I OSK 1190/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja gruntówpostępowanie administracyjneinteres prawnystrona postępowaniaskarga kasacyjnaNSAWSAprawo geodezyjneaktualizacja danych

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów.

Skarżąca kasacyjnie kwestionowała wyrok WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Kieleckiego. Zarzuty dotyczyły naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie braku interesu prawnego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując na brak uzasadnienia zarzutów i nieprawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych, a także na brak możliwości prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu kasacyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną U.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Kieleckiego dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a., argumentując, że błędnie przyjęto brak jej interesu prawnego we wzruszeniu decyzji. Wskazała, że decyzja Starosty Kieleckiego z 2002 r. zwiększyła powierzchnię sąsiedniej działki kosztem jej nieruchomości, a ona nie została o tym poinformowana. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i że zarzuty muszą być prawidłowo sformułowane i uzasadnione. Stwierdzono, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być samodzielną podstawą kasacyjną, jeśli nie uniemożliwia kontroli instancyjnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., sąd wskazał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił brak interesu prawnego skarżącej, ponieważ podnoszone przez nią kwestie nie dotyczyły bezpośrednio jej nieruchomości ani nie kształtowały jej stanu prawnego. Sąd zaznaczył, że interes prawny musi mieć potwierdzenie w przepisach prawa materialnego. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. uznano za nieuzasadniony, a wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających złożone w późniejszych pismach procesowych potraktowano jako próbę przytoczenia nowej podstawy kasacyjnej, niedopuszczalnej po upływie terminu na jej wniesienie. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko w sytuacji, gdy sporządzone uzasadnienie wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku jest instytucją wtórną, mającą charakter sprawozdawczy. Jego wadliwość może być podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy uniemożliwia kontrolę instancyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej – naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania, wymagająca istnienia interesu prawnego lub obowiązku.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

p.p.s.a. art. 113 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu przeprowadzenia dowodów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące treści uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA – w granicach skargi kasacyjnej, z uwzględnieniem nieważności postępowania z urzędu.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stosowanie przepisów postępowania przed WSA do postępowania przed NSA, w tym wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

u.p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podmioty legitymowane do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów.

u.p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podmioty legitymowane do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów.

rozp. ERG art. 45 § § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Podmioty legitymowane do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej przez stronę skarżącą. Brak wykazania przez skarżącą interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji dotyczącej zmiany danych ewidencyjnych sąsiedniej działki. Niedopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego przez NSA w postępowaniu kasacyjnym. Pisma procesowe zawierające wnioski dowodowe złożone po terminie na wniesienie skargi kasacyjnej jako przytoczenie nowej podstawy kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie braku istnienia interesu prawnego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie braku interesu prawnego. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne nieprzeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym. Istoty interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu są jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi.

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Bogucka

członek

Marek Stojanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących granic rozpoznania skargi kasacyjnej, wymogów formalnych skargi kasacyjnej, pojęcia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnosądowym oraz dopuszczalności postępowania dowodowego przed NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w kontekście aktualizacji danych ewidencyjnych, a także ogólnych zasad postępowania kasacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, takich jak zakres kontroli NSA i wymogi formalne skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa.

Granice skargi kasacyjnej: Kiedy NSA może badać stan faktyczny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1190/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Marek Stojanowski
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2822/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-24
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 113 par.1, art. 141 par.4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2822/20 w sprawie ze skargi U.T. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia 2 października 2020 r., nr NG-O.025.76.2020.JW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. T. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z 2 października 2020 r., nr NG-O.025.76.2020.JW, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wyrokiem z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2822/20, oddalił skargę. Wyrok ten, podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła U. T., reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie braku istnienia interesu prawnego U. T. we wzruszeniu decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, podczas gdy, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, przedmiotową decyzją Starosty Kieleckiego z 30 lipca 2002 r. dokonano zmiany powierzchni działki ewidencyjnej numer [...] (obecnie część działki [...]) z dotychczasowej powierzchni 3,500 ha na powierzchnię 3,6435 ha, a tym samym powierzchnia tej działki została zwiększona o 0,1335 ha kosztem nieruchomości skarżącej nr [...] graniczącej z drogą wojewódzką numer [...], nie informując o tym skarżącej, a tym samym pozbawiając ją możliwości obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ administracji publicznej, a następczo przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że U. T. nie przysługuje status strony z uwagi na brak interesu prawnego, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżącej możliwości działania w sprawie;
3. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne nieprzeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, ze szczególnym uwzględnieniem dowodu z mapy o numerze ewidencyjnym [...] dla działek nr [...], [...] oraz [...] z 11 kwietnia 1995 r., z którego to wynika błędne oznaczenie działki będącej własnością skarżącej nr [...] oraz działki nr [...], sąsiadującymi z działkami będącymi przedmiotem decyzji Starosty Kieleckiego z 30 lipca 2002 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła:
1. na zasadzie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 czerwca 2021 r. oraz o ponowne rozpoznanie przedmiotowej skargi na postanowienie Głównego Geodety Kraju z 2 października 2020 r.;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Skarżąca kasacyjnie w piśmie procesowym datowanym na 8 lutego 2022 r. oświadczyła, że zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Skarżąca kasacyjnie w piśmie procesowym datowanym na 14 lipca 2022 r. wniosła na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z 22 załączonych dokumentów na okoliczność: przysługiwania skarżącej statusu strony, podrobienia podpisów U.S. oraz J. S. na dokumentach wykorzystanych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, poświadczenia nieprawdy na dokumentach wykorzystanych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym oraz sądowo administracyjnym. Jednocześnie skarżąca wskazała, iż przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów nie było możliwe na wcześniejszym etapie postępowania, albowiem część przedłożonych dokumentów nie istniała w chwili wydania wyroku Sądu I instancji ani sporządzenia skargi, zaś częścią nie dysponowała na wcześniejszym etapie postępowania.
Skarżąca kasacyjnie w piśmie procesowym datowanym na 30 grudnia 2022 r. wniosła na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z załączonego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 10 listopada 2022 roku w sprawie o sygn. akt [...] wraz z potwierdzeniem doręczenia odpisu postanowienia do U. T., celem ustalenia faktów: przysługiwania skarżącej statusu strony U. T., treści postanowienia, poświadczenia nieprawdy na dokumentach wykorzystanych w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym oraz sądowo administracyjnym.
Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością prawidłowego sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem strony skarżącej kasacyjnie uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie ma prawa, aby rozwijać czy też doprecyzowywać stawiane zarzuty kasacyjne. Ponadto podkreślić trzeba, że przedmiotem oceny Sądu są jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Jeśli strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny. Sąd nie może bowiem domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 829/14, z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 917/14 oraz z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2290/16).
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie brak istnienia interesu prawnego U. T. we wzruszeniu decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, należy stwierdzić, że za pomocą tego zarzutu skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia sądu I instancji, co stoi na przeszkodzie uwzględnieniu tego zarzutu. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest utrwalony pogląd, że uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym. Sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena jest niezbędna dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Tak więc przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, w szczególności jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy. Nie można zatem kwestionować prawidłowości rozstrzygnięcia zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Powiązanie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z art. 28 k.p.a. również nie pozwala na uwzględnienie tego zarzutu. Należy mieć bowiem na uwadze, że art. 28 k.p.a. zawiera definicję strony, bowiem stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazanie przez Sąd I instancji motywów, dla których uznał, że skarżąca nie może być uznana za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyni zadość wymaganiom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. niezależnie od poprawności tych motywów.
Należy podkreślić, że art. 28 k.p.a. jest przepisem prawa materialnego. Istoty interesu prawnego, o którym mowa w tym przepisie, należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne wskazując, że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, zaś jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. uchwała NSA z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22).
Twierdzenie kasatora, że "Przez interes prawny należy rozumieć realnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej, która może zostać zrealizowana przez wydanie decyzji administracyjnej" nie może być zaakceptowane. Istnienie interesu prawnego, z czym wiąże się możność uzyskania ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym, nie jest bowiem rezultatem oceny, że istnieje realna potrzeba ochrony prawnej, ale oceny, że w okolicznościach faktycznych sprawy przepis prawa materialnego przyznaje określonemu podmiotowi ochronę prawną. Optymalnym sposobem skonstruowania zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. jest zatem powiązanie go z zarzutem naruszenia przepisu prawa materialnego mającego stanowić podstawę interesu prawnego strony.
W skardze kasacyjnej wskazano, że: "Przegląd orzecznictwa sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje, że interes prawny w postępowaniu w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków mają, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wyłącznie podmioty wskazane w przepisach ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, (por Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Ke 342/21) Zgodnie natomiast z treścią art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2052) oraz § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 393 z późn. zm.) osobami legitymowanymi do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, a tym samym osobami mającymi przymiot strony w postępowaniu o aktualizację gruntów i budynków są właściciele nieruchomości, władający gruntami na zasadach samoistnego posiadania, a w przypadku gruntów Skarbu Państwa także podmioty, które władają lub gospodarują tymi nieruchomościami."
Z powyższych stwierdzeń nie wynika jednakże, jakie znaczenie mają one dla oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 30 lipca 2002 r. znak: GN-II-7430-1-30/02, orzekającej o zmianie w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego [...], danych określających pole powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] oraz wykazaniu w tej ewidencji [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] jako władającego tą nieruchomością, ponieważ podnoszone przez skarżącą zarzuty i okoliczności nie dotyczą kwestii uregulowanych decyzją Starosty Kieleckiego z 30 lipca 2002 r., orzekającą jedynie w zakresie informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków (w związku z wykryciem błędu) a dotyczących działki nr [...], które nie odnoszą się do nieruchomości stanowiącej własność skarżącej tj. działki nr [...], ani nie kształtują na nowo jej stanu prawnego. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentacji zwalczającej powyższą ocenę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne nieprzeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, należy stwierdzić, że zarzut ten nie został uzasadniony. Nie wiadomo, w czym kasator upatruje naruszenia tych przepisów przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem dokonać merytorycznej oceny zarzutu naruszenia powyższych przepisów.
W związku z zawartymi w dwóch pismach procesowych strony skarżącej kasacyjnie, datowanych na 14 lipca 2022 r. oraz na 30 grudnia 2022 r. wnioskami o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z szeregu dokumentu należy wskazać, że w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że "Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełniania materiału dowodowego" (por. wyrok NSA z 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14). Ponadto dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r., II OSK 840/11; wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., II OSK 2501/15). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które w przekonaniu sądu powinny mieć miejsce na etapie postępowania administracyjnego jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. "Odpowiednie" stosowanie przepisów może wszak polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (zob. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2021 r., II GSK 318/21).
Mając to na uwadze wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2016 r., II GSK 26/14). Jeżeli uznać za dopuszczalne przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu w celu oceny, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, to należy podkreślić, że wniosek dowodowy strony skarżącej kasacyjnie musi być powiązany z zarzutami skargi kasacyjnej i mieć na celu ich uzasadnienie, aby było dopuszczalne jego przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przeciwnym razie takie pismo procesowe zawierające wniosek dowodowy niepowiązany z zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej należy uznać za zawierające w istocie rzeczy przytoczenie nowej podstawy kasacyjnej. Jeżeli zaś takie pismo procesowe zostało złożone po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to nie jest dopuszczalne odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutu w nim sformułowanego oraz przeprowadzenie wnioskowanego dowodu.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów normujących sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz nie zarzucono błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego, dlatego ww. pisma procesowe należy uznać za zawierające przytoczenie nowej podstawy kasacyjnej. Złożenie tych pism po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej czyni niemożliwym odniesienie się do nich.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI