I OSK 1150/10

I OSK 1150/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-07-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Kacprzak /przewodniczący/
Małgorzata Borowiec /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Ke 703/09 - Wyrok WSA w Kielcach z 2009-12-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art.8 ust.1 pkt3 oraz 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 § 1lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.7 oraz art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant asystent sędziego Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 703/09 w sprawie ze skargi M.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 703/09 oddalił skargę M.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2009r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta O.Ś. z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit c, art. 39 ust. 1 i 2 art. 41 pkt 1, art. 104, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), którą to decyzją przyznano M.Ż. pomoc w formie specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do kosztów leczenia w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z przepisami cyt. ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei, w świetle art. 39 powołanej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków czy leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Stosownie do treści art. 8 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78, 79 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł miesięcznie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jednocześnie przepisy nie wskazują wysokości zasiłku celowego, czy też bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organom pomocy społecznej.
Poza tym, organ drugiej instancji podał, że zgodnie z art. 41 omawianej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślił, że stosowanie do treści art. 8 ust. 3 powołanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1/ miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2/ składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społecznego określone w odrębnych przepisach, 3/ kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Organ odwoławczy wskazał, że M.Ż. zamieszkuje wraz z żoną i teściową, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jest zatem osobą samotnie gospodarującą, przy czym nie ponosi on żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Na dochód M.Ż. w miesiącu czerwcu, tj. miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, złożyła się renta inwalidzka z ZUS w wysokości [...] zł netto. Nie spełnia on zatem kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jednakże, mając na uwadze sytuację życiową M.Ż. organ pierwszej instancji rozpatrzył złożony przez niego wniosek pod kątem pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego i uznając ten przypadek za szczególny, przyznał mu pomoc pieniężną w wysokości [...] zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przyznało, że sytuacja materialna M.Ż. jest trudna, to jednak możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej nie pozwalają na udzielenie mu pomocy w żądanej przez niego wysokości. Wyjaśniło, że obowiązkiem organu pomocy społecznej jest zapewnienie pomocy możliwie największej liczbie potrzebujących, przy wykorzystaniu środków, jakimi dysponuje na dany cel. Podkreśliło, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O.Ś. w sierpniu 2009 r. (a zatem w dacie podejmowania decyzji) rozdysponował na zasiłki celowe kwotę [...] zł. W tej formie pomocy udzielono 23 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła [...] zł, a na wysokość pomocy rzutowały przede wszystkim wysokość dochodu, zgłaszana potrzeba, liczba członków w rodzinie, wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Poza tym wskazując, na uznaniowy charakter przedmiotowej decyzji stwierdziło, że przyznane świadczenie mieści się na poziomie posiadanych i udokumentowanych przez organ pomocy społecznej, możliwości.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.Ż. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której zażądał zmiany wysokości przyznanego zasiłku. Skarżący podniósł, że jeżeli w danym miesiącu kupuje leki, to w ramach oszczędności nie płaci wówczas alimentów, lecz płaci je w następnym miesiącu. A zatem stwierdzenie, że nie spełniał on kryterium dochodowego jest błędne, gdyż uwzględnia stan jego dochodów tylko w ciągu jednego miesiąca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie jest zasadna.
W uzasadnieniu wyroku podał, że w tej sprawie stan faktyczny nie był przez skarżącego kwestionowany i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego. Istota sprawy sprowadza się do oceny zakwestionowanej przez skarżącego wysokości udzielonej mu pomocy pieniężnej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 39 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej) osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kwoty 477,00 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 cytowanej ustawy. Przepisy te w sposób ścisły określają przesłanki jakie muszą być spełnione przez osobę ubiegającą się o tę formę pomocy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy w/w przesłanki nie wystąpiły. Skarżący jest wprawdzie osobą samodzielnie gospodarującą, to jednak w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał on dochód w wysokości [...] zł netto. Wniosek o pomoc złożył w dniu 23 lipca 2009 r., a zatem organ pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej sytuację uprawnionego ocenił z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W świetle powołanego przepisu przez dochód należy rozumieć przychód pomniejszony m.in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Podkreślił jednak, że M.Ż. w miesiącu czerwcu na poczet alimentów zasądzonych, nie dokonał żadnych wpłat, a należne za ten miesiąc alimenty zapłacił w sierpniu 2009 r.
Z kolei, odwołując się do treści art. 41 cyt. ustawy o pomocy społecznej określającego przesłanki przyznania wymienionego w nim świadczenia podkreślił, iż decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. A zatem wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie jest zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy administracji publicznej przekroczony, a także czy w sposób należyty uzasadniono przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w określonej wysokości.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (art. 7 K.p.a.). Z kolei, wskazując na treść art. 3 ust. 1, 3 i 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że uznając konieczność udzielenia pomocy należy rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej.
W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O.Ś., w sierpniu 2009 r. rozdysponował na specjalne zasiłki celowe kwotę [...] zł (w tej formie pomocy udzielono 23 rodzinom), przy średniej wysokości zasiłku celowego w kwocie [...] zł, a na wysokość udzielonej pomocy wpływ miała przede wszystkim wysokość dochodów danej osoby, zgłoszona potrzeba, liczba członków w rodzinie, wysokość ponoszonych kosztów leczenia, to przyznając skarżącemu specjalny bezzwrotny zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia w kwocie [...] zł nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem ograniczonymi środkami pieniężnymi, jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O.Ś.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.) dalej P.p.s.a. skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.Ż. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 ust. 3
pkt 3 oraz art. 39 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż skarżący nie spełnia ustawowego kryterium dochodu, a w konsekwencji nie ma prawa do uzyskania zasiłku celowego;
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 oraz art. 77 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 lit c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego i nieuwzględnienia przez organ szczególnej sytuacji skarżącego.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że oceniając dochód skarżącego, organy obu instancji nie uwzględniły ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ustalając go jedynie na podstawie przysługującej mu renty inwalidzkiej. Wskazał, że w miesiącu czerwcu, który stanowił podstawę do wyliczenia dochodu skarżącego, nie wpłacił on alimentów na rzecz swoich synów, gdyż uczynił to dopiero dwa miesiące później w wysokości za trzy miesiące z dołu, zgodnie z ustaloną pomiędzy nimi praktyką. A zatem żadne opóźnienie w świadczeniu alimentów nie miało miejsca, skoro strony ustaliły taki sposób zapłaty jako najbardziej dla nich dogodny i nadal go stosują. Nie oznacza to zatem, że alimenty świadczone w w/w terminie nie miały bezpośredniego wpływu na jego sytuację życiową, skoro ciążył na nim obowiązek zapłaty alimentów w uzgodnionym terminie i z obowiązku tego wywiązał się.
Zdaniem skarżącego organ administracji nie był upoważniony do oceny realizacji stosunków prywatnoprawnych pomiędzy nim i uprawnionymi do alimentów, skoro alimenty te choć niezapłacone, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku były wymagalne i zgodnie z art. 8 ust. 3 powołanej ustawy powinny być uwzględnione przez ocenie jego dochodów. Podkreślił, że wykładnia przepisów cyt. ustawy o pomocy społecznej przyjęta przez organy orzekające w niniejszej sprawie, a zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji jest niezgodna z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa.
Ponadto, skarżący stwierdził, że zakres swobody działania organu, wynikający z przepisów prawa materialnego, nie ma charakteru bezwzględnego i jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, m.in. wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą wyważania interesu społecznego i słusznych interesów obywateli. A zatem organ rozstrzygając w granicach uznania administracyjnego, przede wszystkim powinien brać pod uwagę interes jednostki, a jedynie w wypadku, gdy nie jest to do pogodzenia z interesem publicznym — dawać pierwszeństwo temu ostatniemu. W ocenie skarżącego skoro w toku postępowania wyjaśniającego, zgodnie z art. 77 K.p.a. organ ustalił, że kryterium dochodowe zostało przez niego przekroczone, to ze względu na jego trudną sytuacje życiową, powinien udzielić mu pomocy w ramach innych przysługujących mu instrumentów pomocy społecznej, w taki sposób, aby przyznać mu specjalny zasiłek celowy w wysokości umożliwiającej poniesienie przez niego dodatkowych kosztów utrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.
Wobec tego, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, jak i zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności wymagały oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczący naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie zaskarżony wyrok narusza art. 7 oraz art. 77 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 lit c. P.p.s.a. Naruszenia tych przepisów prawa skarżący upatruje przede wszystkim w nieuwzględnieniu skargi pomimo naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego i nieuwzględnienia przez organ szczególnej sytuacji skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa zarzut ten jest niezasadny.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek celowy.
Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał, stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, iż postępowania administracyjnego prowadzone było z naruszeniem przez organy art. 7 i art. 77 K.p.a.
Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 8 ust. 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W przedmiotowej sprawie organ pomocy społecznej ustalił, iż dochód skarżącego stanowi renta inwalidzka z ZUS w wysokości [...] zł netto. Przy czym, stosownie do treści w/w przepisu jego dochodem była suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie przez niego wniosku o udzielenie zasiłku celowego. Oznacza to, że uwzględnieniu podlegał dochód uzyskany przez niego w czerwcu 2009 r. A zatem skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornym jest, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego, skarżący nie świadczył alimentów na przez uprawnionych do tego synów, to późniejsze wykonanie przez niego tego świadczenia nie mogło mieć wpływu na ocenę jego sytuacji dochodowej w przedmiotowej sprawie. Nie można zatem uznać, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny sprawy. Z tych też względów jak nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3. cyt. ustawy o pomocy społecznej.
W tym miejscu podkreślić należy, że organ pomocy społecznej mając na uwadze, iż skarżący przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i nie spaniał warunków do przyznania mu zasiłku celowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy), to jednak dostrzegając, iż jego sytuacja życiowa jest trudna, w oparciu o art. 41 pkt 1 powołanej wyżej ustawy przyznał mu specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na koszty leczenia. A zatem kierując się zasadą, o której mowa w art. 7 K.p.a. podjął wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. Podkreślenie wymaga, że decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Nietrafne jest zatem stanowisko skarżącego, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 7 oraz art. 77 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 lit c. P.p.s.a.
Przechodząc do oceny zarzuty naruszenia art. 39 cyt. ustawy o pomocy społecznej na wstępie należy wyjaśnić, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 i 2 w/w przepisu oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu decyzji w tym przedmiocie. Podejmowanie decyzji na zasadzie uznania wymaga jednak uzasadnienia racjonalnymi argumentami znajdującymi potwierdzenie w faktach, których ocena rodzi możliwość podjęcia rozstrzygnięcia o treści mieszczącej się w granicach swoistego luzu decyzyjnego.
Wskazać należy, że zakres pomocy udzielonej w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej uzależniony jest nie tylko od potrzeb uprawnionego ale i od realnych możliwości podmiotów, które pomoc świadczą. Przy podejmowaniu decyzji w tej materii ważyć więc należy z jednej strony słuszny interes obywatela, z drugiej zaś interes społeczny determinowany zakresem posiadanych uprawnień i środków. Ograniczone możliwości finansowe budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są natomiast faktem powszechnie wiadomym.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy uzyskiwany przez skarżącego dochód przekraczał jednak kryterium dochodowe, które w dniu wydania kwestionowanych decyzji wynosiło 477 zł. Dlatego też wniosek skarżącego dotyczący przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów zakupu leków mógł być rozpatrzony wyłącznie na podstawie art. 41 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi bowiem, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Przepis ten stwarza zatem organowi pomocy społecznej możliwość (nie obowiązek) przyznania osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe m.in. specjalnego zasiłku celowego. Istota pomocy, o jakiej mowa w powyższym przepisie sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Wyjątkowość przyznania tego świadczenia jest uzasadniona przede wszystkim tym, że osoby ją otrzymujące w ogóle nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania takiej pomocy. Ich sytuacja materialna jest bowiem na tyle dobra, że powinny one samodzielnie przezwyciężyć zaistniałe trudności. Przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Dlatego też w każdej z takich spraw organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego". Świadczenia unormowane w art. 41 powinny być zatem traktowane jako szczególna, wyjątkowa pomoc o charakterze doraźnym, ukierunkowana na realizację konkretnego celu.
W tej sprawie przyznano skarżącemu pomoc w formie specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do kosztów leczenia w wysokości [...] zł. Ustalając wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego, organy prawidłowo oceniły z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a z drugiej strony możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.Ś. Podkreślić należy, że zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.
A zatem skoro w okolicznościach tej sprawy skarżący nie spełniał kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania mu zasiłku celowego, a podstawą prawną przyznania mu specjalnego zasiłku celowego był art. 41 pkt. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej, to podniesiony w skardze kasacyjnie zarzut naruszenia art. 39 powołanej ustawy należy uznać za bezzasadny, albowiem przepis ten nie miał w tej sprawie zastosowania.
W konsekwencji należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w sposób właściwy ocenił prawidłowość zaskarżonych w tej sprawie decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.