I OSK 1110/23

I OSK 1110/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1357/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-02
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 96 ust. 1b, art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1357/22 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 marca 2022 r., nr DO-II.7610.53.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii od Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1357/22, po rozpoznaniu skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej: organ, skarżący kasacyjnie) z 18 marca 2022 r., nr DO-II.7610.53.2022.AB, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 8 lutego 2022 r., nr NWIV.752.132.2014 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z 8 lutego 2022 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wojewoda Śląski decyzją z 8 lutego 2022 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w G., obręb [..], obejmującego działkę nr [..] o pow. 0,3168 ha, uregulowaną w księdze wieczystej nr [..].
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, w której ocenie nieruchomość znajdowała się w zarządzie Polskich Kolei Państwowych w Warszawie, Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy ww. decyzję. Organ stwierdził, że nieruchomość stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu tej nieruchomości. Jednakże, w myśl art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Jak natomiast wynika z pisma Prezydenta Miasta Gliwice z 31 stycznia 2013 r., nr GN.680.2.2013, działka nr [..] jest częściowo zajęta przez drogę publiczną - drogę krajową nr [..] - ul. [..]. Z kolei, jak wynika z pisma Zarządu Dróg Miejskich w Gliwicach z 10 kwietnia 2014 r. nr ZDM.55430.8.2013, fragment tej działki znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w pasie drogowym ówczesnej drogi krajowej nr [..] - ul. [..], która została zaliczona do kategorii dróg publicznych Uchwałą Rady Ministrów Nr 192 z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. Nr 3, poz. 16). Skoro zatem część działki nr [..] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę krajową, to nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Ponadto, zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Wojewoda Śląski pismem z 27 sierpnia 2014 r. nr NWIV.752.132.2014 wezwał skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego działki nr [..], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca w piśmie z 4 września 2014 r. poinformowała, że zostanie zlecony firmie zewnętrznej projekt podziału działki, jednak do wydania decyzji nie przedłożyła stosownych dokumentów świadczących o podziale. Organ stwierdził, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenie praw osób trzecich.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zaskarżyła wydane w sprawie decyzje w całości, wnosząc o ich uchylenie i zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając decyzje organów stwierdził, że wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji konieczność podejmowania wszelkich czynności, które służą rozstrzygnięciu sprawy. W ocenie Sądu, organ nie przeprowadził istotnego w tej sprawie dowodu co do podziału geodezyjnego działki nr [..], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakładając ten obowiązek na stronę skarżącą. Zgodnie z treścią art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa (...) nie wydaje się decyzji o podziale, o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego (...) zatwierdza podział. Na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonuje się zatem zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa, jednak może to nastąpić po uprzednim sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej, jaka jest konieczna do celów podziałowych. Dlatego Sąd I instancji uznał, że organ dopuścił się naruszenia prawa procesowego, co skutkowało nieuwzględnieniem w części wniosku o uwłaszczenie i naruszeniem art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Minister Rozwoju i Technologii w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy.
Sądowi I instancji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez wadliwe przyjęcie, że dowody zgromadzone w sprawie były niewystarczające do wydania zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do stwierdzenia, że w oparciu o zgromadzone dowody organy obu instancji prawidłowo odmówiły potwierdzenia uwłaszczenia Polskich Kolei Państwowych działką nr [..];
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne uznanie, że organ w ramach postępowania wyjaśniającego nie mógł wezwać skarżącej o uzupełnienie materiału dowodowego o mapę z projektem podziału, a tym samym przez przyjęcie, że mapa podziałowa spornej nieruchomości powinna być sporządzona wyłącznie przez organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe;
- art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 153 tej ustawy przez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wiążącej organ oceny prawnej, nieuwzględniającej charakteru postępowania uwłaszczeniowego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 133 § 1 tej ustawy przez brak wykazania, że zarzucone organowi odwoławczemu uchybienia mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy ocena materiału dowodowego dokonana w toku postępowania uwłaszczeniowego wskazuje na zasadność stanowiska zajętego przez organy obu instancji.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899, dalej: u.g.n.), przez błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie organy błędnie nie uwzględniły wniosku o uwłaszczenie, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uwłaszczenia, co doprowadziło do wadliwego zarzucenia organowi naruszenia prawa materialnego, a także wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 96 ust. 1b u.g.n. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zatwierdzenie podziału nieruchomości w decyzji uwłaszczeniowej musi być poprzedzone sporządzeniem dokumentacji geodezyjnej wyłącznie przez organ, podczas gdy treść tego przepisu nie wyklucza wezwania wnioskodawcy do przedłożenia dokumentacji dotyczącej podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia części nieruchomości niezajętej pod drogę publiczną.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że potwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy uwłaszczenie narusza prawa osób trzecich. W toku postępowania ustalono, że działka objęta wnioskiem w dniu 5 grudnia 1990 r. w części była zajęta pod pas drogi publicznej, a okoliczność ta uniemożliwia uwłaszczenie Polskich Kolei Państwowych w Warszawie całą działką, z uwagi na naruszenie praw osób trzecich - zarządcy drogi publicznej. Stąd też koniecznym stało się wydzielenie z działki tej części, co do której możliwe jest stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego bez naruszania praw osób trzecich, o których mowa w art. 200 ust. 4 u.g.n. W postępowaniu administracyjnym co do zasady ciężar dowodu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, jednak ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Organ I instancji, wzywając skarżącą do przedłożenia mapy z projektem podziału działki, podjął działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., zatem podjął działania ciążące na organie, wynikające z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. Stanowisko organu potwierdzają inne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydane w sprawach o zbieżnym z niniejszą sprawą stanie faktycznym. Organ podkreślił także, że decyzja negatywna dla skarżącej, została wydana po 7 latach całkowitej pasywności skarżącej. W ocenie organu, z przywołanego przez Sąd art. 96 ust. 1b u.g.n. nie da się wywieść wniosku, że obowiązek sporządzenia mapy z projektem podziału spoczywa na organie uwłaszczeniowym. Sens tego przepisu sprowadza się wyłącznie do tego, że w przypadku konieczności przeprowadzenia podziału nieruchomości nie jest konieczne zatwierdzenie takiego podziału w drodze odrębnego postępowania administracyjnego i wydanie przez właściwy organ odrębnej decyzji zatwierdzającej podział. Obowiązek prowadzenia przez organ postępowania dowodowego nie ma charakteru absolutnego i nie oznacza, że strona zwolniona jest od dowodzenia i wykazywania okoliczności, na które się powołuje lub które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza wtedy gdy nieudowodnienie określonego faktu dotyczącego strony może doprowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Skoro z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. zajęta była w części pod drogę publiczną, to nie było podstaw do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Podjęte czynności procesowe wskazują natomiast na prawidłowe działanie Ministra Rozwoju i Technologii oraz Wojewody Śląskiego.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.
Okoliczności faktyczne sprawy nie są kwestionowane. Spółka wystąpiła o wydanie decyzji na podstawie art. 200 u.g.n., stwierdzającej nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego działki nr [..]. Ustalono, że nieruchomość stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej, a przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe posiadało również w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do tej nieruchomości. Jednocześnie ustalono jednak, że działka jest częściowo zajęta przez drogę publiczną, również w dniu 5 grudnia 1990 r. jej fragment znajdował się w pasie drogowym ówczesnej drogi krajowej nr [..].
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w świetle art. 200 ust. 4 u.g.n., nie ma możliwości uwłaszczenia spółki co do tej części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną, albowiem nabycie w tym zakresie prawa użytkowania wieczystego gruntu naruszałoby prawa osób trzecich, nadto drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Ze względu na stanowisko zajęte w tym zakresie przez Sąd I instancji, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 200 ust. 4 u.g.n. Rozmija się on z argumentacją przedstawioną przez Sąd I instancji. Sąd ani nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. ( w podstawie prawnej podano wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), ani nie zakwestionował podstaw do zastosowania w sprawie art. 200 ust. 4 u.g.n.
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 96 ust. 1b u.g.n. przez błędną wykładnię. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że w przypadku wydzielenia nieruchomości, której użytkowanie wieczyste zostało nabyte z mocy prawa, nie wydaje się decyzji zatwierdzającej podział, ale ostateczna decyzja o nabyciu użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Przepis ten nie reguluje natomiast kwestii sporządzania dokumentacji podziałowej, obowiązki w tym zakresie Sąd I instancji wywiódł z ogólnych zasad kodeksu k.p.a.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 141 w zw. z art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sytuacji prawomocności tego orzeczenia. W przypadku uwzględnienia skargi, sąd I instancji zobowiązany jest do zawarcia zaleceń co do postępowania i oceny prawnej, zawierając takie zalecenia, sąd nie narusza wskazanych przepisów. Natomiast trafność tych ocen i zaleceń podlega weryfikacji w przypadku wniesienia środka zaskarżenia i wymaga postawienia zarzutów pod adresem prawa materialnego i procesowego, stanowiska sądu I instancji nie można zwalczać przez zarzuty dotyczące art. 153 p.p.s.a.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, na jakim podmiocie ciąży obowiązek sporządzenia dokumentacji geodezyjnej wykazującej zakres zajęcia działki przez drogę publiczną. Czy obowiązek ten spoczywa na organie administracji prowadzącym postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu posiadanego w zarządzie, czy też obowiązek ten obciąża stronę postępowania, ubiegającą się o wydanie takiej decyzji?
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego brak możliwości uwłaszczenia poprzednika prawnego spółki gruntem w obszarze pasa drogi publicznej. Zwrócić należy uwagę, że działka – jako część pasa drogowego drogi krajowej – (w dacie istotnej dla uwłaszczenia) pozostawała w zarządzie organu administracji drogowej, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r., nr 14, poz. 60 ze zm., dalej: u.d.p.). W świetle uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 listopada 1990 r., III AZP 10/90, "(...) okręgowe dyrekcje dróg publicznych sprawują zarząd (administrację) gruntami zajętymi pod drogi publiczne przede wszystkim na podstawie ogólnej legitymacji przewidzianej ustawą o drogach publicznych...". Na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 u.p.d. (w brzmieniu na 5 grudnia 1990 r.), siecią dróg publicznych, dla których naczelnym organem administracji państwowej jest Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej, zarządzają terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego - w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich. Zarząd ten powstał ex lege i wywodzić go należy z u.d.p. (por. uchwała SN z 16 listopada 1990 r., III AZP 10/90).
Dla uwłaszczenia poprzednika prawnego spółki w trybie art. 200 u.g.n., gdy nieruchomość objęta wnioskiem w części zajęta jest pod drogę publiczną, konieczne jest dokonanie podziału takiego gruntu. Podział ten dokonywany jest w trybie art. 96 ust. 1b u.g.n. Ostateczna decyzja o nabyciu użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Ta odmienność względem trybu uregulowanego w art. 96 ust. 1 u.g.n. nie wyłącza jednak stosowania w szczególności art. 97 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Wojewoda, jako organ uwłaszczeniowy i jednocześnie posiadający kompetencję dokonania podziału z art. 96 ust. 1b u.g.n. miał zatem podstawy, aby wystosować od spółki wezwanie do przedłożenia projektu podziału, uzgodnionego z właściwym zarządcą, w celu zatwierdzenia podziału w decyzji uwłaszczeniowej.
Zasadne są w konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów postępowania regulujących prowadzenie postępowania dowodowego – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie jest możliwe stwierdzenie nabycia przez poprzednika prawnego spółki prawa użytkowania wieczystego całej działki [..]. Stwierdzenie takie jest możliwe wyłącznie w stosunku do tej części gruntu będącego w zarządzie, który nie stanowi drogi publicznej. Wyodrębnienie tej części gruntu zarówno leży zatem w interesie spółki, jak i związane jest z wykazaniem przesłanki z art. 200 ust. 1 u.g.n., zaś rozstrzygnięcie o podziale stanowi integralną cześć decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, zgodnie z art. 96 ust. 1b u.g.n., podział zaś odbywa się na koszt osoby, która ma w tym interes prawny.
Ustalając powyższe okoliczności organy zadośćuczyniły obowiązkowi ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Prawidłowo też zidentyfikowały dowód, jaki powinien być w sprawie przeprowadzony. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Obowiązek organu przeprowadzenia określonego dowodu nie oznacza jednak obowiązku wytworzenia tego dowodu przez organ w każdym przypadku.
Wojewoda wezwał spółkę do przedstawienia właściwych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie niezbędnego w sprawie podziału gruntu oraz - pośrednio – określenie obszarowego zakresu żądania, jednak wezwanie to pozostawiono bez odpowiedzi. Tymczasem spółka, jako inicjator postępowania uwłaszczeniowego i beneficjent podziału, obciążona była obowiązkiem przygotowania i przedłożenia całości dokumentacji określającej zakres żądania. Spółka powinna odpowiednio sformułować wniosek, ograniczając jego zakres do gruntu podlegającego uwłaszczeniu i w sytuacji, gdy nieruchomość w części obejmuje pas drogi publicznej – dołączyć żądany przez Wojewodę operat podziałowy, celem jego zatwierdzenia w akcie uwłaszczeniowym (na powstałym po podziale obszarze). Powyższych działań spółka nie podjęła. Skoro zaś pismo organu I instancji pozostało bez odpowiedzi, organy nie były zobowiązane do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony i sprecyzowania żądania, szczególnie zaś w sytuacji, gdy PKP, mimo wezwania, stosownej i koniecznej do uwzględnienia wniosku, dokumentacji nie przedstawiła. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł określonych w k.p.a., a materiał dowodowy w sprawie został należycie zebrany i rozpatrzony. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie, bądź niedookreślenie okoliczności faktycznych może implikować niekorzystne dla strony rezultaty. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a., regulujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych, służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia (vide np. wyroki NSA: z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18 i I OSK 3581/18; z 30 lipca 2019 r., I OSK 2148/15; z 20 lutego 2020 r., II GSK 3719/17; z 2 marca 2023 r., I OSK 150/22; czy z 18 czerwca 2024 r., I OSK 824/21). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie, bądź niedookreślenie okoliczności faktycznych może implikować niekorzystne dla strony rezultaty.
Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony postępowania, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądały jej przeprowadzenia. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 207 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.