I OSK 1166/06

I OSK 1166/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /sprawozdawca/
Izabella Kulig - Maciszewska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Kr 2857/02 - Wyrok WSA w Krakowie z 2006-05-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) Izabella Kulig – Maciszewska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2857/02 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) odstępuje od zasądzenia od A. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2857/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 64. poz. 414 ze zm.; dalej: u.p.s.), odmówił przyznania A. C. zasiłku okresowego w kwocie 447 zł miesięcznie przez okres co najmniej pół roku.
W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że strona nie posiada żadnych źródeł utrzymania i spełnia przesłanki uprawiające do udzielenia zasiłku okresowego, jednakże ograniczone możliwości finansowe, jakimi dysponuje organ I instancji oraz konieczność "zabezpieczenia świadczeń obligatoryjnych" uniemożliwiają objęcie pomocą A. C.. Wskazano również, że strona otrzymuje pomoc w postaci zasiłków celowych oraz bezpłatnych obiadów w miarę posiadanych możliwości.
Na powyższą decyzję A. C. wniósł w dniu 22 sierpnia 2002 r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W odwołaniu, powołując się na szereg przepisów Konstytucji RP, Europejskiej Karty Społecznej z 1961 r., Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz - jak zaznaczył - subsydiarnie ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, odwołujący się zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa. Wskazał, że nieprawidłowo dokonano aktualizacji wywiadu środowiskowego w tej sprawie. Organ I instancji doskonale bowiem znał sytuację odwołującego się, a mimo to przeprowadził 64 aktualizacje wywiadu środowiskowego, ponadto wizyty urzędników stanowią udrękę i upokorzenie dla strony, która nie ma warunków do podejmowania obcych osób.
Zdaniem odwołującego się, wywiad środowiskowy został przeprowadzony w tej sprawie tylko po to, żeby odmówić przyznania pomocy. Na wskazaną podstawę odmowy przyznania pomocy jaką jest sytuacja finansowania Ośrodka Pomocy Rodzinie, odwołujący się nie ma żadnego wpływu i w związku z tym nie można uznać, aby taka przesłanka uzasadniała odmowę przyznania danego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dna [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że A. C. spełnia warunki do otrzymania świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Jest bowiem osobą bezrobotną i nie osiąga własnych dochodów. Z pisma organu I instancji z dnia 17 września 2002 r. wynika jednak, że posiadane przez ten organ środki finansowe nie pozwalają na przyznanie w 2002 r. żadnego świadczenia w postaci zasiłku okresowego z zakresu pomocy społecznej, ponieważ zasiłek ten przyznawany jest w ramach tzw. uznania. Jeżeli więc organ I instancji nie posiada środków na wypłatę zasiłków okresowych, a wynika to z pisma tego organu z dnia 17 września 2002 r., to zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wskazano również, że odwołujący się otrzymuje pomoc w postaci zasiłków celowych, zaś zarzut o złym traktowaniu strony przez pracowników organu I instancji nie jest zasadny. Wyjaśniono również, że obowiązek sporządzania wywiadu środowiskowego wynika z obowiązujących przepisów.
Na powyższą decyzję A. C. wniósł dniu skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, domagając się:
1) rozpatrzenia sprawy co do istoty i uchylenia zaskarżonych decyzji jako nieprawidłowych i wydanych przez osobę nieuprawnioną;
2) uznania prawa skarżącego do przeżycia biologicznego niezależnie od poglądów urzędników,
3) przesłania sygnalizacji do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o sposobie funkcjonowania organów pomocy społecznej w [...];
4) przesiania sygnalizacji do Prezesa Rady Ministrów o sposobie funkcjonowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
W uzasadnieniu swojej skargi skarżący podniósł, że nie przeprowadzono w sprawie postępowania odwoławczego ani rozprawy administracyjnej i nie wysłuchano strony w toku postępowania odwoławczego. Decyzję organu I instancji podpisała w dniu [...] osoba nieuprawniona, ponieważ osoba ta już 05 lipca 2002 r. została odwołana ze stanowiska kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Skarżący twierdził, że wprawdzie nadal Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jest pracownikiem tej jednostki i osoba ta odwołała się od decyzji odwołującej ją z tego stanowiska, to jednak straciła upoważnienie do wydania decyzji administracyjnych.
Zdaniem Skarżącego przepisy rozporządzenia właściwego ministra w sprawie wywiadów środowiskowych nie mogą uchylać obowiązywania art. 50 Konstytucji RP o ochronie mieszkania, art. 47 Konstytucji RP o prawie do prywatności i art. 51 Konstytucji RP o zakazie zbierania informacji bez ustawowego umocowania. Skarżący nadto podniósł, że odmówiono mu dostępu do informacji o wykorzystaniu w I półroczu 2002 r. budżetu, stąd wskazywanie na brak środków finansowych jest gołosłowne. A. C. wskazał również, iż dopuszczono się naruszenia prawa skarżącego do biologicznego przeżycia zagwarantowanego art. 38 Konstytucji RP, oraz art. 5 k.c. poprzez uczynienie z prawa użytku wbrew jego przeznaczeniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił dodatkowo, że Skarżący co miesiąc otrzymuje świadczenie pieniężne z przeznaczeniem na zakup żywności oraz korzysta z obiadów w barze "[..]". W ocenie organu odwoławczego Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w dniu [...] posiadała uprawnienia do wydawania decyzji, bo przed Kolegium tym toczyły się inne postępowania z których wynikało, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie posiadała uprawnienia do podpisywania decyzji.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. C. zwrot kosztów postępowania.
Sąd wskazał w uzasadnieniu, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż A. C. spełnił wszystkie warunki określone w art. 31 ust. 1 u.p.s. uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego. Wydając w tej sprawie decyzje organy administracji uzasadniały brak przyznania świadczenia stronie tym, że organ I instancji nie posiadał żadnych środków, które mogły by być wydane na przyznanie zasiłku okresowego. Decyzja organu I instancji nie wyjaśnia, na jakiej podstawie organ ten uznał, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] nie posiada żadnych środków na ten cel, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wyjaśniło tego w trakcie postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu nie jest możliwe, aby organ I instancji w ogóle odmawiał przyznawania świadczeń, niezależnie od sytuacji osoby, która stara się o dane świadczenie. Jeżeli ustawodawca nałożył na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowań w zakresie przyznania określonych świadczeń (w tym np. zasiłku okresowego), to nie mogą organy administracji z założenia odmawiać przyznawania jakiegokolwiek np. zasiłku okresowego. Byłoby to bowiem nic innego, jak odmowa wykonywania zadania ustawowo nałożonego na organy administracji.
Ponadto Sąd uznał, iż organ II instancji nie wyjaśnił kwestii czy Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] posiadał kompetencje do wydawania decyzji.
Od ww. wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuca:
1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
– obrazę przepisu art. 10 ust. 1 u.p.s. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na faktycznym przyjęciu, iż finansowanie i przyznawanie zasiłku okresowego należy do zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej, podczas gdy przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych zgodnie z art. 10 i 11 ustawy o pomocy społecznej należy do zadań zleconych gminie;
– obrazę przepisu art. 31 ust. 1 u.p.s. przez błędną wykładnię, polegające na błędnym przyjęciu, iż organ nie dochował wymogom tej normy a tym samym przekroczył granice uznania administracyjnego zawarte w dyspozycji w/w normy prawnej, podczas gdy forma pomocy o której mowa w tym artykule nie jest świadczeniem obligatoryjnym (a fakultatywnym), a przyznanie zasiłku okresowego uzależnione jest m.in. od możliwości pomocy społecznej.
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
– obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że organ II instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności nie wyjaśniono należycie, iż organ I instancji nie posiada żadnych środków na przyznanie zasiłku okresowego oraz nie zbadano kompetencji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Rodzinie w [...] do wydania decyzji, czym naruszyłyobowiązki z art. 7 i 77 k.p.a., podczas gdy Kolegium jednoznacznie ustaliło na podstawie informacji o posiadanych środkach na zadanie zlecone, w tym na zasiłki okresowe stan wykorzystania otrzymanej przez organ dotacji na zadania zlecone gminie, które to gmina wydatkowała tylko na świadczenia obligatoryjne.
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż Sąd dokonał błędnej oceny przepisów ustawy o pomocy społecznej przede wszystkim w zakresie podziału zadań pomocy społecznej realizowanych przez gminy na zadania własne gminy (finansowane ze środków własnych) i zadania zlecone gminie (finansowane z budżetu państwa) i zasad ich finansowania.
Sąd, zdaniem skarżących, dokonał oceny sytuacji finansowej ośrodka w zakresie realizacji zadań własnych gminy opierając się na załączniku nr 19 tj. pismo Dyrektora MOPR w [...] z dnia 06 września 2002 r., podczas gdy przedmiotem sprawy jest zasiłek okresowy, który należy do zadań zleconych gminie.
Sąd nie dokonał również oceny innego dowodu w sprawie tj. pisma Dyrektora MOPR z dnia 17 września 2002 r. na które to pismo powoływało się Kolegium w swojej decyzji, a w którym podano informację o posiadanych środka na zadania zlecone, w tym na zasiłki okresowe z którego wynikało, że w sierpniu 2002r. organ wykorzystał już prawie 70 % otrzymanej dotacji na zadania zlecone gminie, które wydatkował tylko na świadczenia obligatoryjne. Wyjaśnił także, że z powodu ograniczonych środków finansowych od 2001 r. ośrodek nie udzielał w ogóle uznaniowych zasiłków okresowych, albowiem przyznawana dotacja na zadania zlecone nie była wystarczająca na zaspokojenie świadczeń obligatoryjnych finansowanych z tej dotacji tj. zasiłki stałe, reny socjalne, zasiłki stałe wyrównawcze, składki na ubezpieczenia społeczne itp.
Potrzeby wnioskodawców zaspokajane były w ramach świadczeń uznaniowych z posiadanych środków własnych.
Zasiłek okresowy był wówczas świadczeniem uznaniowym, organ I instancji działał zatem w ramach uznania administracyjnego i zdaniem Kolegium tego uznania nie przekroczył. Organ I instancji nie mógł, bowiem przyznać świadczenia, jeżeli nie posiadał środków na ten cel. (m. in. wyrok NSA sygn. akt. I OSK 1204/05 z dnia 6 kwietnia 2006r.)
Informacji o posiadanych środkach nie było wprawdzie w decyzji organu I instancji, albowiem informacja o środkach finansowanych oraz ich wykorzystaniu może być sporządzona dopiero po zakończeniu miesiąca w którym przyznano świadczenie. Mając na uwadze powyższe Kolegium uwzględniło w/w informację przy rozpatrywaniu odwołania wnioskodawcy i wyjaśniło, z jakich powodów wnioskowane świadczenie nie mogło być przyznane.
Sąd pominął natomiast całkowicie informacje dotyczące tego, że wnioskodawca objęty został inną pomocą tj. w formie zasiłku celowego w ramach zadań własnych oraz bezpłatnych obiadów.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis art. 31 ust. 1 u.p.s. odnosi się do możliwości przyznania określonej osobie spełniającej ustawowe warunki, zasiłku okresowego. Ta forma pomocy nie jest świadczeniem obligatoryjnym.
Jest świadczeniem fakultatywnym, tak w zakresie przyznania zasiłku okresowego i jak i jego wysokości. Przyznanie zasiłku okresowego uzależnione jest m.in. od możliwości pomocy społecznej. Jeżeli nawet dana osoba spełnia wszystkie kryteria warunkujące przyznania tego świadczenia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to w sytuacji braku środków finansowych nie istnieje możliwość jego przyznania.
Powołany przepis art. 31 ust. 1 u.p.s. nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów ustawy obowiązującej w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiada to możliwościom pomocy społecznej.
Jeżeli więc ośrodek nie posiada środków finansowych, to nie ma możliwości przyznania tego świadczenia.
Za bezzasadny strona skarżąca uznała zarzut Sądu odnośnie nie przeprowadzenia postępowania w sprawie wyjaśnienia uprawnienia do podpisywania decyzji administracyjnych przez osobę która zaskarżona decyzję podpisała. Wskazano, iż nie jest prawdą, że wnioskodawca w treści odwołania skierowanego do Kolegium (z dnia 22 sierpnia 2002r.) podniósł sprawę braku uprawnień do podpisywania decyzji przez Dyrektora MOPR w [...] P. K. G. Kolegium nie miało zatem podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania w tej sprawie i odniesienia się do niej w treści swojej decyzji, tym bardziej, że sprawa właściwości organu nie budziła wątpliwości. Powyższą sprawę A. C. podniósł dopiero na etapie skargi.
W związku z powyższym Kolegium w odpowiedzi na skargę wyjaśniło, że prowadziło postępowanie wyjaśniające w tej sprawie, przy rozpatrywaniu innych odwołań wnioskodawcy, które to postępowanie jednoznacznie wykazało, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] Pani Dyrektor MOPR w [...] K. G. pełniła swoje obowiązki i była uprawniona do podpisywania decyzji administracyjnych. Powyższe zostało także dodatkowo potwierdzone pismem w. o. Dyrektora MOPR P. M. S. z dnia 27 stycznia 2003r.
W niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, z całą pewnością brak podstaw do stwierdzenia przez Sąd, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, czego wymaga art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami, a ponadto wyrok został wydany z naruszeniem art. 10 i 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64 poz. 414 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji przyjął, iż spełnienie przez A. C. warunków określonych w art. 31 ust. 1 u.p.s. obligowało organ I instancji do przyznania mu zasiłku okresowego. Sąd uznał bowiem, iż nie jest możliwe, aby organ w ogóle odmawiał przyznawania świadczeń, niezależnie od sytuacji osoby, która stara się o dane świadczenie. Sąd podkreślił również, iż jeżeli ustawodawca nałożył na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowań w zakresie przyznania określonych świadczeń, to organy nie mogą z założenia odmawiać przyznania jakiegokolwiek świadczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd ten nie może być zaakceptowany. Tego typu interpretacja prowadziła by do uznania, iż organ I instancji zobowiązany był do przyznania żądanego zasiłku niezależnie od posiadanych na ten cel środków, bez rozpatrzenia sprawy w ramach uznania administracyjnego oraz bez względu na zakres zadań (własnych lub zleconych) z których obowiązek taki wynika. W takiej sytuacji jedynym warunkiem, stanowiącym o przyznaniu osobie zasiłku byłby fakt wypełnienia przesłanek określonych w art. 31 ust. 1 u.p.s.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie podniosła strona skarżąca, iż art. 10 ust. 1 u.p.s., nie przewidywał – wśród zadań własnych gminy – przyznania takiego zasiłku. Przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należało – zgodnie z art. 11 cytowanej ustawy – do zadań zleconych gminie.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wyodrębnia – wśród realizowanych przez gminę zadań z tego zakresu – zadania własne gminy i zadania gminie zlecone. Zadania własne gminy to zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako jej zadania własne, tj. wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Ustawa może, z uwagi na uzasadnione potrzeby państwa, zlecić tym jednostkom wykonywanie innych zadań publicznych w formie zadań zleconych. Mogą być to zadania administracji rządowej realizowane jako część ich władztwa państwowego. Przekazaniu tego typu zadań musi towarzyszyć adekwatne do ich zakresu przekazanie kompetencji decyzyjnych wraz z finansowymi i organizacyjnymi środkami ich wykonania (w: Polskie prawo finansowe. Finanse publiczne Chojna-Duch Elżbieta, Rozdział IV Finanse i prawo finansowe samorządu terytorialnego).
W tym kontekście zwrócić uwagę należy także na treść art. 31 ust. 1 u.p.s. który wyraźnie wskazuje, iż zasiłek okresowy z pomocy społecznej mógł być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekraczał kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.s., a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczały na zaspokojenie potrzeb uznanych w ustawie za niezbędne.
Za fakultatywnym charakterem tego przepisu przemawiało użyte w tym przepisie sformułowanie "może być przyznany ". Oznacza to, iż fakt wypełnienia przez osobę uprawnioną wszystkich przesłanek niezbędnych do uzyskania zasiłku okresowego nie rodził po stronie organu bezwzględnego obowiązku jego przyznania. Przyznanie zasiłku oraz jego wysokość pozostawione zostało uznaniu organów pomocy społecznej. Przyznając zasiłek organ kierował się zatem nie tylko sytuacją materialną osoby ubiegającej się o zasiłek, lecz brał pod uwagę także potrzeby innych osób oczekujących pomocy, a także ograniczone możliwości finansowe ośrodka – co w powyższej sprawie miało miejsce. Jak słusznie podnosi strona skarżąca, stosownie do art. 2 ust. 4 u.p.s. – potrzeby osoby (rodziny) korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom ale też i możliwościom pomocy społecznej.
Pogląd, iż organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych utrwalił się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego przykładem może być wyrok NSA z 7 lutego 1994 r. w sprawie I SA 2212/93, w którym stwierdzono, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza jeszcze – poza zasiłkiem stałym – automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się również z twierdzeniem Sądu I instancji jakoby organ I instancji odmówił przyznania zainteresowanemu jakiegokolwiek świadczenia. Z przedstawionego Sądowi materiału dowodowego, jak i z odpowiedzi na skargę wynika bowiem, iż A. C. objęty został inną pomocą, tj. zasiłkami celowymi (w ramach zadań własnych) oraz bezpłatnymi obiadami.
Tego typu działanie organu znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazywał, iż organ administracji właściwy w sprawach pomocy społecznej, po ujawnieniu w toku postępowania, iż osoba (rodzina), która ubiega się o przyznanie pomocy, spełnia wszystkie kryteria ustawowe określone w art. 2 ust. 1-3, art. 4 ust. 1 oraz 31 ust. 1 u.p.s., w razie odmowy przyznania żądanej formy tej pomocy powinien rozważyć przyznanie z urzędu takiej osobie (rodzinie) innej przewidzianej w przepisach ustawy formy pomocy społecznej aby rodzina, która ubiega się o pomoc, mogła bytować w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 2 tej ustawy) (wyrok NSA z dnia 19 listopada 1998 r. II SA/Gd 2070/97, ONSA 1999/3 poz. 105).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest również podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd I instancji - zarzucając organom naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - uznał bowiem, iż nie zostało przeprowadzone wyczerpujące postępowanie dowodowe, które miałoby w szczególności wyjaśnić czy organ I instancji faktycznie nie posiadał środków na przyznanie zasiłku okresowego.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji bezzasadnie uznał, iż ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy pism organu I instancji (k-19, k-20) nie wynika aby w sprawie istniały przeszkody w udzieleniu świadczenia. Sąd w szczególności nie wziął pod uwagę, a także nie ustosunkował się do wyjaśnień organu dotyczących ograniczeń w udzielaniu pomocy oraz faktu udzielania pomocy uznaniowej z funduszy własnych (w formie zasiłków celowych).
Na marginesie wskazać należy, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I Instancji rozpatrując ponownie sprawę powinien mieć również na względzie fakt, iż zgodnie z art. 149 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., Nr 64, poz. 593) z dniem jej wejścia w życie wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 ustawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.