I OSK 1184/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-05-14
NSAAdministracyjneWysokansa
bezrobocieurząd pracystatus bezrobotnegospółka z o.o.zarząd spółkiprawo pracyKodeks spółek handlowychpromocja zatrudnienia

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, uznając, że pełnienie nieodpłatnej funkcji wiceprezesa zarządu spółki, która od lat nie prowadzi działalności, nie wyklucza prawa do statusu osoby bezrobotnej.

Sprawa dotyczyła odmowy uznania G.S. za osobę bezrobotną, mimo że zarejestrowała się w urzędzie pracy po wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Kluczowym problemem było pełnienie przez nią funkcji wiceprezesa zarządu spółki z o.o., która od 1998 roku nie prowadziła działalności z powodu powodzi i braku środków na likwidację. Organy administracji i WSA uznały, że sama funkcja w zarządzie, nawet nieodpłatna, wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia. NSA uchylił te rozstrzygnięcia, stwierdzając błędną wykładnię przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody D. odmawiającą uznania za osobę bezrobotną. G.S. zarejestrowała się w urzędzie pracy po wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, jednak organ uznał, że nie może być uznana za bezrobotną, ponieważ formalnie pełniła funkcję wiceprezesa zarządu spółki z o.o. "Hurtownia [...]", która od 1998 roku nie prowadziła działalności z powodu powodzi i braku środków na likwidację. Organy administracji oraz WSA argumentowały, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki wyklucza zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że błędna wykładnia przepisów przez organy i sąd niższej instancji doprowadziła do nieprawidłowego rozstrzygnięcia. NSA wyjaśnił, że stosunek organizacyjny członka zarządu ze spółką, zwłaszcza gdy jest on nieodpłatny i spółka od lat nie prowadzi działalności, nie wyklucza możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej. Rozwiązanie stosunku pracy z wiceprezesem w 1998 roku i brak prowadzenia działalności przez spółkę od tego czasu, przy braku środków na likwidację, nie stanowiło przeszkody do uznania G.S. za bezrobotną. Sąd wskazał, że wystarczające byłoby złożenie rezygnacji z funkcji, a nie żądanie przeprowadzenia likwidacji spółki. NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba pełniąca nieodpłatną funkcję wiceprezesa zarządu spółki z o.o., która od wielu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, może być uznana za osobę bezrobotną, jeśli spełnia pozostałe kryteria ustawowe.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowe jest obiektywne i realne ustalenie sytuacji faktycznej. Pełnienie nieodpłatnej funkcji w zarządzie spółki, która nie prowadzi działalności od lat i nie ma środków na likwidację, nie wyklucza zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wystarczające jest złożenie rezygnacji z funkcji, a nie formalna likwidacja spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.z.i.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Definicja osoby bezrobotnej wymaga, aby osoba była niezatrudniona, niewykonywała innej pracy zarobkowej, była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub innej pracy zarobkowej, nie prowadziła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do dnia wyrejestrowania, albo nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (z wyjątkiem rolników).

Pomocnicze

k.s.h. art. 201 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.

k.s.h. art. 201 § § 4

Kodeks spółek handlowych

Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Od woli spółki zależy, czy stosunek organizacyjny będzie wyłączną podstawą wykonywania obowiązków, czy będzie się wiązał z wynagrodzeniem.

k.s.h. art. 200 § § 4

Kodeks spółek handlowych

Określa przypadki wygaśnięcia mandatu członka zarządu (śmierć, rezygnacja, odwołanie).

u.KRS art. 9a

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym

Przepis wprowadzający, który przewidywał możliwość niestosowania sankcji za niezłożenie wniosku o wpis do KRS dla nieaktywnych spółek, ale nie wpływał na byt prawny spółki ani nie zwalniał z obowiązku likwidacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pełnienie nieodpłatnej funkcji wiceprezesa zarządu spółki, która od lat nie prowadzi działalności, nie wyklucza prawa do statusu osoby bezrobotnej. Brak środków na likwidację spółki i zaginięcie dokumentów w wyniku powodzi uzasadniają brak formalnego zakończenia działalności spółki. Złożenie rezygnacji z funkcji wiceprezesa jest wystarczające do wygaśnięcia mandatu, a nie formalna likwidacja spółki.

Odrzucone argumenty

Pełnienie funkcji wiceprezesa zarządu spółki z o.o. wyklucza posiadanie zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej. Dopóki spółka nie zostanie zlikwidowana, a skarżąca nie zostanie wykreślona z rejestru jako członek zarządu, istnieje przeszkoda do uznania jej za osobę bezrobotną.

Godne uwagi sformułowania

Ocena gotowości do podjęcia zatrudnienia musi odnosić się do ustalonego stanu faktycznego, który w sprawie nie był sporny, a z którego wynikało, że spółka z.o.o "Hurtownia [...]" od dziewięciu lat nie prowadzi działalności. Postawienie skarżącej warunku – w postaci żądania przeprowadzenia likwidacji spółki i wykreślenia jej ze stanowiska członka zarządu w Krajowym Rejestrze Sądowym - umożliwiającego jej zarejestrowanie się jako bezrobotnej jest nieuzasadnione, bowiem czynnością wystarczającą dla pozbycia się tej funkcji byłoby złożenie rezygnacji z funkcji co spowodowałoby wygaśnięcie mandatu.

Skład orzekający

Jerzy Bujko

przewodniczący

Grażyna Radzicka

sprawozdawca

Anna Lech

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji osoby bezrobotnej w kontekście pełnienia funkcji w zarządzie spółki, zwłaszcza gdy spółka nie prowadzi działalności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki nieprowadzącej działalności od lat z powodu powodzi i braku środków na likwidację, a także nieodpłatnego charakteru pełnionej funkcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak formalne przeszkody prawne mogą stać na drodze do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, nawet w sytuacji oczywistego braku aktywności zawodowej w ramach pełnionej funkcji. Jest to ciekawy przykład interpretacji przepisów prawa pracy i spółek handlowych.

Czy bycie wiceprezesem nieaktywnej spółki pozbawia prawa do statusu bezrobotnego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1184/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-07-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Grażyna Radzicka /sprawozdawca/
Jerzy Bujko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 6/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2007-04-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
art. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Anna Lech NSA Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 6/07 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] nr [...], 3. zasądza od Wojewody D. na rzecz G. S. kwotę 375 (trzysta siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. IV SA/Wr 6/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę G. S. na decyzję Wojewody D. z [...] nr [...]w przedmiocie odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] nr [...]utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] nr [...] odmawiającą uznania G. S. za osobę bezrobotną z dniem 16 czerwca 2006 r.
Organ ten ustalił, że G. S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 16.06.2006r. Bezpośrednio przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy w okresie od 15.03.2000r. do 08.06.2006r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. W dniu 08.06.2006r. decyzją Prezydenta W. Nr [...] wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu 01.03.2000r. pod numerem [...] dotyczący działalności - handel artykułami przemysłowymi, zgłoszonej przez G. S. Nadto ustalono, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabryczna Wydział VI Gospodarczy Rejestrowy z dnia 15.01.1996r. wpisano do rejestru handlowego Ns Rej [...], Dział B, Hurtownię [...] we W. sp. z o.o., w której wiceprezesem zarządu jest G. S. W okresie od 01.03.1996r. do 31.03.1998r. odwołująca się była zatrudniona w Hurtowni [...] jako wiceprezes spółki. Stosunek pracy rozwiązano na mocy porozumienia stron. Hurtownia [...] sp. z o.o. od kwietnia 1998r. nie prowadzi działalności. Z uwagi na brak środków pieniężnych na wyrejestrowanie oraz brak dokumentacji, która zaginęła podczas powodzi z 1997r., dotychczas nie złożono wniosku o likwidację spółki. W dniu 16.08.2006r. G. S. złożyła kolejne oświadczenie, w którym podała, że Hurtownia [...] nie była przerejestrowana do Krajowego Rejestru Sądowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. P. P. w zaświadczeniu z dnia 01.08.2006r. podał, że Hurtownia [...] we W. zawiadomiła Urząd o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej w związku z powodzią w 1997r. Ostatnie zeznanie CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych Hurtownia [...] sp. z o.o. złożyła 31.03.1999r. i od tego czasu zaprzestała dokonywania rozliczeń. Z tytułu zatrudnienia w Hurtowni [...] odwołująca się była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego od 01.03.1996r. do 31.03.1998r. Z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej G. S. podlegała ubezpieczeniu społecznemu w okresach od 01.08.1990r. do 30.04.1991r. oraz od 01.07.2002r. do 08.06.2006r.
Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu rejestracji G. S. w urzędzie pracy, tj. 16.06.2006r. status osoby bezrobotnej zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przysługiwał m. in. osobie niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy albo innej pracy zarobkowej, która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności, albo nie podlegała na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi' ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego odwołująca się nie spełniała w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. wszystkich wymogów do uznania jej za osobę bezrobotną. Co prawda w dniu zarejestrowania się w urzędzie pracy przedstawiła decyzję Prezydenta W. Nr[...] z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu 01.03.2000r. ale do dnia rejestracji w PUP we W. nie została zlikwidowana Hurtownia [...] sp. z o.o. we W. wpisana do rejestru handlowego postanowieniem Sądu Rejestrowego z dnia 15.01.1996r., w której to spółce odwołująca się pełni formalnie funkcję wiceprezesa zarządu.
Zdaniem organu, skoro odwołująca się zgodnie z treścią postanowienia Sądu nadal pełni funkcję wiceprezesa w spółce, to w świetle definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie może posiadać zarówno zdolności, jak i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej, a wykazanie przez osobę zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy, że jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej jest jednym z wymogów do uznania osoby zarejestrowanej za bezrobotną. Wojewoda D. stwierdził, że nawet faktyczne zaprzestanie kontynuacji wcześniej podjętej działalności w ramach powstałej spółki bez ostatecznego zakończenia jej prowadzenia na podstawie orzeczenia Sądu Rejestrowego o jej likwidacji po uprzednim wszczęciu postępowania likwidacyjnego przez osoby do tego zobowiązane, zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, do których odwołująca się należała jako wiceprezes zarządu spółki, nie może skutkować uznaniem takiej osoby za bezrobotną.
G. S. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podniosła w niej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącej nie przysługiwał w dniu rejestracji status osoby bezrobotnej.
Skarżąca nie zgodziła się też ze stanowiskiem organów, że nie posiadała zarówno zdolności, jak i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej, co stanowi przeszkodę do uznania jej za osobę bezrobotną. Podniosła, że w dniu rejestracji w urzędzie pracy, tj. 16.06.2006r. była i pozostaje nadal osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie tylko na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego czy też na podstawie umowy o pracę nakładczą, ale także była i jest zdolna do wykonywania innej pracy zarobkowej, np. na podstawie umowy zlecenia.
Wywiodła dalej, że wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji, gotowość do podjęcia zatrudnienia należy rozumieć jako wolę skarżącej do podjęcia pracy, a nie jako prawo oceny organu administracyjnego do jednostronnej decyzji, czy osoba zainteresowana taką gotowość wykazuje.
Ostatecznie skarżąca zarzuciła, że mając na uwadze podane przez nią okoliczności losowe uzasadniające niemożliwość likwidacji spółki, tj. brak środków finansowych na jej przeprowadzenie, zaginięcie dokumentów w związku z powodzią oraz zasadniczy fakt, że nie pobiera żadnego wynagrodzenia z tytułu bezumownie pełnionej funkcji w nieaktywnej spółce od 1997r., choćby nawet z tytułu udziału w posiedzeniach zarządu, a spółka nie prowadzi działalności od 1997r., zaskarżona decyzja jest jej zdaniem niesprawiedliwa i rażąco krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę G. S. uznał, że rozstrzygające sprawę organy administracji publicznej, prawidłowo ustaliły okoliczności faktyczne sprawy jak i prawidłowo dokonały interpretacji przepisów prawa materialnego.
Sąd I instancji przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywał, że "ustawa wiąże definicję bezrobotnego z wieloma przesłankami pozytywnymi i negatywnymi, jednakże istotą tej definicji jest założenie, że chodzi tu o osobę, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia. Oznacza to, że już w samej istocie "bycia bezrobotnym" tkwi to, że osoba która ma uzyskać status prawny bezrobotnego, nie ma pracy, nie prowadzi innej działalności zarobkowej, tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym. Wyjątki od tej zasady, które dopuszcza sama ustawa, muszą być interpretowane ściśle, co ma istotne znaczenie także dla wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f".
Jakkolwiek powyższy pogląd wyrażono na tle poprzednio obowiązującego ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to zdaniem Sądu I instancji jest on w dalszym ciągu aktualny pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że skarżąca pełniąc funkcję wiceprezesa zarządu spółki z o.o nie może- w świetle definicji ustawowej osoby bezrobotnej – posiadać zarówno zdolności, jak i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej, bowiem w myśl art. 201 §1 Kodeksu spółek handlowych, zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Jest więc jedynym uprawnionym do prowadzenia działalności, również w zakresie działalności gospodarczej spółki. Oznacza to, że skarżąca będąc wiceprezesem dwuosobowego zarządu spółki może także prowadzić działalność spółki. Może także jako współwłaściciel spółki uzyskiwać dochody.
W tej sytuacji bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje fakt, że Hurtownia [...] spółka z o.o. zawiadomiła właściwy urząd skarbowy o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na sytuację finansową spółki powstałą po powodzi w 1997r. gdyż spółka nadal jest zarejestrowana. Nawet faktyczne zaprzestanie prowadzenia wcześniej podjętej działalności w ramach powstałej spółki, bez ostatecznego zakończenia jej prowadzenia na podstawie orzeczenia Sądu Rejestrowego o jej likwidacji po uprzednim wszczęciu postępowania likwidacyjnego przez osoby do tego zobowiązane zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, do których skarżąca należy jako wiceprezes zarządu spółki, nadal stanowi przeszkodę do uznania takiej osoby za osobę bezrobotną. G. S. pełniąc funkcję wiceprezesa zarządu, w świetle ustawowej definicji osoby bezrobotnej nie może obiektywnie posiadać zarówno zdolności jak i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej i bez znaczenia w sprawie pozostaje jej subiektywne przekonanie o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej.
Zatem w ocenie Sądu pełnienie funkcji w zarządzie spółki z o.o., nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W ocenie Sądu bez znaczenia w sprawie pozostaje również podniesiony na marginesie skargi zarzut, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, wbrew wskazaniom organu decyzyjnego, nie ma obowiązku likwidowania i wykreślania z rejestru nieaktywnych spółek. Istotnie art. 9a ustawy z dnia 20.08.97r. - Przepisy wprowadzające ustawę o KRS (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm) przewidywał, iż w stosunku do osób, które nie wywiązują się z obowiązku złożenia wniosku o wpis do KRS nieaktywnych spółek wpisanych do rejestru handlowego, stosowanie przez sądy dotkliwych sankcji w postaci grzywien, nie jest obowiązkowe, jeżeli spółki te faktycznie zaprzestały działalności, jednak powołana przez stronę regulacja nie ma bezpośredniego wpływu na byt prawny spółki, gdyż w świetle przepisów prawa spółka nadal istnieje. Przepis ten nie zwalnia również od obowiązku likwidacji takiej spółki, a skarżąca w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy była wiceprezesem zarządu tej spółki
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła reprezentowana przez radcę prawnego G. S. i wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i jego zmianę na podstawie art. 188 p.p.s.a poprzez uznanie skarżącej z dniem 16.06.2006 r. za osobę bezrobotną oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
Zaskarżonemu wyrokowi skarga zarzuca na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2002 4. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. nr 99, poz. 1001 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż skarżącej nie przysługiwał w dniu rejestracji status osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie bowiem z orzecznictwem SN i niekwestionowanym poglądem doktryny należy zdecydowanie odróżnić stosunek organizacyjny, łączący członka zarządu ze spółką wynikający jedynie z powołania go przez zgromadzenie wspólników od stosunku prawnego, łączącego członka zarządu ze spółką na podstawie np. umowy o pracę, czy też umowy cywilnoprawnej. Należy także dodać, iż nawet otrzymywanie wynagrodzenia, jednak wyłącznie na podstawie stosunku organizacyjnego, czyli uchwały zgromadzenia wspólników, nie rodzi stosunku zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w myśl definicji analizowanego art. 2 wymienionej ustawy, który ewentualnie mógłby stanowić przyczynę braku pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia.
Dlatego też skarżąca nie godzi się ze stanowiskiem Sądu, jakoby fakt, iż posiadała zarówno zdolność, jak i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej, był jej tylko subiektywnym przekonaniem. Bowiem w dniu rejestracji w urzędzie pracy, tj. 16.06.2006r. skarżąca nie miała pracy i pozostaje nadal bez zatrudnienia, nie prowadziła i nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej, tym bardziej też nie była i nie jest podmiotem gospodarczym.
Zdaniem skarżącej gotowość do podjęcia zatrudnienia należy rozumieć jako wolę skarżącej do podjęcia pracy, a nie tylko jako prawo oceny organu do jednostronnej decyzji, czy osoba zainteresowana taką gotowość wykazuje, czy też nie. Skarżąca rejestrując się w urzędzie pracy w dniu 16.06.2006r. zadeklarowała swoją gotowość do podjęcia zatrudnienia, pozostając w pełni do dyspozycji urzędu pracy. Teza zatem, iż skarżąca nie wykazała zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy jest nieprawdziwa i nieprawdopodobna w stanie faktycznym niniejszej sprawy, upływ zaś już ponad roku od dnia rejestracji, uniemożliwił skarżącej udowodnienie, iż w każdym czasie zgłosiłaby się do urzędu w wyznaczonym terminie w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania jakichkolwiek informacji o możliwościach zatrudnienia, czy też szkolenia.
Stąd w ocenie skarżącej należało uznać, że spełnia ona wszystkie wymagane prawem przesłanki do uznania jej jako osoby bezrobotnej, bowiem w dniu zarejestrowania w urzędzie pracy tj w dniu 16.05.2006r. była osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, bez wątpienia poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie uzyskiwała miesięcznie żadnego przychodu w tym określonego w pkt 2 h) w/w art. 2 ust. 1 ustawy w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Stan ten do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie uległ zmianie, zaś skarżąca pozostaje na wyłącznym utrzymaniu małżonka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a zarzut błędnej interpretacji powołanych w niej przepisów prawa materialnego Sąd uznał za trafny.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 nr 99, poz. 1001 ze zm.) zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekaniu przez organ I instancji (Dz. U. z 2005 r. nr 164, poz. 1366) jak i w dacie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji (Dz. U. 2006 nr 144, poz. 1043) za bezrobotnego przepisy uznawały "osobę niezatrudnioną i niewykonywająca innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej"...
Stan faktyczny w sprawie nie był kwestionowany i wynika z niego, że G. S. w dacie rejestracji
- nie prowadziła działalności gospodarczej
- nie była nigdzie zatrudniona
- była wiceprezesem hurtowni [...] sp. z.o.o, która to spółka, na skutek klęski żywiołowej jaką była powódź w 1997 r. i poniesionych strat, w tym również dokumentów, od kwietnia 1998 r. nie prowadzi działalności.
W ocenie organów administracji publicznej, a także Sądu I instancji skarżąca będąca wiceprezesem spółki zarówno nie posiadała zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia jak i może uzyskiwać dochody. Stąd dopóki nie zostanie przeprowadzone postępowanie likwidacyjne spółki, a skarżąca pełni w spółce funkcję wiceprezesa zachodzi przeszkoda do uznania jej za osobę bezrobotną.
Zarówno stanowisko organów administracji publicznej rozstrzygających sprawę jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej kwestii są błędne, a doprowadziła do tego błędna wykładnia prawa. Zgodnie z przepisami art. 201 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 nr 94, poz. 1037 ze zm.) dalej KSH, kompetencje zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określane są jako prowadzenie spraw spółki i reprezentacja. Prowadzenie spraw spółki polega na podejmowaniu uchwał, wydawaniu decyzji i opinii, organizowaniu działalności spółki w ten sposób, aby pozostawało to zgodne z jej przedmiotem działalności, w celu realizacji jej zadań. W zarządzaniu spółką zarząd może być wspomagany przez aparat pomocniczy: kierowników, dyrektorów itp. Natomiast reprezentacja obejmuje sferę stosunków zewnętrznych jak i reprezentację wewnętrzną tj. między spółką, a zarządem.
Art. 201 § 4 KSH stanowi, że członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba, ze umowa spółki stanowi inaczej. Od woli spółki zatem zależy, czy stosunek organizacyjny będzie wyłączną podstawą wykonywania obowiązków, czy będzie się wiązał z wynagrodzeniem. W przypadku nawiązania stosunku pracy (bądź umowy o zarządzanie) zasadą będzie odpłatność. W niniejszej sprawie doszło do rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą z dniem 31.03.1998 r. należało więc uznać, że skarżąca wykonywała obowiązki członka zarządu po 31.03.1998 nieodpłatne. Niezrozumiałe jest w tym kontekście stwierdzenie, że skarżąca może uzyskiwać dochody.
Kolejne przepisy K.S.H. w szczególności art. 200 § 4 zawierają regulacje, które określają kiedy mandat członka zarządu wygasa. Są to śmierć, rezygnacja, odwołanie ze składu zarządu. Wpis zarządu spółki do rejestru jest obowiązkowy, lecz ma on wyłącznie charakter deklaratoryjny i to nie wpis decyduje o tym, czy ktoś jest czy nie jest członkiem zarządu, a jego rolę i znaczenie należy oceniać przez pryzmat przepisów ustawy o KRS i skutków z tego wynikających.
W świetle powyżej przedstawionych przepisów, należy stwierdzić, że postawienie skarżącej warunku – w postaci żądania przeprowadzenia likwidacji spółki i wykreślenia jej ze stanowiska członka zarządu w Krajowym Rejestrze Sądowym - umożliwiającego jej zarejestrowanie się jako bezrobotnej jest nieuzasadnione, bowiem czynnością wystarczającą dla pozbycia się tej funkcji byłoby złożenie rezygnacji z funkcji co spowodowałoby wygaśnięcie mandatu.
Uszło uwadze Sądu I instancji, kontrolującego rozstrzygnięcia organów administracji, że ocena gotowości do podjęcia zatrudnienia musi odnosić się do ustalonego stanu faktycznego, który w sprawie nie był sporny, a z którego wynikało, że spółka z.o.o "[...]" od dziewięciu lat nie prowadzi działalności. Powyższa sytuacja wynika nie tylko z oświadczenia skarżącej ale i z dokumentów. Stąd jakkolwiek nie można podzielić wywodu skarżącej, że wyłącznie należało brać pod uwagę jej subiektywne przekonanie o gotowości do pracy to należy uznać, że "ocena gotowości do pracy o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenionej sytuacji faktycznej skarżącej.
Nie można podzielić wywodów Sądu I instancji przywołujących na poparcie swego stanowiska zarówno wyroku NSA z 5 lutego 2002 r. (II SA 2901/01) jak i uchwały NSA z 16 grudnia 1996 r. (OPS 5/96). W wyroku z dnia 5 lutego 2002 r. jakkolwiek teza została sformułowana ogólnie, sytuacja dotyczyła pełnienia funkcji jednego członka zarządu - jednocześnie prezesa w spółce funkcjonującej, z tym że działalność spółki była nierentowna. Taka sytuacja nie jest tożsama z sytuacją, kiedy spółka jak to ma miejsce w przypadku skarżącej nie prowadzi działalności od ponad 9 lat, a brak postępowania likwidacyjnego uzasadniono brakiem środków finansowych na przeprowadzenie tegoż postępowania. Natomiast uchwała OPS 5/96 dotyczy wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Prowadzenie działalności gospodarczej w imieniu własnym i na własny rachunek, nie może być porównywany z sytuacją osoby pełniącej jedynie tytularnie funkcję wiceprezesa spółki nieaktywnej, stąd przywołanie tej uchwały w uzasadnieniu wyroku na poparcie wykładni przypisów prawa materialnego, mające zastosowanie w sprawie należy uznać za chybione.
Z powyższych względów, uznając, ze skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 193, art. 203 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI