I OSK 1145/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej z powodu śmierci strony, gdyż obowiązek ten jest ściśle związany z osobą zmarłego i nie podlega dziedziczeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Powodem umorzenia była śmierć strony, Z.W., co zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi podstawę do umorzenia, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Sąd podkreślił, że zobowiązanie do odpłatności za pobyt w DPS nie podlega cywilnym zasadom dziedziczenia, a krąg zobowiązanych jest ściśle określony ustawowo.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r. umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt Z.W. w domu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wcześniej uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Postępowanie kasacyjne zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), który przewiduje umorzenie w przypadku śmierci strony, gdy przedmiot postępowania dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Sąd ustalił, że Z.W. zmarł 20 grudnia 2024 r. Uzasadniając umorzenie, NSA wskazał, że obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest uregulowany w ustawie o pomocy społecznej i nie stosuje się do niego cywilnych zasad dziedziczenia. Krąg zobowiązanych do uiszczenia tej należności jest ściśle określony (mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina) i ustalany indywidualnie. W związku z tym, sprawa dotyczyła obowiązku ciążącego wyłącznie na zmarłym, a wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego jego zstępnych. NSA, powołując się na art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 ppsa, postanowił o umorzeniu postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, śmierć strony stanowi podstawę do umorzenia postępowania kasacyjnego, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.
Uzasadnienie
Obowiązek odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest ściśle związany z osobą zobowiązanego i nie podlega dziedziczeniu zgodnie z zasadami prawa cywilnego. Krąg zobowiązanych jest określony ustawowo i ustalany indywidualnie, co oznacza, że po śmierci strony postępowanie dotyczące tego obowiązku nie dotyczy interesu prawnego jej zstępnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
umorzono
Przepisy (3)
Główne
ppsa art. 161 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Pomocnicze
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 61 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wskazując kolejność zobowiązanych podmiotów (mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć strony postępowania, której obowiązek odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest ściśle związany z jej osobą, stanowi podstawę do umorzenia postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ppsa.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek ciążący wyłącznie na zmarłym do należności za pobyt w domu pomocy społecznej nie stosuje się cywilnych zasad dziedziczenia ustawodawca w sposób wyczerpujący wskazuje krąg podmiotów wyłącznie zobowiązanych do uiszczenia tej należności
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania administracyjnego w przypadku śmierci strony, zwłaszcza w kontekście specyficznych obowiązków takich jak odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego i nie ma osób trzecich, których interes prawny byłby bezpośrednio dotknięty wynikiem postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego ze względu na precyzyjne zastosowanie przepisów o umorzeniu postępowania w specyficznej sytuacji śmierci strony.
“Śmierć strony a postępowanie sądowe: kiedy sprawa musi zostać umorzona?”
Sektor
opieka społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1145/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 1738/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Umorzono postępowanie kasacyjne Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 161 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1738/23 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt KOC/2704/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1738/23 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r. nr KOC/2704/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Pismem z 14 stycznia 2025 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy (...) Miasta Stołecznego Warszawy poinformował, że Z.W. zmarł, zaś przy piśmie z 24 stycznia 2025 r. Urząd Miasta Stołecznego Warszawy nadesłał odpis skróconego aktu zgonu Z.W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne podlega umorzeniu. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "ppsa") Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, Z.W. zmarł 20 grudnia 2024 r. Sprawa niniejsza dotyczyła zobowiązania skarżącego do poniesienia odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej. Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej są następujące: w pierwszej kolejności zobowiązanym jest mieszkaniec placówki, w następnej kolejności zobowiązanymi są jego małżonek oraz zstępni przed wstępnymi, a końcowo - gdy nie ma osób zobowiązanych w bliższej kolejności lub nie spełniają kryteriów pozwalających obciążyć ich tymi opłatami - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Powyższe wynika z art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu na datę zaskarżonej decyzji, Dz.U.2023.901 t.j.). Oznacza to, że obciążyć kosztami odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, także po śmierci osoby zobowiązanej, można wyłącznie osoby wymienione w powyższym przepisie i tylko we wskazanej w tym przepisie kolejności. A zatem do należności za pobyt w domu pomocy społecznej nie stosuje się cywilnych zasad dziedziczenia. Ustawodawca w sposób wyczerpujący wskazuje krąg podmiotów wyłącznie zobowiązanych do uiszczenia tej należności. Zobowiązanie każdej z tych osób ustala się indywidualnie, w zależności od jej konkretnej sytuacji. Prowadzi to do wniosku, że niniejsza sprawa dotyczy obowiązku ciążącego wyłącznie na zmarłym skarżącym. Zatem wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego jego zstępnych. W konsekwencji w rozpatrywanym przypadku ziściły się przesłanki umorzenia postępowania kasacyjnego, a Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI