I OSK 1127/06
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego, uznając, że organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy ustalaniu jego wysokości.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. K. zasiłku celowego w wyższej kwocie niż przyznana przez organ pierwszej instancji (230,67 zł). Skarżący uważał, że kwota ta jest niewystarczająca na zaspokojenie jego potrzeb życiowych i zarzucał naruszenie wielu przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ działał w ramach uznania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że wysokość zasiłku celowego jest uznaniowa i zależy od możliwości finansowych organu oraz potrzeb innych osób.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Przedmiotem sporu była odmowa przyznania A. K. zasiłku celowego w kwocie odpowiadającej jego oczekiwaniom. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek w wysokości 230,67 zł, wskazując na trudną sytuację życiową skarżącego, ale jednocześnie ograniczony budżet ośrodka pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podkreślając uznaniowy charakter zasiłków celowych i konieczność racjonalnego podziału środków. Skarżący zarzucał naruszenie Konstytucji RP, kodeksów karnego, cywilnego i pracy, a także innych przepisów, twierdząc, że przyznana kwota jest niewystarczająca i prowadzi do "zagłodzenia społeczeństwa". WSA oddalił skargę, uznając, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a uzasadnienie decyzji odwoławczej było wystarczające. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 2 ust. 1 i 4 oraz art. 32 ustawy o pomocy społecznej) poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 1 kpa) przez uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji nie była wadliwa mimo braku uzasadnienia w części dotyczącej nieuwzględnionych żądań. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty nie są zasadne. Sąd podkreślił, że wysokość zasiłku celowego jest kwestią uznania administracyjnego, a sąd administracyjny bada jedynie, czy granice tego uznania nie zostały przekroczone. Wskazał również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie spełniają wymogów formalnych, a zarzuty materialnoprawne opierają się na argumentach słusznościowych i polityce socjalnej państwa, które nie podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ należycie uzasadnił wysokość przyznanej kwoty, uwzględniając swoje możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób.
Uzasadnienie
Wysokość zasiłku celowego jest kwestią uznania administracyjnego. Organ musi wyważyć interes społeczny i słuszny interes obywatela, uwzględniając posiadane środki finansowe. Sąd administracyjny bada jedynie, czy granice tego uznania nie zostały przekroczone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 2 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Potrzeby osoby i rodziny powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, co oznacza konieczność uwzględniania możliwości finansowych organu.
u.p.s. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej
Określa przesłanki przyznania zasiłku celowego, wskazując na kompetencję do podjęcia decyzji uznaniowej, zależnej od rozpoznania potrzeby i możliwości finansowych.
Pomocnicze
ppsa art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy).
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje składniki uzasadnienia decyzji administracyjnej, w tym uzasadnienie faktyczne.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada załatwiania sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy ustalaniu wysokości zasiłku celowego. Uzasadnienie organu odwoławczego było wystarczające i naprawiło braki organu pierwszej instancji. Zarzuty naruszenia przepisów k.k., k.c., k.p. i Konstytucji RP nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Wysokość zasiłku celowego jest kwestią uznaniową, zależną od możliwości finansowych organu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 i 32 ustawy o pomocy społecznej. Naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 1 kpa) przez wadliwe uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji. Przyznana kwota zasiłku celowego jest obraźliwa i niewystarczająca.
Godne uwagi sformułowania
granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone zasiłki celowe są uznaniową formą tej pomocy potrzeby osoby i rodziny powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej zarzuty zawierają bardzo wiele ogólnych uwag krytycznych dotyczących działalności organów pomocy społecznej oraz polityki finansowej państwa nie są uprawnione do stosowania prawa, które ten zakres przekraczają
Skład orzekający
Barbara Adamiak
przewodniczący
Jan Paweł Tarno
członek
Leszek Leszczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie granic uznania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście ograniczonych środków finansowych organów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zasiłków celowych i uznania administracyjnego; nie stanowi przełomu w interpretacji przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami obywatela a ograniczonymi możliwościami finansowymi państwa w zakresie pomocy społecznej, co jest tematem uniwersalnym.
“Czy państwo może odmówić godnego życia z powodu braku pieniędzy? Sąd rozstrzyga o wysokości zasiłku.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I OSK 1127/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Jan Paweł Tarno
Leszek Leszczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Ke 200/05 - Wyrok WSA w Kielcach z 2005-12-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Leszek Leszczyński /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ke 200/05 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r. (sygn. akt II SA/Ke 200/05) sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: ppsa).
Sąd wskazał w uzasadnieniu, iż Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją z dnia [...], na podstawie art. 2, 2a,3 pkt 1,5 i 8, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 38 oraz art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, przyznał A. K. świadczenie w wysokości 230,67 zł. w formie zasiłku celowego na "wszystko" tj. zakup odzieży, żywności i pokrycie kosztów związanych z wymianą dowodu osobistego. Organ w uzasadnieniu podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów wynika, że A. K. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, ubóstwa i rodziny niepełnej. Spełnia również przesłankę kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc to pod uwagę organ przyznał pomoc we wskazanej wyżej wysokości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], ([...]) rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A. K. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który obecnie odbywa staż absolwencki i pobiera wynagrodzenie z PUP w wysokości 450,54 zł. miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że wnioskodawca spełnia wszelkie kryteria do uzyskania bezzwrotnego świadczenia z pomocy społecznej podkreślając jednocześnie, że zasiłki celowe są uznaniową formą tej pomocy co oznacza, że ustawodawca w przepisach nie określił wysokości tych zasiłków ani kryteriów ustalania tej wysokości, pozostawiając te kwestie uznaniu organu do spraw pomocy społecznej. W związku z wysokim stopniem bezrobocia i stale pogarszającą się sytuacją finansową wielu osób i rodzin, przy jednoczesnym niedostatku środków na pomoc społeczną, organy do spraw pomocy społecznej wprowadzają ograniczenia przede wszystkim w zakresie rozmiaru przyznawanych świadczeń. Organ podniósł, iż w grudniu 2003 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] dysponował na zasiłki celowe kwotą 22.400 zł., z której przyznał pomoc dla 217 rodzin, średnio po 103 zł. Najniższy zasiłek wynosił 40 zł., najwyższy 230,67 zł. i przyznany został A. K. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K. zarzucając, że tak małe kwoty nie wystarczają na miesięczne utrzymanie rodziny i wydatki. Zaznaczył, że syn studiuje zaocznie, a miesięczny koszt studiów to około 400 zł. W ocenie skarżącego wydając zaskarżoną decyzję naruszono Konstytucję RP ("od preambuły przez rozdział I i II - tj. do art. 86") oraz: inne akty prawne: kodeks karny (rozdział XVI: art. 118 § 1, art. 119, art. 120; rozdział XIX: art. 148 – 162; rozdział XXVI: art. 206-211; rozdział XXIX: art. 222-231; rozdział XXXV: art. 278-295) kodeks cywilny (art. 415-449, dotyczące wypłaty odszkodowań z winy urzędnika państwowego). Ponadto wskazał, iż "utrzymywanie bezrobocia i braku zabezpieczenia materialnego tej grupy ludzi, która powstała w wyniku działań Urzędnika Państwowego prowadzi do kolizji z Kodeksem Pracy i Prawem Pracy. Podniósł także, iż "dodatkowymi parafami są sprawy związane ze": 1. skutecznym zagłodzeniem społeczeństwa (gdzie można dodatkowo zastosować paragrafy odnośnie eutanazji); 2. zmuszaniem do określonych zachowań - przymusowe ściąganie kredytów z poręczycieli, kradzieże, oszukiwanie aby mieć środki do życia; 3. znęcanie się nad ludźmi, w tym dziećmi - utrzymywanie przez długi okres pozbawiania środków do życia jest wymownym tego przykładem. Zdaniem skarżącego, należy jeszcze uwzględnić paragrafy odnośnie złamania: 1. prawa do życia, 2. prawa do życia w rodzinie, 3. prawa do nauki, 4. prawa do pracy, 5. prawa do wolności słowa i wyznania. Ponadto, należy uwzględnić należy przepisy mówiące o: 1. potwierdzaniu nieprawdy, 2. fałszowaniu dokumentów, niegospodarności, a w związku z tym dodatkowe artykuły wynikające z uprawniania takiego procederu .
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż skarga nie jest zasadna, a zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Wskazał na podstawę prawną sądowej kontroli legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego. Ocenił, iż stan faktyczny ustalony przez organ II instancji, który nie był kwestionowany przez skarżącego, znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie budzi wątpliwości na gruncie tych ustaleń, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.), uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią wywołującą sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał zasiłku celowego na "organizację świąt i sylwestra", a także 1000 zł. na wymianę dowodu osobistego. Rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zakres tego uznania nie został przekroczony, a orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości zostało w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione. O zasadności rozstrzygnięcia przesądza treść przepisu art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka.
Sąd wskazał, iż dowody zgromadzone w aktach przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Sąd dostrzegał uchybienia przy wydaniu decyzji organu I instancji, polegające na braku uzasadnienia w zakresie, w jakim wniosek A. K. nie został uwzględniony. Podniósł jednak, iż organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wystrzegł się tego błędu motywując ograniczenie pomocy niewielkimi środkami finansowymi, jakimi dysponował Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], wskazując na dokładne dane w tym zakresie. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organ postąpił w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska.
Sąd odniósł się także do zarzutów podniesionych w skardze. W jego ocenie trudno nie zauważyć, że zawierają one bardzo wiele ogólnych uwag krytycznych dotyczących działalności organów pomocy społecznej oraz polityki finansowej państwa w tym zakresie i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Przywołanie natomiast przepisów kodeksu karnego, kodeksu cywilnego, kodeksu pracy oraz powszechnie uznanych norm etycznych jako tych, które jego zdaniem zostały naruszone, jest w ocenie Sądu nieporozumieniem. Wskazał przy tym na treść art. 6 kpa, wg którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Treść ta ma związek z zasadą praworządności, przyjętą w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ("Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa"). Oznacza to, że organ administracji publicznej ustala w pierwszej kolejności czy jest właściwym do rozstrzygnięcia danej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a następnie jaka norma prawa materialnego i przepisy procedury będą miały zastosowanie. Ponieważ organy w toku postępowania administracyjnego załatwiać mogą jedynie sprawy z zakresu administracji publicznej, nie są uprawnione do stosowania prawa, które ten zakres przekraczają, a taki charakter mają powołane w skardze przepisy innych aktów prawnych. Sąd wskazał też, że jeżeli intencją skarżącego było wskazanie, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego popełniony został jakiś czyn (czyny) wypełniający znamiona przestępstwa, to zamieszczenie takiej sugestii w skardze było chybione, albowiem sąd administracyjny powołany jest do zbadania legalności zaskarżonego aktu i do tego typu zarzutów odnieść się merytorycznie nie może. Podobnie, w zakresie kompetencji sądu administracyjnego nie jest orzekanie w przedmiocie odszkodowania z tytułu wadliwego - w ocenie skarżącego działania organów administracji publicznej. Do rozstrzygania spraw tego rodzaju właściwym jest sąd powszechny. Sąd wskazał także na ogólnikowość zarzutów dotyczących naruszenia Konstytucji RP, co uniemożliwia odniesienie się do nich.
W skardze kasacyjnej sporządzonej przez radcę prawnego B. D., powyższy wyrok zaskarżono w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to: art. 2 ust. 1 i 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej poprzez ustalenie, iż przyznana skarżącemu kwota zasiłku celowego na "wszystko" zaspokaja jego niezbędne potrzeby życiowe oraz umożliwia mu bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka, oraz
2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 1 kpa, poprzez uznanie, iż nie jest wadliwa decyzja organu pierwszej instancji, pomimo, że nie zawiera ona uzasadnienia faktycznego w zakresie w jakim wniosek A. K. nie został uwzględniony.
Strona skarżąca w związku z powyższym wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu radcy prawnego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazuje, iż zarówno organy administracyjne I i II instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznały, iż nie ulega żadnej wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie o pomocy społecznej uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Zasiłki celowe są uznaniową formą pomocy społecznej, a zatem organ administracyjny zgodnie z własnym uznaniem, ale przede wszystkim z uwzględnieniem potrzeb osób i rodziny korzystających z pomocy winien przyznać uprawnionemu pomoc w takiej wysokości, aby umożliwić mu bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przyznanie zasiłku celowego w wysokości 230, 67 zł. na organizację świąt i sylwestra oraz dodatkowo na wymianę dowodu osobistego obraża nie tylko uprawnionego, ale też poddaje w wątpliwość zasadność utrzymywania "ośrodków pomocy społecznej" jako organów zobowiązanych do realizowania zadań z zakresu pomocy społecznej skoro zadań tych ze względów finansowych nie są w stanie realizować.
Strona skarżąca wskazuje także, iż zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, do postępowania w sprawach świadczeń pomocy społecznej stosuje się przepisy kpa w sprawach w tej ustawie nie uregulowanych. Oznacza to, iż odmawiając przyznania świadczenia w żądanym zakresie organ obowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem, którego zawartość reguluje art. 107 § 1 kpa. Wśród składników uzasadnienia kodeks wymienia także uzasadnienie faktyczne, które powinno wskazywać przyczyny, z powodu których odmawia uwzględnienia wniosku złożonego przez uprawnionego. Skoro organ administracyjny I instancji wydał wadliwą decyzję z powodu braku uzasadnienia w określonym zakresie, to organ II instancji, a ostatecznie Sąd I instancji winien ją uchylić. W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna jest konieczna i uzasadniona.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło odpowiedź na skargę kasacyjną, w której podtrzymało w pełni argumenty, które powołało w decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji. Podniosło dodatkowo, iż A. K. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej systematycznie co miesiąc od 2001 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na gruncie przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach polegających na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na gruncie art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej powinny zatem zostać powołane konkretne przepisy prawne, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd administracyjny. W uzasadnieniu skargi powinny zostać natomiast wskazane argumenty przemawiające za takim zarzutem uchybienia, a w przypadku gdy podnoszone jest uchybienie przepisom postępowania, wskazanie, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymogom i tym samym pozbawiona konstytuujących ją podstaw i składników treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ponadto, ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, na gruncie art. 175 § 1 - § 3 ppsa, sporządzenie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem adwokacko-radcowskim, istotą którego jest założenie merytorycznej kompetencji skutkującego odpowiednim poziomem merytorycznym i formalnym skargi.
Skarga kasacyjna, wniesiona w niniejszej sprawie, wskazuje na zarzuty odnoszące się do naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak też przepisów materialnoprawnych, w związku z czym należy najpierw rozpatrzyć te pierwsze zarzuty.
Zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa nie jest zasadny. Sformułowany on został w skardze w postaci zarzutu skierowanego do wyroku Sądu I instancji bez wskazania, iż Sąd ten mógł naruszyć powyższy przepis jedynie na gruncie art. 174 pkt 2 ppsa i to w przypadku wskazania, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów proceduralnych, wymaga chociażby krótkiego odniesienia się do skutków takiego sposobu sformułowania do rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny samej skargi kasacyjnej.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki zastosowania art. 183 § 2 ustawy ppsa, Sąd ten mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze.
Podstawy, na których należy oprzeć skargę kasacyjną sformułowane zostały w art. 174 ppsa. Pkt 2 tego przepisu określa, jako taką podstawę, naruszenie przepisów postępowania. Sformułowanie to wskazuje ponadto, że nie idzie tu o wskazanie "zwykłego" naruszenia tych przepisów, ale naruszenia takiego (o takiej intensywności), że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta ostatnia przesłanka wymaga zatem dodatkowej argumentacji strony skarżącej, opierającej się na dostrzeżeniu i uprawdopodobnieniu związku pomiędzy naruszeniem tych przepisów a wynikiem sprawy poprzez wykazanie możliwości wpływu naruszenia na ten wynik, a ponadto, uzasadnienie przy pomocy argumentacji aksjologicznej, iż wpływ ten da się oszacować (zakwalifikować) jako istotny.
Stanowisko opierające się na powyższych założeniach jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dn. 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/39, wyrok NSA z dn. 7 lutego 2006 r., II GSK 359/05, ONSAiWSA, 2006/5/145) a ponadto znalazło również wyraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z 20 września 2006 r., SK 63/05).
Niezależnie od uwag powyższych w ramach kontroli kasacyjnej stwierdzić należy, że analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala na stwierdzenie, iż Sąd pierwszej instancji dostrzegł uchybienie organu pierwszej instancji w zakresie prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej w tej części, która odnosić się powinna do nieuwzględnionych żądań wnioskodawcy. Sąd ten prawidłowo stwierdził, iż błąd powyższy został naprawiony poprzez wyczerpujące uzasadnienie organu odwoławczego, w którym wskazano zarówno ograniczoność środków, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, jak też dane statystyczne, świadczące o zakresie przyznawanej pomocy przez ten Ośrodek oraz o skali pomocy udzielonej wnioskodawcy, ukazanej w kontekście porównawczym innych decyzji przyznających zasiłki celowe.
W związku z powyższym, stwierdzone przez sąd uchybienie nie kwalifikuje się do negatywnej oceny uzasadnienia wyroku na gruncie art. 174 pkt 2 ppsa. Zwłaszcza że, co zresztą nie jest przedmiotem argumentacji strony skarżącej, uchybienie organu pierwszej instancji nie mogło w żaden sposób mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. W treści uzasadnienia skargi nie zostało wykazane, na czym polega błędna wykładnia przepisów prawa materialnego. Także w tym przypadku brak jest powiązania tego zarzutu z treścią art. 174 pkt 1 ppsa. Na gruncie analizy treści skargi kasacyjnej należy przyjąć, że w istocie kwestionowana jest w niej wysokość przyznanej pomocy, o czym świadczą słowa: "Przyznanie zasiłku celowego w wysokości 230,67 zł. (...) obraża nie tylko uprawnionego, ale też poddaje w wątpliwość zasadność utrzymywania "ośrodków pomocy społecznej (...)". Skarga kasacyjna odwołuje się zatem, niezależnie od formy sformułowania, do argumentów słusznościowych, związanych ze skutkiem przyznania pomocy w określonej wysokości, a także do argumentu funkcjonalnego, należącego do polityki prawodawczej, będącej częścią polityki socjalnej państwa. To ostatnie nie może, na gruncie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), w ogóle podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Argument wskazujący na obraźliwy charakter zasiłku w przyznanej wysokości nie odnosi się do wykładni wskazanych przepisów prawnych, lecz do zakresu uznania, ustanowionego przez te przepisy. Art. 2 ust. 1 obowiązującej w dacie podejmowania decyzji administracyjnych ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.), wskazuje na cel pomocy społecznej. Z kolei ust. 4 tego przepisu odnosi się do obowiązku uwzględnienia potrzeb osoby i rodziny, jeżeli te potrzeby odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przepisy powyższe już samodzielnie wskazują na konieczność uwzględniania w działaniach ośrodków pomocy możliwości finansowych. Interpretowane natomiast łącznie z art. 32 tej ustawy, określającym przesłanki przyznania zasiłku celowego, oznaczają wykreowanie przez prawodawcę kompetencji do podjęcia decyzji uznaniowej, zależnej w swej treści od rozpoznania i ustalenia przez organ niezbędnej potrzeby życiowej (ust. 1), przy wskazaniu w ust. 2 tego przepisu szczególnych celów przyznania tego zasiłku.
Skarga kasacyjna nie wskazuje, który z fragmentów art. 32 ustawy o pomocy społecznej został błędnie zinterpretowany przez Sąd I instancji. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy upoważnia organ do przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, iż, jak to wynika m. in. z art. 7 kpa, załatwienie sprawy ma nastąpić zgodnie z interesem społecznym oraz ze słusznym interesem obywatela. Oba rodzaje interesów winny być w treści podejmowanych decyzji wyważone, a możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków, przeznaczonych na zaspokajanie tych potrzeb, winny stanowić istotne kryterium określenia skali tego zaspokajania. Wynikający z tego ważenia brak dowolności nie może oznaczać, że wszystkie żądania obywatela muszą być spełniane.
Sąd, kontrolując sposób interpretacji tego przepisu przez organy administracyjne, wskazał na uznaniowy charakter decyzji, co przy niekwestionowaniu ustaleń faktycznych, ogranicza zakres kontroli sądowej do badania, czy zakres uznania nie został przekroczony. Sąd wyraźnie się do tej kwestii odniósł, zakres uznania administracyjnego ocenił, w związku z czym zarzut błędnej wykładni wskazanych przepisów jest całkowicie niezasadny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę