I OSK 112/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-12
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo administracyjnenieruchomościszkolnictwo wyższenabycie z mocy prawaużytkowanie wieczystestwierdzenie nieważnościskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Politechniki Warszawskiej, potwierdzając, że decyzja o stwierdzeniu nieważności nabycia z mocy prawa prawa własności gruntu była prawidłowa z uwagi na brak uprzedniego prawa użytkowania wieczystego uczelni.

Politechnika Warszawska wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody o nabyciu z mocy prawa prawa własności gruntu. Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. NSA oddalił skargę, uznając, że Politechnika nie wykazała posiadania prawa użytkowania wieczystego gruntu na dzień 1 września 2005 r., co było warunkiem nabycia własności z mocy prawa, a tym samym decyzja Wojewody rażąco naruszała prawo.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Politechniki Warszawskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę uczelni na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra stwierdzała nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2013 r., która z kolei stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni. Podstawą do stwierdzenia nieważności przez Ministra było ustalenie, że Politechnika nie posiadała prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu na dzień 1 września 2005 r., co stanowiło rażące naruszenie art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. WSA w Warszawie uznał, że decyzja Wojewody była wadliwa, opierając się na prawomocnych wyrokach sądów powszechnych, które ustaliły, że Politechnika nie nabyła prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie wcześniejszych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 256 ustawy z 2005 r.) nie był zasadny, ponieważ skarga kasacyjna nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu I instancji ani nie odniosła się do przepisów dotyczących postępowania nadzwyczajnego (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). NSA podkreślił, że obiektywne istnienie przesłanek rażącego naruszenia prawa jest kluczowe w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, niezależnie od wiedzy organu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja o stwierdzeniu nieważności była prawidłowa, ponieważ brak prawa użytkowania wieczystego na wskazany dzień stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowym warunkiem nabycia z mocy prawa prawa własności gruntu przez uczelnię publiczną na podstawie art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. było posiadanie przez uczelnię prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na dzień 1 września 2005 r. Ponieważ prawomocne wyroki sądów powszechnych ustaliły, że Politechnika Warszawska nie nabyła prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu, decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie własności z mocy prawa była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, co uzasadniało jej stwierdzenie nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365 art. 256

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

Przepis ten stanowił podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez uczelnię publiczną nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pod warunkiem, że grunt ten pozostawał w użytkowaniu wieczystym uczelni.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa (pkt 2).

Pomocnicze

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1990 nr 65 poz 385 art. 182

Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym

Przepis ten stanowił podstawę do uzyskania przez Politechnikę prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu.

k.p.c. art. 365 § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi o związaniu prawomocnym orzeczeniem sądowym.

ppsa art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.

ppsa art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wznowienia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Politechnikę Warszawską na dzień 1 września 2005 r. stanowił rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody. Skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana, ponieważ nie kwestionowała ustaleń faktycznych sądu I instancji ani nie odnosiła się do przepisów dotyczących postępowania nadzwyczajnego.

Odrzucone argumenty

Politechnika Warszawska argumentowała, że decyzja Wojewody była prawidłowa, ponieważ na dzień jej wydania istniał wpis w księdze wieczystej potwierdzający prawo użytkowania wieczystego gruntu przez uczelnię, a organ nie miał wiedzy o braku tego prawa. Politechnika podnosiła, że w sprawie istniały co najwyżej przesłanki do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.

Godne uwagi sformułowania

decyzja obarczona wadą rażącego naruszenia prawa nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni nie wykazała posiadania prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu na dzień 1 września 2005 r. skarga kasacyjna pozbawiona waloru zasadności związanie Naczelnego Sąd Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Marek Stojanowski

sprawozdawca

Iwona Bogucka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. w kontekście nabycia z mocy prawa prawa własności gruntu przez uczelnie publiczne oraz zasady kontroli sądowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej uczelni publicznych i nabycia gruntów na podstawie przepisów przejściowych z 2005 r. Wymaga analizy stanu prawnego gruntu na konkretną datę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem nieruchomości przez uczelnie publiczne i interpretacją przepisów przejściowych. Pokazuje, jak prawomocne orzeczenia sądów cywilnych mogą wpływać na postępowania administracyjne.

Uczelnia nie nabyła prawa własności gruntu z mocy prawa – NSA wyjaśnia kluczowe warunki uwłaszczenia.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I OSK 112/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 228/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-22
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 256
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
art. 182
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
Dz.U. 2021 poz 1805
art. 365 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Politechniki Warszawskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 228/23 w sprawie ze skargi Politechniki Warszawskiej na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 lipca 2022 r., nr DO-II.7610.420.2019.KC w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 228/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Politechniki Warszawskiej (dalej również: "skarżąca", "Politechnika", "uczelnia", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej również: "organ", "Minister") z 5 lipca 2022 r., nr DO-II.7610.420.2019.KC (dalej również: "zaskarżona decyzja/akt"), utrzymującą w mocy akt Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 września 2021 r., nr DO-II.7610.420.2019.JL (dalej: "decyzja/akt z 6 września 2021 r."), stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego (dalej również: "Wojewoda") z 9 stycznia 2013 r., nr 49/2013, znak: SPN.II.7520.118.2012.WP – stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę Warszawską nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym Politechniki Warszawskiej, położonego w W. przy ul. P., składającego się z działki ewidencyjnej nr [...], o powierzchni [...] (obecnie część działki nr [...]) - oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją nr 49/2013 z 9 stycznia 2013 r., na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 – dalej: "ustawa z 2005 r.") oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "kpa"), Wojewoda – po rozpatrzeniu wniosku uczelni - stwierdził nabycie z mocy prawa z 1 września 2005 r. przez Politechnikę Warszawską, nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni, stanowiącego działkę nr [...], o pow. [...], położoną w W. przy ul. P., dla której Sąd Rejonowy dla W., Wydział XIII Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Pismem z 28 sierpnia 2015 r. K. Z. - następca prawny poprzednich właścicieli ww. działki, wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody, zarzucając organowi brak uwzględnienia prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 lipca 2015 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 1980/14, którym ustalono, że Politechnika Warszawska nie nabyła z 27 listopada 1990 r., na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r., Nr 65 poz. 385 ze zm. – dalej: "ustawa z 1990 r.") prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z 6 września 2021 r., Minister Rozwoju, Pracy i Technologii stwierdził nieważność aktu Wojewody z 9 stycznia 2013 r., uznając, że rażąco narusza on art. 256 ustawy z 2005 r., gdyż sporna nieruchomość na datę 1 września 2005 r. nie pozostawała w użytkowaniu wieczystym uczelni. Wskutek wniosku Politechniki o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 5 lipca 2022 r., Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Politechnika.
Powołanym na wstępie wyrokiem z 22 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotą sporu w sprawie jest, czy decyzja Wojewody z 9 stycznia 2013 r. obarczona jest wadą, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, a więc wadą rażącego naruszenia prawa. Uczelnia ww. naruszenie wywodzi z wadliwego ustalenia, że na 1 września 2005 r. Politechnice nie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego wobec działki nr [...]. Sąd wojewódzki podał, że materialnoprawną podstawą kontrolowanych w nadzorze decyzji był art. 256 z ustawy 2005 r., a przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, by mogło dojść do nabycia własności z mocy prawa. Zatem na 1 września 2005 r. wnioskodawca powinien zatem być uczelnią publiczną, nieruchomość musiała stanowić własność Skarbu Państwa, a Politechnika powinna wykazać, że w ww. dacie nieruchomość pozostawała w jej użytkowaniu wieczystym. Nabycie prawa własności, o którym mowa w ust. 1 art. 256 ustawy z 2005 r., stwierdzał w drodze decyzji wojewoda. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że opisywany przepis jest normą szczególną, zamieszczoną w ustawie z 2005 r., jako przepis przejściowy. Wskazał, że charakter tej normy należy odnosić przede wszystkim do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej: "kc"), regulujących sposoby nabycia własności nieruchomości. Zauważył też, że art. 256 ustawy z 2005 r. ustanawia odrębny od systemowych uregulowań kc mechanizm "uwłaszczenia" uczelni z mocy samego prawa, o ile w dacie wejścia w życie ustawy spełniona była przesłanka pozostawania danej nieruchomości gruntowej w użytkowaniu wieczystym takiego podmiotu. W ocenie WSA oznaczało to, że do wydania przez wojewodę decyzji, o jakiej mowa w § 2 omawianego przepisu, może dojść jedynie wówczas, gdy z materiału dokumentacyjnego wynikać będzie stan prawny jednoznacznie stwierdzający pozostawanie danego gruntu, na 1 września 2005 r., w użytkowaniu wieczystym wnioskującej uczelni. Sąd wojewódzki ocenił, że okoliczność przysługiwania prawa własności gruntu Skarbowi Państwa, jak i to, że wnioskodawca był uczelnią publiczną, nie budził wątpliwości. Kwestią sporną było natomiast, czy działka nr [...] - na 1 września 2005 r. - pozostawała w użytkowaniu wieczystym Politechniki. Za kluczowy dla wyniku tej sprawy WSA uznał fakt wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt XXIV C 928/13, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 lipca 2015 r. sygn. akt I ACa 1980/14. Ww. wyrokiem z 25 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że Politechnika nie nabyła z dniem 27 września 1990 r. na podstawie art. 182 ustawy z 12 września 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., w dzielnicy U., stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] (obecnie część działki nr [...]) z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. XIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził zamkniętą obecnie księgę wieczystą [...]. Sąd I instancji wskazał na związanie prawomocnym orzeczeniem sądowym, wyrażone w art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm., dalej: "kpc"), z mocy którego organ obowiązany jest uznać, że kwestia która była przedmiotem oceny kształtuje się tak, jak to wyraził sąd w rozstrzygnięciu. Zatem prawomocny wyrok wiąże co do tego, co w nim ustalono. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (dalej: "SN") WSA skonstatował, że na 1 września 2005 r., Politechnice nie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do spornej działki, a tym samym decyzja Wojewody z 9 stycznia 2013 r. rażąco naruszała prawo, a w szczególności art. 256 ustawy z 2005 r., który w sposób nie budzący wątpliwości odnosił się do gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej. Zdaniem Sądu wojewódzkiego, spełniona została przy tym przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 256 ust. 2 ustawy z 2005 r., przy braku spełnienia się obligatoryjnej przesłanki wymaganej do nabycia prawa własności (prawo do użytkowania wieczystego po stronie uczelni publicznej), stanowi bowiem oczywiste zaprzeczenie treści ww. normy prawnej. WSA zauważył również, że analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 863/18, który wydany został w takim samym stanie faktycznym i prawnym, w sprawie dotyczącej działki nr [...], położoną w w. przy ul. P., dla której Sąd Rejonowy dla w., Wydział XIII Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Odnosząc się do zarzutów o braku podstaw do stwierdzenia nieważności aktu Wojewody, z uwagi na fakt, że w dacie wydawania kwestionowanej decyzji jako użytkownik wieczysty w księdze wieczystej wpisana była Politechnika, Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie w sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym, a zatem kontroli podlegała decyzja uwłaszczeniowa z 9 stycznia 2013 r. w aspekcie zgodności z przepisami prawa materialnego. Kontrola ta zaś – w ocenie Sądu I instancji - słusznie doprowadziła organ do konkluzji o wydaniu jej z rażącym naruszeniem art. 256 ustawy z 2005 r. Za bezzasadny uznano również pogląd skarżącej, że wydanie wyżej opisanych wyroków sądów powszechnych po dacie decyzji Wojewody z 9 stycznia 2013 r., może stanowić jedynie przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Końcowo Sąd I instancji wyjaśnił, że K. Z., jako następca prawny byłych właścicieli działki nr [...], legitymuje się interesem prawnym z art. 28 kpa w tej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Politechnika, kwestionując go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "ppsa"), zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa materialnego, tj. art. 256 ustawy z 2005 r., cyt.: "(...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia Nr 49/2013 z dnia 9 stycznia 2013 roku wydana w przedmiocie przekształcenia - przysługującego Politechnice Warszawskiej - prawa użytkowania wieczystego do działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...], położonej przy ul. P w W., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, na skutek czego zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji - na podstawie decyzji Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 6 września 2021 roku, w konsekwencji czego nie zaistniał w obrocie prawnym skutek wynikający z wejścia w życie - z dniem 1 września 2005 r. - powołanego na wstępie art. 256 ustawy (...) z 2005 r. (...) - to jest - nabycie, przez Uczelnię, prawa własności do przedmiotowej działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...]."
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na dzień wydania decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 49/2013 z 9 stycznia 2013 r. nie istniał żaden dokument, z treści którego wynikałoby, że sporna działka nie pozostawała w użytkowaniu wieczystym Politechniki. Podkreślono, że z wpisu w księdze wieczystej KW Nr [...] wynikał fakt przysługiwania prawa własności działki na [...] Skarbowi Państwa i jego pozostawanie w użytkowaniu wieczystym uczelni. Zauważono, że Politechnika uzyskała prawo użytkowania także tego terenu, na podstawie powoływanej w uzasadnieniu decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 września 2021 r., decyzji Urzędu Dzielnicy Warszawa Wola z 25 stycznia 1978 r., znak: T.IV.610/2/99/63/78/MB, w sprawie przekazania terenu w użytkowanie. Prawo to z datą wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 14 ze zm.) - na mocy art. 87 tej ustawy - zostało przekształcone w prawo zarządu. Następnie, na podstawie art. 182 ustawy z 1990 r., Politechnika uzyskała prawo użytkowania wieczystego spornego gruntu. Art. 182 ustawy z ustawy z 1990 r. stał się podstawą wpisu stosownego prawa w księdze wieczystej. Skarżąca kasacyjnie zwróciła również uwagę, że Skarb Państwa - reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy (zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa) był stroną postępowania w sprawie o sygn. akt XXIV C 928/13 (poprzednia sygn. akt XXIV C 839/12), zainicjowanej pozwem poprzednika prawnego K. Z. z 10 sierpnia 2012 r., konstatując, że Wojewoda mógł zostać poinformowany o fakcie i przebiegu tego postępowania. Zdaniem uczelni, organ w dacie wydania decyzji z 9 stycznia 2013 r., opierając się na wiedzy wynikającej z treści pozostających do jego dyspozycji dokumentów, nie mógł naruszyć - w sposób rażący - art. 256 ustawy z 2005 r. Skarżąca kasacyjnie wskazała również, że w sprawie brak było znamion rażącego naruszenia prawa, co w konsekwencji podważa zasadność aktu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 września 2021 r., jak i zaskarżonej przed WSA, decyzji Ministra z 5 lipca 2022 r. Politechnika zauważyła, że w sprawie co najwyżej istniały przesłanki do wznowienia postępowania - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Końcowo autor skargi kasacyjnej wskazał, że cyt.: "(...) szerokie stanowiska Skarżącego w tym zakresie zostało przedstawione w treści powołanej powyżej skargi z dnia 27 grudnia 2022 roku." (str. 7 skargi kasacyjnej).
Podnosząc jak powyżej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony postępowania, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądały jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ramy kontroli instancyjnej, wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną stwierdzić należy, że nie posiada ona waloru zasadności.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch formach: jako błąd wykładni, bądź błąd subsumpcji. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię autor skargi kasacyjnej zobligowany jest do wykazania, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis, argumentując natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego należy umotywować tezę, że sąd stosując przepis niewłaściwie przyjął, że stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiada (lub nie odpowiada) stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej objętej konkretnym przepisem prawa. Obie ww. wadliwości determinują powstanie po stronie autora środka zaskarżenia obowiązku wskazania, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie podkreślić należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. np. wyroki NSA: z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Brak jest przy tym możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. np. wyroki NSA: z 22 października 2004 r., GSK 811/04; z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09). Powyższe jest konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. np. wyrok NSA: z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Wskazane powyżej wymagania formalne, dotyczące konstrukcji zarzutów w skardze kasacyjnej, wyznaczone są zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami tego środka zaskarżenia. Determinują przy tym konieczność sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika (przymus adwokacko - radcowski z art. 175 § 1 - 3 ppsa). Obwarowanie tego typu wynika z założenia, że powierzenie takiej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna pozbawiona konstytuujących ją elementów istotnych uniemożliwia bowiem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności.
Środek zaskarżenia wyroku WSA z 22 czerwca 2023 r. oparty został jedynie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 ppsa - a więc na naruszeniu prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 256 ustawy z 2005 r. - zarzut ten okazał się niezasadny.
Analizując powyższe wymogi konstrukcyjne szczególnego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna, po pierwsze wskazać należy, że zaaprobowany przez Sąd wojewódzki stan faktyczny tej sprawy nie został przez skarżącą kasacyjnie w żaden sposób zakwestionowany, a tym samym jest on wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po drugie - i kluczowe dla dokonania walidacji podnoszonego w tej sprawie naruszenia prawa materialnego - przedmiotem zaskarżenia przed Sądem wojewódzkim była decyzja wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego. Skarga została bowiem wniesiona na akt Ministra z 5 lipca 2022 r., utrzymujący w mocy decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 6 września 2021 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 9 stycznia 2013 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Politechnikę, nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni (działka ewidencyjna nr [...], położoną w W. przy ul. P.). Z tej przyczyny wadliwość na gruncie art. 256 ustawy z 2005 r. nie powinna być w tej sprawie podnoszona samodzielnie, a w powiązaniu z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz z odpowiednim przepisem prawa, zastosowanym przez Sąd wojewódzki (tu: art. 151 ppsa). Z treści petitum środka zaskarżenia wynika zaś, że tak przepis stanowiący podstawę stwierdzenia nieważności aktu Wojewody z 9 stycznia 2013 r. (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), jak i regulacja stosowana przez WSA, jako wynik przeprowadzonego przez ten Sąd procesu decyzyjnego, nie zostały nawet wymienione wśród zarzutów kasacyjnych. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest stwierdzić, że środek zaskarżenia wyroku nie jest skonstruowany prawidłowo. Nie można bowiem skutecznie podnosić zarzutu wadliwości postępowania nadzwyczajnego (tu: nieważnościowego) bez odniesienia się do właściwego dla niego wzorca kontroli, wywodząc jednocześnie postulowaną nieprawidłowość jedynie z przepisu prawa materialnego, odnoszącego się w istocie do postępowania zwykłego (tu: postępowanie uwłaszczeniowe - z mocy art. 256 ustawy z 2005 r.). Wobec wskazanego na wstępie związania Sądu II instancji zarzutami skargi kasacyjnej (art. 183 ppsa), już powyższe wyłącza obowiązek kontroli tak skonstruowanego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze raz podkreśla, że jest związany granicami środka zaskarżenia i rozpoznaje sprawę w tym właśnie zakresie. Zatem nie analizuje i nie ocenia twierdzeń i argumentacji przedstawionej w innych, wcześniejszych pismach procesowych, a w szczególności stanowisk wyrażonych przez Politechnikę poza skargą kasacyjną (co zdaje się postulować autor środka na ostatniej stronie uzasadnienia).
W tej sytuacji, na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nawet gdyby wziąć pod uwagę treść uzasadnienia wniesionej skargi kasacyjnej - w której pełnomocnik uczelni wskazał na art. 156 § 1 pkt 2 kpa jedynie na str. 7 (ostatnia strona uzasadnienia) - zarzut oparty na art. 256 ustawy z 2005 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie mógłby być uznany za trafny. Politechnika wadliwości w postaci nieprawidłowego stwierdzenia nieważności aktu Wojewody z 9 stycznia 2013 r. upatruje w twierdzeniu, że na datę wydania tej decyzji, organ nie miał wiedzy o braku po stronie uczelni aktualizacji przesłanki przysługiwania jej prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu, wymaganego do nabycia ex lege prawa własności działki nr [...]. Argumentuje przy tym, że treść aktualnej na ww. datę procedowania przez Wojewodę, księgi wieczystej usprawiedliwiała w pełni przyjęcie stanowiska przeciwnego. Wpis w księdze wieczystej świadczył bowiem, że uczelnia jest użytkownikiem wieczystym spornej działki, zaś jej własność przysługuje Skarbowi Państwa, co zdaniem skarżącej w pełni uzasadniało uwłaszczenie na mocy art. 256 ustawy z 2005 r. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje przy tym faktu, ani mocy wiążącej złożonych do akt sprawy wyroków sądów powszechnych z 2014 i 2015 r. - ustalających, że Politechnika nie nabyła z 27 września 1990 r., na podstawie art. 182 ustawy z 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., dzielnica U., działka nr [...] (obecnie stanowiącej część działki nr [...]). W środku zaskarżenia nie zanegowano również, przyjętego przez WSA - kluczowego dla wyniku - wpływu ww. stanowiska Sądu Okręgowego w Warszawie utrzymanego w obrocie prawnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, na prawidłowość uwłaszczenia. Podnoszenie zaś, jako zarzutu na tle procedury nieważnościowej, że Wojewoda nie został o ww. postępowaniach przed sądami powszechnymi powiadomiony - gdy stroną była tam również Politechnika - jest niezrozumiałe i pozostaje irrelewantne dla sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kontrola konkretnej sprawy - na gruncie postępowania nadzorczego - nie polega na analizie i ocenie stanu wiedzy organu wydającego akt, a na weryfikacji legalności tego aktu, czyli jego zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie istotnym było zatem wystąpienie (bądź nie) obiektywnych przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w kontekście art. 256 ustawy z 2005 r. W przypadku wydania decyzji uwłaszczeniowej z mocy art. 256 ustawy z 2005 r. na rzecz uczelni, nieruchomość musiała spełniać określone tą regulacją warunki, a więc: na 1 września 2005 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa i na ww. datę być oddana w użytkowanie wieczyste uczelni wyższej. Konsekwencją braku aktualizacji którejkolwiek z ww. przesłanek - tu: obligatoryjnej przesłanki przysługiwania Politechnice prawa użytkowania wieczystego - będzie uznanie, że akt taki wydany został z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Odmienne stanowisko stanowiłoby oczywiste zaprzeczenie treści przepisu, stojącego u podstaw uwłaszczenia uczelni (art. 256 ustawy z 2005 r.). Bezwzględną przesłanką nabycia ex lege prawa własności z mocy ww. podstawy prawnej, jest bowiem legitymowanie się przez beneficjenta tego typu "uwłaszczenia" - uczelnię wyższą - uprzednio przysługującym prawem użytkowania wieczystego "uwłaszczanego" gruntu. Wada rażącego naruszenia prawa istnieć musi zatem obiektywnie i niezależnie od wiedzy (czy świadomości) organu i mieć miejsce od daty wydania decyzji. Nieistniejące zaś prawo użytkowania wieczystego po stronie uczelni w sposób oczywisty nie może być podstawą przekształcenia w jakiekolwiek inne prawo. Jeszcze raz podkreślić w tym miejscu należy, że sytuacja taka nie jest zależna od stanu wiedzy organu wydającego akt.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest waloru zasadności i - na podstawie art. 184 ppsa - orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę