II SA/Rz 1073/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-02-22
NSAinneWysokawsa
zaliczki alimentacyjneumorzenie należnościdłużnik alimentacyjnyegzekucja komorniczaustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentówsytuacja materialnasytuacja zdrowotnaniepełnosprawność

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę dłużniczki alimentacyjnej na decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, uznając, że nie spełniła ona wymogu skutecznej egzekucji.

Skarżąca D. K. wniosła o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powołując się na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na niespełnienie przesłanki skutecznej egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez wymagany okres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, potwierdzając, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidują umorzenia zaliczek alimentacyjnych w przypadku braku skutecznej egzekucji, niezależnie od sytuacji materialnej czy zdrowotnej dłużnika.

Sprawa dotyczyła skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Skarżąca wnioskowała o umorzenie ponad 24 tys. zł należności, argumentując swoją ciężką sytuację zdrowotną (znaczny stopień niepełnosprawności od urodzenia, całkowita niezdolność do pracy) i finansową. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, opierając się na art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kluczową przesłanką do umorzenia zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego przez określony czas (3, 5 lub 7 lat) i w odpowiedniej wysokości. W tej sprawie, mimo trwającej od 2004 roku egzekucji, wyegzekwowano jedynie symboliczną kwotę na poczet zaliczki alimentacyjnej, co nie spełniało wymogów ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, podkreślając, że nawet trudna sytuacja materialna czy zdrowotna dłużnika nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, jeśli nie została spełniona przesłanka skutecznej egzekucji. Sąd zaznaczył również, że art. 30 ust. 2 ustawy, który dopuszcza umorzenie z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i dochodowej, dotyczy wyłącznie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 2005 roku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, trudna sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej ani dodatkowej przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, jeśli nie została spełniona przesłanka skutecznej egzekucji.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 30 ust. 1) jednoznacznie uzależniają możliwość umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych od skuteczności egzekucji wobec dłużnika przez określony czas i w określonej wysokości. Artykuł 30 ust. 2, który uwzględnia sytuację dochodową i rodzinną, dotyczy wyłącznie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie zaliczek alimentacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.o.a. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

u.p.o.a. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Dotyczy należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

u.p.o.a. art. 30 § 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Określa warunki umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych (skuteczność egzekucji).

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.o.a. art. 30 § 2

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych, dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

u.p.w.d.a.z.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

u.p.w.d.a.z.a. art. 12 § 4

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skarżącą przesłanki skutecznej egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez wymagany okres, co jest warunkiem umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniający sytuację materialną i rodzinną, nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej jako podstawa do umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 107, 11 k.p.a.) przez organy obu instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy - przewidujący możliwość umorzenia należności na wniosek dłużnika, niezależnie od skuteczności egzekucji komorniczej - nie ma zastosowania względem należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Skład orzekający

Ewa Partyka

przewodniczący

Maria Mikolik

sprawozdawca

Paweł Zaborniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, w szczególności wykluczenie wpływu sytuacji osobistej dłużnika na decyzję w przypadku braku skutecznej egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju należności (zaliczki alimentacyjne) i konkretnych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystyczne są przepisy dotyczące umorzenia długów alimentacyjnych i jak ważna jest skuteczność egzekucji, nawet w obliczu bardzo trudnej sytuacji życiowej dłużnika. Jest to przykład, gdzie prawo nie uwzględnia indywidualnych okoliczności w sposób, jakiego można by oczekiwać.

Nawet ciężka choroba i niepełnosprawność nie wystarczą do umorzenia długu alimentacyjnego – sąd wyjaśnia dlaczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1073/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1788/23 - Wyrok NSA z 2024-08-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1205
art. 28 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 4
Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO.405.ZA.1297.15.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych - skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 1073/22
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 14 czerwca 2022 r. nr SKO.405.ZA.1297.15.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu (dalej: SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania D. K. (dalej: Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent) z 17 maja 2022 r. nr ŚR.8311.ZA.2.2022.EZ w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 10 lutego 2022 r. D. K. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej. Przedmiotowe postępowanie dotyczy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej.
W toku postępowania administracyjnego Organ I instancji zwrócił się do Komornika Sądowego w [...] prowadzącego postępowanie egzekucyjne o udzielenie informacji od kiedy jest prowadzona egzekucja wobec ww. dłużnika oraz jakie wpłaty zostały wyegzekwowane w toku egzekucji (od początku prowadzenia postępowania egzekucyjnego).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że komornik sądowy prowadzi postępowanie egzekucyjne nadal od [...] stycznia 2004 r. W toku postępowania egzekucyjnego, w okresie od marca 2004 r. do listopada 2008 r. wyegzekwowane należności przekazywane były do wierzyciela, a od grudnia 2008 r. na poczet wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązania alimentacyjne są potrącane z renty Skarżącej w wysokości 511,11 zł. Na poczet wypłacanej zaliczki alimentacyjnej dokonano jednorazowej wpłaty w dniu [...] grudnia 2005 r. w wysokości 221,87 zł.
Z kolei na podstawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentacji przedłożonej przez Skarżącą ustalono, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, a jej podstawowym źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości 1350,49 zł, na które składa się dodatek pielęgnacyjny w wysokości 239,66 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Komornik sądowy potrąca Skarżącej na poczet alimentów kwotę 511,11 zł. Skarżąca nie pracuje, nie podejmuje żadnych prac dorywczych, zajmuje mieszkanie komunalne, a opłaty związane z jego użytkowaniem regulowane są na bieżąco. D. K. otrzymuje dofinansowanie do opłat w wysokości 135,63 zł miesięcznie. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o stopniu znacznym i pozostaje w trakcie leczenia u specjalistów. D. K. korzysta ze wsparcia Środowiskowego Domu Samopomocy (pobyt i gorący posiłek) oraz pozostaje pod opieką Poradni [...]. Skarżąca nie korzysta z pomocy finansowej MOPS, nigdy nie pracowała, nie była i nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. W trakcie postępowania Skarżąca oświadczyła, że po opłaceniu wszystkich rachunków i leków, na życie pozostaje jej kwota 100 zł.
Skarżąca przedłożyła do akt sprawy wyrok uchylający obowiązek alimentacyjny względem M. M. z [...] marca 2022 r. sygn. akt. [...] oraz postanowienie o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej z [...] kwietnia 2022 r. sygn. akt. [...].
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Prezydent Miasta [...] decyzją z 17 maja 2022 r. nr ŚR.8311.ZA.2.2022.EZ odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej W. M. w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. na rzecz dzieci: E. M. i M. M. w łącznej kwocie 24.133,99 zł.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że z treści art. 30 ust. 1 oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 877; dalej: ustawa) jednoznacznie wynika, że główną przesłanką do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest skutecznie przeprowadzona egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Zdaniem Organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca skuteczna egzekucja należnych alimentów, przez wskazany przez ustawodawcę minimalny okres 3 lat oraz nie zostały spłacone należności z tytułu wypłaconego funduszu alimentacyjnego.
Prezydent wskazał, że rozpatrując przedmiotową sprawę wziął pod uwagę kwestię skuteczności egzekucji alimentów, a także sytuację zdrowotną i finansową Skarżącej. W ocenie Organu I instancji sytuacja zdrowotna i ekonomiczna Skarżącej jest bardzo trudna i może nie pozwalać na samodzielne zaspokojenie niezbędnych potrzeb, jednak nie oznacza to automatycznego obowiązku umorzenia przedmiotowych należności. Zdaniem Prezydenta zgłoszone przez Skarżącą okoliczności nie czynią jej sytuacji wyjątkowej na tle innych dłużników alimentacyjnych, gdyż z samej istoty zadłużenia wynika zły stan finansowy i zdrowotny dłużnika.
Prezydent wyjaśnił, że Skarżąca nigdy nie starała się o obniżenie alimentów, o ich zniesienie z racji swojej sytuacji życiowej, a także o rozłożenie tych należności na raty oraz nigdy nie dokonała żadnej wpłaty na poczet zaliczki alimentacyjnej. W ocenie Organu I instancji obecna sytuacja dłużnika jest wynikiem wieloletniego zaniedbywania obowiązku płacenia alimentów na rzecz dzieci. Wyegzekwowane alimenty przez komornika sądowego były nie wystarczające aby pokryć należności alimentacyjne. Zaliczka alimentacyjna była wypłacana w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, które z różnych powodów nie były w stanie swych zobowiązań regulować samodzielnie.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego;
– art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także wadliwych ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji majątkowej, osobistej i możliwości zarobkowych;
– art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez przedstawienie błędnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie ustalenia dochodów i koniecznych wydatków, stanu zdrowia oraz możliwości;
– art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ w ramach uznania administracyjnego podjął decyzję niekorzystną dla niej oraz ustalenie w sposób dowolny braku spełnienia przesłanek.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu odwołania.
W uzasadnieniu odwołania Skarżąca opisała szeroko swoją sytuację zdrowotną, a także wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, korzysta ze wsparcia Środowiskowego Domu Samopomocy, gdzie uczęszcza na zajęcia oraz otrzymuje gorące posiłki. W domu pomaga jej córka, która często ją odwiedza. Ponadto wskazała, że korzysta z bezpłatnej pomocy prawnej.
Skarżąca wyjaśniła również, że dzięki zażywaniu odpowiednich leków i terapii stara się aktualnie porządkować swoje sprawy życiowe, wystąpiła o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, przy czym Sąd Rejonowy w [...] ogłosił upadłość jednak w dalszym ciągu sprawa ta nie została ostatecznie zakończona, gdyż syndyk cały czas prowadzi postępowanie upadłościowe i pobiera ok. 511 zł z jej dochodu. Wyjaśniła, że do tej pory nie podejmowała żadnych działań w celu spłaty długów, nie starała się o obniżenie wysokości alimentów z powodu złego stanu psychicznego oraz swojego upośledzenia umysłowego, gdyż sama nie była w stanie zająć się swoimi sprawami.
D. K. podniosła, że pomimo swojej ciężkiej sytuacji materialnej obecnie stara się na bieżąco regulować wszelkie należności wynikające z tytułu użytkowania mieszkania, nie korzysta również z pomocy społecznej. W jej ocenie organ nie wziął pod uwagę, że dalsza prowadzona egzekucja może doprowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji nie tylko materialnej, ale również zdrowotnej, gdyż bardzo często popada w depresje ze względu na problemy związane brakiem umorzenie zaległości alimentacyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, opisaną na wstępie decyzją z 14 czerwca 2022 r. nr SKO.405.ZA.1297.15.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium stwierdziło, że odwołanie Skarżącej i podniesione w nim zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż z dokumentów złożonych do akt sprawy bezspornie wynika, że Skarżąca nie spełniła określonego w art. 30 ust. 1 ustawy w sposób procentowy, warunku skuteczności egzekucji. Umarzanie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej uzależnione jest od spełnienia, określonego procentowo, warunku skuteczności egzekucji.
Organ odwoławczy stwierdził, że art. 30 ust. 2 ustawy nie ma zastosowania do wniosku o umorzenie zaliczki alimentacyjnej realizowanej w latach 2005 – 2008 i wypłacone osobie uprawnionej. SKO podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie wniosek Skarżącej mógł być rozpatrzony wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, a nie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, jak domagała się tego Skarżąca.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie należności Skarżącej wynikają z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej, zatem są to należności, o których mowa w art. 28 ust 1 pkt 2 i 4 ustawy. W związku z tym niezależnie od tego na jaką podstawę prawną powołałaby się Skarżąca, jej wniosek mógł zostać rozpoznany wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy.
Kolegium zwróciło uwagę, że w obliczu takiego brzmienia ww. przepisu, nawet trudna sytuacja materialna, czy zdrowotna Skarżącej jako dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia tego rodzaju należności. Tym samym podnoszone przez nią dowody o trudnej sytuacji materialnej, czy zdrowotnej nie mogły odnieść oczekiwanego efektu. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że kwoty wyegzekwowane od Skarżącej nie wypełniają warunków, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, co wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego.
Organ II instancji wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym ustalono, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej począwszy od [...] stycznia 2004 r. W toku postępowania egzekucyjnego, w okresie od marca 2004 r. do listopada 2008 r. wyegzekwowane należności przekazywane były do wierzyciela, natomiast od grudnia 2008 r. na poczet wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązania alimentacyjne obecnie potrącane są z renty Skarżącej w miesięcznej wysokości 511,11 zł. Na poczet wypłacanej zaliczki alimentacyjnej dokonano jednorazowej wpłaty w dniu 6 grudnia 2005 r. w wysokości 221,87 zł.
Wobec powyższego skoro egzekucja wobec Skarżącej jako dłużnika alimentacyjnego nie jest skuteczna przez okres odpowiednio 3, 5 i 7 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające umorzenie należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, D. K. zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego przez błędne ustalenia faktyczne i wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania na okoliczność całkowitej niezdolności do pracy powstałej przed 16 rokiem życia, jej choroby, możliwości wykonywania pracy, przyczyn wystąpienia i przebiegu choroby oraz sytuacji życiowej oraz dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi na okoliczności w niej powołane.
W uzasadnieniu podniosła, że należy do [...] grupy inwalidzkiej, a inwalidztwo istnieje od urodzenia. Skarżąca opisała swoją sytuację zdrowotną, opisała schorzenia, na które cierpi oraz wyjaśniła, że pozostaje pod stałą opieką poradni. Podała, że posiada znaczny stopień niepełnosprawności, a orzeczenie zostało wydane na stałe, a jej niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Skarżąca wyjaśniła, że jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, jest osobą nieporadną i wymaga pomocy w najprostszych czynnościach życia codziennego. Z opinii sądowo-lekarskiej wynika, że jednostki chorobowe mają charakter [...], a deficyt [...] jest trwały i nie ma możliwości aby uległ on poprawie.
Skarżąca podniosła, że biorąc pod uwagę historię choroby, stan zdrowia oraz dotychczasowe życie niezrozumiałe jest dla niej stwierdzenie Organu I instancji, że mogła podjąć pracę. W ocenie Skarżącej, Organy obu instancji nie zapoznały się dogłębnie z jej sytuacją, uznając ją za osobę zaradną życiowo.
Końcowo zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji, Organ w sposób bardzo dokładny przeanalizował jej sytuację finansową oraz poczynił daleko idące wnioski, czym przekroczył nie tylko swoje kompetencje zawodowe jako Organu, ale również dokonał niepotrzebnej nadinterpretacji dowodów, obracając je na jej niekorzyść.
W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa dotyczy odmowy umorzenia należności, jakie powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ten rodzaj należności determinuje również przesłanki, na podstawie których możliwe jest umorzenie zaległości z tego tytułu.
Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, jak również na etapie skargi przedstawiała szereg okoliczności, które bez wątpienia świadczą o jej trudnej sytuacji osobistej, finansowej, zdrowotnej oraz rodzinnej. Jednakże należy podkreślić, że te okoliczności nie mogły stanowić podstawy do umorzenia należności z tytułu wypłaty zaliczek alimentacyjnych, czego dotyczy niniejsza sprawa.
W obecnie obowiązującej ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1205, dalej: ustawa) możliwość umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy została przewidziana jedynie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, który stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Przesłanką umożliwiającą umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej jest skuteczność egzekucji, szczegółowo określona w art. 30 ust. 1 pkt 1-3 ustawy. W niniejszej sprawie Organy w oparciu o informacje pochodzące od Komornika Sądowego ustaliły, że w stosunku do analizowanej zaległości nie zachodzi przypadek skuteczności egzekucyjnej. Oceniając prawidłowość ustaleń faktycznych w tym zakresie należy odwołać się do regulacji, zawartych w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z 2005r. dłużnik alimentacyjny był zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %. Organ właściwy wierzyciela przekazywał komornikowi sądowemu decyzję przyznającą zaliczkę (zgodnie z art. 12 ust. 3).
Co istotne, stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy z 2005r. decyzja stanowiła podstawę przekazywania przez komornika sądowego organowi właściwemu wierzyciela kwot wyegzekwowanych od dłużnika pozostałych po zaspokojeniu świadczeń alimentacyjnych.
Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego, w latach 2004-2008 na rzecz organu właściwego wierzyciela przekazano jedynie na konto zaliczki alimentacyjnej kwotę 221,87 zł, wobec istniejącej zaległości z tego tytułu w wysokości 24.133,99 zł, co powoduje, że nie jest spełniony wymóg skuteczności egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych oraz wysokość umorzenia uzależnione są od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. Sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych
Odnośnie trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej należy wskazać, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy przewiduje możliwość umorzenia należności uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną, lecz jedynie w odniesieniu do wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Co istotne, przepis art. 30 ust. 2 ustawy - przewidujący możliwość umorzenia należności na wniosek dłużnika, niezależnie od skuteczności egzekucji komorniczej - nie ma zastosowania względem należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.
Regulacja art. 30 ust. 2 ustawy nie mogła zatem znaleźć zastosowania w opisywanej sprawie, a ocena zasadności wniosku Skarżącej prawidłowo została dokonana przez pryzmat skuteczności egzekucji komorniczej (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 10 sierpnia 2022 r., II SA/Rz 346/22, LEX nr 3443111). W orzecznictwie dominuje pogląd, że art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (por. wyroki NSA z: 26 września 2017 r., sygn. akt I OSK 526/17, 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2365/14, 4 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2006/13, 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 31/11; 2 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1143/12, 12 stycznia 2012 r., sygn. I OSK 1426/11; 4 marca 2015 r., sygn. I OSK 2006/13, pub.www.nsa.gov.pl).
Zasadnie więc Kolegium stwierdziło, że art. 30 ust. 2 ustawy nie ma zastosowania do wniosku o umorzenie zaliczki alimentacyjnej, realizowanej w latach 2005-2008.
Z treści art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że jedyną i konieczną przesłanką do umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Zatem nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego w myśl art. 30 ust. 2 ustawy o uprawnionych do alimentów nie stanowi samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (zob. wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r., I OSK 2321/18, LEX nr 2770017).
Skoro zatem przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej a dotyczące skuteczności egzekucji nie zostały spełnione organy nie mogły w niniejszej sprawie zastosować art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI