I OSK 1157/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia z powodu braku realizacji inwestycji w terminie i zmiany jej przeznaczenia.
Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy osiedla mieszkaniowego, w tym przedszkola i placu zabaw. Po wielu latach od wywłaszczenia, na nieruchomości powstał parking i hala sportowa, a planowane przedszkole nie zostało zrealizowane. Sąd uznał, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ nie rozpoczęto prac w terminie 7 lat, a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany zgodnie z pierwotnym planem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargi Gminy K. i B. G. na decyzję Wojewody M. w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona na cele budowy osiedla mieszkaniowego "K." w K., w tym placu zabaw i terenów zielonych dla planowanego przedszkola. Po latach od wywłaszczenia, na nieruchomości powstała hala widowiskowo-sportowa, a na części terenu objętego wnioskiem o zwrot rozpoczęto prace budowlane przy urządzaniu parkingu. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu w terminie 7 lat od wywłaszczenia, a także utraciła moc decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, a cel nie został zrealizowany. Gmina K. w skardze kasacyjnej zarzucała naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, argumentując, że budowa szkoły i parkingu mieści się w zakresie celu publicznego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, a opóźnienia wynikały z przyczyn ekonomicznych i ustrojowych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że zostały spełnione obie przesłanki określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami: brak rozpoczęcia prac w terminie 7 lat od wywłaszczenia oraz niezrealizowanie celu wywłaszczenia zgodnie z pierwotnym planem, a także utrata ważności decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny. Sąd podkreślił, że budowa parkingu i hali sportowej stanowiła odstępstwo od pierwotnych założeń, a rozpoczęcie prac budowlanych nastąpiło po upływie wielu lat i w oparciu o inne akty administracyjne niż te stanowiące podstawę wywłaszczenia. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość może zostać uznana za zbędną, jeśli pomimo upływu 7 lat od wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z celem lub cel ten nie został zrealizowany, a także jeśli utraciła moc decyzja o lokalizacji inwestycji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieruchomość stała się zbędna, ponieważ nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia (budowa przedszkola i placu zabaw) w terminie 7 lat, a cel ten nie został zrealizowany w pierwotnym kształcie. Dodatkowo, decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny utraciła ważność, a rozpoczęte prace (parking, hala sportowa) były inne niż pierwotnie zakładano i prowadzone na podstawie odmiennych decyzji administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uważa się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia z powodu braku rozpoczęcia prac w terminie 7 lat od wywłaszczenia. Cel wywłaszczenia (budowa przedszkola i placu zabaw) nie został zrealizowany. Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny utraciła ważność. Rozpoczęte prace budowlane (parking, hala sportowa) były inne niż pierwotnie zakładano i prowadzone na podstawie odmiennych decyzji administracyjnych.
Odrzucone argumenty
Budowa szkoły i parkingu mieści się w zakresie celu publicznego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Opóźnienia w realizacji inwestycji wynikały z przyczyn ekonomicznych i ustrojowych. Nieruchomość jest niezbędna dla utrzymania funkcjonalności szkoły i osiedla.
Godne uwagi sformułowania
nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany parking, który na nieruchomości powstał po 16 kwietnia 1998 r. - jako część infrastruktury osiedla - nie stanowi kontynuacji celu określonego decyzją z [...] stycznia 1975 r. nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia inwestycji zrealizowanej w oparciu o inną dokumentację, niż wymieniona w akcie nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Skład orzekający
Maria Wiśniewska
przewodniczący
Joanna Banasiewicz
sprawozdawca
Anna Łukaszewska-Macioch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel publiczny, w szczególności w kontekście upływu czasu, zmiany przeznaczenia i realizacji inwestycji zamiennych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia, ale zasady interpretacji przepisów o zbędności nieruchomości pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długoterminowe konsekwencje decyzji o wywłaszczeniu mogą prowadzić do sporów o zwrot nieruchomości, gdy pierwotne cele nie są realizowane. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o gospodarce nieruchomościami.
“Czy po latach można odzyskać wywłaszczoną ziemię? NSA rozstrzyga o zbędności nieruchomości na cel publiczny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1157/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-08-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-07-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łukaszewska-Macioch Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/ Maria Wiśniewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Kr 2832/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-01-26 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dz.U. 1974 nr 10 poz 64 art. 6 Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 3 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 2832/03 w sprawie ze skarg Gminy K. i B. G. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 2832/03 oddalił skargi Gminy K. i B. G. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Wojewoda M. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołań B. G. oraz Burmistrza Gminy K. od decyzji Starosty K. z dnia [...] nr [...], orzekającej w pkt 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0589 ha obj. Kw [...] i nr [...] o pow. 0,0103 ha obj. Kw [...] położonej w K. na rzecz B. G. oraz w pkt 2 o zobowiązaniu B. G. do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 31 047,00 PLN odpowiadającej zwaloryzowanemu odszkodowaniu wypłaconemu za grunt o pow. 0,0692 ha z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, powiększonemu o różnicę wartości nieruchomości ustalonej na dzień zwrotu - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Starosty K. B. G. aktem notarialnym z dnia 12 maja 1975 r. Rep. A Nr [...], sporządzonym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, sprzedała na rzecz Skarbu Państwa parcelę I. kat. [...] o pow. 0,1996 ha położoną w K. Przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym przez Naczelnika Powiatu w C., decyzją z dnia [...], nr [...] na cele budowy osiedla mieszkaniowego "K." w K. Z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki nr [...] o pow. 0,0589 ha obj. Kw [...] i nr [...] o pow. 0,0103 ha obj. Kw [...] wystąpiła poprzednia właścicielka. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż zgodnie z powołanym planem realizacyjnym stanowiącym podstawę wywłaszczenia na parceli I. kat. [...] przewidziana była realizacja dróg osiedlowych, zabudowy mieszkaniowej, placu zabaw i zielonego otoczenia przedszkola, mającego powstać na sąsiednich nieruchomościach. Natomiast konkretnie na działkach nr [...] i nr [...] miały powstać: plac zabaw i tereny zielone dla przedszkola. Z oględzin przeprowadzonych w dniu 16 kwietnia 1998 r. i dokumentacji fotograficznej dołączonej do wniosku o zwrot wynika, iż na obszarze przedmiotowych działek nie został urządzony plac zabaw i tereny zielone dla przedszkola, które również w ogóle nie zostało zrealizowane. W czasie oględzin obszar nieruchomości był ogrodzony siatką drucianą, porośnięty nieskoszoną trawą i porozrzucane na nim były płyty betonowe, teren był zaniedbany i zdewastowany. W miejscu planowanego przedszkola powstała hala widowiskowo-sportowa, zaś na terenie objętym wnioskiem o zwrot w trakcie postępowania podjęto prace budowlane przy urządzaniu parkingu. Inwestycja ta była prowadzona w oparciu o decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] września 1997 r., nr [...] i pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 1998 r., nr [...]. Wobec powyższego Starosta uznał, że wystąpiły przesłanki zbędności nieruchomości określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i orzekł o zwrocie działek nr [...] i nr [...] i w konsekwencji, w oparciu o sporządzony w sprawie operat szacunkowy, o rozliczeniach z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda M. uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji. Podkreślił, że cel wywłaszczenia - budowa przedszkola wraz z infrastrukturą, w ramach osiedla mieszkaniowego - nigdy nie został zrealizowany, a prace na zwracanych działkach zostały rozpoczęte po upływie ponad siedmiu lat od daty wywłaszczenia i były to inne prace niż przewidziane jako cel wywłaszczenia. Podniósł ponadto, że decyzja stanowiąca podstawę wywłaszczenia (nabycia) przedmiotowych nieruchomości o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydana przez Naczelnika Powiatu w C. dnia [...] stycznia 1975 r., nr [...] utraciła ważność, a cel nie został zrealizowany. Decyzję Wojewody M. zaskarżyli do sądu administracyjnego Gmina K. i B. G. Gmina K. wniosła o jej uchylenie, zarzucając decyzji naruszenie prawa, w szczególności art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakwestionowała zarówno orzeczenie o zwrocie nieruchomości, jak i wysokość kwoty, do zapłacenia której została zobowiązana B. G. na rzecz Gminy K. B. G. w swojej skardze wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody M. oraz o uchylenie decyzji Starosty K. z dnia [...] w punkcie 2, w części przekraczającej kwotę 5947,00 zł. Wojewoda M. wniósł o oddalenie obydwu skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podniósł, że art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zdaniem Sądu skarga Gminy K. opiera się na błędnej interpretacji pojęcia zbędności na cel wywłaszczenia. Zarówno obecnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami, jak i poprzedzająca ją ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (obowiązująca w dacie złożenia wniosku o zwrot) przewidują zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła w art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 definicję legalną pojęcia zbędności na cel wywłaszczenia. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że nieruchomość uważa się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym dokonano wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (pkt 1) albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Wojewoda M. w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego podlegająca zwrotowi nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia zarówno w rozumieniu pkt 1, jak i pkt 2 cytowanego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie całkowicie podzielił tę ocenę. W akcie notarialnym - umowie sprzedaży działki nr [...], zawartej w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazano na decyzję Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] stycznia 1975 r. znak [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy osiedla mieszkalnego "K." w K. na wymienionej działce. W dniu oględzin, to jest 16 kwietnia 1998 r. teren objęty wnioskiem o zwrot był zaniedbany. Zdaniem Sądu parking, który na nieruchomości powstał po 16 kwietnia 1998 r. - jako część infrastruktury osiedla - nie stanowi kontynuacji celu określonego decyzją z [...] stycznia 1975 r. Jak wykazało postępowanie wyjaśniające, a w szczególności protokół przekazania placu budowy pod roboty przygotowawcze dla budowy szkoły podstawowej w K. z dnia 16 czerwca 1986 r., pierwsze prace budowlane na nieruchomości podjęto w 1986 r. Przez 10 lat od wywłaszczenia nie podejmowano żadnych działań, ani prawnych, ani faktycznych, na wywłaszczonej nieruchomości. Z treści decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. wynika, że straciła ona ważność po trzech latach od jej wydania wobec nieprzystąpienia w tym okresie do prac budowlanych. Już te fakty wskazują, że wypełniła się dyspozycja art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem objęte wnioskiem o zwrot działki nr [...] i [...] są zbędne na cel wywłaszczenia. Takiej oceny nie zmieniają wywody Gminy K. zmierzające do wykazania, że realizacja szkoły podstawowej łącznie z halą sportową stanowi kontynuację inwestycji, o której mowa w decyzji z [...] stycznia 1975 r. Niewątpliwie szkoła podstawowa mieści się w pojęciu infrastruktury osiedla, podobnie jak istniejący na przedmiotowej nieruchomości parking. Jednakże samo stwierdzenie tego faktu nie wystarczy by przyjąć, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przede wszystkim zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] stycznia 1975 r. na przedmiotowej działce miał być umiejscowiony plac zabaw i zielone otoczenie przedszkola. Planowane przedszkole nigdy nie zostało zrealizowane. Budowę szkoły prowadzono na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1985 r., zaś budowa parkingu była prowadzona w oparciu o decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] września 1997 r. i pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 1998 r. Jak słusznie zauważył Wojewoda M. nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia inwestycji zrealizowanej w oparciu o inną dokumentację, niż wymieniona w akcie nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto już sama realizacja otoczenia szkoły w miejsce otoczenia przedszkola świadczy o zbędności wywłaszczonej nieruchomości, a realizacja parkingu w miejsce terenów zielonych i placu zabaw, nawet w ramach tej samej inwestycji, co przewidziana przy wywłaszczeniu, stanowiłaby rażące odstępstwo od założeń celu wywłaszczenia i tym samym kwalifikowałaby wywłaszczoną nieruchomość do zwrotu. W tej sytuacji zdaniem Sądu organy administracji słusznie uznały, że przedmiotowa nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia i w związku z tym powinna zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie obie skargi oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina K. zarzucając mu naruszenie: 1) art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej prawidłowości i poprawności dokonanych przez Wojewodę M. ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania badanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji z dnia [...], co miało istotny wpływ na wynik postępowania sądowego. W ocenie skarżącej ustalenia dokonane przez organy administracyjne, a następnie niezakwestionowane w ramach badania legalności decyzji przez Sąd są błędne. Ich ustalenie w sposób prezentowany przez Gminę K. prowadziłoby bowiem do braku uznania zbędności realizacji celu wywłaszczenia, a tym samym przyjęcia odmiennego rozstrzygnięcia, bowiem budowa szkoły i parkingu mieści się w zakresie tego celu jakim generalnie była budowa osiedla mieszkaniowego "K." w K.; 2) art. 216 ust. 1 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż budowa na wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki numer: [...] oraz [...] położone w K. parkingu szkolnego wchodzącego w zakres kompleksu sportowo-szkolnego spełnia przesłanki zbędności nieruchomości na realizację celu oznaczonego w decyzji o wywłaszczeniu, określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego "K." w K. Zdaniem skarżącej prawidłowa wykładnia powyższych przepisów w niniejszej sprawie powinna polegać na uznaniu że wskutek budowy na przedmiotowych nieruchomościach przyszkolnego parkingu zrealizowano jednak cel wywłaszczenia, bowiem parking szkolny stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego "K," w K. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Gmina K. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę Gminy K. poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody M. z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że budowa na wywłaszczonych nieruchomościach obiektów zamiennych wchodzących w zakres planowanej infrastruktury osiedla nie stanowi przesłanki uznania nieruchomości jako zbędnej na cel, który określony został w akcie wywłaszczenia. Zdaniem skarżącej nie jest trafne twierdzenie, jakoby przez 10 lat od daty wywłaszczenia nie wykonywano jakichkolwiek działań o charakterze faktycznym czy prawnym zmierzającym do realizacji osiedla mieszkaniowego. Sąd Administracyjny, a wcześniej organy pominęły istotny fakt, iż w dniu 18 stycznia 1984 r. Kurator Oświaty i Wychowania oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." w K. zawarli porozumienie określające zasady realizacji części infrastruktury planowanego osiedla mieszkalnego w postaci budowy kompleksu sportowo-szkolnego. Po dokonanym wywłaszczeniu nieruchomości właściwe władze administracyjne przez cały czas planowały realizację zamierzonej w 1975 r. inwestycji mieszkaniowej. Niestety okoliczności natury ekonomicznej, a następnie ustrojowej utrudniały faktyczne podjęcie działań w określonym na etapie planowania terminie. Prace te są kontynuowane. Ze zrealizowanego na wywłaszczonych nieruchomościach parkingu korzystają wszyscy mieszkańcy Gminy, a nieruchomość ta jest niezbędna dla utrzymania funkcjonalności szkoły oraz okalającego ją osiedla mieszkalnego. Zdaniem Gminy K. wywłaszczona nieruchomość nie okazała się zbędna na cel określony w trakcie realizacji wywłaszczenia, zrealizowano bowiem na niej istotny dla mieszkańców K. element infrastruktury miejskiej w postaci użytecznej dla ogółu mieszkańców szkoły i przynależnego do niej parkingu, a obiekt ten spełnia podobne funkcje do funkcji, jakie spełniałoby zlokalizowane tam przedszkole. Zdaniem strony skarżącej fakt, że realizacja obiektów użyteczności publicznej w postaci szkoły i parkingu nastąpiła po upływie oznaczonego terminu nie powinna mieć znaczącego wpływu na uznanie zbędności realizacji celu w sytuacji, gdy gmina z braku odpowiednich środków finansowych pozbawiona była realnych możliwości wcześniejszej realizacji inwestycji. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła B. G., wnosząc o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, które zostały wskazane enumeratywnie w § 2 powołanego artykułu, dlatego też sprawa została rozpoznana w granicach wyznaczonych przez skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. W myśl art. 136 ust. 3 powołanej wyżej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z mocy art. 216 powołanej ustawy wskazane przepisy mają również zastosowanie, tak jak w sprawie niniejszej, w przypadku, gdy nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość położona w K. stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Analizując zarzuty postawione przez Gminę K. we wniesionej przez nią skardze kasacyjnej należy dojść do wniosku, że skarżąca nie tyle kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które wcześniej stały się podstawą do orzeczenia przez organy administracji o zwrocie nieruchomości, co prezentuje odmienną ich interpretację. Według skarżącej Gminy w sprawie nie zaistniały przesłanki, które pozwalałyby na uznanie, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Z takim stanowiskiem skarżącej zgodzić się nie można. Przeciwnie, podzielić należy pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji w oparciu o ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, prowadzą bowiem do wniosku, iż w sprawie niniejszej zostały spełnione obie przesłanki zawarte w wymienionym wyżej przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poza sporem jest, że na obszarze przedmiotowych działek nie został urządzony plac zabaw i tereny zielone dla przedszkola, które również nie zostało zrealizowane, chociaż inwestycje te objęte były celem wywłaszczenia. Jakiekolwiek prace budowlane na nieruchomości podjęto dopiero w 1986 r., po upływie 10 lat od jej sprzedaży, a ponadto były to prace odmienne niż przewidziane jako cel wywłaszczenia. Bez znaczenia jest przy tym podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że właściwe władze administracyjne przez cały czas planowały dalszą realizację zamierzonej w 1975 r. inwestycji, a względy natury ekonomicznej i ustrojowej utrudniały podjęcie działań. Ponadto z treści decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydanej przez Naczelnika Powiatu w C. wynika, że utraciła ona ważność po trzech latach od jej podjęcia wobec nieprzystąpienia w tym czasie do prac budowlanych. Pierwsza decyzja o pozwoleniu na budowę na wywłaszczonej nieruchomości została wydana dopiero w dniu 22 maja 1986 r., w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z dnia [...] listopada 1985 r., a więc w oparciu o zupełnie inny akt administracyjny niż ten, który był podstawą wywłaszczenia. W miejscu planowanego przedszkola powstała hala widowiskowo-sportowa, zaś na terenie objętym wnioskiem o zwrot prace budowlane przy urządzaniu parkingu podjęto w późniejszym czasie, prowadzone one były w toku postępowania zwrotowego. Zatem niezależnie od oceny podniesionych w skardze kasacyjnej argumentów mających na celu wykazanie, że budowa szkoły i parkingu mieści się generalnie w granicach celu publicznego określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego, to i tak ze względu na upływ czasu, jaki dzieli wywłaszczenie nieruchomości od podjęcia realizacji ww. obiektów oraz ze względu na utratę ważności decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. zasadnie uznano, że spełnione zostały przesłanki, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniesiony w skardze kasacyjnej argument, że gmina pozbawiona była realnych możliwości wcześniejszej realizacji inwestycji nie mógł mieć wpływu na ocenę zastosowania w sprawie niniejszej powyższego przepisu. Trafnie więc Sąd I instancji stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i w związku z tym podlegała zwrotowi poprzedniemu właścicielowi. Niezasadne zatem okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 80 K.p.a. oraz prawa materialnego - art. 216 ust. 1 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Należy bowiem stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę Gminy K. dokonał w sposób prawidłowy kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku w oparciu o wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji znajdują pełne oparcie w materiale sprawy. Nie budzi również wątpliwości prawidłowość zastosowania przez Sąd wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego. Chociaż w skardze kasacyjnej zaskarżono ich błędną wykładnię, to sformułowanie zarzutu wskazuje, że dotyczy on w istocie zastosowania art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie zbędności na cel wywłaszczenia zwróconych B. G. działek. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 legalną definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Stanowisko Sądu I instancji w tym przedmiocie jest w rozpoznawanej sprawie przekonujące i należycie umotywowane, zgodnie z przesłankami określonymi w powołanej normie prawnej. Z przedstawionych względów uznać należało, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, czego skutkiem było jej oddalenie na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI