II SA/Gl 825/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-10-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowyświadczenia rodzinnepomoc społecznaKodeks postępowania administracyjnegodoręczenia elektroniczneterminybraki formalnewniosekpostanowienieskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie SKO, uznając, że pismo z 30 grudnia 2022 r. było nowym wnioskiem o dodatek węglowy, a nie wnioskiem o przywrócenie terminu.

Skarżący T.W. złożył wniosek o dodatek węglowy, który został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych. Następnie złożył pismo, które organ pierwszej instancji potraktował jako odmowę wszczęcia nowego postępowania, a SKO uchyliło tę decyzję, uznając pismo za nowy wniosek. WSA w Gliwicach oddalił skargę, potwierdzając stanowisko SKO, że pismo z 30 grudnia 2022 r. było nowym wnioskiem o dodatek węglowy, a nie wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku, ponieważ sprawa nie została zakończona merytorycznym rozstrzygnięciem.

Sprawa dotyczyła skargi T.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta R. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie dodatku węglowego. Prezydent odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że poprzedni wniosek skarżącego z 25 września 2022 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych, a pismo z 30 grudnia 2022 r. było próbą ponownego rozpatrzenia zakończonej sprawy. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie stanowi przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem, a pismo z 30 grudnia 2022 r. powinno być traktowane jako nowy wniosek, który jednak złożony po terminie powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania. Skarżący domagał się uznania pisma z 30 grudnia 2022 r. za wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając postanowienie SKO za prawidłowe. Sąd stwierdził, że pismo z 30 grudnia 2022 r. nie zawierało wyraźnego żądania przywrócenia terminu ani nie powoływało się na brak winy w jego niedochowaniu. Argumentacja o problemach z obsługą poczty elektronicznej nie była wystarczająca do usprawiedliwienia uchybienia terminu. Sąd uznał, że pismo to było nowym wnioskiem o dodatek węglowy, który złożony po terminie (30 listopada 2022 r.) powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania zgodnie z art. 2 ust. 11 ustawy o dodatku węglowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Pismo z 30 grudnia 2022 r. należy traktować jako nowy wniosek o przyznanie dodatku węglowego, a nie jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że treść pisma z 30 grudnia 2022 r. nie zawierała wyraźnego żądania przywrócenia terminu ani nie powoływała się na brak winy w jego niedochowaniu. Argumentacja o problemach z obsługą poczty elektronicznej nie była wystarczająca do usprawiedliwienia uchybienia terminu. W związku z tym, pismo to zostało zakwalifikowane jako nowy wniosek o dodatek węglowy, który złożony po terminie powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 11

Ustawa o dodatku węglowym

Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po upływie materialnoprawnego terminu ustalonego jako 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie.

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § ust. 10

Ustawa o dodatku węglowym

u.d.w. art. 3 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

u.ś.r. art. 24a § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

k.p.a. art. 39 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 39 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 391

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.e. art. 2 § ust. 13 i 14

Ustawa o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 5 § pkt 1

Ustawa o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 42 § ust. 2

Ustawa o doręczeniach elektronicznych

u.d.e. art. 46 § ust. 1

Ustawa o doręczeniach elektronicznych

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 132

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo z 30 grudnia 2022 r. stanowi nowy wniosek o dodatek węglowy, a nie wniosek o przywrócenie terminu. Wniosek złożony po terminie (30 listopada 2022 r.) powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania. Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych nie stanowi przeszkody do ponownego złożenia wniosku.

Odrzucone argumenty

Pismo z 30 grudnia 2022 r. powinno być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Organ pierwszej instancji naruszył przepisy KPA, odmawiając wszczęcia postępowania. Skarżący nie został należycie pouczony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Doręczenie elektroniczne wezwania o uzupełnienie braków formalnych było wadliwe.

Godne uwagi sformułowania

pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie stanowi przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem w tym samym przedmiocie nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej nie zawiera żądania przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku okoliczność taką trudno potraktować jako próbę skutecznej ekskulpacji

Skład orzekający

Artur Żurawik

przewodniczący

Stanisław Nitecki

sprawozdawca

Rafał Wolnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, procedury administracyjnej w przypadku braków formalnych wniosków, a także kwalifikacji prawnej pism składanych przez strony po pierwotnym zakończeniu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i terminami jego składania. Interpretacja przepisów o doręczeniach elektronicznych może być bardziej ogólna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek węglowy) i typowych problemów proceduralnych związanych z jego uzyskaniem, co czyni ją interesującą dla osób poszukujących informacji na ten temat.

Dodatek węglowy: Czy pismo po terminie to nowy wniosek, czy szansa na przywrócenie terminu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 825/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /przewodniczący/
Rafał Wolnik
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 119/24 - Wyrok NSA z 2025-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 11, art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 390
art. 24a ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120, art. 132, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z 9 stycznia 2023 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta R. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku T. W. o wypłatę dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że wniosek o to świadczenie został złożony za pośrednictwem portalu ePUAP 25 września 2022 r. i pozostawiono go bez rozpatrzenia zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r. nr [...] z uwagi na braki formalne, których wyżej wymieniony nie uzupełnił pomimo stosownego wezwania z 24 listopada 2022 r. (zgodnie z art. 39 § 1 powołanego Kodeksu wezwanie to wysłano doń również drogą elektroniczną). Sprawa zainicjowana wnioskiem strony o wypłatę dodatku węglowego została zatem zakończona, co oznacza, że brak jest podstaw do jej ponownego rozpatrzenia, zaś postępowanie w tym przedmiocie nie może być wszczęte.
Od powyższego postanowienia T. W. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dając wyraz swojemu niezadowoleniu z tego rozstrzygnięcia, żądając ponownego rozpatrzenia swego wniosku oraz powołując się na trudną sytuację materialną. Podkreślił przy tym, że złożył ten wniosek drogą elektroniczną z uwagi na brak czasu, jednak korzystał z pomocy kolegi, gdyż nie potrafi obsługiwać poczty elektronicznej i nie był świadom, że poniesie konsekwencje w postaci nieuzyskania żądanego świadczenia.
Postanowieniem z 24 marca 2023 r., nr SKO.PSW/41.5/1166/2023/3796 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło akt wydany przez organ pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewidziane zostały dwie niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną z kolei drugą zaistnienie innych przesłanek uniemożliwiających wszczęcie postępowania i choć przesłanki te nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane, to w orzecznictwie wskazuje się, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.
W tym kontekście organ odwoławczy zaznaczył, że chociaż T. W. 30 grudnia 2022 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie swego wcześniejszego wniosku o wypłatę spornego świadczenia, złożonego 25 września 2022 r., to jednak obowiązujące przepisy ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm.) nie przewidują instytucji ponownego rozpatrzenia takiego wniosku, zaś wspomniane pismo z 30 grudnia 2022 r. jest w istocie nowym wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego, a ponieważ jego złożenie nastąpiło po 30 listopada 2022 r., powinien zostać pozostawiony bez rozpatrzenia na mocy art. 2 ust. 10 powołanej ustawy. Okoliczności sprawy nie uzasadniały natomiast, zdaniem Kolegium odmowy wszczęcia postępowania, ponieważ w świetle stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowym byłoby to możliwe jedynie w przypadku, gdyby nowy wniosek dotyczył sprawy tożsamej ze sprawą ostatecznie zakończoną, przy czym tożsamość ta musi obejmować zarówno sferę podmiotową (dotyczyć tych samych podmiotów), jak i przedmiotową, to znaczy treść żądania oraz podstawę - zarówno faktyczną jak i prawną. O tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można więc mówić tylko wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i wreszcie tego samego niezmienionego stanu faktycznego, przy czym chodzi tu o stan faktyczny mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem w niniejszym przypadku tożsamość taka nie zachodzi bowiem w międzyczasie, a mianowicie 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. poz. 2236), która wprowadziła nowelizację do ustawy o dodatku węglowym, a to powoduje, że kolejny wniosek złożony w odmiennym stanie prawnym zainicjował nową sprawę administracyjną.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. W. domagając się uchylenia tego aktu oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego oraz zobowiązania Prezydenta Miasta R. do przyjęcia, że jego pismo z 30 grudnia 2022 r. stanowiło w swojej istocie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie dodatku węglowego z 25 września 2022 r., a także zobowiązania tego organu do przywrócenia przedmiotowego terminu ewentualnie do rozpoznania rzeczonego wniosku i umożliwienia mu złożenia podpisu pod tym wnioskiem.
W odniesieniu do zaskarżonego postanowienia podniesiono zarzuty naruszenia zasad procesowych wyrażonych w art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy i jego dowolną ocenę, a także nierozpoznanie wniosku i błędną kwalifikację jego charakteru, jako ponownego wniosku o wypłatę dodatku węglowego i w konsekwencji do nieprawidłowego założenia, że jako złożony po 30 listopada 2022 r. powinien był zostać pozostawiony bez rozpatrzenia, podczas gdy z treści tego pisma wynikało wprost, że stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wcześniejszego wniosku o sporne świadczenie, złożonego 25 września 2022 r. Równocześnie skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 i art. 7a tego Kodeksu, poprzez "zaniechanie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania", podczas gdy postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem szeregu przepisów postępowania.
Natomiast w odniesieniu do postanowienia pierwszoinstancyjnego zarzucono naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 58 § 1 i § 2, art. 80, art. 81 i art. 81a Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i dowolną ocenę materiału dowodowego, nierozpoznanie wniosku co do istoty i błędne potraktowanie pisma z 30 grudnia 2022 r., jako nieznany w ustawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas, gdy stanowił on w istocie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku o wypłatę dodatku węglowego, niepoinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu, przy jednoczesnym świadomym i bezzasadnym pozbawieniu jej możliwości usunięcia wspomnianego braku i złożenia podpisu, pomimo uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a także poprzez udostępnienie jej formularza wniosku, z którego nie wynika, aby podanie adresu e-mail było równoznaczne z żądaniem przesyłania korespondencji drogą elektroniczną, lecz jedynie to, że "w przypadku podania adresu e-mail zostanie na niego przesłana informacja o wypłacie dodatku węglowego". Dodatkowo skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 81, art. 81a § 1, art. 39 § 1, 2 i 3, art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 13 i 14, art. 5 pkt 1, art. 42 ust. 2 oraz art. 46 ust. 1 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 285), poprzez bezzasadne, sprzeczne z ustalonym stanem faktycznym odstąpieniem od doręczenia mu korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi hybrydowej lub przesyłki rejestrowanej na adres jego miejsca zamieszkania jak również poprzez przyjęcie fikcji doręczenia wezwania o uzupełnienie braków formalnych wniosku z 25 września 2022 r, podczas gdy okoliczności sprawy jasno wskazywały, że w rzeczywistości nie dysponował on aktywnym adresem do doręczeń elektronicznych, czego wyrazem był fakt, że nie miał możliwości złożenia podpisu pod tym wnioskiem.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w istocie złożył powyższy wniosek drogą elektroniczną, jednak uczynił to korzystając z pomocy kolegi i sam nie posiadał wiedzy co do sposobu i zakresu funkcjonowania profilu zaufanego, jak również nie był świadom, czy może złożyć podpis zaufany pod tym dokumentem i dlatego wychodził z założenia, że takiej możliwości nie miał. Nie wiedział również - a nie był o tym należycie pouczony, że podanie adresu e-mail jest równoznaczne z żądaniem przesyłania korespondencji na adres poczty elektronicznej. Nadto na co dzień nie korzysta z poczty e-mail i nie posiada praktycznej umiejętności jej obsługi, a w rezultacie bez własnej winy nie powziął informacji o skierowanym doń wezwaniu. W tym miejscy podkreślił, że nie ma na co dzień do czynienia z formułowaniem pism urzędowych i dlatego jego wniosek z 30 grudnia 2022 r. mógł odbiegać od przyjętych w tym zakresie standardów, jednak z jego treści wynikało jasno, że wyraża chęć uzupełnienia braków formalnych, których z przyczyn niezawinionych w terminie nie usunął. Dodatkowo nie został pouczony o prawie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, a co więcej - wprowadzono go w błąd, co uniemożliwiło mu złożenie brakującego podpisu. Orzekające w sprawie organy mając świadomość, że nie mógł złożyć podpisu zaufanego pod wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego powinny zatem wezwać go do uzupełnienia powyższego braku w trybie art. 39 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, lub z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej.
Zdaniem skarżącego art. 39 § 1, 2 i 3, art. 391 pkt 2 tego Kodeksu oraz art. 4 ust. 2, art. 5 pkt 1 i art. 42 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych tworzą jedynie domniemanie, że osoba składająca wniosek drogą elektroniczną posiada adres do doręczeń elektronicznych, jednak ustaleń w tym zakresie organ administracji powinien dokonywać szczególnie wnikliwie a ewentualne wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego postanowienia wywiodło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na złożony przez organ administracji wniosek w tym zakresie przy równoczesnym braku zgłoszenia przez skarżącego żądania przeprowadzenia rozprawy.
Mocą zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne orzekające w trybie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wskutek pisma skarżącego z 30 grudnia 2022 r., w którym zwrócił się on - jak to określił - o "ponowne rozpatrzenie mojego wniosku o dodatek do węgla..." W sprawie jest przy tym poza sporem, że wyżej wymieniony złożył już uprzednio wniosek o przyznanie dodatku węglowego czyniąc to 25 września 2022 r. drogą elektroniczną, za pośrednictwem platformy ePUAP jak również to, że wskazany wniosek zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu nieuzupełnienia przez skarżącego w wyznaczonym terminie braku formalnego (podpisanie wniosku).
Zdaniem Sądu postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania należy uznać za wadliwe. Należy wyjaśnić, że w świetle wspomnianego art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wprowadzono tu dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, z kolei drugą - istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie skonkretyzował, o jakie "inne uzasadnione przyczyny" tu chodzi natomiast w piśmiennictwie oraz w judykaturze ukształtował się zasadniczo jednolity podgląd, że są to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385; R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Wśród takich przeszkód przykładowo można wskazać sytuacje, gdy w tożsamej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub wydane zostało rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1987/12, z 7 lutego 2014 r., sygn. I OSK 2159/12 oraz z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prezydent Miasta R. uznał, że istnieją podstawy do odmowy wszczęcia postępowania na skutek podania skarżącego z 30 grudnia 2022 r. albowiem sprawa z jego wcześniejszego wniosku o przyznanie dodatku węglowego została zakończona.
Założenie takie jest chybione. Przyjdzie wyjaśnić, że chociaż pozostawienie wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia w trybie art. 24a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390) znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy odesłania z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym stanowi formę zakończenia postępowania, jednak sprowadza się ono w istocie do odstąpienia przez organ od merytorycznej oceny zasadności żądania strony w kontekście materialnoprawnych przesłanek warunkujących jego uwzględnienie. W konsekwencji, czynność ta nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej i dlatego pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie stanowi przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem w tym samym przedmiocie (podobnie wyrok tutejszego Sądu z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 93/23 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższego, abstrahując od argumentacji Kolegium dotyczącej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym wprowadzonej do tego aktu z dniem 3 listopada 2022 r. stwierdzić przyjdzie, że uchylenie postanowienia pierwszoinstancyjnego było zasadne przede wszystkim z tego powodu, że sprawa z wcześniejszego wniosku strony nie została zakończona merytorycznym rozstrzygnięciem, lecz jedynie aktem pozostawiającym ten wniosek bez rozpatrzenia, a w rezultacie nie było tu przesłanek do odmowy wszczęcia postepowania administracyjnego.
Odnosząc się natomiast do zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach Sąd uznał, że akt ten jest prawidłowy. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, analiza treści pisma strony z 30 grudnia 2022 r. pozwalała na to, aby potraktować je jako ponowny wniosek o przyznanie spornego świadczenia. Wypada zaznaczyć, że skarżący domagał się w nim "ponownego rozpatrzenia wniosku o dodatek do węgla" co wskazuje, że jego intencją było powtórne zwrócenie się do organu z żądaniem w tym przedmiocie. Treść niniejszego pisma nie zawiera natomiast żądania przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych poprzedniego wniosku ani też nie daje podstaw do uznania, aby strona powoływała się na okoliczności świadczące o braku jej winy w zachowaniu tego terminu. Skarżący wskazuje tam wprawdzie jako przyczynę opóźnienia problemy z obsługą poczty elektronicznej i brak umiejętności w tym zakresie, jednak okoliczność taką trudno potraktować jako próbę skutecznej ekskulpacji, skoro jest poza sporem, że złożył swój wniosek z 25 września 2022 r. w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP i nawet jeżeli uczynił to z pomocą znajomego, nic nie stało na przeszkodzie, aby skorzystał z tej pomocy także w ramach późniejszej procedury. Co więcej, zarówno wywody podniesione w powołanym piśmie z 30 grudnia 2022 r. jak i w zażaleniu od postanowienia pierwszoinstancyjnego wcale nie wskazują, aby skarżący twierdził, że uchybienie terminu nie było w tej sytuacji przezeń zawinione. Jest raczej przeciwnie, skoro - jak to ujął - "obiecuje, że nauczy się pracować przy komputerze", co wskazuje raczej na chęć naprawy niedopatrzenia czy wręcz pewnej niestaranności powstałej w wyniku pozbawionego konsekwencji działania, jakim było złożenie wniosku drogą elektroniczną przy równoczesnym powoływaniu się na całkowitą nieumiejętność komunikowania się w takiej formie.
Argumentacja, zgodnie z którą wspomniane pismo powinno zostać potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu podniesiona została dopiero w skardze. Nie zmienia to jednak faktu, że treść samego tego pisma jak również zażalenia od postanowienia wydanego przez Prezydenta Miasta R. nie wskazują, aby istota żądania skarżącego rzeczywiście miała taki charakter. W tej sytuacji kwalifikacja przedmiotowego pisma jako ponownego wniosku o wypłatę dodatku węglowego nie budzi zastrzeżeń, a skoro tak, Kolegium zasadnie sformułowało wskazania dla organu pierwszej instancji o konieczności pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 2 ust. 11 ustawy o dodatku węglowym, po myśli którego wnioski o wypłatę tego świadczenia złożone po upływie materialnoprawnego terminu ustalonego jako 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.
W rezultacie także pozostałe zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Odnoszą się one bowiem zasadniczo do postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z 25 września 2022 r. i dotyczą prawidłowości tego postępowania zakończonego zawiadomieniem z 27 grudnia 2022 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Ponieważ jednak w świetle powyższych rozważań nie można kwestionować zastosowanej przez Kolegium kwalifikacji prawnej pisma skarżącego z 30 grudnia 2022 r. i potraktowania go jako ponowny wniosek o wypłatę dodatku węglowego, zarzuty te nie mogły rzutować na ocenę legalności zaskarżonego aktu.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że postanowienie stanowiące przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI