I OSK 1153/09

I OSK 1153/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 327/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-05-13
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
§ 18 ust. 2 pkt 2 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Jerzy Stankowski(spr.) Protokolant Andrzej Bienkowski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] SA od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 327/09 w sprawie ze skargi [...] SA na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek Dyrektora Generalnego Dróg Krajowych i Autostrad o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13.05.2009 r. r. sygn. akt I SA/Wa 327/09 oddalił skargę [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].01.2009 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...].01.2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w J., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...].09.2008 r. nr [...] o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, przeznaczonej pod budowę autostrady A1 na odcinku od Maciejowa w Gliwicach do Sośnicy w Gliwicach wraz z węzłem z autostradą A4, położonej w gminie Gliwice, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,7650 ha objętej księgą wieczystą KW nr [...], stanowiącej własność [...] S.A. z siedzibą w J. oraz o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Infrastruktury podał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 17 ust. 1-2 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 80, poz. 721 ze zm. – dalej ustawa z dnia 10.04.2003 r.). Organ wyjaśnił przy tym, że z brzmienia art. 17 ustawy z dnia 10.04.2003 r. wynika, iż wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości obwarowane zostało wymogiem spełnienia dwu przesłanek: koniecznością wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i zaistnieniem "uzasadnionego przypadku". Jednocześnie organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna inwestorowi do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykazano, że dnia [...].05.2008 r. podpisano umowę z wykonawcą budowy węzła "S." na odcinku od Maciejowa w Gliwicach (km 510+530) do Sośnicy w Gliwicach wraz z węzłem z autostrada A4 (km 518+734,34), wyłonionym w drodze przetargu. Przekazanie placu budowy miało miejsce w dniu [...].06.2008 r. Ponadto wskazano, że w programie rządowym przewidziano, iż budowa węzła "S." na przedmiotowym odcinku zostanie ukończona do końca 2009 r. Organ wskazał również na protokół z dnia [...].06.2008 r. i z dnia [...].06.2008 r. dotyczący przekazania placu budowy na kontrakt Pt. "Budowa węzła S. na skrzyżowaniu autostrad A1 i A4 w km 517+980,04. Z treści tych dokumentów wynika bowiem, że termin wykonania kontraktu wynosi 14 miesięcy od daty rozpoczęcia robót.
W dalszej kolejności organ wskazał także, że wobec braku porozumienia w zakresie warunków nabycia nieruchomości w drodze cywilnoprawnej, zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, a ponieważ proces wywłaszczeniowy jest długotrwały - trudno przewidzieć termin jego zakończenia. Tym samym wobec wymogu wykazania się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości przez inwestora dla uzyskania pozwolenia na budowę, wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne. W tej sytuacji organ uznał, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest w pełni uzasadnione.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka.
Wyrokiem z dnia 13.05.2009 r. sygn. I SA/Wa 327/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z [...].01.2009 r.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją nastąpiło w trybie przepisów ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) w związku z art. 5 ustawy z 18.10.2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.). Celem ustawy z 10 kwietnia 2003 r. było uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad oraz dróg szybkiego ruchu. Wyjątkowość uregulowań ustawy, wyraża się przede wszystkim w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabywaniem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez wykonawców na cele budowlane. Ten wyjątkowy charakter ustawy wyrażony jest nie tylko w jej tytule, ale wynika też z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów, zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych, a tym samym szybką modernizację i rozbudowę sieci dróg w kraju. Ustawa została zamierzona jako regulacja czasowa. Jej działanie jest bowiem ograniczone w czasie określonym w art. 45. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk sejmowy nr 858 z 30 sierpnia 2002 r.), na co zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 06.06.2006 r., K 23/2005, stwierdzono, że omawiana ustawa jest regulacją służącą realizacji strategii gospodarczej rządu "Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca", a w szczególności części zatytułowanej "Infrastruktura - klucz do rozwoju". Jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to niezbędne do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza dróg szybkiego ruchu oraz obwodnic miast. Przez ten pryzmat muszą zatem być interpretowane instytucje uregulowane w tej ustawie. Budowa nowych autostrad i dróg ekspresowych pozostaje w sferze głównych zainteresowań państwa. Brak dostępu do terenu uniemożliwi rozpoczęcie i prowadzenie robót zgodnie z harmonogramem, a proces inwestycyjny ulegnie wydłużeniu i opóźni umowny termin zakończenia robót. Skarb Państwa może zostać narażony na niepowetowane straty obciążające budżet państwa, co w dalszej konsekwencji mogłoby skutkować utratą środków z funduszy pomocowych Unii Europejskiej.
W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10.04.2003 r. przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zaistnienie wymienionych w nim przesłanek obligowało wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pilna potrzeba uzyskania prawa do dysponowania terenem przez wykonawcę w celu rozpoczęcia robót budowlanych uzasadnia nadanie decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności.
Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z 10.04.2003 r. wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Jest ono bowiem odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie, co do jego zgodności z prawem, w trybie przewidzianym dla tego postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnioskiem z [...].05.2008 r. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność skarżącej spółki, z przeznaczeniem pod budowę autostrady płatnej A-1 na odcinku od Maciejowa w Gliwicach (km 510+530) do Sośnicy w Gliwicach wraz z węzłem z autostradą A-4 (km 518+734,34). Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia w/w nieruchomości zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody Śląskiego z [...].07.2008 r., które zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej. Wobec tego spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie powołanej ustawy.
W ocenie Sądu, organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, co do potrzeby zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10.04.2003 r. Okoliczności dotyczące znaczenia rozbudowy sieci dróg dla rozwoju regionu i kraju oraz o przyznaniu na ten cel środków finansowych z Funduszu Spójności i o związanym z tym obowiązkiem terminowego ich wykorzystania są powszechnie znane i jako takie - zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. - nie wymagają dowodu. Nie wymaga szczegółowego dowodzenia okoliczność, że realizacja inwestycji na wskazanym odcinku jest projektem priorytetowym w związku z przyznaniem Polsce i Ukrainie prawa organizacji Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 r. Planowana autostrada A1 na odcinku od Gdańska do Gorzyczek ma na celu zapewnienie sprawnej komunikacji międzyregionalnej i międzynarodowej w trakcie EURO 2012. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że ocena dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów oraz dokumentów, wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może budzić wątpliwości fakt, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. Nie można uznać też, że przyjęta przez organy ocena była dowolna. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tak więc za dowód uznać należy dokumenty, którymi w rozpoznawanej sprawie jest zarówno powołany wniosek z [...].05.2008 r., umowa z wykonawcą budowy węzła "S.", protokół przekazania placu budowy oraz notatka służbowa z [...].06.2008 r.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] S.A. zaskarżyła skargą kasacyjną z 16.07.2009 r., zarzucając mu na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez: 1) błędne zastosowanie wskazanego przepisu w sytuacji braku tzw. "uzasadnionego przypadku" o którym w nim mowa - jako przesłance jego zastosowania dla wydania decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości; 2) błędną wykładnię wskazanego przepisu, prowadzącą do sprzeczności z jego literalnym brzmieniem, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie wystarczające jest spełnienie przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto – na zasadzie art. 174 pkt 2 ppsa - zarzucono Sądowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 ppsa - polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej zaskarżonego wyroku poprzez: 1) nieodniesienie się do zarzutów skarżącej dotyczących braku istnienia w niniejszej sprawie tzw. "uzasadnionego przypadku" którego zaistnienie jest warunkiem koniecznym decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości; 2) wadliwe utożsamianie postępowania wywłaszczeniowego z postępowaniem w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Na zasadzie art. 185 § 1 ppsa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu podniesiono, że do wydania decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: a/ wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego; b/ istnienia w konkretnej sprawie tzw. "uzasadnionego przypadku". W niniejszej sprawie została spełniona tylko pierwsza z powyższych przestanek, natomiast nie ma w niej sprawie tzw. "uzasadnionego przypadku", dlatego art. 17 ustawy został zastosowany niewłaściwie. Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zostało w zaskarżonym wyroku potraktowane jako reguła. Tymczasem rozwiązanie przewidziane w art. 17 ust. 1 powinno mieć charakter wyjątkowy. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia nie tylko jego literalne brzmienie, ale również okoliczność, że omawiane rozwiązanie ma charakter szczególny, stanowiący ingerencję w prawo własności, które przepis art. 21 ust. 1 Konstytucji nakazuje chronić. Podniesiono również, że w ocenie Sądu przesłankami warunkującymi niezwłoczne zajęcie nieruchomości, są m. in.: "uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych", "przyspieszenie procesu budowy dróg", "sprawny przebieg inwestycji", a także "zapewnienie długotrwałego rozwoju ekonomicznego i cywilizacyjnego kraju". Zauważono jednak, że powyższe przesłanki nie znajdują zastosowania do nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją. Jest rzeczą oczywistą, że budowa autostrad z założenia stanowi niezwykle doniosły cel, zawsze ma znaczenie dla społeczności lokalnej i z reguły przyczynia się do rozwoju cywilizacyjnego kraju. Wskazano, że podążając za takim tokiem argumentacji zawsze konieczne będzie niezwłoczne zajmowanie wszelkich nieruchomości, które znajdą się w obrębie planowanych autostrad - bez poszanowania jakichkolwiek praw i roszczeń właścicieli zajmowanych nieruchomości. Argumentacja taka zawsze prowadziła będzie do uznania, że interes państwowy (ogólny) jest zawsze interesem nadrzędnym wobec praw i roszczeń właściciela nieruchomości.
W dalszej kolejności wskazano, że w zaskarżonym wyroku (s. 5 uzasadnienia) przyjęto, że dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, którego prawidłowość wszczęcia nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Jak wskazano, takie twierdzenie Sądu stoi jednak w sprzeczności z art. 17 ust. 1, który stanowi, że do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości konieczne jest - oprócz wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego - spełnienie dodatkowo jeszcze jednej przesłanki, mianowicie istnienie tzw. "uzasadnionego przypadku". Autor skargi kasacyjnej zwrócił również uwagę, że pomimo przytoczonej argumentacji Sądu, w dalszej części uzasadnienia wskazano, iż zasadność wydania decyzji w przedmiocie natychmiastowego zajęcia nieruchomości nie budzi wątpliwości. Ze względu na wadliwą interpretację normy zawartej w art. 17 ustawy zaskarżone orzeczenie jest wewnętrznie sprzeczne, co uniemożliwia polemikę w przytoczonym zakresie.
W następnej kolejności podniesiono, że w skardze na decyzję Ministra Infrastruktury podniesiono szereg zarzutów wskazujących, że w niniejszym postępowaniu nie występuje tzw. "uzasadniony przypadek", którego zaistnienie jest warunkiem koniecznym zastosowania instytucji określonej w art. 17 ust. 1 ustawy. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do powyższych okoliczności. Ponadto wskazano, że powołany w zaskarżonym orzeczeniu wyrok TK z 06.06.2006 r. nie popiera tezy prezentowanej w zaskarżonym orzeczeniu, gdyż dotyczy on m. in. art. 17 ust. 4 ustawy, natomiast niniejsze postępowanie opiera się o art. 17 ust. 1 ustawy, odnośnie którego Trybunał Konstytucyjny nie wypowiadał się.
Ponadto wskazano, że w skardze z 19.02.2009 r., skarżąca w sposób szczegółowy odniosła się do dokumentów przedstawionych przez GDDKiA przy piśmie z [...].07.2008 r., które rzekomo świadczyły o zasadności dokonania niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Wskazano również na szereg okoliczności świadczących, iż dokonanie niezwłocznego zajęcia w oparciu o wymienione dokumenty nie jest zasadne. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się zupełnie do powyższych argumentów, uniemożliwiając kontrolę instancyjną.
Reasumując wskazano, że zaskarżony wyrok bezpodstawnie utożsamia prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego z postępowaniem w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Na s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdzono mianowicie, że w celu sprawnego i "szybkiego przeprowadzenia procesu inwestycyjnego konieczne jest nabycie własności nieruchomości w liniach rozgraniczających autostrady A1.". Przytoczone stanowisko Sądu odnosi się bezpośrednio do postępowania wywłaszczeniowego, a nie kwestii ustalenia zasadności (bądź niezasadności) udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.
Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował art. 17 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r., przyjmując, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jeżeli zachodzi uzasadniony przypadek, organ zobowiązany jest wydać przedmiotowe zezwolenie, natomiast nie jest uprawniony do jednoczesnego badania legalności uruchomienia procedury wywłaszczeniowej i oceniania innych zagadnień rozstrzyganych wyłącznie w odrębnych postępowaniach. Takiego stanowiska skarżąca nie podważyła i nie wykazała, ani dlaczego przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia przepisu jest wadliwa oraz ani też jak ta norma prawna, jej zdaniem, powinna być interpretowana. Jej argumentacja ogranicza się jedynie do próby wykazania, że w sprawie nie zachodził uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zauważyć zatem należy, że rozważania czy taki przypadek w konkretnej sprawie miał miejsce łączą się z konkretnymi ustaleniami i stosowaniem prawa w konkretnych okolicznościach sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Warszawie zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek dla wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. Z analizy wniosku zarządcy drogi wynika bowiem, że działka, której właścicielem jest skarżąca spółka jest niezbędna do zrealizowania przez GDDKiA celu jakim jest budowa autostrady A1 na odcinku od Maciejowa w Gliwicach do Sośnicy w Gliwicach wraz z węzłem z autostradą A4. Inwestycja ta ma charakter priorytetowy. Argumentacja ta znajduje oparcie w materiale dokumentacyjnym sprawy. Podobnie jak argument odnoszący się do względów gospodarczych, w tym konieczności efektywnego gospodarowania publicznymi środkami finansowym. Ponadto, za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1 przemawiają takie okoliczności stanu faktycznego, jak: konieczność prowadzenia robót zgodnie z harmonogramem, ochrona budżetu państwa przed niepowetowanymi stratami, przyznanie na cel budowy autostrady środków finansowych z Funduszu Spójności i związany z tym obowiązek terminowego ich wykorzystania, czy też okoliczności potraktowania realizacji inwestycji budowy autostrady jako projektu priorytetowego w związku z przyznaniem Polsce i Ukrainie prawa organizacji Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 r. i co za tym idzie zapewnieniu sprawnej komunikacji międzyregionalnej i międzynarodowej w trakcie EURO 2012. Z powyższych względów zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 17 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. jest nieusprawiedliwiony. Kwestia ta zresztą nie budzi wątpliwości w orzecznictwie – por. wyrok NSA w sprawie I OSK 285/09.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny jest zdania, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, jednakże tylko wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu I instancji nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Przykładowo, – co do zasady – lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek, co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem art. 141 § 4 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2).
Wskazane wyżej uchybienia nie występują w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie odnosi się ono wprost do zarzutów skargi, ale nie zmienia to faktu, że spełnia ono wymagania wynikające z art. 141 § 4 ppsa, w szczególności pozwalając na jednoznaczną rekonstrukcję podstawy rozstrzygnięcia. W dodatku zawiera ono jasną ocenę prawną Sądu I instancji. Skoro Sąd I instancji uznał, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" i powołał okoliczności, które o tym świadczą, to oznacza, że nie podzielił on argumentów skarżącej zawartych w skardze.
Podkreślenia wymaga, że instytucja zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe jest elementem procesu wywłaszczeniowego i polega na ograniczeniu prawa do władania nieruchomością przez właściciela, toteż niemożliwym jest rozważanie kwestii zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w zupełnym oderwaniu od postępowania wywłaszczeniowego. Tak więc, nawiązanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do postępowania wywłaszczeniowego było jak najbardziej zasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Przepisy wykonawcze do ppsa nie określają stawek minimalnych wynagrodzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji należnego za sporządzenie przez radcę prawnego odpowiedzi na skargę kasacyjną (zob. § 18 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Oznacza to, że warunkiem otrzymania zwrotu kosztów związanych z dokonaniem tej czynności przez profesjonalnego pełnomocnika strony jest złożenie sądowi wykazu kosztów poniesionych w związku ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną. Skoro pełnomocnik nie dopełnił tego warunku, to jego wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu.