I OSK 1170/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. Ł. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP oraz przepisów k.p.a., w tym art. 158 § 3 i art. 57 § 5, kwestionując uznanie wniosku za złożony po terminie. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia Konstytucji RP nie mogły być rozważane na etapie postępowania formalnego o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, NSA stwierdził, że doręczenie decyzji z 1991 r. nastąpiło 5 sierpnia 1991 r., co oznacza, że 30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.) upłynął przed złożeniem wniosku w 2021 r. Sąd uznał, że wprowadzona nowelizacją k.p.a. regulacja ograniczająca możliwość stwierdzenia nieważności decyzji była konieczna i uzasadniona wyrokiem TK z 2015 r., służy ochronie interesu publicznego i nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł dochodzić swoich praw. Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody. NSA przywołał również decyzję ETPC w podobnej sprawie, uznającą skargę za niedopuszczalną. Sąd zaznaczył, że w przypadku stwierdzenia przez TK niezgodności z Konstytucją art. 2 ustawy nowelizującej, skarżąca będzie mogła ponownie złożyć żądanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania 30-letniego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, interpretacja przepisów o mocy wstecznej w prawie administracyjnym, ochrona pewności obrotu prawnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, ale zasady interpretacji terminów i retroaktywności mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, złożony po upływie 30 lat od jej doręczenia, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony po upływie 30-letniego terminu określonego w art. 158 § 3 k.p.a. nie może zostać uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd uznał 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji za bezwzględny, podkreślając, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki w przypadku bezczynności przez tak długi okres.
Czy przepisy wprowadzające ograniczenia w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mogą być stosowane z mocą wsteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy działające wstecz mogą być wyjątkowo zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jeśli cel ustanowienia regulacji to uzasadnia i nie narusza to zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo TK i TSUE, wskazując, że ustawodawca może wprowadzać regulacje z mocą wsteczną, jeśli jest to uzasadnione interesem publicznym i nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, a cel regulacji (np. ochrona interesu publicznego, zgodność z wyrokiem TK) jest wystarczająco ważny.
Czy naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP (prawo własności i prawo do słusznego odszkodowania) może być przedmiotem oceny w postępowaniu o odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia konstytucyjnych praw podmiotowych nie mogą być rozważane na etapie formalnego postępowania o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skoro nie zapadło merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a przedmiotem postępowania było postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania, to nie można mówić o naruszeniu konstytucyjnych praw skarżącej w tym konkretnym postępowaniu.
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 57 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa nowelizująca
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest bezwzględny. • Nowelizacja k.p.a. ograniczająca możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest uzasadniona i zgodna z Konstytucją. • Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki w przypadku długotrwałej bezczynności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 21 i 64 Konstytucji RP poprzez tolerowanie pozbawienia prawa własności bez słusznego odszkodowania. • Naruszenie art. 158 § 3 k.p.a. i art. 57 § 5 k.p.a. poprzez uznanie wniosku o stwierdzenie nieważności za wniesiony po terminie. • Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
o naruszeniu prawa własności nieruchomości bez słusznego odszkodowania można byłoby rozważać wówczas, gdyby sprawa stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej [...] została rozpoznana co do istoty. • Oznacza to, że od tego dnia należy liczyć trzydziestoletni termin, po upływie którego nie wszczyna się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.). • Zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych [...] nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki. • Ten czas, w ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. • W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania 30-letniego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, interpretacja przepisów o mocy wstecznej w prawie administracyjnym, ochrona pewności obrotu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, ale zasady interpretacji terminów i retroaktywności mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia terminów w postępowaniu administracyjnym i ochrony praw nabytych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Wyjaśnia też zasady stosowania przepisów wstecznych.
“30 lat na stwierdzenie nieważności decyzji? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.