I OSK 1125/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-01-31
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweoszczędnościbezrobocieprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędów proceduralnych w ocenie podstawy prawnej decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności osobie bezrobotnej, która posiadała oszczędności. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że choć organy błędnie ustaliły dochód, to odmowa była zasadna ze względu na posiadane zasoby. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym brak oceny zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego i potencjalne naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę L. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie przyznania pomocy finansowej na zakup żywności. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że skarżący, mimo statusu osoby bezrobotnej, posiadał oszczędności w wysokości 2350 zł, które pozwalały na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sąd pierwszej instancji, mimo dostrzeżenia błędów w ustaleniach faktycznych organów co do dochodu, uznał, że odmowa była zasadna, ponieważ posiadane oszczędności pozwalały skarżącemu na samodzielne przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając istotne naruszenie przepisów postępowania. NSA wskazał, że WSA nie ocenił w sposób należyty zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego, który oparł swoje rozstrzygnięcie na odmiennych podstawach prawnych niż organ pierwszej instancji, co mogło naruszać zasadę dwuinstancyjności. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tej rozbieżności i nie ocenił legalności decyzji organu odwoławczego w kontekście akt sprawy. NSA podkreślił, że WSA powinien z urzędu badać legalność zaskarżonej decyzji, nie będąc związanym granicami skargi, a w tym przypadku zaniechał oceny kluczowych kwestii proceduralnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Posiadanie oszczędności, które pozwalają na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych i przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej, nawet jeśli osoba spełnia kryterium dochodowe, ponieważ pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb poprzez wykorzystanie własnych zasobów i możliwości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie powinna być udzielana osobom, które mogą i powinny wykorzystać własne zasoby. Posiadane oszczędności pozwalały skarżącemu na zaspokojenie podstawowych potrzeb i przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, co czyniło odmowę przyznania pomocy zasadną, mimo błędnego ustalenia dochodu przez organy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.p.s. art. 39 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Celowy zasiłek może być przyznany na zakup żywności.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania obligatoryjnej pomocy finansowej.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 41 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych.

u.p.s. art. 3 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

u.p.s. art. 7 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa cele pomocy społecznej.

u.p.s. art. 48 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 102

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 104

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 109

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 17 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 14

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 5 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259 art. 7

Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

Dz.U. Nr 1[...] , poz. 1055 art. 1 § 1a

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w szczególności brak oceny zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego i rozbieżność podstaw prawnych rozstrzygnięć organów. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez WSA, polegające na uznaniu, że odmowa przyznania pomocy była zasadna mimo błędnych ustaleń faktycznych i potencjalnego przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Pomocy tej nie udziela się, gdy osoba ubiegająca się o taką pomoc może i powinna wykorzystać w pierwszej kolejności własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy, bowiem nie dostrzegł podstawowej kwestii, tj. rozbieżności pomiędzy decyzją organu I instancji, a decyzją organu odwoławczego, odnoszącą się do podstaw prawnych rozstrzygnięć tych organów.

Skład orzekający

Izabella Kulig-Maciszewska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Borowiec

sędzia

Dariusz Chaciński

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania pomocy społecznej, znaczenie posiadanych oszczędności, kontrola sądowa decyzji administracyjnych, wymogi proceduralne w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i programu dożywiania, a jej zastosowanie wymaga analizy konkretnego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie właściwych przepisów prawa, a także jak sądowa kontrola może korygować błędy organów administracji w sprawach dotyczących podstawowych potrzeb obywateli.

Czy posiadanie oszczędności pozbawia prawa do pomocy żywnościowej? NSA wyjaśnia.

Sektor

pomoc społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1125/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Borowiec
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 909/11 - Wyrok WSA w Krakowie z 2011-12-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
art. 7
Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
Dz.U. 2012 poz 270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.Cz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 909/11 w sprawie ze skargi L. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn.. akt III SA/Kr 909/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w oddalił skargę L. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym:
Prezydent Miasta Krakowa, na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a., art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 14, art. 17, ust. 2 pkt 1, art. 41, art. 48 ust. 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 1[...] , poz. 1055) – decyzją z dnia [...] października 2009 r., odmówił skarżącemu L. Cz. przyznania pomocy finansowej na zakup żywności.
Organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w sierpniu 2009 r. skarżący utrzymywał się z oszczędności w wysokości 700,00 zł. Środki finansowe nie przekroczyły 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Skarżący posiada własne zasoby finansowe w wysokości 2350,00 zł ulokowane na książeczce PKO BP. Zdaniem organu kwota ta pozwala na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym organ nie znalazł powodów do przyznania świadczenia na rzecz osoby, która dysponuje własnymi zasobami.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 41 ustawy o pomocy społecznej; § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od dnia 13 sierpnia 2009 r. był zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, status ten utracił z dniem 5 października 2009 r. ze względu na podjęcie pracy w ramach umowy zlecenia. Skarżący w toku postępowania oświadczył, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2009 r. poniósł wydatki w wysokości 700,00 zł, które pokrył z posiadanych oszczędności.
Organ odwoławczy stwierdził, że dochód skarżącego przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (477,00 zł), uprawniające go do otrzymania obligatoryjnej pomocy finansowej z MOPS o kwotę 223,00 zł.
W związku z powyższym wniosek skarżącego był rozpatrywany pod kątem możliwości przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała szczególna sytuacji uzasadniająca przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, gdyż skarżący posiada oszczędności w wysokości 2350,00 zł, jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia do czerwca 2010 r. Ponadto skarżący przebywa w lokalu socjalnym, za który nie ponosi opłat czynszowych, jedynie opłaty za prąd w wysokości ok. 108,00 zł miesięcznie oraz za gaz 257,98 zł (za okres od 20 lipca 2009 r. do 20 września 2009 r.). Organ zaznaczył także, że za odmową przyznania pomocy skarżącemu przemawia interes społeczny realizowany poprzez ograniczenie prawa do świadczeń z pomocy społecznej do kręgu osób najuboższych pozbawionych własnych źródeł dochodów.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która została oddalona wyrokiem tego Sądu z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 147/10.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę kasacyjną od ww. wyroku – w dniu 25 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 120/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie przyjął błąd organów w ustaleniach faktycznych, nie wyciągnął jednak z tego prawidłowych wniosków dla oceny decyzji w kontekście art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Sąd bowiem odniósł ten błąd do zasiłku określonego art. 41 tej ustawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego należy rozpoznać nie tylko w kontekście art. 39 lub ewentualnie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ale także z uwzględnieniem tych przepisów prawa materialnego, które określają cele pomocy społecznej, tj. art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 i art. 8 ww. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając ponownie sprawę uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że organy nieprawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zakup żywności, tj. sierpień 2009 r. został przekroczony o kwotę 223,00 zł. Oszczędności skarżącego przeznaczone na wydatki w miesiącu sierpniu 2009 r. nie stanowiły jego dochodu. Ponadto oszczędności zgromadzone na książeczce oszczędnościowej, nie mogą być uznane za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Ustalając stan faktyczny w kontekście możliwości przyznania skarżącemu pomocy na zakup żywności, tj. przyznania zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej Sąd stwierdził, że skarżący spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy, bowiem jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 0 zł. Spełnienie tego kryterium nie oznacza, że w każdym przypadku wnioskowana pomoc będzie przyznana, bowiem świadczenie to nie ma charakteru obligatoryjnego, a jego przyznanie i wysokość jest rozstrzygane w trybie decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego. O tym, że decyzje wydane w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy mają charakter uznaniowy, przesądza użyte w tym przepisie słowo "może" co oznacza, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania zasiłku celowego, nie każda osoba musi go otrzymać. Rolą sądu administracyjnego kontrolującego zaskarżoną decyzję jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy administracyjne przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenia o odmowie przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego.
Sąd wskazał, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Zdaniem Sądu fakt, że skarżący jest bezrobotny nie oznacza, iż jest bezradny w swej niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej. Skarżący zawarł bowiem z Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie umowę zlecenia na wykonywanie określonej pracy. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w sierpniu 2009 r. skarżący utrzymywał się z oszczędności w wysokości 700,00 zł, a ponadto posiadał własne zasoby finansowe w wysokości 2350,00 zł ulokowane na książeczce PKO BP. Argumenty skarżącego, że zgromadzone oszczędności są zabezpieczeniem bieżących opłat oraz kosztów związanych z leczeniem, w ocenie Sądu, zasługują na wiarę.
Wskazując na treść art. 2 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust. 1 określającego, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, Sąd stwierdził, że postępowanie dowodowe mające na celu ustalenia stanu faktycznego zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, jednakże organy dokonały nie prawidłowej jego oceny uznając, iż oszczędności skarżącego stanowiły w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jego dochód.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku celowego, jednakże powodem dla którego wnioskowana pomoc jest dla skarżącego nienależna jest fakt, iż posiadał on zasoby pieniężne w wysokości 2350 zł, ulokowane na książeczce PKO BP. Suma ta pozwalała na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych oraz na przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej, poprzez wykorzystanie tych własnych zasobów finansowych, a być może i własnych możliwości poprzez podjęcie zatrudnienia.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja mimo błędnego ustalenia dochodu strony może pozostać w obrocie prawnym, gdyż rozstrzygniecie odmawiające przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku było zgodne z celami udzielania pomocy społecznej. Pomocy tej nie udziela się, gdy osoba ubiegająca się o taką pomoc może i powinna wykorzystać w pierwszej kolejności własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W rozpatrywanej sprawie, jak wyżej wykazano, przesłanki takie zaistniały.
Sąd wskazał, że z uwagi na nieprzekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, od której to przesłanki uzależniona jest pomoc przyznawana w trybie art. 39 ust. 1 tej ustawy, nie zachodziła przesłanka do rozważenia przyznania skarżącemu pomocy w trybie art. 41 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L. Cz. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu.
Wyrok zaskarżono w części oddalającej skargę, zarzucając:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej zwanej o.p.s.) w zw. z art. 3 ust 1, 2 i 3 o.p.s. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 o.p.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż prawidłowym jest nieprzyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności pomimo spełnienia kryterium dochodowego oraz jego niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej i pozostaje to w zgodzie z celami pomocy społecznej, z uwagi na posiadanie przez skarżącego drobnych oszczędności finansowych oraz jego aktywności przejawiającej się w zdobyciu zatrudnienia (umowa zlecenia), podczas gdy celem pomocy społecznej wyrażonej w art. 2 o.p.s. jest umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych oraz zgodnie z art. 3 o.p.s. wspieranie i pomoc w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, jak również pomoc w usamodzielnianiu oraz radzeniu sobie z problemami osób będących w ciężkiej sytuacji życiowej, przez co należy rozumieć m.in. pomoc osobom ubogim, które dążą do samodzielnego zdobycia środków utrzymania, niepozostających biernymi wobec swojej trudnej sytuacji. Innymi słowy wadliwe zastosowanie ww. przepisów przez WSA, z przekroczeniem uznania administracyjnego co stanowi całkowitą negację celów pomocy społecznej albowiem premiuje całkowitą bierność, a wszelkie próby poprawy swej sytuacji materialnej traktuje jako przesłankę do odmowy udzielenia pomocy społecznej w ramach uznania administracyjnego. Przekroczeniem uznania administracyjnego było więc przyjęcie przez Sąd, iż celem pomocy społecznej nie jest pomoc skarżącemu, a subsydiowanie osób nie posiadających żadnych środków, nawet jeżeli wykazują całkowitą bierność,
2) art. 39 ust. 1 i 2 o.p.s. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 o.p.s. w zw. z art. 7 pkt 1 i 4 poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż pomoc skarżącemu w postaci przyznania zasiłku celowego na zakup żywności jest mu nienależna z uwagi na fakt posiadania przez skarżącego oszczędności w wysokości 2350 zł, podczas gdy skarżący spełniał wskazane w ustawie podstawowe przesłanki przyznania zasiłku celowego z art. 39 o.p.s. (co zostało potwierdzone również przez Sąd I instancji) kryterium dochodowe (zdaniem Sądu I instancji dochód skarżącego wynosił 0 zł) oraz znajdował się w niewątpliwie ciężkiej sytuacji życiowej (ubóstwo, bezrobocie), starając się jednak w miarę możliwości poprawić swoją sytuację materialną. Innymi słowy poprzez przyjęcie, iż w ramach uznania administracyjnego posiadanie oszczędności w kwocie 2350,00 zł. pozbawia skarżącego prawa do uzyskania zasiłku celowego albowiem posiadana kwota pozwala skarżącemu na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych i przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej poprzez wykorzystanie własnych środków, podczas gdy jest to sprzeczne z celami pomocy, tj. pomocą osobom w trudnej sytuacji życiowej.
II. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to :
1) art. 134 ust. 1 oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA naruszeń prawa procesowego, a w szczególności naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanych z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego i opartych na błędnie ustalonym stanie faktycznym (organy administracji publicznej w ogóle nie rozważyły wniosku skarżącego w oparciu o art. 39 o.p.s.), albowiem organy administracyjne analizowały sytuację skarżącego pod kątem art. 41 o.p.s., tym samym pod kątem wykazania szczególne uzasadnionego przypadku podczas gdy w sytuacji spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego organy administracji publicznej winny rozważyć jego sytuację pod kątem art. 39 o.p.s., bez obwarowana pomocy koniecznością wykazania wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, oraz poprzez uznanie, że organy administracji publicznej nie przekroczyły uznania administracyjnego, podczas gdy organy te w ogóle nie orzekały w ramach uznania albowiem przyjęły, iż skarżący nie spełnia kryterium dochodowego,
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez oparcie się na ustaleniach faktycznych sprzecznych z ustaleniami organów wydających decyzje w sprawie, podczas gdy wyrok WSA winien być oparty na ustaleniach Sądu przyjętych w uzasadnieniu wyroku, a poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz przyjęcie, iż zaskarżone decyzje pomimo wadliwego ustalenia stanu faktycznego mogą pozostać w obrocie.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego z urzędu wg norm przypisanych – nieopłaconej pomocy prawnej, albowiem opłaty te nie zostały zapłacone w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał na wadliwości w działaniu Sądu wyrażającej się w uznaniu prawidłowości zaskarżonych decyzji przy jednoczesnym wskazaniu błędu organów przy ustaleniu stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie wadliwa ocena dochodów skarżącego spowodowała, iż organy nie rozstrzygały jego wniosku pod kątem przyznania świadczenia z art. 39 o.p.s., nie rozważały w ogóle możliwości jego przyznania. Zdaniem skarżącego szczególnie rażącym było rozumowanie Sądu, iż błędne ustalenie przez organy dochodów strony miało wpływ jedynie na uzasadnienie rozstrzygnięcia, gdyż zdaniem Sądu powodem, dla którego wnioskowana pomoc była nienależna był fakt posiadania przez skarżącego zasobów finansowych w wysokości 2350 zł, samo zaś rozstrzygniecie było prawidłowe.
Skarżący podkreślił, że za prawidłową decyzję uznaniową można uznać jedynie rozstrzygniecie organu wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, dlatego też przedmiotowe decyzje oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym dotyczącym faktów podstawowych do rozstrzygnięcia sprawy należy uznać za wadliwe, bowiem wydane zostały z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji skoncentrował się na kwestii prawidłowości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie pod kątem ustalenia dochodu skarżącego oraz zastosowania art. 41 ww. ustawy o pomocy społecznej. Ponadto dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącego i uznał, że pomimo uchybień proceduralnych, organ zasadnie odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na zakup żywności. Jednak wojewódzki sąd administracyjny stosownie do art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobligowany jest z urzędu dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji, przy czym swoje rozstrzygniecie winien oprzeć na aktach sprawy. Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy, bowiem nie dostrzegł podstawowej kwestii, tj. rozbieżności pomiędzy decyzją organu I instancji, a decyzją organu odwoławczego, odnoszącą się do podstaw prawnych rozstrzygnięć tych organów.
Organ I instancji wprawdzie w sentencji decyzji wskazał wśród szeregu przepisów również przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, jednakże sprawa przyznania pomocy finansowej na zakup żywności była rozpatrywana na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Na podstawie tej ustawy organ I instancji ustalał kryterium dochodowe skarżącego, uznając, iż nie przekracza ono tego kryterium. W związku z tym nie rozważał kwestii czy zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku celowego w trybie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie odniosło się do podstawy prawnej rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Należy przy tym zauważyć, że kryterium dochodowe przyjęte w powołanej wyżej ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. umożliwiające przyznanie pomocy w zakresie dożywiania wynosi 150% kryterium dochodowego przyjętego przez ustawę o pomocy społecznej. Ponadto stosownie do art. 7 tej ustawy do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej dot. udzielania świadczeń z pomocy społecznej ale jedynie odpowiednio. Tych kwestii nie rozważał Sąd I instancji, chociaż jak to wskazano wyżej decyzja organu odwoławczego odnosiła się do kwestii, które w ogóle nie były przedmiotem rozstrzygania przez organ I instancji.
Wprawdzie administracyjne postępowanie odwoławcze ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy, ale nie oznacza to, że rozstrzygniecie organu II instancji może opierać się na innej podstawie prawnej, bo wtedy powstają wątpliwości czy jest tożsamość sprawy, zwłaszcza gdy organ w żaden sposób nie wyjaśnia swojego stanowiska w tej kwestii. W takiej sytuacji można rozważać czy nie doszło do naruszenia także zasady dwuinstancyjności. Sąd I instancji w tym aspekcie w ogóle nie ocenił zaskarżonej decyzji i w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotowych uchybień, chociaż jak to wskazano wyżej, winien oprzeć swoje orzeczenie na aktach sprawy i dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie będąc związany granicami skargi.
Rozpoznając sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie ponownie ocenić zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, zwłaszcza z przepisami postępowania.
Odnośnie zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, to w sytuacji gdy Sąd dopuścił się naruszenia przepisów proceduralnych przedwczesne jest ustosunkowanie się do kwestii materialnoprawnych.
Z tych względów uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z kompetencjami.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI