I OSK 1128/06

I OSK 1128/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Jaśkowska
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
II SA/Kr 2274/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2006-02-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Jaśkowska Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2274/03 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od A. G. na rzecz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego
2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2274/03, oddalił skargę A. G. wniesioną na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
w Krakowie z dnia [...] nr [...], w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 b ust. 2 pkt 2, art. 20 ust. 1 i 2 , art. 21 i art. 22 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 Nr 100, poz. 1086 ze zm.) i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] znak [...], w której odmówiono dokonania zmiany powierzchni działki nr 3990/7 obj. KW [...], wpisanej w jednostce rejestrowej Nr 193 obrębu [...], stanowiącej własność D. i W. małż. M. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 25 listopada 2002 r. A. G. jako właściciel nieruchomości objętej KW 30479, o łącznej powierzchni 1,8748 ha, w tym także nr działki 3990/9 o powierzchni 0,4200 ha, wystąpił z wnioskiem do Starosty Powiatu w [...] o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów przez sprostowanie w rejestrze gruntów w pozycji 193 [...], powierzchni działki 3990/7 z widniejącej 0,9019 ha, na powierzchnię 0,4819 ha. Działka Nr 3990/7 objęta jest księgą wieczystą KW 20276 i stanowi własność D. i W. małż. M. We wniosku tym podniósł, że z opinii biegłego sądowego geodety złożonej w sprawie o sygn. akt I C 65/00 Sądu Rejonowego w [...] wynika, że powierzchnia działki 3990/9 o powierzchni 0,4200 ha, została w rejestrze omyłkowo wliczona do powierzchni sąsiedniej działki 3990/7, która winna mieć powierzchnię 0,4819 ha (0,9019 ha – 0,42 ha).
W decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że uprawniony geodeta wykonał kontrolny pomiar działki 3990/7, KW 20276. Operat pomiarowy przyjęty został do powiatowego zasobu geodezyjnego kartograficznego za nr klauzuli 3927/39/03 i wynika z niego, iż powierzchnia działki ewid. 3990/7- 0,9019 ha obliczona została poprawnie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że decyzja organu pierwszej instancji była słuszna, lecz z innych przyczyn niż te wskazane w jej uzasadnieniu. Organ ustalił, że w 1972 r. dla wsi [...] założona została ewidencja gruntów, w której w jednostce rejestrowej 142 figurowała działka 3990/9 o pow. 0,4200 ha we władaniu J. i M. G., a w jednostce rejestrowej Nr 193 figurowała działka 3990/7 o pow. 0,9019 ha we władaniu K. Ł. Aktem własności ziemi Nr 1761/74 z dnia 7 maja 1974 r. Urzędu Powiatowego w [...], stwierdzono że K. Ł. z mocy prawa stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,5211 ha, obejmującego m.in. wymienioną w nim działkę 3990/7. Postanowieniem z dnia [...], znak [...] Naczelnik Gminy w [...] sprostował z urzędu jako oczywistą pomyłkę w akcie własności ziemi, ogólną powierzchnię gospodarstwa rolnego z 2,511 ha na 3,4230 ha. Oczywista omyłka polegała na pominięciu w sumowaniu ogólnej powierzchni nieruchomości powierzchni 0,9019 ha odpowiadającej według ewidencji, wymienionej w tym akcie działce 3990/7.
Następnie współwłaścicielami po połowie gospodarstwa rolnego o pow. 3,4230 ha obj. KW 20276 stali się A. Ł. i Z. Ł.. Aktem notarialnym z dnia 5 września 1994 r., Nr Rep. A 4666/94 A. Ł. i Z. Ł. zbyli gospodarstwo na rzecz D. i W. M. Stan prawny dot. zmiany właściciela ujawniony został w księdze wieczystej 20276 i w rejestrze gruntów obrębu [...].
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns 335/00 Sąd Rejonowy w [...], stwierdził nabycie przez M. i J. G. własności działki o nr ewid. 3990/9 położonej w [...]. Od 1992 r. w ewidencji gruntów jako władającym tą działką wykazywano M. G., w 20/32 częściach oraz A. G., K. G., A. G. i E. D. po 3/32 części. Obecnie w KW 30479 wpisany jest A. G. jako wyłączny właściciel.
D. i W. M. wystąpili do Sądu Rejonowego w [...], sprawa o sygn. akt I Ns 213/2001 z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tego Sądu z dnia 12 lipca 2000 r., sygn. akt I Ns 335/2000, w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez poprzedników prawnych A. G.i w drodze uwłaszczenia z dniem 4 października 1971 r. własności działki 3990/9 o pow. 0,4200 ha. Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 5 listopada 2002 r. sygn. akt II Ca 1033/02, skargę o wznowienie postępowania odrzucił.
Z zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] - sądu wieczystoksięgowego z dnia 14 września 2000 r. Nr KW 4168/2000, wynika że do księgi wieczystej KW 30479 przyłączono działkę ewidencyjną nr 3990/9 położoną w [...], stanowiącą las o obszarze 42 arów, a podstawę wpisu stanowiły: wypis z rejestru gruntów z dnia 28 czerwca 2000 r., wyrys z mapy ewidencyjnej, orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns 335/2000 o uwłaszczeniu, postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns 292/91, o stwierdzeniu nabycia spadku, dziale spadku po J. G. i zniesieniu współwłasności, postanowienie z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt I Ns 353/2000, w przedmiocie uzupełnienia działu spadku i zniesienia współwłasności.
Organ odwoławczy ustalił, że stan prawny wynikający z powyższego zawiadomienia ujawniono w rejestrze gruntów, przez wykazanie w jednostce Rejestrowej 748 prowadzonej dla A. G. działki 3990/9 o pow. 0,4200 ha objętej KW 30479 stanowiącej las i grunty leśne. Działka 3990/9 o pow. 0,4200 ha zawsze była i jest ujawniona wyłącznie w rejestrze gruntów, czyli w części opisowej operatu ewidencji gruntów. Natomiast na zachowanych materiałach kartograficznych obrębu [...] działka 3990/9 nie jest uwidoczniona. Jedynie na znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej kopii mapy klasyfikacyjnej, naszkicowane zostały bez podania jakichkolwiek miar kontury działek 3990/7, 3990/9 i 3990/10, na które podzielono działkę 3990/7 o pow. 0,9019 ha. W zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie stwierdzono jednak istnienia operatu z wykonania powyższego podziału, ani istnienia żadnych dokumentów potwierdzających podział działki 3990/7 na działki wyżej wskazane.
Organ podkreślił, że w wydanej dla Sądu Rejonowego w [...] do sprawy o sygn. akt I C 65/00 opinii, biegły sądowy z zakresu geodezji, stwierdził że działka 3990/9 jest uwidoczniona w poz. 748 rejestru gruntów, jednakże na obowiązującej mapie ewidencyjnej działka ta jak i działka 3990/10 nie występuje. Ponadto organ stwierdził, że nie jest możliwe wykonanie pomiaru kontrolnego powierzchni działek 3990/7 i 3990/9, gdyż nie jest widoczna granica, brak śladów granicznych a stanowiska właścicieli są rozbieżne. Zdaniem organu odwoławczego w tej sytuacji niemożliwym jest wniesienie na mapę ewidencyjną działki 3990/9 w celu doprowadzenia do zgodności części opisowej operatu z częścią kartograficzną. Brak jest również przesłanek do spełnienia żądania wniosku, tj. zmiany w rejestrze gruntów prowadzonym dla D. i W. M. powierzchni działki 3990/7 z 0,9019 ha na 0,4819 ha, czyli pomniejszenie jej o 0,4200 ha odpowiadające powierzchni działki 3990/9.
Zdaniem organu nie tylko brak dokumentów na podstawie, których można by wkartować w mapę ewidencyjną działkę 3990/9 o pow. 0,42 ha, ale w istocie istnieje spór o zasięg prawa własności działki 3990/7, gdyż powierzchnia jest funkcją przebiegu granic nieruchomości, a w postępowaniu ewidencyjnym nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie o prawie własności i jego zasięgu.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Sąd wskazał, że ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne w art. 2 pkt 8 definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - jako jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Nośnikiem tych informacji, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy jest operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Stosownie do przepisów art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, tzw. przedmiotowy zakres informacji w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie reguluje szczegółowo trybu i zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu [...], obowiązywało (od dnia 3 czerwca 2001 r.) rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Rozporządzenie to nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (art. 22 ust. 1 ) m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 ).
Zdaniem Sądu art. 23 powołanej ustawy w celu zapewnienia ewidencji gruntów, aktualnego charakteru zawartych w niej informacji, nakłada na właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania staroście odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
W świetle postanowień przepisów powołanego wyżej rozporządzenia podstawową jednostkę powierzchniową podziału kraju dla celów ewidencji stanowi działka ewidencyjna (§ 5) definiowana (§ 9 ust. 1) jako ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Taka regulacja wskazuje, że utrata przez działkę ewidencyjną jej jednorodności prawnej, a zatem przynależności do tego samego właściciela musi prowadzić do aktualizacji ewidencji przez wydzielenie z niej działek ewidencyjnych, odpowiadających nowemu stanowi prawnemu z punktu widzenia kryterium jednorodności prawnej.
Sąd Wojewódzki podniósł, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar i granice oznaczone na mapie i opisie nieruchomości, są elementem oznaczenia nieruchomości zawartym w dziale I - O księgi wieczystej, stosownie do przepisu art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 1214, poz. 1361 ze zm.) oraz § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122). Identyczną regulację zawierają postanowienia § 15, 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162 , poz. 1575). Powszechnie jest przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok SN z dnia 24 listopada 1997 r., II CKU 110/97 Prok. i Pr. 1998/28 jak i w piśmiennictwie (por. St. Rudzicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Wyd. III 2000 r., str. 36 wraz z powołanym orzecznictwem), że elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art. 3), ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5) statuowanymi tą ustawą. Przeciwnie, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej zgodnie z art. 26 ust. 1 powołanej ustawy są dane z ewidencji gruntów i budynków katastru nieruchomości. Przepis art. 27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym księgę wieczystą, w wypadku stwierdzenia niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, na wniosek właściciela, wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji znajdujące się w ewidencji gruntów mapa i opis nieruchomości stanowią podstawę jej oznaczenia w księdze wieczystej. Skoro elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa, ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, opis tej samej nieruchomości może ulegać zmianom w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków .
Zgodnie z § 20, § 21 i § 22 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., operat ewidencyjny składa się z dwóch podstawowych części: operatu geodezyjno-prawnego stanowiącego zbiór dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych ewidencyjnych oraz z operatu opisowo - kartograficznego. Rejestr gruntów - obejmujący dane o działkach według ich przynależności do poszczególnych jednostek rejestrowych (§ 23) - stanowi element operatu geodezyjno-prawnego - jako części operatu ewidencyjnego.
Sąd wskazał, że przedmiotem wprowadzenia żądanej zmiany była wyłącznie część geodezyjno-prawna operatu, a konkretnie, rejestr gruntów. Według stanu tego rejestru skarżący, jest wpisany w pozycji rejestrowej 748, jako właściciel działki 3990/9 o pow. 0,42 ha obj. KW 30479. Z kolei D. i W. małż. M., w pozycji rejestrowej 193 obejmującej wszystkie działki związane z ich prawem własności, wpisani są jako obecni właściciele m.in. działki 3990/7 o pow. 0,9019 ha obj. KW 20276.
W sprawie zostało natomiast wykazane, że działka 3990/9 o pow. 0,42 ha, nie figuruje na dokumencie (mapie) wchodzącej w skład operatu opisowo - kartograficznego. Stan prawny działki 3990/9 ustalony został dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns 335/00 i wynikające z niego zmiany podmiotowe i przedmiotowe zostały wprowadzone do części geodezyjno-prawnej operatu ewidencji przez wprowadzenie odpowiednich wpisów w rejestrze gruntów w pozycji 748.
W ocenie Sądu nadal istnieje rozbieżność pomiędzy częścią geodezyjno-prawną operatu ewidencji gruntów, a częścią opisowo-kartograficzną, gdyż działce 3990/9 nie odpowiada żaden przyjęty do ewidencji gruntów dokument kartograficzny.
Zdaniem Sądu w dowodach zebranych w sprawie pokrycie znajduje ustalenie zaskarżonej decyzji, że podstawę opisu działki 3990/9 w aktach księgi wieczystej, stanowią naszkicowane, na kopii mapy klasyfikacyjnej (k. 2 i k. 116 ), kontury działek 3990/7, 3990/9 i 3999/10, na które "podzielono" działkę 3990/7 oraz że na mapach katastralnych (k. 86) działka nr 3990/9 nie figurowała. Wedle konturów działki 3990/9 oznaczonych na złożonej w aktach KW 30479 kopii mapy klasyfikacyjnej gruntów, nie oznaczona żadnymi miarami - co podkreśla organ - ta działka 3990/9, usytuowana jest - czego organy nie wskazują - pomiędzy działkami 3990/8, a 3990/10 (również oznaczoną tylko na tej mapie).
Przedmiotem żądania było wprowadzenie zmian tylko w części geodezyjno-prawnej operatu przez zmniejszenie objętej poz. rej. 193, powierzchni działki 3990/7 przyjętej jako 0,9019 ha, do 0,4819 ha, po to by uzyskać różnicę 0,4200 ha odpowiadającą powierzchni działki 3990/9 przyjętej w orzeczeniu Sądu powszechnego z dnia 18 lipca 2003 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji żądanie wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów, w jednostce rejestrowej dotyczącej działki 3990/7, oparte jest na nieznajdującym oparcia w przepisach prawa, założeniu, że zmniejszenie powierzchni tej działki do 0,4819 ha w rejestrze gruntów, automatycznie zastąpi zmianę w części opisowo - kartograficznej operatu ewidencji, gdyż uzyskany zostanie w wyniku tej matematycznej operacji (0,9019 ha – 0,42 ha = 0,4819 ha) obszar odpowiadający działce skarżącego.
Przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - regulując zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych, posługują się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych. Przy czym aktualizacja nastąpić może z urzędu lub na wniosek (§ 45 ust. 1, 46 ust. 1). Zgodnie z postanowieniami § 46 ust. 2 pkt 2 podstawę wprowadzenia zmian stanowić może również zmiana wynikająca z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych.
W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się zatem także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Nie zostało jednak wskazane w sprawie, że wpisy w rejestrze gruntów co do poz. 193 rejestru obejmującej m.in. działkę 3990/7 są błędne i spowodowane przez organy ewidencji gruntów. Wpisy te odpowiadają stanowi prawnemu uwidocznieniu w księdze wieczystej, a opis działki 3990/7 w aktach księgi wieczystej jest zgodny z mapą ewidencyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
W świetle powołanego § 9 ust. 1 rozporządzenia oraz § 36 i 60, pole powierzchni działki ewidencyjnej, jest funkcją przebiegu jej granic - linii granicznych. Istotę zatem sprawy stanowi zagadnienie jakie granice wyznaczają na gruncie zasięg prawa własności działki 3990/9. Konfiguracja działki 3990/9 sprowadza się nie tylko do jej granicy z działką 3990/7, ale do związku z przebiegiem granic wszystkich działek sąsiednich.
Sąd uznał, że zarzut skargi naruszenia przepisu art. 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest nietrafny. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że osoby o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 (tj. właściciele, władający gruntami państwowymi i samorządowymi, lub władający gruntami nie mającymi ustalonego właściciela) zgłaszając zmianę, na żądanie starosty obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Zatem z § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia wynika, że podstawę aktualizacji z urzędu lub na wniosek operatu ewidencji stanowić mogą m.in. zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian ewidencyjnych.
Takiego dokumentu skarżący nawet nie przedkładał, gdyż domagał się zmiany operatu ewidencji w części geodezyjno-prawnej (dawnej zwaną opisową), a nie w części obecnie zwanej opisowo - kartograficzną.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego nie doszło do naruszenia art. 22 powołanej ustawy, w odniesieniu do żądania zmiany przedmiotowej, ale tylko w części geodezyjno-prawnej przez zmianę powierzchni działki ewid. 3990/7 i to nie stanowiącej własności skarżącego. Sąd stwierdził, że leżący u podłoża sprawy spór, czy działka ewid. 3990/7 obejmuje w istocie własność skarżącego A. G. odpowiadającą działce 3990/9 opisanej w dokumentach księgi wieczystej jest sporem podlegającym rozstrzygnięciu w postępowaniu przed sądem powszechnym a nie w postępowaniu ewidencyjnym. Nie zostało bowiem wykazane, że organy ewidencji dysponują danymi, pozwalającymi na opisanie granic ewidencyjnych działki 3990/9. Istnieje zatem stan niezgodności pomiędzy częścią kartograficzną operatu ewidencji gruntów, a oznaczeniem nieruchomości w KW 30479.
Jednakże w świetle powołanego już przepisu art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece usunięcie tej niezgodności należy do sądu powszechnego - sądu rejonowego prowadzącego księgi wieczyste, a organowi prowadzącemu ewidencję gruntów, służy tylko uprawnienie do zawiadomienia sądu o dostrzeżonej niezgodności, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 kwietnia 1997 r. (I CKN 26/97, OSNIC 11/97, poz. 167).
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. G.. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwą wykładnię, tj. art. 20 pkt 1 ust. 1, pkt 2 ust. 1 i 20 pkt 3 oraz art. 26 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 6 pkt 1 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 66 § 4 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że sprawa należy do kompetencji Sądu powszechnego, który winien ją był rozpoznać zgodnie z art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdy tymczasem jak wynika z załączonego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 4 grudnia 2002 r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt II Ca 269/03 w pierwszej kolejności w przedmiotowej sprawie musi nastąpić rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej,
2) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez wydanie wyroku wbrew treści akt sprawy, z których wynika, że istnieją pełne podstawy faktyczno - prawne z art. 22 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne do dokonania żądanych zmian w ewidencji gruntów, a które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że jak wynika
z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych
z dnia 4 grudnia 2002 r., Dz. Kw. 4321/02 oraz postanowienia Sądu Okręgowego
w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt II Ca 269/03 Sądy te stosownie do art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zgodnie ustalają, że w sprawie pierwotnie musi mieć miejsce orzeczenie administracyjne wydane na podstawie powołanych wyżej przepisów prawnych. Zgodnie z art. 66 § 4 K.p.a. organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy. Zatem zarówno organy administracyjne jak i sąd administracyjny nie mogły odesłać skarżącego w tym zakresie na drogę postępowania sądowego. Skoro zatem w sprawie pierwszy orzekał sąd powszechny i odesłał na drogę administracyjną, to zgodnie z powołanym wyżej przepisem do rozstrzygnięcia sprawy zobowiązany jest organ administracyjny.
Zdaniem skarżącego stan faktyczno - prawny sprawy wyraźnie wskazuje na to, że istnieje pełna podstawa prawna zarówno natury geodezyjno - prawnej jak i opisowo -kartograficznej do dokonania przedmiotowych zmian w rejestrze gruntów, tj. ta sama powierzchnia 40 arowa działki, jest oznaczona z jednej strony jako działka 3990/9 i znajduje się w pozycji rejestru gruntów nr 142, a ponadto wpisana jest w księdze wieczystej 30479 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] i jako władający w rejestrze gruntów jak i księdze wieczystej jako właściciel, jest wpisany skarżący A[...] G[...], a jednocześnie ta sama powierzchnia 40 arowa działki wchodzi w skład działki 3990/7 i na podstawie rejestru gruntów pozycja poz. 193 oraz księgi wieczystej nr 20276 prowadzonej w Sądzie Rejonowym w [...] stanowi w rejestrze gruntów władanie, a w księdze wieczystej własność W. i D. M.
W ocenie skarżącego oczywistym jest, że w pierwszej kolejności musi dojść do wykreślenia w rejestrze gruntów podwójnego wpisania tej powierzchni działki, a następnie w myśl art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece do zmiany oznaczenia powierzchni w hipotece działki 3990/7 przez zmniejszenie jej o te 42 ary, które stanowią powierzchnię działki 3990/9. Do powyższego doszło w wyniku wydania przez Naczelnika Gminy w [...] w dniu 23 września 1983 r. postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w akcie własności nr 1761/64, którym to postanowieniem 40 arową powierzchnię działki 3990/9 dodał do powierzchni działki 3990/7, w ten sposób zwiększając jej powierzchnię z 0,4819 ha do 0,9019 ha, zaś ogólną powierzchnię gruntów w poz. rej. 193 [...] z prawidłowej powierzchni 3.00,30 ha na błędną powierzchnię 3.42,30 ha.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie na rozprawie dowodu z załączonych postanowień: Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 4 grudnia 2002 r. oraz Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 269/03, a następnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wskazał, że zaistniała w przedmiotowej sprawie niezgodność pomiędzy operatem ewidencji gruntów, a wpisami w księgach wieczystych nie może być rozstrzygnięta w drodze postępowania ewidencyjnego. Skarżący zaś nie przedstawił żadnych dokumentów dających podstawę do dokonania żądanej przez niego zmiany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Ponieważ skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie podnosi zarówno zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przepisów postępowania jak i zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów procesowych. Dotyczą one dwóch przepisów, tj. art. 66 § 4 k.p.a. i art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1230 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 66 § 4 k.p.a. jest chybiony z następujących powodów:
Po pierwsze sądy administracyjne orzekają według zasad określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naruszenie przepisów postępowania o jakim mowa w art. 174 pkt 2 ww. ustawy, jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy przepisów regulujących postępowanie sądowe, a nie postępowanie przed organami administracji publicznej. Powoływany przepis art. 66 § 4 k.p.a. nie znajduje zastosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Po drugie, sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dacie podjęcia decyzji.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie pochodzi z dnia 8 września 2003 r. W tej dacie przepis art. 66 k.p.a. nie zawierał uregulowania oznaczonego jako § 4.
Art. 66 § 4 k.p.a. dodany został z dniem 1 stycznia 2004 r. na mocy art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).
Wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu postępowania, który nie był zastosowany w sprawie, jak też przepisu nieistniejącego, czyni nieskutecznym zarzut określony w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to z uwagi na wynikającą z art. 183 § 1 ustawy zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
Natomiast drugi z wymienionych przepisów – art. 133 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2, nie został naruszony przez Sąd I instancji w czasie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, bardzo dokładnie zapoznał się z aktami sprawy, a w trakcie orzekania uwzględnił wszystkie okoliczności z nich wynikające, dochodząc do prawidłowych wniosków, a mianowicie że spór w rozpoznawanej sprawie jest sporem o prawo własności nieruchomości.
Ewidencja gruntów pełniąc funkcje informatyczno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, podczas gdy skarżący poprzez sprostowanie zapisów ewidencji gruntów zmierzał do pomniejszenia powierzchni działki małżonków D. i W. M. oznaczonej nr 3990/7, a więc zmierzał do odmiennego ukształtowania prawa własności. Tym samym nieuzasadniony jest także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego – art. 20 ust. 1 pkt 1, 2, 3 oraz art. 26 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Pierwszy z wymienionych przepisów stanowiąc o wyłącznie informacyjnym charakterze ewidencji gruntów i budynków, wyłącza możliwość dochodzenia tą drogą zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji.
Ewidencja gruntów i budynków jest jedynie odzwierciedleniem stanu prawnego ustalonego w innym trybie.
Wprowadzenie zmian w danych zawartych w ewidencji możliwe jest jedynie w oparciu o odpowiednie dokumenty, określające zmianę dotychczasowych danych ewidencyjnych. Chodzi tu przede wszystkim o prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, akty normatywne, czy opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającego wykazy zmian danych ewidencyjnych. Ponieważ skarżący nie przedłożył organowi ewidencji dokumentacji niezbędnej do wprowadzenia zmian danych objętych ewidencją gruntów, Sąd I instancji uznając odmowę dokonania takich zmian za zgodną z prawem, nie naruszył przepisów art. 20 ust. 1 pkt 1, 2, 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Nadto chybiony jest także zarzut naruszenia art. 26 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy. Przepis ten dotyczy kartoteki budynków, a więc ewidencji obejmującej swoim zakresem dane niezwiązane z przedmiotem sprawy. Skarżący nigdy nie wnosił o dokonanie zmian danych w ewidencji budynków. W końcu nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, przepisów § 6 pkt 1 i § 7 pkt 1 wymienionego w skardze kasacyjnej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ponieważ autor skargi kasacyjnej nie wskazuje daty publikacji rozporządzenia oraz miejsca jego publikacji, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do zarzutu, tym bardziej że obowiązujące rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) nie wydaje się być aktem wymienionym w skardze kasacyjnej (rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. nie uwzględnił skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit."b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).