I OSK 112/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-02-13
NSAnieruchomościŚredniansa
nieruchomościpodział nieruchomościdostęp do drogi publicznejsłużebność gruntowawspólnota mieszkaniowapostępowanie administracyjnestrona postępowaniawznowienie postępowaniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczącą podziału nieruchomości, uznając, że Wspólnota nie była stroną w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającą postępowanie w sprawie wznowienia podziału nieruchomości. Wspólnota twierdziła, że nie została zawiadomiona o pierwotnym postępowaniu podziałowym i że nowy podział narusza jej interesy, w tym dostęp do drogi publicznej. NSA uznał, że Wspólnota nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości, ponieważ nie wykazała tytułu prawnego do nieruchomości objętej podziałem, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I OSK 112/07 dotyczył skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania o podział nieruchomości. Sprawa wywodziła się z decyzji organu pierwszej instancji zatwierdzającej projekt podziału działki, która miała zapewnić dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowienie służebności gruntowej. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie została o nim zawiadomiona i że narusza ono jej interesy, w tym dostęp do nieruchomości i śmietnika. Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, uznając Wspólnotę za niebędącą stroną postępowania podziałowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie, stwierdzając, że wniosek o wznowienie nie powinien był zostać złożony przez podmiot niebędący stroną. WSA w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty, uznając, że nie wykazała ona interesu prawnego w postępowaniu podziałowym. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną Wspólnoty, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że Wspólnota nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości, gdyż nie wykazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa do spornej działki. NSA odniósł się również do zarzutów dotyczących składu orzekającego (asesora sądowego) i zgodności przepisów z Konstytucją, uznając je za nieuzasadnione w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie legitymacji procesowej Wspólnoty jako strony postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości, jeśli nie wykazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa do spornej działki.

Uzasadnienie

Interes prawny w postępowaniu o podział nieruchomości ma właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi. Wspólnota nie wykazała takiego interesu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (57)

Główne

u.g.n. art. 93 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 95 § pkt 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 96 § ust.1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust.3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 32 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 175 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 180

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 181

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 6 § ust.1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Karta Praw Podstawowych UE

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

P.u.s.a. art. 26 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 16 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 26 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 16 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.p. art. 135 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Konstytucja RP art. 45 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 150 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 93 § ust.3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 97 § ust.1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchwała NSA

Legitymacja strony w postępowaniu o podział nieruchomości pozwala na pominięcie innych przesłanek materialnoprawnych podziału nieruchomości.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wspólnota Mieszkaniowa nie wykazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa do spornej działki, co skutkuje brakiem przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieważności postępowania z powodu orzekania przez asesora sądowego. Zarzut naruszenia art. 24 § 3 K.p.a. poprzez brak wyłączenia pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji dotychczasowej. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uproszczone przedstawienie stanu faktycznego. Zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. poprzez błędne przypisanie ciężaru dowodu stronie.

Godne uwagi sformułowania

Wspólnota nie wykazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa (nie roszczenia) do spornej działki. Skoro zaś Wspólnota nie jest stroną, gdyż w postępowaniu podziałowym stroną jest tylko podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości objętej podziałem, to błędem było wznowienie postępowania. Asesor jest sędzią w zakresie powierzonych mu zadań.

Skład orzekający

Małgorzata Borowiec

przewodniczący

Roman Ciąglewicz

sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o podział nieruchomości oraz dopuszczalność orzekania przez asesorów sądowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Wspólnoty Mieszkaniowej i nie stanowi przełomu w interpretacji przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym oraz składem sądu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kto jest stroną w postępowaniu o podział nieruchomości? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 112/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 115/07 - Postanowienie NSA z 2007-09-14
II SA/Wa 1148/06 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2006-08-28
I SA/Wa 1265/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-10-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 93 ust. 3 i art. 97  ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 sygn. akt I SA/Wa 1265/06 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1265/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ulicy [...] w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania o podział nieruchomości.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją Nr [...], z dnia [...], działający z upoważnienia Prezydenta m. [...] W. Naczelnik Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy M. Z. S., na podstawie art. 93 ust.3, art. 95 pkt 4, art. 96 ust.1 i art. 97 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603), z urzędu zatwierdził projekt podziału działki nr [...], o powierzchni [...] ha, stanowiącej część nieruchomości Kw Nr [...], położonej w W. przy ulicy D., na działkę nr [...], o powierzchni [...] ha i działkę nr [...], o powierzchni [...] ha. Organ stwierdził, że należy ustanowić służebność gruntową na projektowanej działce nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela projektowanej działki nr [...]. Właścicielem gruntu jest m. [...] W.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wydzielenie działki nr [...] następuje w związku z wnioskiem dawnych właścicieli o zwrot nieruchomości warszawskiej. Zgodnie z art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział taki może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. W nawiązaniu do zakazu ustanowionego w art. 93 ust.3 ustawy, organ stwierdził, że za dostęp do drogi publicznej uważa się również ustanowienie służebności drogowych.
Pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wniosła o wznowienie postępowania. Nie brała udziału w postępowaniu w charakterze strony z powodu niezawiadomienia o jego wszczęciu. Wspólnocie nie doręczono decyzji kończącej postępowanie. Tymczasem członkowie Wspólnoty są użytkownikami wieczystymi części gruntu pod budynkiem i korzystają z działek przyległych do budynku. Jest to jedyna droga dostępu, czy dowozu przedmiotów do ich budynku. W poprzek podwórka położonego między domami przebiega droga dojazdowa do wspólnego śmietnika.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., działający w imieniu Prezydenta Naczelnik Delegatury wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...], zakończone ostateczną decyzją z dnia [...].
Decyzją Nr [...], z dnia [...], znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta m. [...] W., Naczelnik Delegatury, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., odmówił uchylenia decyzji Prezydenta m. [...] W., z dnia [...]. Organ stwierdził, że stronami postępowania administracyjnego o podział nieruchomości są jedynie właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości. Tylko te podmioty mogą uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym.
W odwołaniu Wspólnota zarzuciła naruszenie art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez gminę, która była stroną postępowania. Podniosła także zarzut braku umocowania Naczelnika Delegatury do rozstrzygania sprawy. Od grudnia 2005 r. nie ma Prezydenta m. [...] W., nie ma zatem udzielonych przez niego pełnomocnictw. Według Wspólnoty, naruszony został przepis art. 24 § 3 K.p.a. przez wydanie decyzji przez pracownika, który powinien być wyłączony. Zdaniem odwołującej się, jest niedopuszczalne, aby decyzja była weryfikowana przez osobę, która ją wydała. Nadto, na etapie postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu nie bada się już statusu strony postępowania. Interes Wspólnoty polega zaś na wydaniu decyzji wbrew zakazowi wydzielania działki bez dostępu do drogi publicznej oraz na braku zagwarantowania prawa dostępu do zamieszkiwanej nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie w sprawie nie powinno zostać wznowione. Organ, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania ma obowiązek zbadania, czy wniosek został złożony przez podmiot, który jest stroną. O ile wnioskodawca nie ma przymiotu strony, nie należy wznawiać postępowania, ale odmówić wznowienia na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Skoro zaś Wspólnota nie jest stroną, gdyż w postępowaniu podziałowym stroną jest tylko podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości objętej podziałem, to błędem było wznowienie postępowania. W braku podstaw wznowienia postępowanie o wznowienie jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, że ma interes prawny wynikający z pozbawienia możliwości gromadzenia i wywozu śmieci. Nadto, po wydzieleniu działki mieszkańcy budynku, przekraczając próg budynku znajdą się na działce prywatnego właściciela. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła nieustosunkowanie się do kwestii podniesionych w odwołaniu i brak precyzji. Podniosła nadto, że w wyniku podziału, z naruszeniem art. 93 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powstałaby działka, która nie miałaby dostępu do drogi publicznej. Wspólnota powtórzyła wywody zawarte w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za zagadnienie najważniejsze uznał ustalenie, czy Wspólnocie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zatwierdzającym podział nieruchomości. Od ustalenia tego uzależnił możliwość posiadania przez Wspólnotę przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym. Sąd pierwszej instancji skonstatował, że skoro źródłem interesu prawnego jest przepis prawa materialnego, to należy nawiązać do normy, na podstawie której wydano decyzję zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości. Przepisem tym jest art. 93 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd odnotował, że Wspólnota upatruje swój interes prawny w tym, że członkowie Wspólnoty będą mieli utrudniony dostęp do drogi publicznej oraz śmietnika. W ocenie Sądu, Wspólnota nie wykazała przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa (nie roszczenia) do spornej działki. Nie mogła być więc uznana za stronę w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu podziału. Za trafne należało uznać, zdaniem Sądu, uchylenie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej i umorzenie postępowania, mimo że wcześniej wznowiono postępowanie administracyjne.
Skargę kasacyjną wniosła Wspólnota Mieszkaniowa. Zaskarżyła wyrok w całości oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 w związku z art. 193 P.p.s.a. i wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 193 Konstytucji, o zbadanie zgodności art. 26 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) z art. 32 ust.1, art. 45 ust.1, art. 175 ust.1, art. 178, art. 179, art. 180 i art. 181 Konstytucji RP, a także art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz.284) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, proklamowanej w Nicei w 2000 r.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zarazem prowadziło do nieważności postępowania sądowoadministracyjnego poprzez wydanie wyroku przez skład orzekający, w którym wbrew art. 16 § 1 P.p.s.a. orzekał asesor sądowy; gdyż asesorowi pełnienie czynności sędziowskich powierzył Prezes NSA na podstawie art. 26 § 2 P.u.s.a. – przepisu niezgodnego z art. 32 ust.1, art. 45 ust.1, art. 175 ust.1, art. 178, art. 179, art. 180 i art. 181 Konstytucji RP a także z art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej; co w konsekwencji spowodowało, że w rozpatrywanej sprawie skład sądu orzekającego był niezgodny z przepisami prawa, co spowodowało, że zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
2) naruszenie w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 24 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w toku postępowania administracyjnego nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., zamiast uchylenia decyzji w oparciu o wskazany w pierwszej części tego punktu przepis,
3) naruszenie w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podnoszonej w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. podstawowej dla oceny prawidłowości tej decyzji kwestii wydania decyzji w postępowaniu zwykłym oraz w pierwszej instancji w postępowaniu wznowieniowym przez tę samą osobę, a także przedstawienie stanu faktycznego w sposób uproszczony i odbiegający od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy,
4) naruszenie w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez przyjęcie, że to na stronie postępowania administracyjnego, a nie na organie spoczywał ciężar dowodu w postępowaniu wznowieniowym.
W uzasadnieniu, rozwijając dwie ostatnie podstawy kasacyjne, skarżąca podniosła, że nie upatrywała swego interesu prawnego w braku dostępu członków Wspólnoty do drogi publicznej. Chodziło o brak dostępu nowej działki do drogi publicznej. Przepisy art. 7 i art. 77 K.p.a. przenoszą ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone.
Odnosi się to w szczególności do przesłanki nieważności sformułowanej w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skład sądu orzekającego w pierwszej instancji nie był sprzeczny z przepisami prawa. To, że Sąd ten rozpoznawał skargę na rozprawie w składzie: dwóch sędziów i asesor nie oznacza, iż naruszone zostały reguły postępowania, w tym art. 16 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. [...] została mianowana asesorem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w trybie określonym w art. 26 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). Powierzenie pełnienia czynności sędziowskich uprawnia asesora do orzekania zarówno na rozprawach, jak i na posiedzeniach niejawnych. W zakresie powierzonych mu zadań asesor jest sędzią. Jeżeli zatem ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi posługuje się pojęciem sędziego dla określenia np. składu Sądu - art. 16 § 2 i art. 120, to pojęcie to jest równoznaczne z pojęciem asesora, który z mocy aktu mianowania i powierzenia mu pełnienia czynności sędziowskich jest właśnie sędzią (patrz: wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1341/05, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 289065). Skład Sądu pierwszej instancji był zatem zgodny z art. 16 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 26 § 2 P.u.s.a.
Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania i zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności art. 26 P.u.s.a z przepisami Konstytucji RP odnotować trzeba, iż wyrokiem z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06 (OTK-A 2007/9/108) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.) z art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Jednocześnie TK orzekł, że przepis art. 135 § 1 P.u.s.p. traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a czynności asesorów sądowych, o których mowa w art. 135 § 1 ustawy powołanej w części I wyroku, nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Wypowiedź Trybunału odnosiła się do unormowania art. 135 § 1 P.u.s.p., ale dla oceny, czy przepis art. 26 § 2 P.u.s.p. jest zgodny z Konstytucją RP, ta wypowiedź nie jest obojętna (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 968/07, niepublikowane). Oba te przepisy umożliwiają orzekanie przez asesorów sądowych. Skoro jednak wątpliwość co do konstytucyjności przepisu art. 26 § 2 P.u.s.a. uwarunkowana jest podobieństwem do unormowania art. 135 § 1 P.u.s.p. oraz wyrokiem TK z dnia 24 października 2007 r. kwestionującym zgodność tego ostatniego przepisu z Konstytucją, to nie sposób pominąć tej części w/w wyroku, która wprost przypisuje czynnościom asesorów, podjętym przed dniem utraty mocy zakwestionowanego przepisu, walor legalności, uniemożliwiając ich wzruszenie na podstawie art. 190 ust.4 Konstytucji RP.
Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej w której sformułowano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 24 § 3 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. Kontrola sądowa aktów administracyjnych i postępowań je poprzedzających uwzględnia reformatoryjny charakter postępowania administracyjnego, wynikający z treści art. 138 K.p.a., a polegający na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. Jeśli zatem akt wydany przez organ pierwszej instancji zostanie w postępowaniu odwoławczym wyeliminowany z obrotu prawnego, to w konsekwencji nie można powiedzieć, iż zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja obarczona jest wadami rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Podniesiony w omawianej podstawie kasacyjnej zarzut dotyczył zaś decyzji organu pierwszej instancji. Niezależnie od tego, zdaniem składu orzekającego, to że pracownik uczestniczył w wydaniu decyzji dotychczasowej, nie jest samodzielną podstawą z art. 24 § 3 K.p.a. do jego wyłączenia w postępowaniu z art. 149 § 2 K.p.a., gdyż nie oznacza samo przez się, że wskutek udziału w wydaniu decyzji dotychczasowej wątpliwa może być jego bezstronność we wznowionym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 1986 r., sygn. akt IV SA 810/86, niepublikowany, dostępny w Internecie – Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach – cbois.nsa.gov.pl)). Wyłączenie od orzekania w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem środka odwoławczego osoby, która brała udział w orzekaniu w pierwszej instancji, umożliwiające zapewnienie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości proceduralnej, odnosi się do tej samej sprawy administracyjnej (por. uzasadnienie postanowienia NSA z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt II OPS 3/07; wyrok TK z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A 2004/7/67). Nie ma podstaw konstytucyjnych bądź ustawowych do rozszerzania przywołanej reguły na nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji, tj. postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Brzmienie art. 150 § 2 K.p.a., według którego, jeśli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 K.p.a., zdaje się potwierdzać, że ustawodawca nie zakłada a priori konfliktu interesów, w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który to konflikt pociągałby za sobą automatyzm pozbawienia orzekania w postępowaniu wznowieniowym, przez organ lub osobę będącą piastunem funkcji organu, która orzekała w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W odniesieniu do organu, w postępowaniu wznowieniowym, rozstrzygające znaczenie w tej mierze ma dyspozycja art. 150 § 2 K.p.a., zaś w odniesieniu do pracownika muszą zaistnieć przesłanki z art. 24 § 3 K.p.a. Branie udziału w wydaniu decyzji dotychczasowej samo przez się nie oznacza spełnienia tych przesłanek.
Kolejny zarzut wyartykułowany w podstawach kasacji dotyczył przedstawienia stanu faktycznego w sposób uproszczony i odbiegający od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy. Zarzut ten powiązany został z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. Od razu zatem odnotować trzeba, iż dyspozycja zawarta w w art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. zobowiązuje do zwięzłego przedstawienia w uzasadnieniu stanu sprawy. Stan faktyczny został przedstawiony w zaskarżonym wyroku w sposób zwięzły, odpowiadający wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji ograniczył to przedstawienie do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. art. 93 ust.3 oraz art. 97 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.) w powiązaniu z art. 28 K.p.a. Kwestia legitymacji strony jako pierwszoplanowa w postępowaniu administracyjnym pozwalała na pominięcie innych przesłanek materialnoprawnych podziału nieruchomości (por. uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119). Za trafny należy zaś uznać pogląd Sądu pierwszej instancji, ze skarżąca Wspólnota nie miała przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości i nie wykazała tego interesu w postępowaniu wznowieniowym, gdyż interes prawny w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości ma właściciel oraz użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi (por. wyrok NSA z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 933/98, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 24 września 2003 r., sygn. akt I SA 2515/01, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnym LEX nr 159259; wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I SA 285/99, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 48618; wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2248/98, ONSA 2002/2/69).
W tej sytuacji nie miało wpływu na wynik sprawy zarzucane naruszenie prawa procesowego, polegające na błędnym zdefiniowaniu stanowiska skarżącej co do podmiotu, który na skutek podziału będzie miał utrudniony dostęp do drogi publicznej. Rzeczywiście skarżąca wywodziła, że to nowa działka nie będzie miała dostępu do drogi publicznej. Tym niemniej w skardze do Sądu pierwszej instancji podniosła, że członkowie Wspólnoty wychodząc na podwórko znajdą się od razu na terenie innej nieruchomości. Odczytanie omawianego uchybienia proceduralnego nie może abstrahować od braku precyzji sformułowań samej skarżącej. Takiej precyzji zabrakło co prawda w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ale jak wskazano uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Nie jest usprawiedliwiona podstawa kasacji zawierająca zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarżąca nie "wykazała" konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jej prawa do działki nr [...], nie mogła być więc uznana za stronę w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu podziału tej nieruchomości. Ze stwierdzenia tego nie wynika, iż zdaniem Sądu pierwszej instancji, wyłącznie na Wspólnocie spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI