I SA/WA 1153/23

I SA/Wa 1153/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Monika Sawa /sprawozdawca/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 270
art. 215
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania  wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. i R. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr 1641/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 3 kwietnia 2023 nr R 1641/2023 Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda/organ) po rozpatrzeniu odwołania J.S. i R.K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr 298/SD/2021 z dnia 27 października 2021 r., odmawiającą J.S. i R.K. przyznania odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], która stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] oraz część działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Nieruchomość położona w W. przy dawnej ul [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. w dniu 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...] a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Na podstawie opinii geodezyjnej z dnia 08 stycznia 2021 r. wykonanej przez geodetę uprawnionego mgr inż. A.K. organ I instancji ustalił, że wymieniona wyżej nieruchomość [...] hip. nr [...] położona przy ul. [...] o powierzchni [...] wchodzi w skład następujących działek ewidencyjnych z obrębu [...]: - 35 w części o powierzchni [...] m2 - 45 w części o powierzchni [...] m2 - 46 o powierzchni [...] m2 -47/1 w części o powierzchni [...] m2, - 48 w części o powierzchni [...] m2, - 53/1 w części o powierzchni [...] m2 - 53/2 w części o powierzchni 9 m2. Zgodnie ze świadectwem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 września 1945 r. Nr. [...] tytuł własności nieruchomości [...] przy ul. [...] uregulowany był na imię J.K. na mocy aktu z dnia 19 lipca 1918 r. za [...]. Wnioskiem z dnia 05 maja 1948 r. J.K. reprezentowany przez adwokata M.S. wystąpił do Zarządu Miejskiego w [...] o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 10 grudnia 1965 r. znak GT.l 1I-II-6/S/47/65 Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. Jednocześnie wskazano, że teren nieruchomości w. przy ul. [...] przeznaczony został pod użyteczność publiczną zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r. wydaną przez PRN [...].
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia 30 kwietnia 1966 r. znak MTOdw/34/66 po rozpatrzeniu odwołania J.K. utrzymało w mocy orzeczenie PRN z dnia 10 grudnia 1965 r. znak GT.III-II-6/S/47/65. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 12 sierpnia 1999 r. znak P0.05-R-56/97 po rozpatrzeniu wniosku R.K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 30 kwietnia 1966 r. Nr MT.Odw.34/66 utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne PRN w [...] z dnia 10 grudnia 1965 r. Nr GT.III-11- 6/S/47/65, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 30 kwietnia 1966 r.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 14 grudnia 1999 r. znak GN.5.3-WP-535/99 po rozpoznaniu wniosku R.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Nr P0.05-R-56/97 z dnia 12 sierpnia 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2002 r. sygn. akt I SA 117/2000 po rozpoznaniu skargi R.K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 14 grudnia 1999 r. Nr GN.5.3-WP535/99 oddalił skargę.
Wnioskiem z dnia 12 listopada 1990 r. R.K. wystąpił o zwrot bądź wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Pismem z dnia 05 lutego 2021 r. organ I instancji zwrócił się do następców prawnych dawnego właściciela, z zapytaniem czy ww. wniosek należy traktować jako wniosek o zwrot czy o odszkodowanie. W odpowiedzi pismem z dnia 11 lutego 2021 r. pełnomocnik stron postępowania wskazał, że wnioskodawcy domagają się na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. przyznania odszkodowania za budynek murowany, 5 kondygnacyjny oraz za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...], objętą księgą hipoteczną nr [...]. Wnioskiem z dnia 31 marca 2017 r. A.K. i J.S. wystąpiły z wnioskiem o odszkodowanie z art. 215 ust. 2 u.g.n. za budynek murowany, 5 kondygnacyjny oraz za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] w W.
Następstwo prawne po dawnym właścicielu nieruchomości hipotecznej organ ustalił na podstawie następujących dokumentów: - prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego [...], Wydział I Nieprocesowy z dnia 16 lutego 1971 r. sygn. akt [...] zgodnie z którym, spadek po J.K. zmarłym w dniu 17 grudnia 1970 r. nabyły dzieci: G.S. i R.K. po 1/2 części każde z nich, - aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 22 lipca 2013 r. Rep. [...] sporządzonego przez notariusza W.J., zgodnie z którym spadek po R.K. zmarłym dnia 12 kwietnia 2013 r. na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego w dniu 30 lipca 1997 r. Rep. [...] nabyła w całości żona A.K. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany w systemie informatycznym w którym prowadzi się Rejestr Spadkowy, utworzonym przez Krajową Radę Notarialną w dniu 22 lipca 2013 r. pod numerem [...] - aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A nr [...] z dnia 28 marca 2017 r. sporządzonego przez notariusza D.R., zgodnie z którym spadek po G.S. zmarłej dnia 16 stycznia 2016 r. nabyła w całości na podstawie testamentu notarialnego J.S. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany w systemie informatycznym do prowadzenia Rejestru Spadkowego PL dnia 28 marca 2017 r. pod numerem [...], - aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. [...] z dnia 08 maja 2018 r. sporządzonego przez notariusza W.J., zgodnie z którym spadek po A.K. zmarłej dnia 23 kwietnia 2018 r. w W. nabył z mocy testamentu syn R.K. w całości. Powyższy akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany w systemie informatycznym do prowadzenia Rejestru Spadkowego PL dnia 08 maja 2018 r. pod numerem [...]. Z powyższego wynika więc, że stronami postępowania są J.S. i R.K. Decyzją Nr 298/SD/2021 z dnia 27 października 2021 r. Prezydent [...] odmówił J. S. i R.K. przyznania odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], która stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] oraz część działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] uznając, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., warunkujące pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli, w ustawowo przepisanym terminie, J.S. i R.K., zarzucając Prezydentowi [...] wydanie skarżonej decyzji z naruszeniem: 1. art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, iż odszkodowanie w trybie tego przepisu przysługuje wyłącznie za dom, gdyż grunt przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania oraz nieprawidłowe przyjęcie, iż odszkodowanie dotyczy tylko działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego, podczas gdy odszkodowanie zawsze przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości [...], niezależnie, czy była ona zabudowana, albowiem przesłanką ustawową jest warunek, aby działka mogła być przeznaczona pod zabudowę przed dniem wejścia dekretu warszawskiego w życie, zaś użyty w przepisie spójnik "oraz" wskazuje, że przepisy odszkodowawcze mają zastosowanie zarówno do domu jednorodzinnego, jak i działki, na której był on usytuowany, 2. art. 5 w zw. z art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w dacie wydania odmownej decyzji dekretowej z 1965 roku nie istniały przedwojenne budynki, podczas gdy doszło do ich częściowej odbudowy i przeddekretowi właściciele utracili własność tych budynków dopiero w związku z wydaniem rzeczonej decyzji z 1965 roku, 3. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, całkowicie sprzeczną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i nieprawidłowe przyjęcie, iż w sytuacji, gdy nastąpiło pozbawienie dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania chociażby częścią nieruchomości, koniecznym jest wydanie decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania co do całości nieruchomości, 4. art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, jak również dokonanie arbitralnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez: - brak opisu zdjęć lotniczych przez biegłego fotogrametrę; - brak decyzji o nakazie rozbiórki poszczególnych budynków; - zaniedbanie podjęcia czynności wyjaśniających celem zbadania i ustalenia, kiedy dokładnie doszło do wybudowania budynków oraz czy były to budynki nowe, czy też w jakimś zakresie odbudowano budynki przedwojenne, - brak przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do precyzyjnego ustalenia, kiedy przeprowadzono poszczególne prace budowlane (rozbiórkowe); podczas gdy: - oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, gdy warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z k.p.a. postępowaniu dowodowym, które winno odbyć się w sposób wszechstronny mając na uwadze przepisy prawa materialnego, zwłaszcza art. 215 ust. 2 u.g.n., - dopiero prawidłowe ustalenie daty w jakiej dawni właściciele utracili własność budynku oraz faktyczną możliwość władania nieruchomością, w oparciu o wszystkie dostępne dowody (opracowane przez biegłych z zakresu geodezji i fotogrametrii, a nie przez urzędników, którzy nie posiadają takich uprawnień i wiadomości specjalnych) pozwala na ocenę, czy spełnione są przesłanki do przyznania odszkodowania, 5. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii fotogrametry w sytuacji, gdy zgromadzenie wiarygodnego materiału dowodowego wymagało wiadomości specjalnych; które to naruszenia prawa procesowego w konsekwencji doprowadziły do naruszenia: - art. 215 ust. 2 u.gn., poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomości, w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie momentu utraty prawa własności budynku oraz w zakresie momentu utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością uzasadniałby wydanie pozytywnego orzeczenia o przyznaniu odszkodowania, - art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny, a wręcz uniemożliwiający skontrolowanie procesu rozstrzygania w niniejszej sprawie, jak również zaniechanie odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a jednocześnie w sprzeczności z zasadą przekonywania stron postępowania, które przejawiło się poprzez: a. całkowite zaniechanie wskazania, w jakiej dacie dawni właściciele utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością, b. lakoniczny wywód na temat przyczyn, dla których w ocenie organu nie została spełniona druga przesłanka określona w art. 215 ust. 2 u.g.n., pominięcie dokonania uzasadnienia prawnego w sposób wnikliwy, jasny i kompletny, w szczególności w zakresie subsumcji ustalonego, acz w sposób wadliwy, stanu faktycznego pod normę prawną.
Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda wskazał, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r. tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 u.g.n. powyższa ustawa utraciła moc i aktualnie sprawa odszkodowań za nieruchomości [...] objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest uregulowana przepisem art. 215 ust. 2ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda wyjaśnił, że art. 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda wskazał, że Prezydent [...] w uzasadnieniu skarżonej decyzji powołał się na pogląd znajdujący odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że odszkodowanie może być przyznane albo za dom jednorodzinny w przypadku, gdy nieruchomość była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., albo za działkę niezabudowaną (por. wyrok WSA z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1011/17, wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2002/03, wyrok WSA z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1011/17, wyrok NSA z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 3326/18). Wojewoda podkreślił, że pogląd ten obecnie uległ zmianie i wyraża się w tezie, że odszkodowanie przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości [...] niezależnie, czy była ona zabudowana. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1232/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził mianowicie, że "przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. nie stoi na przeszkodzie dla ustalenia odszkodowania za zabudowany grunt nieruchomości [...], o ile spełnione zostaną określone nim warunki, tj. przesłanka planistyczna oraz pozbawienie poprzednich właścicieli lub następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd przychyla się tym samym do tych wypowiedzi judykatury, które odwołują się do zasady słusznego odszkodowania, o której mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, rozumianego jako odszkodowania odpowiedniego do wartości utraconego prawa. Skoro bowiem sposób zabudowy uniemożliwia ustalenie odszkodowania za budynek usytuowany na gruncie nieruchomości [...], to pozbawienie byłych właścicieli odszkodowania za grunt (działkę budowlaną pod budowę domu) - co do zasady - prowadziłoby do sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej polegającej na nieuprawnionym różnicowaniu zakresu odszkodowania za działki przy odwołaniu się do pozaustawowego warunku, jakim jest brak zabudowy nieruchomości Z kolei w wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt 1232/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: "przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie możliwości objęcia jego dyspozycją gruntu zabudowanego jest różnie interpretowany, a to w związku z jego niejednoznacznym brzmieniem. Ustawodawca bowiem stwierdził, że chodzi o działkę, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie przepisu. Początkowo, tak w piśmiennictwie, jak też w judykaturze przyjmowano, że można ubiegać się wyłącznie o działkę niezabudowaną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2019 r., sygn. akt 1 OSK 3326/18, CBOSA). Pogląd ten zakłada, że odszkodowanie przysługuje tylko za dom jednorodzinny, gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Natomiast ustalenie odszkodowania za działkę w trybie art. 215 u.g.n. dotyczy tylko działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. Stanowisko to opiera się na literalnej wykładni tego przepisu. Pogląd odmienny wyraża się w tezie, że odszkodowanie przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości [...] niezależnie, czy była ona zabudowana. Przesłanką ustawową jest bowiem warunek, aby działka mogła być przeznaczona pod zabudowę przed dniem wejścia dekretu w życie, zaś użyty w przepisie spójnik "oraz" wskazuje, że przepisy odszkodowawcze mają zastosowanie zarówno do domu jednorodzinnego, jak i działki, na którym był on usytuowany, jeżeli odpowiadała ona wymogom określonym w tym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt 1 OSK 320/21). Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. nie stoi na przeszkodzie dla ustalenia odszkodowania za zabudowany grunt nieruchomości [...], o ile spełnione zostaną określone nim warunki, tj. przesłanka planistyczna oraz pozbawienie poprzednich właścicieli lub następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd przychyla się tym samym do tych wypowiedzi judykatury, które odwołują się do zasady słusznego odszkodowania, o której mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, rozumianego jako odszkodowania odpowiedniego do wartości utraconego prawa. Skoro bowiem sposób zabudowy uniemożliwia ustalenie odszkodowania za budynek usytuowany na gruncie nieruchomości [...], to pozbawienie byłych właścicieli odszkodowania za grunt (działkę budowlaną pod budowę domu) - co do zasady - prowadziłoby do sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej polegającej na nieuprawnionym różnicowaniu zakresu odszkodowania za działki przy odwołaniu się do pozaustawowego warunku, jakim jest brak zabudowy nieruchomości. Istotnym w tym zakresie pozostaje zatem ustalenie, czy w owym czasie na obszarze obejmującym teren danej nieruchomości obowiązywał plan miejscowy, który dopuszczał zabudowę jednorodzinną, a więc czy istniała potencjalna możliwość przeznaczenia gruntu pod budownictwo jednorodzinne przed datą wejścia w życie dekretu, oraz czy doszło do pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przy czym, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 listopada 2020 r., sygn. akt IOSK1202/20, oba te warunki muszą być spełnione łącznie. "(por. wyrok WSA z 20 maja 2006 r., sygn. I SA/Wa 921/05, wyrok NSA z 8 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 864/06, wyroku NSA z 9 maja 2007 r., sygn. I OSK 615/06, wyrok WSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1002/12, wyroku WSA z dnia 22 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1281/20,wyroku WSA z 7 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1769/15).
Wojewoda wskazał, że mając na uwadze aktualne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w jego ocenie Prezydent [...] dokonał błędnej interpretacji art. 215 ust.2 u.g.n. przez przyjęcie, że przepis ten dotyczy wyłącznie odszkodowania za działkę zabudowaną bądź niezabudowaną. Zdaniem Wojewody powyższa treść wyroku WSA z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt 1232/21 wskazuje, że organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w przypadku działki zabudowanej powinien badać zarówno przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n. warunkujące przyznanie odszkodowanie za budynek jak i samą działkę gruntu. Należy więc wskazać, iż organ rozpatrujący sprawę winien był zbadać przesłanki określone w art. 215 pkt. 2 u.g.n, tj. czy przedmiotowy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r., jak również czy działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05 kwietnia 1958 r. Wojewoda wskazał, że jak wynika z treści uzasadnienia skarżonej decyzji organ I instancji, mimo wyraźnego stanowiska, że odszkodowanie przysługuje tylko za dom jednorodzinny, gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania, zbadał przesłanki zarówno przewidziane dla nieruchomości zabudowanej budynkiem, jak i nieruchomości niezabudowanej. Oceniając prawidłowość wniosków organu I instancji w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania za budynek Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 1 dekretu warszawskiego z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy [...] przechodziły jedynie grunty nieruchomości [...]. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu warszawskiego gmina [...] mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę [...]. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Wojewoda wskazał także, że art. 8 dekretu warszawskiego stanowi, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. Dotychczasowi właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu warszawskiego, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina, była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu warszawskiego, odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Dalej Wojewoda wskazał, że wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie, jak to wynika z materiałów dowodowych pozyskanych przez organ I instancji z Archiwum Państwowego w W. przy piśmie z dnia 24 września 2019 r., znak; 0-1.6341.904.2019 (karta lustracji z dnia 30 września - rok nieczytelny, na karcie widnieje zapis 946) na nieruchomości przy ul. [...] znajdowało się 7 budynków 5 i 6 kondygnacyjnych, 2 izby były zamieszkane przez 4 mieszkańców. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty rejestracji nieruchomości położonej przy ul. [...] sporządzonej dnia 19 października 1948 r. wynika, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się: - budynek 1, front, murowany - stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 2, oficyna lewa, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 3, oficyna poprzeczna, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 4, oficyna prawa, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 5, oficyna lewa druga II, murowana, zburzona, kategoria zniszczeń VII, - budynek 6, oficyna poprzeczna druga II, murowana, powierzchnia budynku: [...] m2 wysokość budynku: 20,5 kubatura budynku: [...], przeznaczenie uwzględnione przy budowie/ przeważający charakter używania: mieszkalne; stopień użytkowania: mniej niż 1/4, stan techniczny nieużytkowanej części budynku: wypalony bez stropów, kategoria zniszczeń: V, rok rozpoczęcia użytkowania budynku po przeprowadzeniu w nim kapitalnych robót budowlanych: 1947, charakter wykonanych robót: odbudowa części budynku, pow. roboty wykonane na koszt: prywatny, - budynek 7 oficyna prawa druga II, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII. Zgodnie z zaświadczeniem Zarządu Miejskiego w [...], Wydziału Inspekcji Budowlanej Dzielnicy [...] z dnia 11 maja 1946 r. na nieruchomości Nr. [...] przy ul. [...] przeprowadzono roboty zabezpieczające polegające na rozbiórce ściany frontowej do parapetów I piętra, ściany kominowej 2-go piętra, wyżej poprzecznych ukośnie oraz wywiezieniu gruzu z jezdni i chodnika, wykonane zgodnie ze zleceniem Pogotowia Budowlanego nr [...] L.dz. [...] z dnia 06 maja 1946 r. przez brygady pogotowia firmy B.K. al. [...]. Ze znajdującego się w aktach szkicu na którym widnieje data 17 kwietnia 1947 r. wynika, że dom przy ul. [...] został rozebrany częściowo. W przesłanym przez Archiwum Państwowe opisie nieruchomości położonej przy ul. [...] wskazano "Dom kompletnie wypalony. Pozornie zdrowo wyglądający, faktycznie grożący samozawaleniem. Ściana frontowa obciążona masywnymi balkonami i gzymsami oraz pilastrami i rzeźbami oddzieliła się od wewnętrznych ścian konstrukcyjnych, grożąc zawaleniem się na ulicę. Ze względu na wzmożony ruch kołowy i mającą być wkrótce otwartą linią tramwajową na tej ulicy, budynek ten groźny należało zabezpieczyć."
W związku z powyższym Wojewoda uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zabudowania znajdujące się na nieruchomości przy ul. [...] uległy jednak rozbiórce przed 05 kwietnia 1958 r. Taki stan nieruchomości potwierdzają znajdujące się w aktach zdjęcia lotnicze z roku 1945 oraz z roku 1955. Na zdjęciu z roku 1955, na które uprawniony geodeta wykreślił granice przedmiotowej nieruchomości widać, iż nowo powstały budynek wybudowany został w odmiennej konfiguracji do ruin widocznych na zdjęciu z roku 1945. W aktach sprawy znajduje się także pismo z dnia 10 listopada 1947 r. kierowane do Dyrekcji Budowlanej Zarządu Miasta W. w treści, którego informuje się, że właściciel nieruchomości przy ul. [...] prosi o wstrzymanie nakazu rozbiórki murów wyżej wymienionego spalonego domu do miesiąca maja 1948 r. W odpowiedzi Wydział Inspekcji Budowlanej pismem z dnia 12 grudnia 1947 r. zarządził wstrzymanie rozbiórki przedmiotowej nieruchomości do maja 1948 r. Powyższa korespondencja oznacza, że rozbiórka pozostałych murów domu przy ul. [...] była planowana, a tym samym budynki o adresach pl. [...] i ul. [...] nie mogły zostać odbudowane z murów pozostałych po wypalonych budynkach. Dalej Wojewoda wskazał, że grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] został objęty w posiadanie przez gminę [...] dnia 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...]. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał zatem z dniem 19 października 1948 r. Z akt sprawy wynika, że dawny właściciel przedmiotowej nieruchomości złożył wniosek w trybie art. 7 ww. dekretu dnia 10 maja 1948 r. tj. w przewidzianym terminie. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 10 grudnia 1965 r. znak GTJl 1-11-6/S/47/65 Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].
Wojewoda podkreślił, że reszta murów wypalonego na skutek działań wojennych domu położonego przy ul. [...] została rozebrana przed 05 kwietnia 1958 r. Jak wynika to z materiału dowodowego rozbiórka nastąpiła w związku z realizacją inwestycji osiedla, co potwierdzają zdjęcia lotnicze z roku 1953 i 1955. Zdaniem organu odwoławczego, włączone do akt sprawy zdjęcia lotnicze są czytelne i na ich podstawie można potwierdzić, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości co najmniej od roku 1953 była realizowana inwestycja budowy osiedla. Odczytanie usytuowania obu budynków na podstawie zdjęć lotniczych nie wymaga wiadomości specjalnych, które to wiadomości posiada biegły. Zdaniem Wojewody analiza zdjęć lotniczych pozwala na stwierdzenie, iż położenie widocznych budynków na zdjęciu z roku 1955 jest inne niż położenie wypalonych murów pozostałych po domu widocznym na zdjęciu lotniczym z roku 1945. Rozbiórkę budynków znajdujących się na gruncie przy ul. [...] potwierdza również sam dawny właściciel. Pismem z dnia 27 lutego 1951 r. J.K. wystąpił do Zarządu Miejskiego Wydziału Polityki Budowlanej o wydanie zaświadczenia o stanie zabudowań, wskazując jednocześnie w treści pisma, iż "domu ani ruin na tym terenie nie ma, mimo to Urząd Skarbowy wymaga złożenia takiego zaświadczenia". W związku z powyższym pozostałe mury po wypalonym na skutek działań wojennych budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie nie mogły przejść na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r., ponieważ w tej dacie już ich nie było. Powyższe oznacza, zdaniem Wojewody, że w niniejszej sprawie jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania, nie została spełniona, bowiem budynki znajdujące się na gruncie przy ul. [...] nie przeszły na własność Państwa po 05 kwietnia 1958 r. Słusznie więc organ I instancji uznał, że okoliczność ta wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie przedmiotowej nieruchomości.
Dalej Wojewoda wskazał, że zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n. ustawodawca przewidział także możliwość wypłaty odszkodowania za działkę, przeznaczoną przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, a dawni właściciele tej nieruchomości zostali pozbawieni możliwości jej faktycznego władania po dniu 05 kwietnia 1958 r.
Wojewoda podkreślił, że organ I instancji pominął w uzasadnieniu skarżonej decyzji badanie przesłanki dotyczącej przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budownictwo jednorodzinne. Prezydent [...] odniósł się jedynie do przesłanki utraty przez dawną właścicielkę faktycznego władania przedmiotową działką przed 05 kwietnia 1958 r. W tym zakresie organ I instancji wskazał, że dawny właściciel utracił możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. Wojewoda wskazał, że jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy opinii geodezyjnej z dnia 8 stycznia 2021 r. na gruncie nieruchomości hip. [...] zostały zrealizowane: - budowa [...] Dzielnicy Mieszkaniowej ([...]). W związku z inwestycją na przedmiotowej nieruchomości powstała ulica [...] oraz budynki o adresach pl. [...] i [...]. Jednocześnie przebudowana została ulica [...]. - przebudowa ulicy [...] na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r. W przedmiotowej opinii wskazano także, że inwestycja dotycząca budowy [...] wraz z budową ulicy [...] i przebudową ulicy [...] rozpoczęła się w 1950 r., co potwierdzają informacje zawarte w "Ulice i Place [...]", E.S., PWN, Warszawa 1963 r. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest budynkiem o adresie pl. [...], natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...]. Jednym z załączników opinii geodezyjnej z dnia 8 stycznia 2021 r. jest zdjęcie lotnicze [...] wykonane w 1955 r. na którym geodeta uprawniony wkreślił granice nieruchomości hip. nr [...]. Ze zdjęcia, zdaniem Wojewody, bezspornie wynika, że budynki o adresach pl. [...] oraz ul. [...], na części przedmiotowego gruntu zostały już wybudowane. Co prawda organ I instancji nie pozyskał dokumentu o lokalizacji inwestycji na przedmiotowy teren jednakże, znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia lotnicze z roku 1953 i 1955 wskazują, że przedmiotowy teren stanowił plac budowy na którym realizowane są elementy budowy wielkogabarytowych budynków. Na zdjęciach widać, że na części przedmiotowej nieruchomości wzniesiono już wielkogabarytowe budynki, a część opisywanej nieruchomości, która następnie została wykorzystana do przebudowy ulicy [...] na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r., w dacie budowy budynków o adresach pl. [...] oraz ul. [...], była wykorzystywana jako plac budowy. Wojewoda podkreślił, że budowa wielokondygnacyjnych budynków musi zajmować większy teren, niż ten, na którym ostatecznie posadowiono budynek ponieważ roboty budowlane, w wyniku których budynek zostaje wzniesiony, wymagają zajęcia dużo większej powierzchni, która jest potrzebna do realizacji budowli. W ocenie Wojewody teren na którym nie posadowiono budynków, a który znajdował się w ich obrębie był wykorzystywany do ich budowy, co potwierdza pozyskane przez organ I instancji zdjęcie z roku 1953. Z obrazu uwidocznionego na zdjęciu część terenu, na który została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r., znajduje się bezpośrednio przy budynkach i stanowi plac budowy, a pozostała jego część stanowi rozjeżdżony utwardzony grunt między wielkogabarytowymi budynkami (ulicę). W ocenie Wojewody zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod budowę wielkogabarytowych budynków (osiedla), wymagała zapewnienia dostępu do wznoszonych budynków. Dlatego też bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność, czy na całej przedmiotowej nieruchomości zostały wybudowane wszystkie budynki przed 05 kwietnia 1958 r., ponieważ roboty budowlane, w wyniku których budynek zostaje wzniesiony, wymagają zajęcia dużo większej powierzchni użytkowej. Brak pozyskania przez organ I instancji dokumentów dotyczących budowy budynków, nie może prowadzić do wniosku, że przed 05 kwietnia 1958 r. część na której nie wzniesiono budynków nie była wykorzystywana przy ich budowie. Wojewoda wskazał, że biorąc pod uwagę niewielką odległość pomiędzy budynkami i fragmentami gruntu, które następnie zostały objęte decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r., uznać należy, że cała nieruchomość hipoteczna została zajęta podczas prowadzenia prac budowlanych osiedla [...], co jest równoznaczne z utratą faktycznej możliwości władania nią przez dawnego właściciela. Wojewoda zwrócił także uwagę, że nie jest wymagane, aby ustalenie utraty władztwa nad terenem nieruchomości musiało być na tyle precyzyjne, aby polegało na pozyskaniu informacji w jakiej konkretnie dacie rozpoczęła się budowa widocznych na zdjęciach budynków. Dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 05 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie pozyskany w toku postępowania pierwszoinstacyjnego materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona najpóźniej w roku 1953, albowiem na wykonanych fotografiach lotniczych widoczna jest budowa budynków o adresach. [...] oraz ul. [...], której część stanowi przedmiotowa nieruchomość. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawny właściciel utracił możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r., przy czym, dodatkowy dowód w postaci opinii fotogrametry w zakresie interpretacji treści zdjęć lotniczych nie jest wymagany. Pozyskane przez organ I instancji zdjęcia lotnicze są na tyle czytelne, że ich samodzielna ocena dokonana przez organ nie wykracza poza ramy granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Wojewoda wskazał, że co prawda organ I instancji nie pozyskał dokumentów związanych z budową osiedla [...], jednakże zdjęcia lotnicze z roku 1953 i 1955 wskazują, że na przedmiotowym terenie było realizowane osiedle związane z budową wielkogabarytowych budynków. Wskazał także, że na odwrocie wniosku poprzedniego właściciela J.K. z dnia 27 listopada 1951 r. odnotowano z datą 01 marca 1951 r. "według prawomocnego planu część terenu jest przeznaczona pod budownictwo i urządzenia użyteczności publicznej, a reszta terenu wyłączona na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi i 12 maja 1950 r. teren przekazano Zakładowi Osiedli Robotniczych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe ([...])". Powyższe potwierdza kolejna notatka z dnia 24 marca 1951 r. [...] -zał dla kierownika Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...], w której wskazano "stosownie do notatki Referatu Ewidencji Wydziału Polityki Budowlanej z dnia 01 marca 1951 r.. według prawomocnego planu teren jest przeznaczony pod użyteczność publiczną i został 12 maja 1950 r. przekazany Zakładowi Osiedli Robotniczych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe - ponadto stosownie do opinii Biura Urbanistycznego [...] z dnia 22 marca 1951r. B.U.W.651/51/p-355-teren jest przeznaczony pod użyteczność publiczną, z realizacją zamierzeń w 1951 r. i inne użytkowanie nie może być dopuszczone." Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że słusznie organ I instancji wskazał, w uzasadnieniu decyzji Nr 298/SD/2021 z dnia 27 października 2021 r., że jedna z przesłanek w zakresie odszkodowania za grunt wynikających z art. 215 u.g.n. nie została spełniona, w związku z utratą przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. Wojewoda stwierdził, że okoliczność uwidoczniona na zdjęciach lotniczych w postaci trwających prac budowlanych w okresie co najmniej od 1953 r. do 1955 r. oraz fakt wykluczenia możliwości korzystania z części przedmiotowego gruntu stanowiącego przestrzeń między budynkową oraz planowaną pod budowę drogi, pozwala na jednoznaczne wnioskowanie, iż nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela po dniu 05 kwietnia 1958 r. Zdaniem organu, wyżej przywołane dokumenty dowodzą, że okoliczności w nich wskazane nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłego właściciela władania nieruchomością przy ul. [...]. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z punktu widzenia przepisu art. 215 u.g.n. nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Gramatyczna wykładania art. 215 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Zdaniem Wojewody ponieważ w niniejszej sprawie, jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie ponad wszelką wątpliwość nie została w badanym przypadku spełniona, tj. budynki znajdujące się przy ul. [...] nie przeszły na własność Państwa po 05 kwietnia 1958 r. oraz dawny właściciel został pozbawiony możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r., to słusznie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania odszkodowania. Wojewoda dodał, że skarżący, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawili żadnych dowodów podważających jego wiarygodność. Dodał, iż w świetle powyższych okoliczności brak wyjaśnienia organu I instancji w zakresie spełnienia przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n., dotyczących stwierdzenia czy budynki stanowiły w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października1945 r. domy jednorodzinne oraz czy przedmiotowa nieruchomość, przed dniem wejścia w życie ww. dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, nie może stanowić samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta [...] Nr 298/SD/2021 z dnia 27 października 2021 r. Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje bowiem, iż odszkodowanie za przedmiotowy budynek i grunt nie może zostać przyznane w sytuacji, gdyby choćby jedna z przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. nie została spełniona, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Podsumowując, Wojewoda uznał, że w świetle przedstawionych argumentów, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzuty wskazane w odwołaniu, albowiem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 84 § 4, 107 § 1 pkt. 6 § 3 k.p.a.) i materialnego (art. 215 ust. 2 u.g.n., art. 215 ust. 2 u.g.n., w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5, 6 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.), w sposób, w jaki przedstawia to strona skarżąca i który mógłby mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewody Prezydent właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i szczegółowo wyjaśnił motywy jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Wskazał, że organ I instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyjął wprawdzie błędną wykładnię art. 215 ust, 2 u.g.n., iż odszkodowanie w trybie tego przepisu przysługuje wyłącznie za dom, gdyż grunt przeszedł na władność Państwa bez odszkodowania oraz, że odszkodowanie dotyczy tylko działki niezbudowanej w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego jednak merytorycznie ocenił przesłanki wynikające z art. 215 ust. u.g.n. zarówno dla domu jak i działki z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Wydał rozstrzygnięcie z którego wynika, jakimi przesłankami się kierował oraz wyjaśnił okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają, zarówno w zakresie badania przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. dla domu jak i działki.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J.S. oraz R.K. zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1.naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 23, dalej również jako art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA, art. 107 § 3 KPA poprzez zaniechanie przez Wojewodę podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez:
-niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia, czy i kiedy doszło do rozebrania murów, jak również fundamentów domu przy ul. [...]; niezebranie pełnego materiału dowodowego i zaniechanie ustalenia kiedy w rzeczywistości nastąpiło pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzednich właścicieli;
-pominięcie okoliczności, iż w latach powojennych budynek przy ul. [...] był zamieszkały;
-zaniechanie ustalenia kiedy doszło do zameldowania pierwszych osób w nowopowstałych budynkach;
-brak wyjaśnienia sprzeczności w ramach zebranego materiału dowodowego
Podczas gdy obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o przyznanie odszkodowania jest dokładne ustalenie kwestii czy dom przeszedł na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 roku, jak również faktycznej możliwości władania działką po dniu 05 kwietnia 1958 roku;
- dopiero precyzyjne ustalenie kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką, w oparciu o wszystkie dostępne dowody pozwala na ocenę, czy została spełniona druga przesłanka określona w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
-oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z KPA postępowaniu dowodowym;
-postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji;
2. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...], podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką Wojewoda Mazowiecki winien był, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 KPA względnie art. 138 § 1 pkt 2 KPA);
3. naruszenie art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 1 KPA poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku inicjującego postępowanie, podczas gdy, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym pod sygn. akt I SA/Kr 340/09 wyroku z dnia 12 maja 2009 roku: "Z brzmienia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeśli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na praktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości" a ponadto poprzez całkowite pominięcie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy:
5. naruszenia art. 215 ust. 2 UGN, poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie momentu utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością uzasadniałby wydanie pozytywnego orzeczenia o przyznaniu odszkodowania;
6. naruszenie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezgodne z Konstytucją RP zróżnicowanie adresatów art. 215 ust. 2 UGN pomimo istotnej cechy faktycznej i prawnej uzasadniającej równe ich traktowanie (pozbawienie własności nieruchomości na podstawie przepisów dekretu warszawskiego) tj. zróżnicowaniu sytuacji byłych właścicieli nieruchomości [...] i ich następców prawnych poprzez uznanie, iż brak jest możliwości wypłacenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 UGN w przypadku zajęcia nieruchomości przed 05 kwietnia 1958 roku, podczas gdy brak jest jakiejkolwiek przesłanki relewantności takiego zróżnicowania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 roku, SK 41/09).
7. naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zignorowanie konstytucyjnej zasady słuszności odszkodowania poprzez błędne i bezzasadne uznanie, iż odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 UGN może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 05 kwietnia 1958 roku, podczas gdy stosowanie przepisów o odszkodowaniach w sytuacjach, o jakich mowa w art. 215 UGN, musi uwzględniać zasadę słusznego odszkodowania, bowiem - jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny — w procesie interpretacji pojęć konstytucyjnych normy Konstytucji powinny narzucać sposób i kierunek wykładni postanowień zawartych w innych aktach normatywnych (z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 roku, P 5/99, OTK2000/2/60), co w niniejszej sprawie oznacza, że skoro z przepisu art. 215 ust. 2 UGN nie wynika w sposób wyraźny ograniczenie zakresu odszkodowania, to zastosowanie przepisów o odszkodowaniach musi uwzględniać zasadę odszkodowania słusznego, a więc ekwiwalentność odszkodowania w stosunku do zakresu mienia przejętego przez państwo
8. naruszenie art. 5 w zw. z art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w dacie wydania odmownej decyzji dekretowej z 1965 roku nie istniały przedwojenne budynki, podczas gdy doszło do ich częściowej odbudowy i przeddekretowi właściciele utracili własność tych budynków dopiero w związku z wydaniem rzeczonej decyzji z 1965 roku;
9. naruszenie art. 8 KPA poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarną zasadę pogłębiania zaufania obywatelach do organów władzy publicznej;
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących - J.S. oraz R.K. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi należy na wstępie wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Należało zatem zbadać, czy na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia i zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymienione w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko Wojewody, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony przez R.K. w dniu 12 listopada 1990 r. (ponowiony przez następców prawnych 31 marca 2017 i doprecyzowany 11 lutego 2021r.) obejmował żądanie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] składającą się z działki oraz budynku murowanego, pięciokondygnacyjnego objętej działaniem przepisów dekretu z 26 października 1945 r.
Sąd podziela także wyrażone w powołanym przez organ wyroku tut. Sądu z 13 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1232/21, że tak wyrażone żądanie wymagało uwzględnienia treści art. 215 ust. 2 u.g.n., w myśl którego przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Przepis ten uzupełnia regulacje dekretowe, umożliwiając części osób pozbawionych własności, zgłoszenie wniosku o ustalenie odszkodowania odpowiadającego wartości przejętych nieruchomości. Ustala on odrębne warunki przyznania odszkodowania za dom i działkę. Przyznanie odszkodowania za dom podlegający przepisom dekretu uzależnione jest od spełnienia następujących warunków: dom przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz dom był jednorodzinny. Ustalenie odszkodowania za "działkę" jest natomiast warunkowane ustaleniem, że podlegała ona przepisom dekretu, mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1 dekretu warszawskiego z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy [...] przechodziły jedynie grunty nieruchomości [...]. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu warszawskiego gmina [...] mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę [...]. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Art. 8 dekretu warszawskiego stanowi z kolei, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. Dotychczasowi właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu warszawskiego, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina, była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu warszawskiego, odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Jak prawidłowo wskazał Wojewoda wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. W niniejszej sprawie, jak to wynika z materiałów dowodowych pozyskanych przez organy z Archiwum Państwowego w [...] przy piśmie z dnia 24 września 2019 r., znak; 0-1.6341.904.2019 na nieruchomości przy ul. [...], hip. [...] znajdowało się 7 budynków 5 i 6 kondygnacyjnych, 2 izby były zamieszkane przez 4 mieszkańców. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty rejestracji nieruchomości położonej przy ul. [...] sporządzonej dnia 19 października 1948 r. wynika, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się: - budynek 1, front, murowany - stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 2, oficyna lewa, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 3, oficyna poprzeczna, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 4, oficyna prawa, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII, - budynek 5, oficyna lewa druga II, murowana, zburzona, kategoria zniszczeń VII, - budynek 6, oficyna poprzeczna druga II, murowana, powierzchnia budynku: [...] m2 wysokość budynku: 20,5 kubatura budynku: [...], przeznaczenie uwzględnione przy budowie/ przeważający charakter używania: mieszkalne; stopień użytkowania: mniej niż 1/4, stan techniczny nieużytkowanej części budynku: wypalony bez stropów, kategoria zniszczeń: V, rok rozpoczęcia użytkowania budynku po przeprowadzeniu w nim kapitalnych robót budowlanych: 1947, charakter wykonanych robót: odbudowa części budynku, pow. roboty wykonane na koszt: prywatny, - budynek 7 oficyna prawa druga II, murowana, stos gruzów, kategoria zniszczeń VII. Zgodnie z zaświadczeniem Zarządu Miejskiego w [...], Wydziału Inspekcji Budowlanej Dzielnicy [...] z dnia 11 maja 1946 r. na nieruchomości Nr. [...] przy ul. [...] przeprowadzono roboty zabezpieczające polegające na rozbiórce ściany frontowej do parapetów I piętra, ściany kominowej 2-go piętra, wyżej poprzecznych ukośnie oraz wywiezieniu gruzu z jezdni i chodnika, wykonane zgodnie ze zleceniem Pogotowia Budowlanego nr [...] L.dz. [...] z dnia 06 maja 1946 r. przez brygady pogotowia firmy B.K. al. [...]. Ze znajdującego się w aktach szkicu na którym widnieje data 17 kwietnia 1947 r. wynika, że dom przy ul. [...] został rozebrany częściowo. W przesłanym przez Archiwum Państwowe opisie nieruchomości położonej przy ul. [...] wskazano "Dom kompletnie wypalony. Pozornie zdrowo wyglądający, faktycznie grożący samozawaleniem. Ściana frontowa obciążona masywnymi balkonami i gzymsami oraz pilastrami i rzeźbami oddzieliła się od wewnętrznych ścian konstrukcyjnych, grożąc zawaleniem się na ulicę. Ze względu na wzmożony ruch kołowy i mającą być wkrótce otwartą linią tramwajową na tej ulicy, budynek ten groźny należało zabezpieczyć."
W związku z powyższym organy zasadnie uznały, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane w skardze i Sąd je podziela. Zabudowania znajdujące się na nieruchomości przy ul. [...] zostały zniszczone na skutek działań wojennych, ich stan stwarzał zagrożenie budowlane, czego skarżący nie kwestionują, i w związku z tym uległy rozbiórce przed 05 kwietnia 1958 r. co potwierdzają zdjęcia lotnicze z roku 1945 oraz z roku 1955. Na zdjęciu z roku 1955, na które uprawniony geodeta wkreślił granice przedmiotowej nieruchomości widać, iż nowo powstały budynek wybudowany został w odmiennej konfiguracji do ruin widocznych na zdjęciu z roku 1945. Ponadto z treści pisma z 10 listopada 1947 r. kierowanego do Dyrekcji Budowlanej Zarządu Miasta [...] wynika, że właściciel nieruchomości przy ul. [...] prosił o wstrzymanie nakazu rozbiórki murów wyżej wymienionego spalonego domu do miesiąca maja 1948 r. W odpowiedzi Wydział Inspekcji Budowlanej pismem z dnia 12 grudnia 1947 r. zarządził wstrzymanie rozbiórki przedmiotowej nieruchomości do maja 1948 r. Powyższa korespondencja oznacza, że rozbiórka pozostałych murów domu przy ul. [...] była planowana i jedynie wstrzymana, a tym samym budynki o adresach pl. [...] i ul. [...] nie mogły zostać odbudowane z murów pozostałych po wypalonych budynkach. Z materiału dowodowego wynika, że rozbiórka ta nastąpiła w związku z realizacją inwestycji osiedla trwającej od roku 1950. Rozbiórkę budynków znajdujących się na gruncie przy ul. [...] potwierdza również sam dawny właściciel. Pismem z dnia 27 lutego 1951 r. J.K. wystąpił do Zarządu Miejskiego Wydziału Polityki Budowlanej o wydanie zaświadczenia o stanie zabudowań, wskazując jednocześnie w treści pisma, iż "domu ani ruin na tym terenie nie ma, mimo to Urząd Skarbowy wymaga złożenia takiego zaświadczenia". Prawidłowa jest konkluzja Wojewody, że mury pozostałe po wypalonym na skutek działań wojennych budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie nie mogły przejść na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r., ponieważ przed tą datą zostały już rozebrane. Tym samym jedna z przesłanek art. 215 ust 2 nie została spełniona. Sąd podziela także stanowisko Wojewody, że grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] został objęty w posiadanie przez gminę [...] dnia 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...]. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał zatem z dniem 19 października 1948 r. Z akt sprawy wynika, że dawny właściciel przedmiotowej nieruchomości złożył wniosek w trybie art. 7 ww. dekretu dnia 10 maja 1948 r. tj. w przewidzianym terminie. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 10 grudnia 1965 r. znak GTJl 1-11-6/S/47/65 Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].
Jak wskazano na wstępie rozważań zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n. ustawodawca przewidział także możliwość wypłaty odszkodowania za działkę, przeznaczoną przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, a dawni właściciele tej nieruchomości zostali pozbawieni możliwości faktycznego nią władania po dniu 05 kwietnia 1958 r.
Jak wynika z opinii geodezyjnej z dnia 8 stycznia 2021 r. na gruncie nieruchomości hip. [...] została zrealizowana budowa [...] Dzielnicy Mieszkaniowej ([...]). W związku z tą inwestycją na przedmiotowej nieruchomości powstała także ulica [...] oraz budynki o adresach pl. [...] i [...]. Jednocześnie przebudowana została ulica [...]. Inwestycja ta rozpoczęła się w 1950 r. co potwierdzają informacje zawarte w "Ulice i Place [...]", E.S., PWN, Warszawa 1963 r. Wynika z nich także, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest budynkiem o adresie pl. [...], natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...]. Jednym z załączników opinii geodezyjnej z dnia 08 stycznia 2021 r. jest także zdjęcie lotnicze [...] z 1955 r. na którym geodeta uprawniony wkreślił granice nieruchomości hip. nr [...]. Ze zdjęcia, co już wskazano wyżej, bezspornie wynika, że budynki o adresach pl. [...] oraz ul. [...], na części przedmiotowego gruntu zostały już wybudowane. Brak jest wprawdzie w aktach dokumentu o lokalizacji inwestycji na przedmiotowy teren niemniej powołane zdjęcia lotnicze z roku 1953 i 1955 wskazują, że przedmiotowy teren stanowił plac budowy na którym realizowane są elementy budowy wielkogabarytowych budynków. Na zdjęciach widać, że na części przedmiotowej nieruchomości wzniesiono już wielkogabarytowe budynki, a część opisywanej nieruchomości, która następnie została wykorzystana do przebudowy ulicy [...] na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r., w dacie budowy budynków o adresach pl. [...] oraz ul. [...], była wykorzystywana jako plac budowy. Sąd podziela stanowisko Wojewody, że budowa wielokondygnacyjnych budynków musi zajmować większy teren, niż ten, na którym ostatecznie posadowiono budynek ponieważ roboty budowlane, w wyniku których budynek zostaje wzniesiony, wymagają zajęcia dużo większej powierzchni, która jest potrzebna do realizacji budowli. Z obrazu uwidocznionego na zdjęciu z 1953 r. widać, że część terenu, na który została wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r., znajduje się bezpośrednio przy budynkach i stanowi plac budowy, a pozostała jego część stanowi rozjeżdżony utwardzony grunt między wielkogabarytowymi budynkami (ulicę). Zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod budowę wielkogabarytowych budynków (osiedla), niewątpliwie wymagała zapewnienia dostępu do wznoszonych budynków. Tym samym nie jest istotne czy na całej przedmiotowej nieruchomości zostały wybudowane wszystkie budynki przed 05 kwietnia 1958 r., istotne jest czy właściciel miał możliwość władania nieruchomością zważywszy, że roboty budowlane, w wyniku których budynek zostaje wzniesiony, wymagają zajęcia dużo większej powierzchni użytkowej. Zasadnie Wojewoda wskazał, że brak pozyskania dokumentów dotyczących budowy budynków, nie może prowadzić do wniosku, że przed 05 kwietnia 1958 r. część na której nie wzniesiono budynków nie była wykorzystywana przy ich budowie, w szczególności jeżeli weźmie się pod uwagę niewielką odległość pomiędzy budynkami i fragmentami gruntu, które następnie zostały objęte decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 24 maja 1963 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że cała nieruchomość hipoteczna została zajęta podczas prowadzenia prac budowlanych osiedla [...], co jest równoznaczne z utratą faktycznej możliwości władania nią przez dawnego właściciela. Ustalenie utraty władztwa nad terenem nieruchomości nie musiało być bowiem na tyle precyzyjne, aby polegało na pozyskaniu informacji w jakiej konkretnie dacie rozpoczęła się budowa widocznych na zdjęciach budynków. Dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 05 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona najpóźniej w roku 1953. Sąd podziela także stanowisko Wojewody, że przeprowadzenie dowodu z opinii fotogrametry dot. analizy zdjęć lotniczych nie było w tej sprawie wymagane gdyż zdjęcia lotnicze są na tyle czytelne, że ich samodzielna ocena dokonana przez organ w stanie faktycznym niniejszej sprawy w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym nie wykraczała poza ramy granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Zwrócić należy także uwagę, że powyższe znajduje także potwierdzenie w adnotacji z 1 marca 1951 r. zamieszonej na odwrocie wniosku poprzedniego właściciela J.K. z dnia 27 listopada 1951 r. gdzie wskazano "według prawomocnego planu część terenu jest przeznaczona pod budownictwo i urządzenia użyteczności publicznej, a reszta terenu wyłączona na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi i 12 maja 1950 r. teren przekazano Zakładowi Osiedli Robotniczych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe ([...])". Powyższe potwierdza kolejna notatka z dnia 24 marca 1951 r. [...] dla kierownika Wydziału Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...], w której wskazano "stosownie do notatki Referatu Ewidencji Wydziału Polityki Budowlanej z dnia 01 marca 1951 r.. według prawomocnego planu teren jest przeznaczony pod użyteczność publiczną i został 12 maja 1950 r. przekazany Zakładowi Osiedli Robotniczych pod społeczne budownictwo mieszkaniowe - ponadto stosownie do opinii Biura Urbanistycznego [...] z dnia 22 marca 1951 r. B.U.W.651/51/p-355-teren jest przeznaczony pod użyteczność publiczną, z realizacją zamierzeń w 1951 r. i inne użytkowanie nie może być dopuszczone."
W ocenie Sądu w świetle powyższego organy zasadnie uznały, że nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. w związku z utratą przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. Widoczne na zdjęciach lotniczych prace budowlane w okresie co najmniej od 1953 r. do 1955 r. oraz fakt wykluczenia możliwości korzystania z części przedmiotowego gruntu stanowiącego przestrzeń między budynkową oraz planowaną pod budowę drogi, pozwala na stwierdzenie, że nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela po dniu 05 kwietnia 1958 r. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w powołanym przepisie odnosi się bowiem do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). W świetle powołanych wyżej dokumentów organy prawidłowo ustaliły, że byli właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tym stanowiskiem Sąd orzekający się zgadza.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy dokonały całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a dokonana ocena nie nosi cech dowolności. Sąd zwraca uwagę, że określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie ocena ta oparta została na prawidłowej analizie materiału dowodowego zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego pod kątem subsumcji tego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego i jest zgodna z zasadami logiki. W świetle bowiem wszystkich dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, wbrew zarzutom skargi, oczywistym jest, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości została przeprowadzona inwestycja – budowa osiedla [...] oraz ulica [...] a przedmiotowa działka stanowiła w całości obszar niezbędny do wykonania pac inwestycyjnych i do ich następnie właściwego funkcjonowania. Przeciwne twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednocześnie do akt nie został złożony żaden dokument, który podważyłby stanowisko organów. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie gdyż potwierdzają je opisane w decyzji, a zgromadzone w aktach dokumenty.
Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. organ dokonuje bowiem oceny występowania przesłanek w nim wskazanych i w przypadku nie wystąpienia którejkolwiek z nich, zobligowany jest do wydania decyzji odmownej, która nie jest decyzją uznaniową, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.