Orzeczenie · 2025-05-14

I OSK 1121/24

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-05-14
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomości warszawskiegrunt warszawskiodszkodowaniewywłaszczeniedekret warszawskigospodarka nieruchomościamifaktyczne władztwoterminypostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. F. i J. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość. Skarżący zarzucili WSA naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi i niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., wskazując na naruszenie przez organ przepisów k.p.a. (art. 7, 7a, 77 § 1, 80 k.p.a.) w zakresie oceny dowodów i swobodnego władania nieruchomością do dnia 5 kwietnia 1958 r. Zarzucili również naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 336 k.c., art. 340 k.c.) oraz przepisów Konstytucji RP (art. 2, 21 ust. 1, 21 ust. 2, 64 ust. 3, 31 ust. 3) i art. 1 Protokołu dodatkowego do EKPC, poprzez antykonstytucyjną interpretację art. 215 ust. 2 u.g.n. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że art. 215 ust. 2 u.g.n. wymaga spełnienia dwóch warunków: przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu warszawskiego oraz pozbawienia faktycznego władztwa po 5 kwietnia 1958 r. W niniejszej sprawie, mimo że budowa przedszkola i osiedla była wieloetapowa, ustalono, że plac budowy objął całą nieruchomość już w latach 1955-1956, a inwestycja była realizowana w sposób ciągły. W związku z tym pozbawienie faktycznego władztwa nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania. NSA odniósł się również do genezy art. 215 ust. 2 u.g.n., wskazując, że roszczenia odszkodowawcze dla byłych właścicieli gruntów warszawskich wygasły lub mogły być realizowane na innych zasadach, a obecny przepis nie stanowi podstawy do nabycia nowych roszczeń, co potwierdzają rozważania Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 215 ust. 2 u.g.n. w kontekście nieruchomości warszawskich, daty pozbawienia faktycznego władztwa oraz genezy przepisów reprywatyzacyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej kategorii nieruchomości warszawskich i konkretnego stanu faktycznego związanego z inwestycją publiczną.

Zagadnienia prawne (2)

Czy pozbawienie faktycznego władztwa nad nieruchomością warszawską po dniu 5 kwietnia 1958 r. jest warunkiem koniecznym do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli pozbawienie faktycznego władztwa nastąpiło przed tą datą, nawet jeśli nieruchomość była częścią wieloetapowej inwestycji publicznej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że inwestycja publiczna realizowana etapami, która objęła całą nieruchomość przed 5 kwietnia 1958 r., oznacza pozbawienie faktycznego władztwa przed tą datą, co wyklucza przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.

Czy art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w kontekście historycznym i konstytucyjnym, narusza zasady ochrony własności i równego traktowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ przepis ten odzwierciedla historycznie ukształtowane normy i nie stanowi podstawy do nabycia nowych roszczeń odszkodowawczych, a kwestie reprywatyzacyjne wymagają uregulowania ustawowego.

Uzasadnienie

NSA, powołując się na analizę Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że art. 215 ust. 2 u.g.n. nie narusza konstytucyjnych zasad ochrony własności i równego traktowania, gdyż jego treść jest wynikiem historycznego procesu legislacyjnego, a roszczenia wygasły lub mogły być realizowane na innych zasadach.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (21)

Główne

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

k.c. art. 340

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi i niezastosowanie przepisów k.p.a. w zakresie oceny dowodów i władania nieruchomością. • Naruszenie prawa materialnego (art. 336 k.c., art. 340 k.c.) oraz przepisów Konstytucji RP i EKPC poprzez antykonstytucyjną interpretację art. 215 ust. 2 u.g.n.

Godne uwagi sformułowania

pozbawienie faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. • objęcie faktycznego, rzeczywistego władztwa przez Państwo • nie można twierdzić, że pozbawienie byłej właścicielki faktycznego władztwa nad nieruchomością było tylko przejściowe

Skład orzekający

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący

Iwona Bogucka

członek

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 215 ust. 2 u.g.n. w kontekście nieruchomości warszawskich, daty pozbawienia faktycznego władztwa oraz genezy przepisów reprywatyzacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii nieruchomości warszawskich i konkretnego stanu faktycznego związanego z inwestycją publiczną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego zagadnienia reprywatyzacji i odszkodowań za nieruchomości warszawskie, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.

Nieruchomości warszawskie: Kiedy można liczyć na odszkodowanie za PRL-owskie wywłaszczenie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst