I OSK 1121/24

I OSK 1121/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Iwona Bogucka
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1288/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 215 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. F. i J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1288/23 w sprawie ze skargi B. F. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 marca 2023 r. nr 1480/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2024 r. I SA/Wa 1288/23, oddalił skargę B. F. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 27 marca 2023 r. nr 1480/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli B. F. i J. K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a., przez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy zaskarżane decyzje zostały wydane z naruszeniem:
1. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z uwagi na przekroczenie zasady swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, przy istnieniu dowodów przeciwnych, interpretacji spornych okoliczności w sposób niekorzystny dla wywłaszczonych, w celu uzasadnienia tezy, że wywłaszczeni utracili możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością do dnia 5 kwietnia 1958 r.;
2. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., oraz w szczególności art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że wywłaszczeni rzekomo "nie przedstawili żadnego dowodu podważającego wiarygodność zebranej w sprawie dokumentacji, na której oparły się organy", przy jednoczesnym zaakceptowaniu przez sąd pierwszej instancji nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez strony dowodów o przesłuchanie świadków oraz stron.
Wskazane naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy w kontekście naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 2 u.g.n., poprzez przyjęcie, że nie doszło do spełnienia przesłanek tego przepisu, przy czym zaskarżone rozstrzygniecie opiera się na hipotezie, iż "fakt późniejszej realizacji zieleni na terenie przedszkola, placu zabaw, a także planowanego osiedla [...] uniemożliwiał dawnej właścicielce nieruchomości faktyczne korzystanie z tej części nieruchomości, która przeznaczona jest do realizacji w kolejnym etapie budowy oraz potencjalną możliwość takiego korzystania z uwagi na realizację inwestycji o charakterze publicznym" (str. 12 uzasadnienia), która pozostaje w istotnym konflikcie z nieuwzględnionymi wnioskami dowodowymi oraz zgromadzonymi dowodami, skutkując obrazą konstytucyjnych i traktatowych zasad ochrony prawa własności.
II. prawa materialnego: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 336 k.c. i art. 340 k.c., w zw. z następującymi przepisami Konstytucji RP:
- art. 2 (gwarancja praworządności),
- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20 (ochrona własności prywatnej jako podstawa ustroju gospodarczego Polski),
- art. 21 ust. 2 (zakaz pozbawiania własności na inne cele niż publiczne i bez słusznego odszkodowania),
- art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 (gwarancja ochrony istoty prawa własności),
a także w zw. z art. 1 Protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka, oraz w zw. z art. 7a k.p.a.,
poprzez zastosowanie niezgodnej z systemowymi normami prawnymi, zawężającej i antykonstytucyjnej interpretacji art. 215 ust. 2 u.g.n., w kierunku zmierzającym do ograniczenia prawa wywłaszczonych do odszkodowania za wyrugowanie z rodzinnej nieruchomości.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy, której ostatecznie się zrzekli (w piśmie z 1 sierpnia 2024 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tym wypadku natomiast zarzuty postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych pozostają ze sobą w związku, wobec czego zostaną rozpoznane łącznie.
Zaskarżona do Sądu I instancji decyzja została wydana na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że "Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r." W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że "art. 215 ust. 2 u.g.n. w odniesieniu do działki stanowiącej tzw. nieruchomość warszawską przewiduje dwa warunki dla ustalenia odszkodowania: 1. działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne; 2. poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie" (zob. np. wyrok NSA z 25.09.2024 r. I OSK 1430/16, LEX nr 3774430).
W niniejszej sprawie spełnienie pierwszej przesłanki (planistycznej) nie jest kwestionowane, natomiast spór dotyczy tego, w jakiej dacie dawna właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością. Przy czym przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku oraz że negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez Państwo. Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (zob. wyrok NSA w Warszawie z 1.04.1999 r. IV SA 614/97, LEX nr 3553945). Podkreśla się także, że "Nie ma podstaw do konstruowania takiej definicji art. 215 ust. 2 u.g.n., która obejmowałaby swoim zakresem domniemane sytuacje, w których doszłoby do wywłaszczenia nieruchomości warszawskiej na podstawie dekretu z 1945 r. i faktycznego pozbawienia władztwa dotychczasowego jej właściciela co do całej tej nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r., a następnie w pewnym zakresie (częściowo) władztwo to wywłaszczony właściciel miałby odzyskać na bliżej nieustalonych zasadach również jeszcze przed 5 kwietnia 1958 r. - i następnie ponownie je utracić już po tym dniu. Jeżeli skutek w postaci pozbawienia poprzedniego właściciela (lub jego następców prawnych) faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpił już w sposób pewny przed 5 kwietnia 1958 r., to nie jest spełniony drugi z warunków określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n. i nie jest możliwe przyznanie odszkodowania" (zob. wyrok NSA z 25.09.2024 r. I OSK 1430/16, LEX nr 3774430; wyrok NSA z 23.01.2023 r. I OSK 2729/19, LEX nr 3558353).
Tymczasem w tej sprawie, jak ustalił to organ i ustalenia te podzielił Sąd I instancji, nieruchomość położona w Warszawie przy ul. Z[...] ozn. hip. "[...]" (pisownia rosyjska lit. B) nr rej. hip. [...] działka nr [...], stanowiąca części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], została zajęta pod budowę inwestycji publicznej w postaci przedszkola. W 1955 r. na gruncie o powierzchni ok. 950 m2 (dz. ew. [...] cz.) znajdował się fragment ogrodzonego placu budowy, a pozostała część gruntu o powierzchni ok. 50 m2 (dz. ew. [...] cz.) stanowiła obszar odkrytej ziemi, przez który możliwy był dojazd do ogrodzonego terenu budowy. Z kolei w 1960 r. przedmiotowa nieruchomość w całości znajdowała się na terenie ogrodzonej posesji przynależącej do budynku obecnego przedszkola nr [...] (por. zdjęcie lotnicze z 1960 r., opracowanie fotogrametryczne z 1 czerwca 2022 r.). Przedszkole natomiast było elementem większej inwestycji objętej zaświadczeniem lokalizacyjnym Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie Nr 1096 z 17 stycznia 1953 r., którym wyrażono zgodę na lokalizację szczegółową wstępną osiedla [...] dla Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Warszawa Południe, na terenie położonym w dzielnicy [...], oznaczonym na załączonym szkicu lit. A.B.C.D.E.F.G.H.I.K.A.
Autor skargi kasacyjnej twierdzi, że pomiędzy ukończeniem budowy budynku przedszkola (co nastąpiło 17 grudnia 1956 r.), którego otoczenie objęło jedynie niewielką część nieruchomości, a urządzeniem na pozostałej części nieruchomości ogrodu i placu zabaw służących celom przedszkola (co nastąpiło w latach 1958/59 i z pewnością po 5 kwietnia 1958 r.), była właścicielka mogła władać swoją nieruchomością, a organ pominął dowody z zeznań świadków, którzy mieliby te okoliczności potwierdzić, czym naruszył wskazane w pkt I.2. skargi kasacyjnej przepisy k.p.a.
Stanowiska tego nie podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Słusznie bowiem wskazał Sąd I instancji, że inwestycja związana z budową osiedla ze swojej natury charakteryzuje się wieloetapowością. Oznacza to, że na obszarze objętym budową nie od razu realizowane są wszystkie elementy osiedla, a kolejne elementy przedszkola i jednocześnie planowanego osiedla były sukcesywnie realizowane także na działce ewidencyjnej nr [...] cz., jak i nr [...] cz. z obrębu [...]. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie podkreśla się, że "Budowa, jako przedsięwzięcie skomplikowane technicznie, wymaga bowiem zapewnienia odpowiedniego otoczenia, które może zostać przeznaczone na zaplecze socjalne pracowników, drogi dojazdowe czy podręczne magazyny narzędzi i materiałów budowlanych. Jako taka budowa wymaga zatem zajęcia większej powierzchni niż sama powierzchnia przeznaczona wyłącznie na budynek, czy budynki. Fakt, że w wyniku zakończenia budowy pozostaje część nieruchomości niezagospodarowana ściśle pod cele mieszkaniowe i do jej zagospodarowania w postaci posadowienia ciągów komunikacyjnych doszło w kilka lat po zakończeniu budowy, w tym również po dacie 5 kwietnia 1958 r. nie oznacza, że do samego zajęcia nieruchomości doszło już po tej dacie, tuż przed zagospodarowaniem tej nieruchomości" (wyrok NSA z 5.05.2023 r. I OSK 2151/19, LEX nr 3600482).
Jeśli zatem przedszkole wraz z jego najbliższym otoczeniem (ogrodem, placem zabaw) i pozostałą częścią osiedla mieszkaniowego, było częścią tej samej inwestycji (realizowanej w oparciu o to samo zaświadczenie lokalizacyjne), a plac budowy, który już przy budowie budynku przedszkola (w latach 1955/56) objął całą sporną nieruchomość, to nie można twierdzić, że pozbawienie byłej właścicielki faktycznego władztwa nad nieruchomością było tylko przejściowe (przemijające) i że odzyskała ono to władztwo po zakończeniu budowy budynku przedszkola. Nawet jeśli "władztwo faktyczne", o jakim mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n., rozumieć w kategoriach cywilistycznego posiadania (co wydaje się dość niejednoznaczne, choćby z uwagi na odmienną terminologię użytą przez ustawodawcę i historyczne uwarunkowania przepisu, o czym będzie jeszcze mowa), to nie można przyjąć, że skoro "pewne" było, że podmiot publiczny już przed 5 kwietnia 1958 r. władał faktycznie nieruchomością w celu realizacji zadania publicznego, to przejściowo władztwo to utracił na rzecz byłego właściciela, skoro inwestycja publiczna w dalszym ciągu była realizowana i ukończona, tyle że była rozłożona w czasie. Nie może być tu bowiem mowy o przemijającej przeszkodzie, w rozumieniu art. 340 k.c. Nie jest zatem zasadny zarzut oparty na pierwszej podstawie kasacyjnej, odnoszący się do przepisów kodeksu cywilnego w zakresie posiadania.
W konsekwencji zbędne było prowadzenie dowodów osobowych na okoliczność tego, jaki był stan nieruchomości pomiędzy grudniem 1956 r. a 5 kwietnia 1958 r., co czyni niezasadnym zarzut ujęty w pkt I.2. skargi kasacyjnej.
Nie jest też zasadny zarzut ujęty w pkt I.1. skargi kasacyjnej, który w znacznej mierze został powiązany przez autora skargi kasacyjnej z zarzutem ujętym w pkt I.2. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł też wadliwości w ocenie dowodów, na podstawie których organ i Sąd I instancji poczynili ustalenia odnośnie stanu przedmiotowej nieruchomości w latach 1955 – 1960. Źródła zdjęć lotniczych zostały wskazane, a ich analiza fotogrametryczna i opinia geodezyjna nie budzą zastrzeżeń.
Jeśli zaś chodzi o zarzuty natury konstytucyjnej, to ich ocena wymaga prześledzenia genezy art. 215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z art. 7 ust. 5 dekretu warszawskiego, w razie niezgłoszenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1, lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie w myśl art. 9. Dla odszkodowania przewidziano formę miejskich papierów wartościowych, które miały zostać emitowane według zasad określonych w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Odbudowy (art. 9). Rozporządzenie takie nigdy jednak nie zostało wydane.
Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j: Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.), pewna grupa podmiotów, dla których dekret przewidywał odszkodowanie, została potraktowana odrębnie – dla tych osób odszkodowanie miało zostać wypłacone na zasadach i w trybie przewidzianym przez nową ustawę. Zgodnie z art. 53 (w pierwotnej wersji art. 50) ustawy z dnia 12 marca 1958 r., przepisy tej ustawy, dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, stosować należało odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność Państwa, jeżeli poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa pozbawieni zostaną użytkowania tych gruntów po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r. Podobna zasada została przyjęta w odniesieniu do odszkodowania za domy jednorodzinne i jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu warszawskiego, stosownie do art. 53 ust. 3 powołanej ustawy z 1958 r.
Trudno obecnie jednoznacznie wskazać, jakie dokładnie motywy przesądziły wówczas o wyodrębnieniu pewnej grupy podmiotów spośród byłych właścicieli nieruchomości warszawskich, dla których przewidziano odrębny tryb wypłaty odszkodowań. Kryterium daty przejęcia przez Państwo własności nieruchomości, ściśle powiązane z momentem wejścia w życie ustawy, mogło mieć na celu ujednolicenie zasad wypłaty odszkodowań za przejęcie nieruchomości na tle nowej ustawy. Wymaga podkreślenia, że pozostali byli właściciele gruntów warszawskich nie zostali wówczas pozbawieni prawa do odszkodowania – w dalszym ciągu przewidywał je art. 7 ust. 5 i art. 8 w zw. z art. 9 dekretu warszawskiego, aczkolwiek brak przepisów wykonawczych uniemożliwiał praktyczną realizację tego prawa. Przepisy ustawy z 1958 r. przewidywały odrębny tryb ustalania i wypłaty odszkodowań dla określonej grupy osób – w stosunku do nich wyłączono działanie przepisów dekretu z 1945 r. w zakresie odszkodowań (art. 53 ust. 4 ustawy). Można więc uznać, że dla tej grupy osób w miejsce uprawnienia przewidzianego przez dekret powstało nowe prawo majątkowe, regulowane przez art. 53 ustawy z 1958 r.
Natomiast odjęcie pozostałym (byłym) właścicielom gruntów warszawskich prawa majątkowego w postaci prawa do odszkodowania nastąpiło w kolejnej ustawie – a mianowicie, na skutek wejścia w życie regulacji art. 82 ust. 1 (art. 90 pierwotnej wersji) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, ze zmian.). Zgodnie z tym przepisem, z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 1 sierpnia 1985 r. – art. 101 pierwotnej wersji) wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jeśli zaś chodzi o osoby, dla których przewidziane zostały odszkodowania przez art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – zasadniczo osoby te zachowały owe prawa również na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej drugiej ustawy (art. 90 ust. 1 pierwotnej wersji) przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Z kolei art. 83 ust. 2 (art. 90 ust. 2 pierwotnej wersji) stwierdzał, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Tę ostatnią normę w całości powtarza obecny art. 215 ust. 2 u.g.n. Z rozważań Trybunału Konstytucyjnego zawartych w postanowieniu z 28 października 2015 r. P 6/13, wynika, że "Przedstawienie "genealogii" kwestionowanego przepisu [co NSA niezależnie od TK uczynił wyżej] oraz jego historycznego tła służyć ma udzieleniu odpowiedzi na pytanie, czy w chwili wejścia w życie kwestionowanego przepisu [art. 215 ust. 2] u.g.n. byłym właścicielom nieruchomości warszawskich (...) przysługiwały roszczenia odszkodowawcze wobec państwa (...). W razie odpowiedzi negatywnej aktualizuje się kwestia, czy roszczenia te istotnie mają umocowanie w przepisach Konstytucji (...) oraz – w szerszej perspektywie – czy w rezultacie konstytucyjnoprawnej oceny regulacji art. 215 ust. 2 u.g.n. przez pryzmat zasady równego traktowania powinno dojść do jej rozszerzenia na wszystkich byłych właścicieli tzw. gruntów warszawskich (ich następców prawnych)."
W dalszych rozważaniach, w tym w pkt 4 rozważań Trybunał Konstytucyjny doszedł do negatywnej odpowiedzi na postawione wyżej pytania uznając między innymi, że "art. 215 ust. 2 u.g.n. na pewno nie stanowi podstawy prawnej pozbawienia kogokolwiek roszczeń odszkodowawczych: roszczenia osób pominiętych w ustawie z 1958 r. wygasły definitywnie na mocy ustawy z 1985 r., natomiast roszczenia osób objętych działaniem art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r. nadal mogą być realizowane. Oznacza to, że kwestionowany przepis nie stanowi też podstawy nabycia jakichkolwiek roszczeń. Ponadto, "(...) z art. 64 ust. 2 Konstytucji nie wynika abstrakcyjne (modelowe) prawo do odszkodowania, które miałoby przysługiwać jakiejś grupie podmiotów na równych zasadach (art. 64 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji). (...) W szczególności "Konstytucja nie zna publicznego prawa podmiotowego do odszkodowania z tytułu szkód wyrządzonych legalnym działaniem władzy publicznej" (K. Zaradkiewicz, op. cit., s. 528 i powołana tam literatura)."
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przedstawiony wyżej problem byłych właścicieli gruntów warszawskich może rozwiązać jedynie ustawa reprywatyzacyjna (pkt 4.3. rozważań).
Rozważania te Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela, konkludując jednocześnie, że ochrona konstytucyjna praw majątkowych wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. może dotyczyć tylko takiego zakresu, jaki wynika z historycznie ukształtowanej jego treści normatywnej (to w odniesieniu do zarzutów opartych na art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji).
Tak więc, nie widząc podstaw do zakwestionowania – z punktu widzenia wzorców konstytucyjnych wskazanych w skardze kasacyjnej – regulacji zawartej w art. 215 ust. 2 u.g.n., Naczelny Sąd Administracyjny również te zarzuty uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Natomiast zarzut odnoszący się do art. 1 Protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka swoim zakresem i zawartością normatywną nie odbiega od analizowanych norm konstytucyjnych.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.