I OSK 1127/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania J.S. zasiłku celowego z programu rządowego "na dożywianie" w wysokości 500,00 zł. Decyzja odmowna została wydana przez Kierownika MOPS w S. z powodu braku zgody wnioskodawczyni na przeprowadzenie z nią wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na rażący brak współpracy strony z Ośrodkiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.S., podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób w trudnych sytuacjach, ale wymaga od nich współdziałania, a brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który jest obligatoryjnym środkiem dowodowym, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z przesłanek braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia. NSA zaznaczył, że obowiązek współdziałania spoczywa na osobie ubiegającej się o pomoc, a jej zachowanie wypełnia przesłankę braku współpracy, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy strony, w szczególności uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Dotyczy spraw z zakresu pomocy społecznej, gdzie kluczowe jest współdziałanie wnioskodawcy z organem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, spowodowany postawą wnioskodawcy, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, będący przejawem braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Wywiad środowiskowy jest obligatoryjnym środkiem dowodowym w postępowaniu o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Odmowa jego przeprowadzenia przez stronę, uniemożliwiająca ocenę jej sytuacji życiowej, majątkowej i rodzinnej, wypełnia przesłankę braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.
Czy organ pomocy społecznej ma obowiązek wyjaśniać przyczyny braku współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, w tym uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie jest obowiązany do ustalania przyczyn takiego postępowania wnioskodawczyni, jeśli sama odmowa współpracy jest wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania świadczenia.
Uzasadnienie
Obowiązek współdziałania strony z organem pomocy społecznej jest fundamentalny. Jeśli strona uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ nie musi dociekać przyczyn takiego zachowania, gdyż samo to stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku.
Czy pracownicy socjalni mogą wymagać od wnioskodawcy podpisania niewypełnionego formularza wywiadu środowiskowego?
Odpowiedź sądu
Nie, rubryka II formularza wywiadu środowiskowego wypełniana jest przez wnioskodawcę, pozostałe rubryki wypełnia pracownik socjalny na podstawie oceny żądań wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, formularz jest wypełniany etapami, gdzie wnioskodawca określa swoje potrzeby, a pracownik socjalny dokonuje oceny i planuje pomoc. Oczekiwanie wnioskodawcy, że cały druk musi być wypełniony przed podpisaniem rubryki II, jest sprzeczne z przepisami.
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
u.p.s. art. 106 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin.
u.p.s. art. 107 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Aktualizację wywiadu sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o pomocy państwa w zakresie dożywiania art. 7
Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § 2
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § 3
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § 5
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, spowodowany postawą wnioskodawcy, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. • Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku dociekać przyczyn braku współpracy wnioskodawcy, jeśli sam brak współpracy jest wystarczającą przesłanką do odmowy.
Odrzucone argumenty
Organy powinny z urzędu ustalić, czy rzeczywiście zaszła po stronie skarżącej odmowa współpracy i czy nie jest ona spowodowana stanem zdrowia lub innymi usprawiedliwionymi okolicznościami. • Zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może być tylko wyjątkowo i jego zasadność nie została wykazana przez organy w warunkach rozpoznawanej sprawy. • Niezastosowanie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącej znaczenia art. 4 lub 11 u.p.s.
Godne uwagi sformułowania
brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej • uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego • wywiad środowiskowy jest dowodem obligatoryjnym • nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi • nie miała woli współdziałania, mimo przychylnej postawy organu
Skład orzekający
Izabella Kulig- Maciszewska
przewodniczący
Irena Kamińska
sprawozdawca
Jerzy Bortkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy strony, w szczególności uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu pomocy społecznej, gdzie kluczowe jest współdziałanie wnioskodawcy z organem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważny aspekt postępowania w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej – obowiązek współpracy strony z organami. Jest to istotne dla prawników procesowych i pracowników socjalnych.
“Brak współpracy z pracownikiem socjalnym to prosta droga do odmowy zasiłku. NSA wyjaśnia, dlaczego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.