowisko jest błędne. Kwota wyliczona przez spółkę – 13,38 zł jest wynikiem przyjęcia za podstawę stawki dziennej w oparciu o wskazane uchwały rady powiatu. W ocenie organu odwoławczego żądana kwota nie stanowi realnych kosztów przechowywania pojazdu na przedmiotowym parkingu.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, wyliczenia należnego spółce zwrotu wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu należy dokonać w następujący sposób : 8,42 zł x 30 dni = 252,60 zł oraz 1,98 zł x 695 dni = 1.628,70 zł. Łącznie 1.632,30 zł. Jest to wynagrodzenie za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] listopada 2005 r. (725 dni).
Spółka [...] wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie:
1. Przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, to jest:
– art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające m.in. na braku dwukrotnego przeprowadzenia przez niezależne od siebie organy wnikliwego i rzetelnego postępowania w sprawie, a także rzetelnej kontroli instancyjnej,
– art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., art.138 § 2 k.p.a. poprzez niesłuszne zaniechanie uchylenia przez organ II instancji postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo stwierdzenia, iż rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części,
– art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. i art.124 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie się od podjęcia wszelkich niezbędnych kroków celem wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia prawdziwej podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia w sprawie, w tym w szczególności w zakresie specyfiki parkingu strzeżonego skarżącej strony sprawującej dozór,
– art.80 k.p.a. poprzez dowolne i instrumentalne przyjęcie w procesie wyliczenia wysokości wynagrodzenia hipotetycznej i całkowicie wymyślonej przez organ instytucji abonamentu za dozorowanie pojazdu powyżej 30 dni od przejścia na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy,
– art.80 k.p.a. poprzez dowolne i instrumentalne porównanie kosztów dozoru wynagrodzenia należnego skarżącej ze stawkami stosowanymi u pięciu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w stosunkach cywilno-prawnych na terenie Zgierza przy pominięciu specyfiki parkingu sprawującego dozór, a ponadto zaniechanie podjęcia próby posiłkowania się w procesie obliczania wynagrodzenia uchwałą Rady Powiatu Zgierskiego w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów,
– artykułów 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. poprzez całkowicie dowolne przyjęcie 173 dni jako okresu, za który dozorcy należy się wynagrodzenie za dozorowanie w sytuacji, gdy przedmiotowy towar jest nadal dozorowany, a decydujący w tym względzie winien być rzeczywisty moment odbioru dozorowanego pojazdu.
2. Przepisów prawa materialnego , w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to art.102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach sprawy.
Z tych powodów Skarżąca spółka wniosła: o "uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, ponadto o zasądzenie kosztów postępowania".
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę spółki [...] zaznaczył, że nie wszystkie zarzuty skargi są uzasadnione.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca` 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.) organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem przyznał spółce [...] kwotę 1.632,30 zł tytułem zwrotu wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie 725 dni. Spółka w skardze kwestionowała zarówno wysokość przyznanej kwoty jak i okres za jaki należy się jej zapłata.
W ocenie Sądu okres dozorowania pojazdu – 725 dni został wyliczony prawidłowo. Niewątpliwie datą początkową od której Spółce przysługiwało wynagrodzenie oraz zwrot koniecznych wydatków od Skarbu Państwa był dzień przejścia własności przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa tj. [...] grudnia 2003 r. To też organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że datą końcową jest dzień zgłoszenia się upoważnionego poborcy podatkowego na parking Spółki celem odebrania przedmiotowego pojazdu, tj. [...] listopada 2005 r. Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że właśnie w tym dniu poborca skarbowy działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu po raz pierwszy zgłosił się po odbiór auta, które nie zostało mu wydane z uwaga na brak wniesienia opłaty za parkowanie.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący braku uprawnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego do żądania wydania pojazdu bez uiszczenia stosowanych opłat za dozorowanie. Stanowisko skarżącej zasługiwałoby na aprobatę w przypadku gdyby do Skarbu Państwa miały zastosowanie opłaty przewidziane w uchwale rad powiatu. Tymczasem w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art.130 a ust.6 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art.130a cyt. ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust.10 art. 130a.
Przechodząc do zarzutu dotyczącego ustalenia wysokości przyznanego wynagrodzenia za zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, Sąd Wojewódzki podkreślił, że w myśl art.130 a ust.10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz.908) pojazd usunięty w trybie określonym w ust.1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Zgodnie natomiast z przepisem § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2002 r. Nr 134, poz.1133 ze zm.) o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.
Sąd podniósł, że niespornym w sprawie było, iż przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi przez Policję w dniu [...] czerwca 2003 r. , a następnie umieszczony na parkingu skarżącej. Wobec nieodebrania pojazdu w okresie 6 miesięcy przez właściciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu decyzją z dnia [...] października 2005 r. orzekł o jego przejściu na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa decyzja miała charakter deklaratoryjny, bowiem z mocy przepisu ustawy (art.130 z ust.10) pojazd stał się własnością Skarbu Państwa w dniu [...] grudnia 2002 r. i od tej daty Skarb Państwa ponosi koszty jego parkowania.
Odnosząc się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 dotyczący niekonstytucyjności przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym zezwalających na odjęcie prawa własności oraz rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, będące konsekwencją decyzji wydanej w dniu [...] października 2005 r. (w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa samochodu marki [...] nr rej. [...]) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu na podstawie art.130 a ust.10 ustawy Prawo o ruchu drogowym należało uznać za wydane w oparciu o przepisy obowiązujące, a wymieniona wyżej decyzja stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.
W ocenie Sądu niezasadne, są zarzuty naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi przepisów art. 15, 138 § 1 i 136 k.p.a. Organ ten na podstawie art.136 k.p.a., przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W pismach z dnia [...].05.2007 r. i z dnia [...].09.2007 r. zobowiązał dodatkowo organ, który wydał decyzję do przedstawienia wykazu podmiotów prowadzących parkingi, uznanych przez ten organ za reprezentatywne, oraz wyjaśnienia w jaki sposób ( ustnie, pisemnie ) uzyskano informacje od osób prowadzących parkingi, a także czy ustalona wysokość składek płaconych przez klientów zależna była od okresu na jaki uzgodniono parkowanie.
Organ I instancji wykonując powyższe zalecenia nadesłał notatkę urzędową sporządzoną w dniu 6 czerwca 2006 r. (załączona do pisma z dnia 22 maja 2007 r.) wymieniającą parkingi uwzględnione w decyzji I instancji oraz sposób ich zabezpieczenia i stawki opłat, a ponadto pismo z dnia [...] października 2007 r. wraz z załącznikami.
Organ odwoławczy dodatkowo uzupełnił materiał dowodowy w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Granice postępowania dowodowego generalnie zatem wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej i zasada dwuinstancyjności. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji" (por. wyrok NSA z dnia 09.08.1988 r. w sprawie SA/Ka 378/88 niepubl.). Organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją. Jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w I instancji wymaga uzupełnienia, nie zostały bowiem ustalone wszystkie istotne mające znaczenie prawne dla sprawy okoliczności faktyczne lub przeprowadzone przez organ I instancji dowody nie dają podstawy do uznania okoliczności faktycznych za udowodnione, może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić postępowanie dowodowe. Jeżeli wyniki tego postępowania prowadzą do zmiany rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy ma on wówczas kompetencje merytoryczno-reformacyjne (art.138 § 1 pkt 2 k.p.a.) obejmujące zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanych przepisach prawa materialnego jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych.
Natomiast zasadnie zdaniem Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art.102 § 2 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia, skarżącej, dozorującej pojazd usunięty z drogi w trybie art.130 a ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przysługuje zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór (art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
W ocenie Sądu przyjęty przez organ odwoławczy sposób obliczania należności podmiotu prowadzącego parking dozorowany jest nieprawidłowy. Należność odpowiadać powinna sumie dwóch pozycji, to jest wydatkom koniecznym związanym z wykonywaniem dozoru i wynagrodzeniu za dozór.
Ustawodawca nie mówi o wydatkach odpowiadających przeciętnym wydatkom związanym z dozorowaniem rzeczy, ale wskazuje na wydatki poniesione przez konkretnego dozorcę. Tym samym organ zobowiązany był ustalić konieczne wydatki skarżącej spółki związane z dozorowaniem przedmiotowego samochodu przez okres 725 dni.
Spółka na wezwanie organu przedstawiła wyjaśnienia i kalkulacje , a także dokumenty – rachunek zysków i strat oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2006 r. Sąd stwierdził, że wyjaśnienia spółki w pewnych fragmentach były nieprofesjonalne, lecz co do zasady spółka realizowała polecenia organu zawarte w pismach z dnia [...] lutego 2008 r. i [...] marca 2008 r., poprzez składanie wyjaśnień, kalkulacji dokumentów. W ocenie Sądu organ przedwcześnie uznał wyjaśnienia i kalkulacje skarżącej za nierzetelne i dopasowane do wysokości opłat wynikających z niemającej zastosowania uchwały rady powiatu.
Organ mając wątpliwości co do rzetelności kalkulacji dokonanej przez spółkę zobowiązany był podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Powinien zatem poddać analizie złożone pisma oraz dokumenty i ewentualnie skorygować nieprawidłowości kalkulacji sporządzonej przez spółkę. Analiza powinna obejmować m.in. kwestionowaną przez organ wysokość kosztów ogólnych spółki. W przypadku uznania, że sprawdzenie kalkulacji wymaga posiadania wiadomości specjalnych, organ mógł zwrócić się do biegłego z zakresu księgowości o wydanie opinii. Tymczasem organ wyjaśnienia strony w całości odrzucił i przyjął własną , nieodpowiadającą normie przepisu art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, metodę wyliczenia koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru.
Organ odwoławczy rozpatrując kwestię wysokości należnego spółce wynagrodzenia za dozór pojazdu wyszedł z prawidłowego założenia, iż art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustala kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia dozorcy, a zatem w tym zakresie należy posiłkować się odpowiednio art. 836 kodeksu cywilnego. Przepis ten stwierdza – jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo taryfie , przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że przy określaniu wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach należy uwzględnić zakres obowiązków przechowawcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, to jest miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię zajętą pod jego składowanie w sposób zapewniający jego właściwości. Niezbędne jest uwzględnienie opłat stosowanych u innych podmiotów prowadzących podobną co dozorca działalność, jak również specyfikę parkingu prowadzącego dozór.
Realizacja przyjętego założenia nastąpiła jednak w sposób wadliwy. Sąd zgodził się z zarzutem skargi, iż parkingami prowadzącymi podobną co spółka [...] działalność są inne parkingi depozytowe dozorujące pojazdy usunięte z drogi przez Policję. Nie mogą natomiast zostać uznane za parkingi prowadzące "podobną działalność" przyjęte przez organ parkingi strzeżone z terenu miasta Zgierza, na których kierowcy pozostawiają pojazdy na podstawie zawartej w właścicielem parkingu umowy cywilnej. Specyfika obu rodzajów parkingów jest różna. Parkingi dozorujące mają obowiązek realizowania każdego zlecenia Policji dotyczącego umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym i powiadamiania urzędów skarbowych o nieodebraniu pojazdów przez właścicieli. Ponadto, w przeciwieństwie do parkingów uznanych przez organ za reprezentatywne, są zobowiązane przechowywać pojazdy z uszkodzeniami powypadkowymi. Pojazdy takie wymagają szczególnego nadzoru i dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem na parkingu i przygotowaniem do wydania zgłaszającemu się przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu.
Organ ustalając wysokość wynagrodzenia za dozór należnego spółce, powinien wziąć zatem pod uwagę wynagrodzenia uzyskiwane przez inne podmioty prowadzące parkingi depozytowe. Celowe byłoby zwrócenie się przez organ do podmiotów na terenie województwa łódzkiego, prowadzących parkingi depozytowe w miastach o zbliżonej wielkości do Zgierza, o podanie informacji o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za dozorowanie pojazdów, których własność przeszła na Skarb Państwa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że fakt ,iż w świetle utrwalonego orzecznictwa opłaty za dozorowanie aut na parkingach depozytowych, ustalane w drodze uchwały przez radę powiatu nie mają zastosowania do Skarbu Państwa nie oznacza, że materiałem porównawczym dla ustalenia stosownego wynagrodzenia mogą być inne niż depozytowe parkingi i przyjmowane tam opłaty w dodatku uśrednione. Skoro istnieje ustawowy obowiązek kierowania aut zatrzymanych w trybie art.130 a ust.1 Prawo o ruchu drogowym na parkingi wyznaczone przez starostę, to w ocenie Sądu tylko tego rodzaju parkingi mogą być ewentualnym materiałem porównawczym, w sytuacji gdy na skutek braku współpracy ze spółką organy były zmuszone ustalać wynagrodzenie na podstawie materiału porównawczego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi zaskarżając wyrok w całości. Wskazując jako podstawę skargi art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 nr 229 poz. 1954 ze zm.) i w konsekwencji uznanie skargi za zasadną w sytuacji gdy postanowienie to nie zawierało wad.
2. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie zaskarżonego postanowienia bez wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, powodów dla których przyznanie zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór samochodu [...] nr rej. [...] powinno nastąpić z uwzględnieniem: szczególnego nadzoru, nadzoru właściwego dla pojazdu z uszkodzeniami powypadkowymi, dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem pojazdu na parkingu i jego przygotowaniem do wydania przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu,
Z tych powodów w skardze kasacyjnej wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia dozorcy.
Interpretacja zasad ustalania wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach sprowadza się do zindywidualizowania oceny kryteriów przyznawania tego wynagrodzenia w odniesieniu do każdego z przechowywanych pojazdów z osobna. Skoro posiłkując się art. 836 kodeksu cywilnego, każdy pojazd traktowany jest indywidualnie (z uwzględnieniem m.in. specyfiki przechowywania tej konkretnej rzeczy i jej wartości), to zdaniem Kasatora nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu o utożsamianiu wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach z wynagrodzeniem stosowanym na innych parkingach depozytowych, na których przechowywane są pojazdy usunięte z drogi przez policję. W ocenie skarżącego, parkingi przyjęte do analizy porównawczej spełniały niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów (parking ogrodzony, wyznaczone miejsca parkowania, całodobowa ochrona, oświetlony, monitoring w przypadku jednego z parkingów). Oferowane przez te jednostki stawki mogą – na zasadzie porównania – stanowić podstawę do ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej skoro postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór oraz wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa jest wszczynane na żądanie strony, to nie ulega wątpliwości, że to właśnie strona zobowiązana jest do przedstawienia materiału dowodowego oraz złożenia wyczerpujących wyjaśnień, umożliwiających organowi likwidacyjnemu, w toku postępowania administracyjnego, kontrolę zasadności żądania na podstawie przedłożonych dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie, w dobrze pojętym interesie strony było przedstawienie stosownych dokumentów chociażby na etapie postępowania zażaleniowego. Przyznanie wynagrodzenia za dozór oraz zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru odbywa się na żądanie dozorcy. Zatem w przypadku, gdy żądanie to nie zostało poparte rzetelnym uzasadnieniem, a przedstawiona kalkulacja w tym zakresie nie zawierała wyjaśnienia odnośnie zasadności wysokości zgłoszonego żądania, to organ drugiej instancji w ramach przeprowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego zebrał dowody określające wysokość należności dla Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o., w oparciu o stawki obowiązujące na parkingach strzeżonych przyjętych do analizy porównawczej, a nic nie stało na przeszkodzie , aby strona skarżąca na etapie postępowania zażaleniowego złożyła nowe dowody w kwestii zasad przyznawania przedmiotowych należności.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej zasadny jest również zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskutek niewyjaśnienia przez Sąd powodów dla których przyznanie zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór samochodu powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego nadzoru, nadzoru właściwego dla pojazdu z uszkodzeniami powypadkowymi, z uwzględnieniem bliżej nieokreślonych dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem pojazdu na parkingu i jego przygotowaniem do wydania przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu (por. ostatni akapit na s. 21 i nast. uzasadnienia wyroku). Należy bowiem podkreślić, że Sąd nie ustalił żeby dozorowany pojazd, był pojazdem nietypowym gabarytowo czy technologicznie, powodów dla których pojazd ten o wartości 100,00 zł wymagał jakiegoś szczególnego dozoru w stosunku do tej marki pojazdów parkujących na parkingach dla ludności, jak też żeby był pojazdem z uszkodzeniami powypadkowymi, a ponadto aby był przedmiotem dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem pojazdu na parkingu i przygotowaniem do wydania organowi likwidacyjnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art.102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 nr 229 poz.1954 ze zm. ).
Zgodnie z treścią art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór(...)".
Analiza przepisu wskazuje, że zwrot wynagrodzenia za dozór następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu, a na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów. Wydatki te muszą być konkretne i muszą odnosić się do indywidualnego dozorcy oraz określonego pojazdu ( vide: wyrok NSA z 13.08.2009 r. I OSK 1214/08, wyrok NSA z 2.07.2008 r., I OSK 62/08, wyrok NSA z 20.02.2007 r. I OSK 1797/06 ). Z dyspozycji art.102 ust.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wynika, że skoro dozorca przedstawia określone żądanie, to jest oczywistym, że musi wykazać w jaki sposób kwoty te zostały wyliczone.
W przedmiotowej sprawie spółka sprawująca dozór przedstawiła kalkulację, a organ tę kalkulację zakwestionował uznając, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art.130 a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 nr 58, poz.515 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art.130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym (vide : wyrok NSA z 15 maja 2007 r. I OSK 1841/06-Lex nr 516649 ).
Zakładając, że regulacja z art.130 a ust.6 ustawy Prawo o ruchu drogowym faktycznie nie odnosi się do Skarbu Państwa lecz do innych podmiotów, a także że spółka [...] w sposób wadliwy obliczała okres dozoru, gdyż powinna wydać pojazd w dniu zgłoszenia się poborcy skarbowego po odbiór auta – to organ odwoławczy dysponował materiałem zebranym w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, uzupełnił ten materiał, a także posiadał materiały pochodzące od podmiotu sprawującego dozór. Zebrany materiał jak trafnie wywodził Sąd pierwszej instancji organ winien ocenić. Realizację zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art.7 k.p.a. zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej winien podjąć czynności procesowe mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie rozpatrzyć ten materiał. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu. Winien również wyjaśnić dlaczego określonym dowodom nie dał wiary. W przedstawionej argumentacji decyzji organ z jednej strony wskazuje, że art.130 a ust.6 stwierdza, że stawki jakie uchwala rada powiatu odnoszą się do innych właścicieli niż Skarb Państwa, z drugiej natomiast strony obliczając należność po upływie 30 dni dozorowania uznaje za zasadne przyjęcie stawki dla opłat abonamentowych z innych parkingów niż depozytowe, którą wylicza na kwotę 1,98 zł za dzień. Ten tok rozumowania słusznie kwestionuje Sąd pierwszej instancji. Skoro organ podkreśla odmienność dozoru pojazdu umieszczonego na parkingu spółki [...] to pogląd Sądu pierwszej instancji, który uznaje za okoliczność istotną z punktu widzenia prawa materialnego, w zakresie wynagrodzenia za koszty dozoru, że wynagrodzenie winno odpowiadać "wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach" należy uznać za prawidłowy (art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art.836 k.c.). Stąd posłużenie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe dla prawidłowego obliczenia wynagrodzenia za dozór, pozwoli na ustalenie wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu w sposób bardziej precyzyjny niż posługiwanie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące inne parkingi strzeżone.
W odniesieniu do obszernych wywodów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w zakresie zachowania reguł oceny postępowania dowodowego, należy stwierdzić, że organ rozstrzygający sprawę ustala okoliczności faktyczne sprawy zgodnie z prawidłami logiki, kierując się wiedzą i wyjaśniając przyczyny oceny stosowanej zgodnie z art.80 k.p.a., niekoniecznie korzystając z opinii biegłego, szczególnie w sytuacji kiedy wartość pojazdu dozorowanego jest znikoma.
Nietrafnym jest również zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie zaskarżonego postanowienia bez wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, powodów dla których przyznanie zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór samochodu [...] nr rej. [...] powinno nastąpić z uwzględnieniem: szczególnego nadzoru, nadzoru właściwego dla pojazdu z uszkodzeniami powypadkowymi, dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem pojazdu na parkingu i jego przygotowaniem do wydania przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu, podczas gdy pojazd ten nie posiada uszkodzeń powypadkowych i nie jest wiadome aby z chwilą przejścia na własność Skarbu Państwa, był przedmiotem dodatkowych czynności związanych z umieszczeniem pojazdu na parkingu i przygotowaniem do wydania, nie jest też pojazdem nietypowym gabarytowo czy technologicznie, ani też szczególnie wartościowym - bowiem o wartości 100,00 zł.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał bowiem, że "parkingi dozorujące mają obowiązek realizowania każdego zlecenia Policji dotyczącego umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym i powiadamiania urzędów skarbowych o nieodebraniu pojazdów przez właścicieli. Ponadto, w przeciwieństwie do parkingów uznanych przez organ za reprezentatywne, są zobowiązane przechowywać pojazdy z uszkodzeniami powypadkowymi. Pojazdy takie wymagają szczególnego nadzoru i dodatkowych czynności związanych z umieszczaniem na parkingu i przygotowaniem do wydania zgłaszającemu się przedstawicielowi Skarbu Państwa, na który przeszła własność pojazdu". Stąd też, zasadnym było zalecenie Sądu, aby organ ponownie rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę konieczność sprawowania szczególnego nadzoru jakie wymagane jest od podmiotów prowadzących parkingi tego rodzaju. Nie ma tu natomiast znaczenia czy konkretny pojazd dozorowany jest pojazdem uszkodzonym, nietypowym gabarytowo czy technologicznie lub szczególnie wartościowym, czy też nie posiada cech tego rodzaju.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił, przy czym oddalając wniosek Spółki [...] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego , Sąd uznał iż spółka nie wykazała, aby takie niezbędne koszty w tym postępowaniu poniosła.