I OSK 1155/12

I OSK 1155/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący/
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1213/11 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2012-02-08
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
art. 135 g ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1213/11 w sprawie ze skargi M. H. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 lutego 2012r. sygn. akt II SA/Sz 1213/11 uwzględnił skargę M.H. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2010 r.
nr 14/2010 w przedmiocie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Policach z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr 1/10 (I), orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku(II) oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie na rzecz skarżącego M.H. kwotę 240 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (III).
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Komendant Powiatowy Policji w Policach w dniu 13 lipca 2009r wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko mł. asp. M.H., obwiniając go o to, że:
1. w dniu 20 czerwca 2009 r. około godziny 14.12 na terenie Komendy Powiatowej Policji w Policach, zlecając sprawdzenie pojazdu o numerach rejestracyjnych ZPL 00777 w Policyjnych Systemach Informatycznych, wprowadził w błąd sierż. szt. M.T., dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Policach, podając inny powód sprawdzenia ww. pojazdu niż zakładany, po czym uzyskał dane adresowe A.S., wobec którego następnie spowodował szkodę w postaci naruszenia funkcji narządu ciała, jakim jest złamanie nosa, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 z późn. zm.);
2. w dniu 20 czerwca 2009 r. około godziny 15.00 w Policach, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew zakazowi określonemu w art. 7 § 1 ustawy
z dnia 21 czerwca 1996 r. o niektórych uprawnieniach pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych i pracowników urzędów nadzorowanych przez tego ministra, pobrał oznakowany pojazd służbowy marki Ford o numerach rejestracyjnych [...] i przemieścił się nim na ulicę B., gdzie dokonał uszkodzenia ciała A.S., czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;
3. w dniu 20 czerwca 2009 r. około godziny 15.10 w Policach, na terenie garażu na ul. B., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że w trakcie pełnienia służby obchodowej, zadając kilka ciosów pięścią w okolice głowy A.S., dokonał uszkodzenia jego ciała w postaci złamania kości nosa, wywołując u pokrzywdzonego naruszenie funkcji narządu ciała na okres trwający dłużej niż 7 dni, tj. o przestępstwo z art. 157 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji;
Komendant Powiatowy Policji w Policach orzeczeniem z dnia 11 grudnia 2009 r. nr 2 uznał M.H. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Na skutek wniesionego przez ww. policjanta odwołania, sprawę rozpoznawał Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie, który orzeczeniem z dnia 24 lutego 2010 r. nr 4/2010 uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność zmiany
i uzupełnienia postawionych mu zarzutów .
W związku z powyższym Komendant Powiatowy Policji w Policach w dniu
25 marca 2010 r. wydał postanowienie o zmianie i uzupełnieniu zarzutów
i przedstawił M.H. następujące zarzuty, a mianowicie, że:
1. w dniu 20 czerwca 2009 r., będąc zobowiązanym na podstawie § 14 pkt 4 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 6 czerwca 2007 r. nr 528
w sprawie form i metod wykonywania zadań przez dzielnicowych i kierownika rewiru dzielnicowych do przekazywania informacji mogących przyczynić się do ustalenia sprawcy czynu niedozwolonego i udowodnienia mu winy, nie dopełnił obowiązków służbowych w ten sposób, że w trakcie odprawy służbowej prowadzonej przez asp. szt. W.Z. nie poinformował go o uzyskaniu od T.W. informacji dotyczących kradzionych tablic rejestracyjnych, celem zainicjowania dalszych czynności przez odpowiednie służby, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;
2. w dniu 20 czerwca 2009 r., po ustaleniu danych właściciela pojazdu o numerach rejestracyjnych ZPL 00777 w Policyjnych Systemach Informatycznych u dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Policach, przekroczył uprawnienia w ten sposób, że bez poinformowania przełożonych radiowozem udał się do garażu przy ul. B., podejmując na miejscu czynności służbowe polegające na wezwaniu A.S. do wydania tablic rejestracyjnych, do czego nie został upoważniony, a następnie nie zabezpieczając miejsca zdarzenia odstąpił od dalszych czynności, co mogło skutkować zatarciem śladów i dowodów świadczących o popełnieniu ewentualnego czynu zabronionego, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;
3. w dniu 20 czerwca 2009 r., będąc zobowiązanym na podstawie § 13 pkt 2 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. nr 21 w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, do niezwłocznego powiadamiania przełożonego o każdej okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia przełożonego nie dopełnił obowiązków służbowych
w ten sposób, że w toku pełnienia służby udał się radiowozem do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 w Policach z uwagi na złe samopoczucie,
o czym nie powiadomił dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Policach, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy
o Policji;
4. w dniu 20 czerwca 2009 r. około godziny 15.10 w Policach, na terenie garażu na ul. B., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że w trakcie wykonywanych czynności służbowych, zadając kilka ciosów pięścią w okolice głowy A. S., dokonał uszkodzenia jego ciała, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Następnie, Komendant Powiatowy Policji w Policach orzeczeniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr 1/2010 wydanym na podstawie art. 133 ust. 1, art. 135j ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 134 ust. 6 ustawy o Policji, uznał M.H. winnym czynów zarzuconych mu w pkt 1, 2 i 3 oraz uniewinnił go od popełnienia czynu opisanego w pkt 4 i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał dowody, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie oraz okoliczności, które sprzyjały uniewinnieniu od zarzutu opisanego w pkt 4. Od powyższego orzeczenia M.H. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie, który decyzją z dnia 29 kwietnia 2010r. nr 2/2010, powołał komisję do jego zbadania. Stwierdziła ona, że zaskarżone orzeczenie należy uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Komisji, należało podzielić zastrzeżenia M.H. co do braku realizacji złożonego przez niego wniosku dowodowego dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka D.K. Przeprowadzenie tego dowodu miało na celu weryfikację linii obrony obwinionego i związane było z faktem, że zarzucono mu m.in. niepowiadomienie dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Policach o tym, iż w czasie służby udał się radiowozem do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 w Policach. Zdaniem komisji odrzucenie pozostałych wniosków dowodowych było zasadne, brak było również podstaw do poparcia zawartego w odwołaniu argumentu o przedawnieniu przedstawionych zarzutów, gdyż w toku postępowania dyscyplinarnego, po uzupełnieniu materiału dowodowego na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, zaistniała konieczność weryfikacji dotychczas zgromadzonych dowodów, która implikowała zmianę stawianych zarzutów.
Organ odwoławczy mając na uwadze wyżej wskazane uchybienia działając na podstawie art. 135i ust. 1 ustawy o Policji, postanowił uzupełnić materiał dowodowy, poprzez przesłuchanie wskazanego przez obwinionego świadka – D.K.
Następnie Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie orzeczeniem z dnia 18 czerwca 2010 r. nr 14/2010 utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie w zakresie uznania M.H. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów wskazanych w pkt 1, 2 i 3 oraz uniewinnienia go od popełniania czynu wskazanego w pkt 4, uchylił zaskarżone orzeczenie w zakresie wymierzenia kary wydalenia ze służby i wymierzył obwinionemu karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.
W uzasadnieniu orzeczenia podał, że zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy jest wystarczający do ustalenia winy M.H. w zakresie zarzutów nr 1 – 3 oraz uniewinnienia go od zarzutu nr 4.
W ocenie organu odwoławczego Komendant Powiatowy Policji w Policach właściwie zgromadził i ocenił materiał dowodowy w zaskarżonym orzeczeniu i odniósł się do treści utrwalonych w notatniku służbowym, które zostały sporządzone w sposób bardzo niestaranny i utrudniający ich odczytanie. Stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że obwiniony wkraczając do garażu A.S. z zamiarem sprawdzenia informacji uzyskanej od T.W. i zadając pytanie, czy A.S. posiada jakieś nielegalne przedmioty, musiał liczyć się z koniecznością przeprowadzenia przeszukania pomieszczenia. Podkreślił, że obwiniony posiada wieloletnie doświadczenie w służbie, które powinno skutkować znajomością przez niego odpowiednich przepisów oraz stosowanych procedur w tym zakresie. Ponadto obwiniony ze znacznym wyprzedzeniem wszedł w posiadanie informacji o miejscu ewentualnego przechowywania nielegalnych tablic rejestracyjnych służących do popełniania wykroczeń bądź przestępstw. Miał zatem czas na podjęcie odpowiednich czynności poprzedzających działania, w tym powiadomienie przełożonych, czy też dyżurnego o zamiarze i celu udania się w określone miejsce.
Organ odwoławczy podał także, iż w wyniku przesłuchania świadka D.K. ustalono, że w czerwcu 2009 r. była w Komendzie Powiatowej w Policach
w godzinach popołudniowych, gdyż przyszła do swojego dzielnicowego. Przesłuchanie to jednaka, do prowadzonego postępowania nie wniosło żadnych wartościowych informacji, gdyż nie pamiętała ona, kiedy dokładnie była w komendzie, nie potrafiła również zrelacjonować treści prowadzonych w jej obecności rozmów. Zdaniem organu odwoławczego te okoliczności przesądzają o tym, że dowód z jej przesłuchania był w tej sprawie nieprzydatny. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziła również konieczność ponownego przesłuchania sierż. szt. M.T., albowiem przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne toczy się przeciwko obwinionemu i to w jego interesie leży podważanie wiarygodności zeznań obciążających go świadków. Analiza zeznań wymienionego policjanta prowadzi do wniosku, że składając zeznania nie ukrywał on znajomości z A.S. i wyrażał się o nim w pozytywny sposób. Natomiast zaprezentowany przez świadka punkt widzenia nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do podważenia jego wiarygodności i uznania, że składając zeznania kłamał, bądź zatajał fakty. Organ odwoławczy informację o tablicach rejestracyjnych zakwalifikował do informacji o popełnieniu bliżej nieokreślonych czynów niedozwolonych, co do których konieczne było podjęcie czynności sprawdzających w zakresie zweryfikowania podawanych przez informatora faktów. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie, obwiniony jako dzielnicowy, nie miał uprawnień do samodzielnego sprawdzania danych w policyjnych systemach informatycznych. W związku z tym za każdym razem podawał on powód sprawdzenia innemu policjantowi, który był uprawniony do dokonywania tego typu ustaleń. Niedopuszczalne było zatem wykorzystanie przez obwinionego uzyskanych w taki sposób danych A.S. do samodzielnego podejmowania decyzji o wkroczeniu do jego garażu i rozpoczęciu czynności przeszukania. Powołując się na ustalenia organu pierwszej instancji organ odwoławczy uznał, że przesłuchanie asp. szt. W.Z. w zakresie odnoszącym się do formalnego zatwierdzenia trybu pełnienia służby przez obwinionego nie miało znaczenia dla ustalenia okoliczności związanych z zarzuconymi czynami, bowiem czyny te odnoszą się do działań rzeczywiście podjętych przez obwinionego, a nie do działań planowanych podczas odprawy.
Organ odwoławczy rozpatrując zarzut niedopuszczalności przedstawienia nowych zarzutów wskazał, że zgodnie z art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, jeżeli zebrany materiał dowodowy to uzasadnia, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów. Z akt postępowania dyscyplinarnego wynika, że organ pierwszej instancji, kierując się wytycznymi zawartymi w orzeczeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 24 lutego 2010 r. nr 4/2010, uzupełnił materiał dowodowy. Po jego analizie, na podstawie wyżej cytowanego przepisu mógł zatem dokonać zmiany i uzupełniania zarzutów w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym. Uzyskany materiał dowodowy uzasadniał bowiem odmienną ocenę zdarzeń z dnia 20 czerwca 2009 r., a tym samym zasadne było wydanie postanowienia z dnia 25 marca 2010 r.,
w którym dokonano weryfikacji przedstawionych obwinionemu zarzutów.
Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie w ustalonym na podstawie akt postępowania stanie faktycznym, przy uwzględnieniu skutków działania obwinionego, a w szczególności sytuacji, w której dopuścił do ewentualnego umożliwienia zatarcia śladów wykroczenia bądź przestępstwa, za zasadne uznał wymierzenie M.H. kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, o czym orzekł na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 oraz art. 135n ust.4 pkt 2 ustawy o Policji. Stwierdził, że orzeczona kara jest podyktowana tym, że obwiniony jako doświadczony policjant z trzynastoletnim stażem służby powinien mieć pełną świadomość swojego działania i przewidywać skutki swojego postępowania.
Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi M.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 135 ust. 3 w związku z art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, poprzez wydanie postanowienia o zmianie i uzupełnieniu zarzutów, a w konsekwencji przedstawieniu nowych zarzutów co powinno skutkować umorzeniem postępowania. Ponadto stwierdził, że w jego ocenie podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, nie zostały wszechstronnie wyjaśnione okoliczności sprawy, a organy obu instancji nie dokonały wnikliwego oraz wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2010 r. o sygn. akt II SA/Sz 729/10 skargę oddalił.
Na skutek wniesionej przez M.H. od powyższego wyroku skargi kasacyjnej, sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem
z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 468/11 uchylił zaskarżony wyrok
i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny przyznał częściowo rację autorowi skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 151 w zw.
z art. 145 § 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135g ustawy o Policji, polegającym na rozpoznaniu sprawy na podstawie niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego. Stwierdził, że w sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 20 czerwca 2009 r., w trakcie odprawy prowadzonej przez przełożonego nie poinformował go o uzyskaniu informacji dotyczących miejsca przechowywania przez określoną osobę kradzionych tablic rejestracyjnych, a następnie podjął bez uzgodnienia z przełożonymi interwencję mającą na celu odzyskanie od podejrzanego wyżej wskazanych tablic, od której musiał, wobec braku nakazu, odstąpić nie zabezpieczając miejsca zdarzenia. Bezprzedmiotowe pozostają przy tym dywagacje skarżącego co do możliwości podania źródła informacji dotyczącej kradzionych tablic, bowiem przyjmując jego punkt widzenia można by było uznać, że skoro jest zobowiązany do zachowania
w tajemnicy danych osobowych informatora, to upoważnia go to do przeprowadzania interwencji w celu weryfikacji pozyskanych informacji bez wiedzy i zgody przełożonych. Tymczasem policja jest formacją hierarchiczną, ze ściśle ustalonymi zakresami obowiązków oraz odpowiedzialności poszczególnych funkcjonariuszy i nie ma wątpliwości, że skarżący nie miał uprawnienia do samodzielnego podjęcia decyzji co do próby odzyskania skradzionych tablic rejestracyjnych znajdujących się
w garażu podejrzanego. Taka decyzja należała do jego przełożonego, który oceniłby jakie środki należy podjąć w celu sprawdzenia, czy też odzyskania skradzionych przedmiotów i który ponosiłby za taką decyzję oraz przebieg akcji, odpowiedzialność. W tym aspekcie bez znaczenia dla sprawy było zatem przesłuchanie osoby, która miałaby słyszeć, jak po całym zdarzeniu skarżący usiłował uzyskać nakaz przeszukania, nie mogłoby to bowiem w żaden sposób znieść negatywnych skutków, jakie spowodowała jego nieuprawniona interwencja.
Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował również zarzut skarżącego, że zarówno organy dyscyplinarne, jaki i Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjęły, iż udał się on do szpitala bez informowania o tym przełożonych, a wszelkie wątpliwości w tej kwestii rozstrzygnięto na jego niekorzyść. Nie wyjaśniono bowiem dlaczego ustalono właśnie taką wersję zdarzeń, skoro zarówno z notatki służbowej podinsp. A.T., jak i ze sprawozdania nadkom. D.M., a także z protokołu przesłuchania W.Z. z dnia 1 kwietnia 2010 r. (dokumenty te znajdują się w aktach administracyjnych sprawy) wynika, że skarżący przed wyjściem do szpitala informował o tym fakcie dyżurnego. Stwierdził także, iż zarzut ten dotyczył również czynu, w wyniku którego wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną, a w konsekwencji jego zachowanie było jedną z kilku podstaw uznania skarżącego winnym i ukarania go karą dyscyplinarną, zatem jego wystąpienie winno być jednoznacznie wykazane. Wymierzając karę dyscyplinarną organ dyscyplinarny jest zobowiązany badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Ustalając, czy dane zdarzenie miało miejsce zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które uznał za udowodnione i dlaczego. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego daje podstawę i możliwość dokonania prawidłowej jego kwalifikacji przez organ dyscyplinarny. Tymczasem, w ocenie Sądu drugiej instancji, w rozpoznawanej sprawie organ dyscyplinarny, w ogóle nie odniósł się do wyżej wskazanych dokumentów i przyjął inną, niekorzystną dla skarżącego wersję wydarzeń, a Sąd pierwszej instancji uchybienia tego nie zauważył. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien odnieść się do wskazanego wyżej uchybienia organów dyscyplinarnych.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał natomiast zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 w związku z art. 135 e ust. 10 ustawy o Policji, poprzez błędną jego wykładnię skutkującą wydaniem postanowienia z dnia 25 marca 2010 r. o zmianie i uzupełnieniu zarzutów, w którym zostały sformułowane nowe zarzuty, odbiegające istotnie od pierwotnych i przedstawiające w inny sposób działania sprawcze obwinionego oraz skutek tych działań, wobec czego niewystarczające było zastosowanie przepisu dopuszczającego zmianę i uzupełnienie zarzutów, lecz należało przedstawić zarzuty nowe. Wskazał, że zgodnie z art. 135e ust 10 cyt. ustawy, jeżeli zebrany materiał dowodowy to uzasadnia, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów.
Uzupełnienie zarzutów, w rozumieniu tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy obwinionemu należy zarzucić czyn nieobjęty uprzednio wydanym postanowieniem
o przedstawieniu zarzutów. Natomiast postanowienie o zmianie zarzutów stanowi modyfikację poprzednio wydanego postanowienia i podlega wydaniu, gdy materiał dowodowy uprawnia m.in. do zmiany w opisie czynu w zakresie czasu, miejsca, sposobu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (vide: np. wyrok WSA
w Gliwicach sygn. akt 808/05). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania dyscyplinarnego była kwalifikacja zachowania obwinionego, które miało miejsce
w czasie pełnienia przez niego obowiązków dzielnicowego w dniu 20 czerwca 2009 r. pomiędzy godz.14 -16. W trakcie postępowania uległa ona zmianie ze względu na uchylenie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie orzeczeniem
z dnia 24 lutego 2010 r. nr 4/2010, orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji w Policach z dnia 11 grudnia 2009 r. nr 2/9. W związku z tym, organ ponownie rozpoznając sprawę musiał wziąć pod uwagę wskazania organu odwoławczego, a także fakt, że naoczny świadek rzekomego pobicia przez skarżącego A.S. w sposób znaczący zmienił swoje zeznania tłumacząc, że nie widział takiego zdarzenia, a swoje zeznania złożył na prośbę wymienionego. Niemniej jednak przedmiotem postępowania pozostawało zachowanie obwinionego we wskazanym wyżej okresie czasu. Zatem nie rozszerzono przedmiotu postępowania o inne zdarzenia, natomiast zarzuty pobicia zmieniono na zarzuty nieuprawnionej i niewłaściwie przeprowadzonej interwencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpoznając sprawę, wskazał, że stosownie do treści art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy czym zwrot "związany wykładnią prawa" obejmuje zarówno prawo materialne ,jak i prawo procesowe(por. B. Gruszczyński i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w.2011, s.190).
Stwierdził, że z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 468/11, wynika, że uznał on za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej w części dotyczącej uznania skarżącego winnym popełnienia czynów opisanych w punktach 1 i 2 orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w Policach z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr 1/10. Oznacza to, że
w tym zakresie zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa.
Natomiast stwierdził, że ustalenie, iż skarżący jest winny popełnienia czynu opisanego w pkt.3 ww. orzeczenia zostało dokonane przez organy obu instancji bez uwzględnienia znajdujących się w aktach dokumentów. Organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne uznały M.H. winnym tego, że w dniu 20 czerwca 2009 r. w toku pełnienia służby udał się radiowozem do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 z uwagi na złe samopoczucie, o czym nie powiadomił dyżurnego Komendy Powiatowej w Policach. Ustalając taką wersję zdarzeń, nie rozważono w całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności notatki służbowej podinsp. A.T. z dnia 19 czerwca 2009 r. (k.1 tom I), notatki służbowej podinsp. S.J. i nadkom. T.W. z dnia 21 czerwca 2009 r. (k. 40 tom I), sprawozdania nadkom. A.T. z dnia 9 lipca 2009 r. (k. 51 tom I), sprawozdania nadkom. R.S. z dnia 1 grudnia 2009 r. (k. 44 tom I) oraz protokołu przesłuchania świadka W.Z. z dnia 1 kwietnia 2010 r.
Z tych względów Sąd pierwszej instancji za zasadny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego. Zgodnie z unormowaną
w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organy obowiązane są rozpatrzyć
i ocenić wszelkie dowody zgromadzone w aktach sprawy oraz rozpatrzyć je we wzajemnej łączności (art.80 K.p.a.). Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 K.p.a. ). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego daje bowiem dopiero podstawę i możliwość dokonania prawidłowej jego kwalifikacji przez organ dyscyplinarny. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie organy nie odniosły się do wyżej wskazanych dowodów, a wymierzając karę dyscyplinarną za trzy zarzucane czyny zobowiązane były zbadać i uwzględnić okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
W związku z tym stwierdził, że organy dyscyplinarne ponownie rozpoznając sprawę powinny odnieść się do wyżej opisanych uchybień dotyczących uznania M.H. winnym popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w Policach z dnia 25 marca 2010 r. o zmianie
i uzupełnieniu zarzutów.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270. ze zm. dalej w skrócie P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
1.naruszenie prawa materialnego, tj. art.135 g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne uznanie, iż organ rozstrzygnął swoje wątpliwości na niekorzyść skarżącego,
2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, iż organy obu instancji niewłaściwie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a w rezultacie niewłaściwie ustaliły stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięć w sprawie,
a także poprzez błędne uznanie, iż organy obu instancji nie odniosły się do wskazanych dowodów wymierzając karę dyscyplinarną za trzy zarzucane czyny;
3. naruszenie prawa procesowego tj. art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw prawnych wskazanych w uzasadnieniu wyroku.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że wskazane przez Sąd pierwszej instancji dokumenty stanowią dokumenty z zarządzonych przez przełożonego dyscyplinarnego i prowadzonych przez rzecznika dyscyplinarnego, na podstawie
art. 134i ust. 4 ustawy o Policji, czynności wyjaśniających, które poprzedzają wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Nie stanowią one natomiast stricte materiału dowodowego w sprawie, a jedynie materiał uprawdopodobniający popełnienie przewinienia, który należy następnie zweryfikować i potwierdzić w toku postępowania dyscyplinarnego.Weryfikacja materiału dowodowego, a także jego uzupełnienie, prowadzić może bowiem do ustalenia innego niż pierwotnie stanu faktycznego. Materiał dowodowy należy rozpatrywać w sposób całościowy i spójny, nie ograniczając się jedynie do pewnej jego części. Dopiero całościowa weryfikacja zebranych dowodów pozwala na ustalenie stanu faktycznego sprawy w sposób pewny.
W ocenie autora skargi kasacyjnej, nie jest zasadne kwalifikowanie przez Sąd pierwszej instancji, jako materiału dowodowego o kluczowym znaczeniu dla sprawy takich dokumentów jak sprawozdanie z czynności wyjaśniających, czy sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego. Dokumenty te stanowią jedynie materiał pomocniczy dla przełożonego, który następnie podejmuje decyzję merytoryczną np. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Nie jest on natomiast związany treścią wynikających ze sprawozdania ocen i wniosków, lecz dokonuje samodzielnej analizy i oceny, czy materiał ten może stanowić dowody i być podstawą wszczęcia postępowania.
Wskazał także, iż zeznania złożone przez W.Z. w żaden sposób nie potwierdzają linii obrony obwinionego. Przedstawiony przez obwinionego przebieg zdarzeń nie został potwierdzony przez któregokolwiek świadka. W związku z tym przedstawione przez niego wyjaśnienia zostały potraktowane jako jego linia obrony. Nie można także uznać, że przesłuchanie W.Z. z dnia 1 kwietnia 2010 r. w jakikolwiek sposób zniekształciło uprzednio złożone przez niego zeznania, czy wprowadziło jakiekolwiek wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego. W związku z powyższym za niesłuszny uznać należy zarzut, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, będącego podstawą ustaleń faktycznych.
Autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a podał, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazał, jakie okoliczności, które znajdują się w treści powołanych notatek służbowych
i sprawozdań budzą na tle ustalonego stanu faktycznego wątpliwości. Nie wyjaśnił również, dlaczego uważa, iż organ rozstrzygnął wątpliwości na niekorzyść obwinionego.
M.H. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone
w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Pierwszy zarzut podniesiony w tym zakresie dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 135g ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, iż organy obu instancji niewłaściwie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a w rezultacie niewłaściwie ustaliły stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięć w sprawie, a także poprzez błędne uznanie, iż organy obu instancji nie odniosły się do wskazanych dowodów wymierzając karę dyscyplinarną za trzy zarzucane czyny.
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez "ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego" (por. wyroki NSA z dnia 3 września 2008 r. I OSK 1311/07, Lex nr 510043; z dnia 17 stycznia 2012r. I OSK 158/11 Lex nr 11 45063). Wskazać należy, iż ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie, musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. nierozpatrzenia materiału dowodowego lub innych uchybień procesowych.
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż w tym przypadku owa ocena prawna dotyczy nieprawidłowości, których dopuścił się Sąd pierwszej instancji w rozpoznaniu zarzutu skargi dotyczącego uznania M.H. za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez naruszenie dyscypliny służbowej w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji - udanie się do szpitala bez poinformowania przełożonych przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego i rozstrzygnięcie występujących wątpliwości na jego niekorzyść. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 468/11 wskazał na znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty z których wynika, że skarżący przed wyjściem do szpitala o tym fakcie informował dyżurnego, dowody te nie zostały jednak w sprawie ocenione. Jednocześnie zauważył, iż fakt uznania skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czyn (pkt. 3 orzeczenia) rzutował na wymierzoną mu karę dyscyplinarną. W związku z tym uznał, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę ponownie odniesie się do powyższego uchybienia organów dyscyplinarnych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanie się przez Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy na powyższą wykładnię było prawidłowe. Została ona dokonana w określonym stanie faktycznym. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie, za zasadny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania, stwierdzając, że organy dyscyplinarne ustalając wersję zdarzenia dotyczącego tego zarzutu nie uwzględniły w całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazał dowody, które nie zostały rozważone i ocenione. W tej mierze powołał się na regulacje zawarte w art. 7 , art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 K.p.a. Uszło jednak uwadze Sądu pierwszej instancji, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego jak i zawartą w ustawie o Policji regulację szczególną - art.135p, do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zawiera również przepis art. 1 pkt 1 i pkt 2 tego kodeksu (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r. I OSK 472/06 Lex nr 290653). Błędne w tej części uzasadnienie odnoszące się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie miało wpływu na wynik sprawy. W związku z tym, organy dyscyplinarne przy ponownym rozpoznaniu sprawy w tym zakresie uwzględnią regulacje zawarte w art.135 g, j, art.134h ustawy o Policji i ta ocena prawna będzie dla nich wiążąca.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 135g ust. 1 ustawy o Policji uznał za niezasadny.
Jako chybiony ocenić należy również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a, którego uzasadnienie wskazuje na próbę zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej sprawie. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ, uzasadnienie powinno zawierać także wskazania co do dalszego postępowania. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy określone w tym przepisie. To, że nie zgadza się on z tą oceną nie oznacza, że przepis ten został naruszony.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego
tj. art. 135 g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne uznanie, iż organ rozstrzygnął swoje wątpliwości na niekorzyść skarżącego wskazać należy, iż dokonanie oceny jego zasadności w tej sprawie byłoby przedwczesne. Jak wyżej wykazano, w sprawie nie poczyniono bowiem ustaleń faktycznych oraz nie dokonano ich oceny w zakresie wykazania, że M.H. popełnił omówione przewinienie dyscyplinarne. Naruszenie przepisów prawa materialnego może być bowiem skutecznie uznane za podstawę skargi kasacyjnej przy bezspornym stanie faktycznym sprawy pozwalającym na zastosowanie do niego określonej normy prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając
w oparciu o art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.