I OSK 114/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanek do jego przyznania za sporny okres z powodu braku odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka.
Skarżąca domagała się wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od maja 2004 r. do lutego 2005 r., argumentując, że jej syn został uznany za niepełnosprawnego wyrokiem sądu z października 2004 r. Sądy obu instancji uznały jednak, że skarżąca nie spełniła przesłanek do przyznania świadczenia za ten okres, ponieważ w spornym okresie nie posiadała ważnego orzeczenia o niepełnosprawności syna, które byłoby kontynuacją poprzedniego orzeczenia, ani nie pobierała zasiłku stałego do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego mają odrębne cele i przesłanki.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ireny B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. odmawiającą wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od maja 2004 r. do lutego 2005 r. Skarżąca argumentowała, że jej syn Łukasz został uznany za niepełnosprawnego wyrokiem Sądu Rejonowego z października 2004 r., który uchylił wcześniejsze, niekorzystne orzeczenie. W związku z tym domagała się wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na przepisy dotyczące kontynuacji świadczeń oraz ochronę praw nabytych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem, podczas gdy zasiłek pielęgnacyjny służy częściowemu pokryciu wydatków związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że w okresie, za który skarżąca domagała się wyrównania, nie posiadała ona wymaganego orzeczenia o niepełnosprawności syna, które byłoby kontynuacją poprzedniego orzeczenia, ani nie pobierała zasiłku stałego do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreślił, że wyrok Sądu Rejonowego z października 2004 r. nie mógł być uznany za kontynuację poprzedniego orzeczenia w rozumieniu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ syn skarżącej nie dysponował wcześniej orzeczeniem o niepełnosprawności uprawniającym do świadczenia. Sąd uznał również, że przepisy dotyczące zasiłku pielęgnacyjnego (art. 57 ustawy) nie miały zastosowania, gdyż sprawa dotyczyła świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych również został uznany za bezzasadny, ponieważ skarżąca nie posiadała praw do świadczenia pielęgnacyjnego w spornym okresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a w przypadku kontynuacji orzeczenia, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Skarżąca nie spełniła tych przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie legitymowała się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności syna w okresie, za który domagała się wyrównania, ani nie pobierała zasiłku stałego do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok sądu zmieniający orzeczenie o niepełnosprawności nie mógł być uznany za kontynuację poprzedniego orzeczenia w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 24 § ust. 3a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia.
u.ś.r. art. 58 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabywają osoby, które uzyskały, na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., zasiłek stały i zasiłek ten otrzymywały, a więc był im on wypłacany, do dnia 1 maja 2004 r. Tylko spełnienie tych przesłanek uprawniało do nabycia praw do świadczenia pielęgnacyjnego.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 16
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
u.ś.r. art. 57
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba uprawniona do dnia wejścia w życie ustawy do zasiłku pielęgnacyjnego zachowuje do niego prawo, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym tę osobę do zasiłku rodzinnego przysługującego na dziecko.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli nie stwierdzi naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżąca argumentowała, że wyrok Sądu Rejonowego z października 2004 r. uchylający niekorzystne orzeczenie o niepełnosprawności powinien być podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od maja 2004 r. do lutego 2005 r., powołując się na przepisy dotyczące kontynuacji świadczeń i ochronę praw nabytych. Skarżąca powołała się na art. 24 ust. 3a i art. 57 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 2 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i świadczenie pielęgnacyjne zaliczane są do świadczeń opiekuńczych z tym, że inny jest ich cel. W tej sprawie zainteresowanej chodziło o świadczenie pielęgnacyjne. nie można więc mówić o utracie uprawnienia do czegoś czego się nie posiadało.
Skład orzekający
Zbigniew Rausz
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Włoskiewicz
sędzia
Roman Ciąglewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności w kontekście posiadania orzeczenia o niepełnosprawności i jego kontynuacji, a także rozróżnienie między zasiłkiem pielęgnacyjnym a świadczeniem pielęgnacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Kluczowe jest posiadanie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem socjalnym i świadczeniami rodzinnymi ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i jego powiązania z orzeczeniami o niepełnosprawności.
“Kiedy wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego jest niemożliwe? Kluczowa rola orzeczenia o niepełnosprawności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 114/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-01-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Leszek Włoskiewicz Roman Ciąglewicz Zbigniew Rausz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Lu 831/05 - Wyrok WSA w Lublinie z 2005-11-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255 art. 16, art. 24 ust. 3a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i świadczenie pielęgnacyjne zaliczane są do świadczeń opiekuńczych z tym, że inny jest ich cel. Zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne /odpowiednik poprzedniego zasiłku stałego/ przyznawane jest z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ireny B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 831/05 w sprawie ze skargi Ireny B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 29 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa adw. Zbigniewowi P. kwotę 219,60 zł /słownie: dwieście dziewiętnaście złotych 60 groszy/ obejmującą również należy podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, decyzją z dnia 29 lipca 2005 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., po rozpatrzeniu odwołania Ireny B. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia 15 czerwca 2005 r. w sprawie odmowy wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający podał między innymi, że w piśmie złożonym organowi I instancji w dniu 7 kwietnia 2005 r. Irena B. sprecyzowała swoje żądanie wskazując, że wnosi o wyrównanie, jak to określiła, dawnego zasiłku stałego od dnia 6 listopada 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r. i świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2004 r. w piśmie z 13 czerwca 2005 r. uzupełniła zakres żądania wskazując, że wnioskuje o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2005 r. oraz wyjaśniła, że w całym okresie, którego dotyczy jej wniosek sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem Łukaszem. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym Kolegium ustaliło, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, miały miejsce następujące zdarzenia: decyzją z dnia 20 listopada 2001 r. (...), która stała się ostateczna, przyznano skarżącej zasiłek stały na okres od grudnia 2001 r. do listopada 2002 r., na podstawie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia syna Łukasza B. ważnego do 5 listopada 2002 r. decyzją z dnia 3 czerwca 2004 r. przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 maja 2004 r. do 6 listopada 2004 r., a decyzją z dnia 19 listopada 2004 r. to świadczenie na okres od 1 grudnia 2004 r. do 30 kwietnia 2007 r., na podstawie stosownych orzeczeń o niepełnosprawności Łukasza B. wydanych kolejno 15 października 2002 r. oraz 25 października 2004 r., przy czym orzeczenia te nie zawierały wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, decyzją z dnia 30 marca 2005 r. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na syna Łukasza B., w wysokości 420 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 marca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., po przedłożeniu przez Irenę B. w dniu 29 marca 2005 r. stosownego wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia oraz orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 21 marca 2005 r., wydanego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2004 r., uchylającego wcześniejsze orzeczenie z dnia 23 stycznia 2003 r. (...) i zaliczającego Łukasza B. do osób niepełnosprawnych, wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W kwestii niepełnosprawności syna Łukasza B. i orzeczeń wydanych w tej sprawie, istotnych dla oceny uprawnień zarówno do zasiłku stałego do dnia 1 maja 2004 r. jak i świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 1 maja 2004 r., Kolegium ustaliło, iż w okresie od dnia 6 listopada 2002 r. do dnia 28 lutego 2005 r. skarżąca nie dysponowała orzeczeniem o niepełnosprawności zaliczającym Łukasza B. do osób wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i orzeczenia tej treści w tym czasie nie przedłożyła organowi pierwszej instancji. Jedno z niekorzystnych dla Ireny B. i jej syna orzeczeń, a mianowicie orzeczenie z dnia 23 stycznia 2003 r. (...) wydane w drugiej instancji przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zostało, wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2004 r. (...), uchylone, co stało się przesłanką do przyznania skarżącej od dnia 1 marca 2005 r. świadczenia pielęgnacyjnego, po złożeniu przez nią stosownego wniosku. Na podstawie innych orzeczeń, ale już niezawierających wymaganego dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wskazania, przyznano i wypłacano Irenie B. zasiłek pielęgnacyjny. Należy przy tym zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że po dniu 6 listopada 2002 r., czyli po okresie, na jaki przyznano skarżącej po raz ostatni zasiłek stały nie ubiegała się o to świadczenie, pomimo iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie nakładały jeszcze obowiązku przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności. Decyzja z dnia 20 listopada 2001 r. (...), którą przyznano świadczenie do listopada 2002 r. była ostatnią decyzją w sprawie. W opinii Kolegium w obu przypadkach nie zachodzą przesłanki do uznania, iż w okresie, za który domaga się wyrównania była osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia nabywają osoby, które uzyskały, na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., zasiłek stały i zasiłek ten otrzymywały, a więc był im on wypłacany, do dnia 1 maja 2004 r. Skarżącej został co prawda przyznany zasiłek stały, ale ostatnią decyzją w tej sprawie przyznano jej świadczenie do listopada 2002 r. i nie ubiegała się o zasiłek, ani nie otrzymywała go do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. O ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 24 ustawy wystąpiła natomiast w dniu 29 marca 2005 r. i zostało ono jej przyznane, zgodnie z obowiązującymi przepisami, od dnia 1 marca 2005 r. do końca okresu zasiłkowego. W kwestii prowadzonego z inicjatywy skarżącej postępowania zmierzającego do zmiany orzeczenia o niepełnosprawności, Kolegium zauważa, iż postępowanie w sprawach dotyczących kontroli instancyjnej i sądowej orzeczeń o niepełnosprawności pozostaje, w badanej sprawie, bez wpływu na postępowanie z zakresu świadczeń rodzinnych, i pozostawało bez wpływu na postępowanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej prowadzonych na podstawie ustawy z 1990 r. Postępowanie zmierzające do uzyskania pożądanego rozstrzygnięcia w sprawie niepełnosprawności syna należy uznać - za postępowanie odrębne, poddane innym regulacjom prawnym. Co prawda postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności ma wpływ na postępowanie dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, ale jedynie w zakresie ustalenia materialnych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie świadczenia. W opinii Kolegium nie istnieją również przepisy prawa, które nakazywałyby ustalić termin przyznania świadczenia za okres wstecz, tylko z tego powodu, iż skarżąca zabiegała o stosowne orzeczenie o niepełnosprawności, a nie złożyła w okresie, za który domaga się wyrównania, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ani wcześniej wniosku o zasiłek stały. Art. 31 ustawy przewiduje wypłatę świadczeń rodzinnych za 3 lata wstecz ale w sytuacji, gdy odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. W powyższej sprawie okoliczność ta nie zachodzi, gdyż nie wszczęto nawet postępowania, które mogłoby się zakończyć decyzją wydaną w następstwie błędu organu. Zdaniem Kolegium przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2004 r. i dlatego Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Irena B. podniosła, że nie zgadza się z tą decyzją i podała, że Sąd Rejonowy zmienił wyrokiem orzeczenie o niepełnosprawności jej syna Łukasza i z tego względu skarżąca ubiega się o wyrównanie zaległych świadczeń na okres od 1 maja 2004 r. do 28 lutego 2005 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę zważył, iż jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jak wskazał Sąd, bezsporny w sprawie niniejszej jest fakt, że skarżąca nie otrzymywała zasiłku stałego do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także nie spełniała kryterium wieku wskazanego w art. 58 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Tylko spełnienie przesłanek wynikających z cytowanego przepisu /ust. 1 i 2/ uprawniałyby skarżącą do nabycia praw do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasiłek stały został przyznany Irenie B. na okres od grudnia 2001 r. do listopada 2002 r. na podstawie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia syna Łukasza B., ważnego do dnia 5 listopada 2002 r. Do dnia 30 kwietnia 2004 r. czyli do dnia obowiązywania ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. skarżąca nie ubiegała się ponownie o to świadczenie. O przyznanie świadczenia wystąpiła dopiero 29 marca 2005 r. składając wymagane dokumenty i wówczas świadczenie to zostało jej przyznane, od 1 marca 2005 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami /art. 24 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy/. W świetle powyższego Sąd uznał, że brak jest podstaw prawnych uzasadniających przyznanie świadczenia za okres wstecz, kiedy to skarżąca nie legitymowała się jeszcze orzeczeniem o niepełnosprawności syna i nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu, również brak jest racjonalnego i normatywnego uzasadnienia dla uznania, że istotne z punktu widzenia ustalenia terminu początkowego, za który przyznawane jest świadczenie pieniężne, jest uwzględnienie okresu, w którym skarżąca zabiegała o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia niepełnosprawności syna. Są to bowiem dwie różne kategorie, poddane rożnym regulacjom prawnym i jakkolwiek faktem jest, że jedno postępowanie /postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności prowadzone na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych/ determinuje drugie z nich, bowiem ustalenia pierwszego mają wpływ na ustalenie istnienia materialnych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak zakres tego oddziaływania ogranicza się tylko i wyłącznie do wskazanej wyżej kwestii. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę Ireny B. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2005 r. złożyła Irena B., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżącej zarzucił wyrokowi: 1. naruszenie prawa materialnego art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych, art. 24 ust. 3a i art. 57 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez nietrafne niezastosowanie tych przepisów, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą Irenę B. świadczenia pielęgnacyjnego na jej niepełnosprawne dziecko Łukasza B. zaliczonego do osób niepełnosprawnych wymagających długotrwałej i częściowej opieki oraz pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji /art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, 2. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażące naruszenie prawa procesowego art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez bezzasadne oddalenie wniesionej przez Irenę B. skargi mimo konieczności jej uwzględnienia. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie niesporne jest, że Irena B. do dnia 06.11.2002 r. pobierała świadczenie socjalne w tym świadczenie pielęgnacyjne na jej niepełnosprawne dziecko Łukasza B. zaliczonego do osób niepełnosprawnych, wymagających długotrwałej i częściowej opieki oraz pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od dnia 06.11.2002 r. skarżąca w wyniku niezgodnego z prawem, a w konsekwencji zmienionego na korzyść Ireny B. orzeczenia z dnia 23 stycznia 2003 r. (...) wydanego w drugiej instancji przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. została tych świadczeń pozbawiona. Skoro powyższe, nieprawidłowe, niekorzystne, dla Ireny B. i jej syna orzeczenie zostało wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2004 r. (...) uchylone, to okoliczność ta w państwie prawa nie może mieć ujemnych dla Ireny B. skutków finansowych w postaci odmowy wypłaty wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 01.05.2004 r. do dnia 28.02.2005 r. W tej sytuacji winien mieć zastosowanie przepis art. 24 ustęp 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnionego od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, co przesądza o błędności zaskarżonego wyroku. Podobnie art. 57 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi, że “Osoba uprawniona do dnia wejścia w życie ustawy do zasiłku pielęgnacyjnego zachowuje do niego prawo, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym tę osobę do zasiłku rodzinnego przysługującego na dziecko." Ponadto, zdaniem skarżącej, należy mieć w polu widzenia art. 2 Konstytucji RP, który statuując zasadę państwa prawa w szczególności podnosi ochronę praw nabytych przez obywatela. Nabycie prawa do zasiłku stałego przez Irenę B. - matkę dziecka specjalnej troski mogło być uchylone jedynie w przypadku utraty przez Łukasza B. przymiotu osoby niepełnosprawnej w rozumieniu art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, co w niniejszej sprawie ostatecznie nie miało miejsca /vide: jednolite orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego - np. Wyrok TK z dnia 04.01.2000 r. K 18/99 - OTK 2000 nr 1 poz. 1/. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Irenę B. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8.11.2005 r. o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określone zostały w par. 2 art. 183. Odmiennie zatem niż sąd administracyjny I instancji, który rozpoznając skargę sądowoadministracyjną nie będąc związany granicami tej skargi ma obowiązek poddać zaskarżony akt pełnej kontroli pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem niezależnie od zarzutów i wniosków postawionych w skardze, Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny związany jest granicami skargi, a więc może rozpoznać sprawę tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej a przede wszystkim w jej podstawach, chyba że wystąpią przesłanki nieważności postępowania to wówczas te, Sąd niezależnie od zarzutów sformułowanych w podstawach kasacyjnych musi wziąć pod uwagę z urzędu przy rozpoznawaniu sprawy. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 par. 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają m.in. wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W rozpoznawanej sprawie podstawy kasacyjne oparto na przesłankach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 omawianej ustawy. Naruszenie przez Sąd prawa materialnego miało polegać na uchybieniu art. 2 Konstytucji RP oraz art. 24 ust. 3a i art. 57 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem NSA są to zarzuty chybione. Art. 24 ust. 3a ustawy z 28.09.2003 r. o świadczeniach rodzinnych - wprowadzony 1.06.2005 r. - /Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania decyzji w tej sprawie stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy dojść do wniosku, że tryb określony wskazanym przepisem nie ma w niej zastosowania. Świadczenie pielęgnacyjne, którego wyrównania domaga się skarżąca za okres od 1.05.2004 r. do 28.02.2005 r. zostało wprowadzone ustawą z 28.09.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie od 1.05.2004 r. W tym czasie syn skarżącej Łukasz reprezentowany przez Irenę B. nie legitymował się pozytywnym dlań orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych uprawniającym jego matkę do uzyskania tego rodzaju świadczenia. Dopiero wyrok Sądu Rejonowego w Z. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 21.10.2004 r. (...) zmienił ten stan rzeczy. Wyrokiem tym Sąd zmienił niekorzystne dla Łukasza B. orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. z 23.01.2003 r. i zaliczył Łukasza B. do osób niepełnosprawnych wymagających długotrwałej i częściowej opieki oraz pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji do ukończenia szesnastego roku życia. Orzeczenia tego nie można uznać za kontynuację poprzedniego /korzystnego dla strony/ orzeczenia o niepełnosprawności w rozumieniu cyt. art. 24 ust. 3a ustawy, bowiem takim syn skarżącej nie dysponował. Decyzją z 20.09.2001 r. przyznano skarżącej zasiłek stały na okres od grudnia 2001 r. do listopada 2002 r. Podstawą do przyznania tego świadczenia nie było orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez upoważniony do tego organ lecz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia Łukasza B. ważne do 5.09.2002 r. /co potwierdza skarga kasacyjna/. Skarżąca świadczenia w postaci zasiłku stałego /który obowiązywał do 30.04.2004 r./ nie pobierała, ani - jak wynika z dokumentacji sprawy - nie ubiegała się o niego. Tak więc Irena B. nie będąc uprawniona do zasiłku stałego i nie posiadając w dniu 1.05.2004 r. orzeczenia o niepełnosprawności syna, nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego - w świetle przepisów ustawy z 28.09.2003 r. oświadczeniach rodzinnych. Jeżeli zatem w dniu 1.05.2004 r. skarżąca nie legitymowała się uprawnieniami do otrzymania przedmiotowego świadczenia, to nie można w tym przypadku mówić o kontynuacji czegoś czego nie było. Art. 57 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego naruszenie zarzuca się Sądowi w skardze kasacyjnej, nie ma w tej sprawie zastosowania. W przepisie tym jest mowa o zachowaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego natomiast przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest świadczenie pielęgnacyjne. Zarówno zasiłek pielęgnacyjny jak i świadczenie pielęgnacyjne zaliczane są do świadczeń opiekuńczych z tym, że inny jest ich cel. Zasiłek pielęgnacyjny /art. 16/ przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne /odpowiednik poprzedniego zasiłku stałego/ przyznawane jest z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W tej sprawie zainteresowanej chodziło o świadczenie pielęgnacyjne. Także w okolicznościach tej sprawy nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez zaskarżony wyrok zasady ochrony praw nabytych. W okresie, którego dotyczy skarga kasacyjna skarżąca żadnych praw do świadczenia pielęgnacyjnego nie miała, nie można więc mówić o utracie uprawnienia do czegoś czego się nie posiadało. Powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia skargi Ireny B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z 29.07.2005 r. w przedmiocie wyrównania świadczenia pielęgnacyjnego i prawidłowo zastosował art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI