I OSK 1159/22

I OSK 1159/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Piotr Niczyporuk
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 834/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-03-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 i 6, art. 24 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j, art. 33 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: asystent sędziego Marita Gagatek-Jarzyna po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z dnia 30 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 834/21, w sprawie ze skargi K.G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 834/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 2 sentencji w zakresie dotyczącym ustalenia daty początkowej przyznania skarżącemu – K.G. świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 1) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego K.G. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie, sporządzoną przez radcę prawnego, złożyło Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zaskarżając wyrok w całości.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 6 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., cyt. dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 roku poz. 329 ze zm., cyt. dalej jako: "p.p.s.a."), i art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że stanowiące przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ma miejsce, jeśli opiekun jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy bez względu na pobieranie lub niepobieranie przez niego zasiłku dla bezrobotnych, tym bardziej że świadczenie pielęgnacyjne jest w wyższej wysokości, niż zasiłek dla bezrobotnych, a nie ma wyjątku od zasady, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego – w sytuacji, gdy stanowiące przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może mieć miejsca, jeśli opiekun, choć jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy, to pobiera zasiłek dla bezrobotnych, ponieważ zasiłek dla bezrobotnych jest wypłacany w celu aktywizacji osoby, która utraciła pracę, poszukiwania i podjęcia nowej pracy, co wskazuje na niemożliwość pogodzenia tego z byciem opiekunem osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, kiedy jednocześnie otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej i jednocześnie utratę prawa do zasiłku bezrobotnych, a okoliczność, że świadczenie pielęgnacyjne jest w wyższej wysokości niż zasiłek dla bezrobotnych, nie może mieć znaczenia dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 6 i art. 24 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż (na podstawie ww. wykładni przepisów) skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad matką już od 1 maja 2021 r., tj. od miesiąca, w którym złożył on wniosek o przyznanie tego prawa – w sytuacji gdy (gdy biorąc pod uwagę ww. już prawidłową wykładnię przepisów) skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad matką dopiero od 1 lipca 2021 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym zaprzestał on pobierania zasiłku dla bezrobotnych i jednocześnie nie podjął zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej;
II. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., cyt. dalej jako: "k.p.a.") polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji w pkt 2 sentencji w zakresie dotyczącym ustalenia daty początkowej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad ojcem od 1 lutego 2021 r. – z powodu naruszenia tych przepisów k.p.a. mającego polegać na wykluczeniu skarżącego z kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na okres 2 miesięcy, niewyjaśnienia dostatecznie motywów swego działania i zarazem niepouczenia strony o ewentualnych skutkach przyznania świadczenia, stosownie do jej oczekiwań związanych ze złożonym w maju 2021 r. wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym polegające na uchyleniu się Kolegium od znalezienia właściwego rozwiązania procesowego umożliwiającego skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia przez niego stosownego wniosku – w sytuacji gdy brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia naruszenia tych przepisów k.p.a., gdyż poprzez pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez okres 2 miesięcy od 1 maja do 30 czerwca 2021 r. skarżący sam się wykluczył z kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji i przyznając skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i na jaki okres, wyjaśnił dostatecznie motywy swojego działania, a nie musiał pouczać skarżącego działającego przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym o jakichś ewentualnych skutkach przyznania świadczenia, tym bardziej, że rolą organu administracji zgodnie z przepisem art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. jest przede wszystkim załatwienie sprawy i rozstrzygnięcie decyzją sprawy co do jej istoty, a nie znalezienie właściwego rozwiązania procesowego umożliwiającego skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia przez niego stosownego wniosku, przez co zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w zgodzie z tymi przepisami k.p.a., a gdyby nawet próbować przyjąć jakiekolwiek naruszenie wskazanych przepisów k.p.a., to nie miało ono wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Wniesiono również o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Skarżący nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone.
W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.
Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 200 4r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04).
Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Naruszenie prawa może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).
Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.
Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).
Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).
Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".
Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.
Poczynienie powyższych uwag na temat wymagań, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna, było konieczne ze względu na mankamenty ocenianej skargi kasacyjnej. Pomimo wskazania w petitum skargi kasacyjnej wielu przepisów prawa, które miałyby być naruszone przez Sąd I instancji, w jej uzasadnieniu ograniczono wywody do zarzutów błędnej wykładni art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 6 i art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stwierdzono również, że Sąd I instancji niewłaściwie ocenił, że organ odwoławczy naruszył art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.
Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej ich istota sprowadza się do dwóch twierdzeń: po pierwsze, nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożył wniosek o jego przyznanie, oraz po drugie, organ odwoławczy nie musiał pouczać skarżącego działającego przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym o jakichś ewentualnych skutkach przyznania świadczenia.
Sąd I instancji uznał, że posiadanie statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku dla bezrobotnych nie wyłącza wnioskodawcy z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zatem skoro skarżący złożył do organu I instancji w dniu 26 maja 2021 r. kompletny wniosek z 20 maja 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co nastąpiło w okresie pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych (do 30 czerwca 2021 r.), to w świetle zasady wyrażonej w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne powinno mu być przyznane od maja 2021 r.
Skarżące kasacyjnie Kolegium stoi na stanowisku, że odstępując od zasady wyrażonej w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za miarodajną w sprawie należy przyjąć datę zaprzestania pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych, a nie datę złożenia przez niego w organie kompletnego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Stanowisko Sądu I instancji co do powyższej kwestii należy uznać za prawidłowe.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Wskazać należy, że przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierają wykaz świadczeń, których pobieranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza jego przyznanie. Wśród tych świadczeń nie znalazł się zasiłek dla bezrobotnych, w związku z czym należy stwierdzić, że pobieranie tego zasiłku nie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych (przepis ten został dodany przez art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 sierpnia 2017 r. ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1428) - zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm.; dalej "ustawa o promocji zatrudnienia") bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.
Z przepisów tych wywieść zatem należy, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych – czy też bez – nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Stosownie zaś do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a więc m.in. pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że uzyskanie przez Skarżącego będącego osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, świadczenia pielęgnacyjnego, spowoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na skutek niespełnienia przesłanek zawartych w definicji osoby bezrobotnej, a zatem także utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 9 marca 2022 r. I OSK 1468/22).
Kolegium stanęło na stanowisku, że fakt uzyskiwania przez Skarżącego przychodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych stanowi okoliczność wyłączającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wykładnia ta prowadzi do wniosku, iż wyłącznie osoba zarejestrowana jako bezrobotny bez prawa do zasiłku może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Stanowisko to jest nieprawidłowe, albowiem już wyżej wskazano, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powoduje utratę statusu bezrobotnego, a co za tym idzie również utratę uprawnienia do pobierania zasiłku.
Co do zasady świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest osobom, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować osobie podejmującej się opieki nad niepełnosprawnym, najbliższym członkiem rodziny związaną z tym utratę dochodów. Owa utrata dochodów jest najczęściej wynikiem zaprzestania zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej, co oznacza, że w momencie występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia wnioskodawca rzeczywiście nie uzyskuje dochodów. Owo zaprzestanie uzyskiwania dochodów jest powiązane z przyznaniem, zgodnie z art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku. Uregulowania wprowadzone przez ustawodawcę mają zatem za zadanie zapewnienie, by osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozostawała bez dochodu. W przypadku osób takich jak Skarżący, a więc bezrobotnych, którym przysługuje prawo do zasiłku, mechanizm zapewniający posiadanie środków niezbędnych do utrzymania wiąże się właśnie z cofnięciem statusu osoby bezrobotnej z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Należy również podzielić stanowisko Sądu I instancji co do obowiązku organu poinformowania strony o ewentualnych skutkach przyznania świadczenia, stosownie do jej oczekiwań związanych ze złożonym w maju 2021 r. wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie rolą organu prowadzącego postępowanie jest załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji, jednakże obowiązkiem organu jest równocześnie przestrzeganie przepisów postępowania administracyjnego, w tym przepisów wyrażających zasady ogólne. Organ prowadzący postępowanie nie może zatem na tej podstawie negować swych obowiązków informacyjnych wobec strony (art. 9 k.p.a.), obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązku przekonywania (art. 11 k.p.a.), najpełniej realizowanego poprzez uzasadnienie decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) - nawet jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
W konsekwencji wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).