I OSK 1110/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-09-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zaświadczeniesamodzielność lokaluwłasność lokaliprawo budowlanepostępowanie administracyjneSKOWSAŁódź

WSA w Łodzi oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, uznając, że połączenie dwóch lokali nastąpiło po 1995 r. i wymagało pozwolenia na budowę.

Skarżąca Z.J. wniosła o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego, który powstał z połączenia dwóch mniejszych lokali. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując, że połączenie lokali nastąpiło po 1 stycznia 1995 r., co zgodnie z ustawą o własności lokali wymagało pozwolenia na budowę, a takich dokumentów nie przedstawiono. WSA w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak dokumentów potwierdzających wyodrębnienie lokalu przed 1995 r. uniemożliwia wydanie zaświadczenia.

Sprawa dotyczyła skargi Z.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego. Lokal ten, o powierzchni 39,76 m2, powstał z połączenia dwóch mniejszych lokali użytkowych (o powierzchniach 22,84 m2 i 16,92 m2), które skarżąca nabyła w drodze dziedziczenia i darowizny. Skarżąca twierdziła, że budynek powstał przed 1995 r., a prace modernizacyjne w lokalu nie wymagały pozwolenia na budowę i nie zmieniły jego charakteru. Organy administracji uznały jednak, że połączenie lokali nastąpiło po 1 stycznia 1995 r., co zgodnie z art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub skutecznego zgłoszenia, a takich dokumentów skarżąca nie przedstawiła. WSA w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający istniejący stan prawny lub faktyczny na podstawie posiadanych przez organ dokumentów. Sąd stwierdził, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż jeden z lokali został przydzielony w 2001 r., a prace połączeniowe miały miejsce w 1995 r., co oznacza, że lokal w obecnym kształcie powstał po 1 stycznia 1995 r. Brak dokumentów potwierdzających zgodność z prawem tych prac uniemożliwia wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie jest zobowiązany do wydania takiego zaświadczenia, jeśli połączenie lokali nastąpiło po 1 stycznia 1995 r. i nie przedstawiono dokumentów potwierdzających zgodność z prawem, ponieważ postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do rozstrzygania kwestii spornych ani legalizacji samowolnych zmian.

Uzasadnienie

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter potwierdzający istniejący stan prawny lub faktyczny na podstawie posiadanych przez organ dokumentów. Jeśli połączenie lokali nastąpiło po 1 stycznia 1995 r., wymagało ono pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a brak takich dokumentów uniemożliwia wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, nawet jeśli budynek powstał przed tą datą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.w.l. art. 2 § ust. 1a

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § ust. 1b

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § ust. 1c

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

k.p.a. art. 217 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Połączenie lokali nastąpiło po 1 stycznia 1995 r., co wymagało pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Brak dokumentów potwierdzających zgodność z prawem prac budowlanych uniemożliwia wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu. Postępowanie o wydanie zaświadczenia nie służy do rozstrzygania kwestii spornych ani legalizacji samowolnych zmian.

Odrzucone argumenty

Budynek powstał przed 1995 r., co wyłącza stosowanie art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali. Prace modernizacyjne nie wymagały pozwolenia na budowę i nie zmieniły charakteru lokalu. Organ powinien był rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść strony (art. 81a k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Zaświadczenie nie może rozstrzygać bowiem żadnych kwestii spornych. To, co ma potwierdzać, musi być oczywiste, wynikające z dokumentów czy innych materiałów będących w posiadaniu organu administracji. Wykładnia celowościowa przepisu art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali prowadzi do wniosku, że nie chodzi w nim o datę wybudowania budynku, lecz o datę powstania lokalu będącego przedmiotem oceny w trybie wydawania zaświadczeń.

Skład orzekający

Anna Dębowska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Wyporska-Frankiewicz

członek

Małgorzata Kowalska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń o samodzielności lokali, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzonych po 1 stycznia 1995 r. i ograniczeń postępowania o wydanie zaświadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia lokali i braku dokumentacji. Interpretacja przepisów o samodzielności lokali może być szersza.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów o własności lokali i ograniczeniami postępowania administracyjnego w kontekście wydawania zaświadczeń. Jest to typowa sprawa dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Połączenie lokali po 1995 r. bez pozwolenia? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie dostaniesz zaświadczenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 453/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 217, art. 218, art. 219, art. 7, art. 77 § 1, art. 7a,  art. 80, art. 81a, art. 8, art. 9, art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 10 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 maja 2024 roku nr SKO.4100.65.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 maja 2024 r., nr SKO.4100.65.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Z.J. na postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 5 marca 2024 r., nr DPRG-UA-I.418.2024 o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu przeznaczonego na cele inne niż mieszkalne nr [...], usytuowanego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na terenie nieruchomości przy ul.[...] w Ł., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy w uzasadnieniu podniósł, że 7 lutego 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek Z.J. o wydanie zaświadczenia o samodzielności wskazanego lokalu. Do wniosku załączono inwentaryzację lokalu [...], oświadczenie projektanta o stwierdzeniu samodzielności lokalu, a także mapę sytuacyjną z oznaczoną lokalizacją budynku. We wniosku skarżąca wskazała, że lokal "formalnie" składa się z dwóch lokali nr [...] i [...], do których przysługuje jej spółdzielcze prawo własnościowe. Fizycznie lokale te tworzą jedną funkcjonalną całość.
Pismem z 14 lutego 2024 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków wniosku, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania poprzez: wykazanie, że budynek powstał przed styczniem 1995 r. lub został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przed tą datą bądź przedłożenie następujących dokumentów: decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o warunkach zabudowy (jeśli na jej podstawie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę), pozwolenia na użytkowanie, w związku z art. 2 ust. 1a ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1048), wskazanie powierzchni użytkowej poszczególnych pomieszczeń w lokalu, przedłożenie informacji na temat wydanych dla lokalu pozwoleń na budowę, przyjętych zgłoszeń zamiaru wykonania robót budowlanych, a także wykonywanych przebudów, związanych ze zmianą układu funkcjonalnego pomieszczeń, niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia.
Po rozpoznaniu wniosku postanowieniem z 5 marca 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił wydania zaświadczenia. Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że wobec faktycznego wyodrębnienia lokalu użytkowego po 1 stycznia 1995 r. nie znajduje w tym przypadku zastosowania art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że lokal zawsze istniał od momentu wybudowania budynku. Zmienił się tylko właściciel prawny lokalu. W czasie użytkowania lokali od 1989 r. najemca wykonał prace modernizacyjne poprawiających funkcjonalność obu lokali. W okresie od 1989 r. do 1992 r. wykonano otwory w ściankach działowych i zabudowę gipsowo-kartonową. Prace te zachowały istniejące pomieszczenia (2 pokoje, WC, komunikacja) i nie wykraczały poza użytkowany lokal. Powierzchnia lokalu użytkowego nie uległa zmianie. Ponadto wykonano nową posadzkę, malowanie ścian i sufitów, nowe oświetlenie oraz aranżację. Wymienione prace nie wymagały wówczas uzyskania pozwoleń budowlanych. Podział nie został dokonany, ponieważ były dwie umowy dotyczące wynajmu lokalu z 1985 r. oraz umowa najmu na wynajem lokalu z 1990 r., czyli wszystko to było przed 1995 r. Nigdy nie doszło do zmiany sposobu użytkowania lokalu. Zawsze stanowił on lokal użytkowy i nieprzerwanie do dnia dzisiejszego jest w nim prowadzona działalność gospodarcza. Budynek przy ul. [...] powstał w 1980 r., czyli przed 1995 r., na podstawie pozwolenia na budowę, a co za tym idzie wszystkie mieszkania i lokale powstały 1980 r. Lokal tworzy jedną fizyczną całość architektoniczną nie ingerującą w strukturę konstrukcji budynku oraz całość prawną posiadając jednego właściciela od blisko 40 lat, który posiadał od 1985 r. oraz od 1990 r. prawo dysponowania na zasadach umów najmu, a następnie po zapłaceniu wkładu budowlanego nabył prawo własności. Wnioskodawczym tylko wykazała w dokumentach jej prawo do własności po mężu. Natomiast mąż posiadał prawo najmu od 1990 r. Prawo własności nie stanowi argumentu do odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu w budynku wybudowanym w 1980 r.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podniósł, że z uwagi na specyfikę postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia, która w istocie sprowadza się do przeniesienia danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia, jeżeli problematyka, której dotyczy zaświadczenie, jest sporna, wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem strony jest niemożliwe. Zaświadczenie nie może rozstrzygać bowiem żadnych kwestii spornych. To, co ma potwierdzać, musi być oczywiste, wynikające z dokumentów czy innych materiałów będących w posiadaniu organu administracji. Organ wydając zaświadczenie o samodzielności lokalu zobowiązany jest do zbadania, czy na podstawie posiadanych dokumentów (wiedzy organu) można stwierdzić, że lokal po pierwsze spełnia techniczne warunki samodzielności, a po drugie, czy ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Wprawdzie w art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokalu mowa jest o "budynkach istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą", jednakże wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie chodzi w nim o datę wybudowania budynku, lecz o datę powstania lokalu będącego przedmiotem oceny w trybie wydawania zaświadczeń. Celem tego przepisu było bowiem umożliwienie prawnego wyodrębnienia lokali istniejących od kilkudziesięciu lat, jednak niespełniających aktualnie obowiązujących norm. Z całą pewnością ustawodawca nie zamierzał w ten sposób umożliwić inwestorom robót budowlanych wykonywanych obecnie obejścia tych aktualnych wymogów – tylko dla tego, że budynek, w którym te roboty są wykonywane powstał przed 1995 r. W świetle tego przepisu kluczowa powinna być nie tylko data realizacji budynku, lecz data powstania lokali będących przedmiotem postępowania w ich aktualnym kształcie. Jeżeli nastąpiło to po 1 stycznia 1995 r., to do zaświadczenia o samodzielności lokalu stosuje się wymogi z art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali. Pomieszczenie inne niż mieszkaniowe, by spełniało ustawowy wymóg samodzielności, musi kumulatywnie wypełniać określone warunki. Musi być wydzielone trwałymi ścianami w obrębie budynku oraz spełniać wymogi techniczno-budowlane. Jeżeli lokal powstał po 1 stycznia 1995 r., musi być ponadto zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę, albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie, albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. W niniejszej sprawie pomieszczenia nie spełniają kryterium uznania ich za lokal samodzielny. Jak wynika z materiału dowodowego 10 listopada 1989 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "S" przydzieliła A.J. lokal użytkowy o powierzchni 22,84 m2 w budynku przy ul. [...] w Ł., na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. 23 kwietnia 2001 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "S" przydzieliła A.J. lokal użytkowy o powierzchni 16,92 m2 w budynku przy ul. [...] w Ł, na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, co wynika z kopii dokumentu "Przydział lokalu użytkowego nr 1398". W akcie notarialnym Rep. A nr [...] z 16 kwietnia 2010 r. oraz Rep. A nr [...] z 1 lutego 2010 r., stwierdzono, że w wyniku dziedziczenia po A.J. zmarłym 12 listopada 2009 r. oraz w wyniku darowizny pozostałych spadkobierców spółdzielcze własnościowe prawa do wskazanych lokali użytkowych przysługują aktualnie wyłącznie Z.J. W piśmie z 27 lutego 2024 r. skarżąca wskazała, że dla lokalu nie wydawano pozwoleń na budowę ani nie składano zgłoszeń robót. W 1995 r. po uzyskaniu własnościowego prawa do lokalu dokonano drobnych zmian nie zmieniających układu funkcjonalnego lokalu składającego się z dwóch pomieszczeń, WC i komunikacji. Polegały one na wykuciu przejścia pomiędzy pomieszczeniami, drzwi z korytarza oraz wykonaniu ścianki działowej z płyt g-k i zasłonięciu drzwi wejściowych płytą g-k. Wszystkie prace były wykonywane w ściankach działowych po konsultacji i pod nadzorem uprawnionego inżyniera. Według obowiązujących wówczas przepisów prace takie nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W ocenie organu drugiej instancji mając na uwadze powyższe oświadczenie skarżącej, organ pierwszej instancji trafnie uznał, że skoro w 1995 r. dokonano robót, to musiały one nastąpić po 1 stycznia 1995 r. W wyniku tychże doszło do przebudowy dwóch odrębnych lokali użytkowych o powierzchni 22,84 m2 oraz 16,92 m2, polegającej na zmianie struktury pomieszczeń w wyniku, której powstał lokal nr [...] o powierzchni 39,76 m2. Skoro tak, to nie znajdzie zastosowania art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali, bez względu na okoliczność, że sam budynek mieszkalny wielorodzinny, w którym znajduje się lokal został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. Przebudowa lokali użytkowych w ówczesnym stanie prawnym wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
W tym stanie rzeczy lokal [...] w obecnym kształcie którego, w zatwierdzonym projekcie budowlanym nie przewidziano (nie zaprojektowano), spełnia wymóg samodzielności tylko, gdy właściwy organ wyraził na to zgodę (uprzednią albo w toku postępowania legalizacyjnego). Organami właściwymi są organy administracji architektoniczno-budowlanej i organy nadzoru budowlanego. Postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu i legalizacyjne prowadzą inne organy w odrębnych postępowaniach. Zaświadczenie może zostać wydane tylko wtedy, gdy lokal spełnia wymogi samodzielności, w tym także odnoszące się do prawnych przesłanek samodzielności. Odrębna własność lokalu stanowi kategorię prawną, a nie konstrukcję materialnotechniczną i w konsekwencji konieczne jest ustalenie nie tylko czy lokal spełnia warunki samodzielnego lokalu w znaczeniu technicznym i funkcjonalnym, ale także w sensie prawnym. Nie może wnioskodawca oczekiwać, że w toku uproszczonego postępowania o wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymogu samodzielności lokalu zostanie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i analiza możliwości zalegalizowania samowolnej przebudowy, a kwestia ta jest niesporna, skoro w zasobach archiwalnych nie odnaleziono żadnych dokumentów świadczących o połączeniu lokali. Co istotne, w ramach kompetencji przyznanych Prezydentowi Miasta Łodzi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego o zaświadczeniach nie jest możliwe również ustalanie, czy do przebudowy lokali faktycznie doszło przed 1 stycznia 1995 r. czy też później, bowiem przeczyłoby to regułom zakreślonym art. 218 § 2 k.p.a. Budynek powstał leganie (zgodnie z prawem) przed 1 stycznia 1995 r., i w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia organ nie mógł na podstawie posiadanych z urzędu i załączonych do wniosku danych – wykluczyć, że zmiana liczby lokali nastąpiła po 1 stycznia 1995 r., co wyłącza zastosowanie art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali. Nie można aktualnych przepisów rozumieć w ten sposób, że ustawodawca przypisał organom wydającym zaświadczenie zupełnie nowe kompetencje, umożliwiając (czy wręcz nakazując) bezrefleksyjne wydawanie zaświadczeń w odniesieniu do budynków sprzed 1995 r. Przepisu o zgodności samodzielności lokalu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem i pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy nie stosuje się co prawda do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą, ale wówczas, gdy obiekty te nie podlegały przebudowie, czyli nie prowadzono robót budowlanych polegających na wyodrębnieniu nowych lokali w ramach kubatury budynku. Na podstawie posiadanych danych organ nie mógł ustalić, że do wyodrębnienia lokali doszło przed 1995 r. Wynikający z art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali brak konieczności badania zgodności m. in. z planem miejscowym czy decyzją o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie może oznaczać, że starosta (prezydent miasta) nie ma prawa zbadania czy wyodrębnienie lokalu było zgodne z prawem. Organ wyspecjalizowany nie dokonuje pogłębionej oceny pod względem specjalistycznej wiedzy budowlanej, architektonicznej i planistycznej, ale ma prawo dokonać weryfikacji, czy faktycznie wyodrębnienie lokalu miało miejsce przed 1995 r. Z przepisu art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali wynika jedynie, że w odniesieniu do lokali wyodrębnionych przed 1995 r. nie bada się zgodności z aktualnymi przepisami planistycznymi, ale niezmienienie zarówno do 10 września 2017 r., jak i od 11 września 2017 r. organ przed wydaniem zaświadczenia musiał zweryfikować, czy lokal spełnia przesłanki samodzielności, w tym przesłanki prawne. Nie budzi wątpliwości, że w takim przypadku to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że do wyodrębnienia lokalu doszło, np. przed 1995 r. i nie może w takim przypadku opierać się jedynie na niepopartym dokumentami własnym twierdzeniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Z.J. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ treść rozstrzygnięcia, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym pozwolenia na budowę budynku w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 235/241 oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym uznaniem, że lokal o nr [...] nie jest lokalem samodzielnym;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ treść rozstrzygnięcia, tj. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne niezastosowanie tego przepisu, przejawiające się nierozstrzygnięciem na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, dotyczącej kwestii, czy lokal nr [...] został "wyodrębniony" (przebudowany) przed, czy po 1995 r. i bezzasadne stwierdzenie, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania tej kwestii odpowiednimi dokumentami, czym niesłusznie przerzucił ciężar dowodu na skarżącą, podczas gdy skarżąca nie dysponuje takimi dokumentami, gdyż w ogóle nie dokonywała "wyodrębnienia" (przebudowy) lokalu nr [...] zmieniającej charakter tego lokalu i wpływający na jego samodzielność;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1-3 ustawy o własności lokali poprzez bezzasadne niezastosowanie tych przepisów, skutkujące błędnym uznaniem, że lokal w tym budynku o nr [...] nie jest lokalem samodzielnym i w konsekwencji odmową wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu administracyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Posiadają jedynie uprawnienia kasacyjne. Na podstawie akt sprawy badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego nr [..] znajdującego się w budynku położonym w Ł. przy ul. [...], składającego się, jak wskazała skarżąca we wniosku o wydanie zaświadczenia, z dwóch niesamodzielnych lokali.
Rozstrzygnięcie tego sporu wymaga wskazania, że stosownie do art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przepisy prawa określają, że stwierdzenie spełnienie wymagań uznania lokalu za samodzielny następuje przez starostę w drodze zaświadczenia.
Jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o własności lokali samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. W myśl art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali stanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą (art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali). Odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r. (art. 2 ust. 1c ustawy o własności lokali). Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne (art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali). Stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia.
W myśl art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jak stanowi art. 218 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Nie budzi wątpliwości, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialnotechniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Zaświadczenie wydawane przez organ stanowi oświadczenie wiedzy, a nie woli tego organu, oparte na danych będących w jego posiadaniu – w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu, co wynika wprost z art. 218 § 1 k.p.a. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w tych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Nie jest natomiast dopuszczalne dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19).
Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór, co do ich występowania w konkretnym wypadku. Zaświadczenie nie może rozstrzygać bowiem żadnych kwestii spornych. To, co ma potwierdzać, musi być zatem oczywiste, wynikające z dokumentów czy innych materiałów będących w posiadaniu organu administracji. W przypadku zatem gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2011 r., II SA/Wa 1385/11; wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2006 r., VI SA/Wa 292/06; wyroki NSA z 1 lipca 2010 r., II OSK 594/10; z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1148/10).
Zakres wydawanych zaświadczeń jest ściśle reglamentowany treścią art. 217 i art. 218 k.p.a., a nie subiektywną oceną wnoszącego wniosek o jego wydanie. Organ ma obowiązek wydać zaświadczenie tylko wówczas, gdy żądanie zawiera się w ramach zakreślonych wspomnianymi przepisami. Podstaw do takiego stanowiska należy upatrywać w charakterze samego zaświadczenia, definiowanego jako urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego) dokonane przez organ administracji publicznej (w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym) na żądanie uprawnionej osoby, której interes jest oparty na prawie (por. K. Chorąży, Z. Kmieciak, Wydawanie zaświadczeń – kwestie nierozstrzygnięte w literaturze, Sam. Teryt. 2000/6, s. 70–71; zob. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2013, s. 72). Jest to zatem postępowanie, na które składają się czynności o charakterze materialnoprawnym. Organ zaświadcza jedynie o tym, co jest w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych, bez ich przetwarzania. Chodzi tu bowiem o potwierdzenie w formie dokumentu urzędowego tego, co jest aktualnie wpisane w rejestrze publicznym (por. wyrok NSA z 18 marca 1998 r., II SA 125/98).
Dopuszczalność przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. dotyczy tylko koniecznego zakresu, co oznacza, że może ono odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych będą zawierały żądane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów (por. wyroki NSA: z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1518/12; z 7 lutego 2017 r., II OSK 1270/15 oraz z 22 stycznia 2018 r., II OSK 1403/17; z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 2527/17; z 14 marca 2019 r., I OSK 1223/17 i I OSK 1225/17; z 13 listopada 2019 r., II OSK 2794/18; z 25 lutego 2020 r., II OSK 114/19; z 19 stycznia 2021 r., III OSK 2975/21). W wyroku z 17 listopada 2017 r., I OSK 1087/17 Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że poświadczone informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organy rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ nie posiada w prowadzonych rejestrach danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, oczywistym jest, że nie może wydać zaświadczenia żądanej treści. Dla braku możliwości potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, dla których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych. Brak ten nie obliguje również organu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia faktów czy stanu prawnego (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II OSK 3157/18). Organ nie ma obowiązku wydania zaświadczeń na podstawie wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być rozumiana jako tworzenie na etapie postępowania o wydanie zaświadczenia podstawy do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści (por. wyrok NSA z 9 lutego 2018 r., I OSK 813/16).
Niezależnie od ogólnych zasad dotyczących wydawania zaświadczeń uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy również brać pod uwagę stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia. To ze stosownych przepisów materialnoprawnych będzie wynikać jaki organ jest uprawniony do wydania zaświadczenia i jaka okoliczność ma być stwierdzona w formie zaświadczenia. Ponadto konkretny przepis prawa materialnego musi wskazywać kto jest uprawniony lub zobowiązany do wydania zaświadczenia. Podkreślić należy, że nie można takiego uprawnienia domniemywać (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19).
Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia, nie obejmuje zatem kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu.
Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące przesłanek wydania przez organ administracji publicznej zaświadczenia stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione i zgodnie z art. 219 k.p.a. zasadnie organ odmówił w drodze postanowienia wydania żądanej treści zaświadczenia.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że lokal usługowy nr [...] o powierzchni 39,76 m2, którego dotyczyć miało objęte wnioskiem skarżącej zaświadczenie o samodzielności lokalu, usytuowany jest w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w Ł. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...], obręb [...]. Budynek znajduje się w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej ,,S". Lokal powstał z połączenia lokali nr [...] o powierzchni użytkowej 22,84 m2 i nr [...] o powierzchni 16,92 m2. Poprzednik prawny skarżącej – A.J. na mocy decyzji Spółdzielni Mieszkaniowej "S" w Ł. z 10 listopada 1989 r., nr 330 uzyskał przydział lokalu użytkowego o powierzchni 22,84 m2 na warunkach własnościowego prawa do lokalu. Następnie A.J. 23 kwietnia 2001 r. uzyskał przydział lokalu użytkowego o powierzchni 16,92 m2 na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego (przydział lokalu użytkowego nr [..]). Spadek po A.J., zmarłym 12 listopada 2009 r., nabyły żona – skarżąca oraz córki I.M. K. i E.S.B. (akt poświadczenia dziedziczenia z 1 lutego 2010 r., repertorium A nr [...]). Na mocy umowy darowizny z 16 kwietnia 2010 r. I.K. i E.B. darowały skarżącej należące do nich udziały części spółdzielczych własnościowych praw do trzech lokali użytkowych położonych na parterze budynku wielomieszkaniowego przy ul. [...] w Ł., tj. lokali o powierzchni 22,84 m2, 16,92 m2 i 40,11 m2 oraz związane z nimi wkłady budowlane. We wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu skarżąca wskazała, że przysługuje jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokali nr [...] i nr [...]. Podział na dwa osobne lokale ma charakter wyłącznie "formalny". W piśmie z 26 lutego 2024 r., które wpłynęło do organu pierwszej instancji 27 lutego 2024 r., skarżąca wyjaśniła, że dla lokalu nie wydawano pozwoleń na budowę ani nie składano zgłoszeń robót. W 1995 r. po uzyskaniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu dokonano drobnych zmian nie zmieniających układu funkcjonalnego lokalu składającego się z dwóch pomieszczeń, WC i komunikacji. Polegały one na wykuciu przejścia pomiędzy pomieszczeniami, drzwi z korytarza oraz wykonaniu ścianki działowej z płyt g-k i zasłonięciu drzwi wewnętrznych płytą g-k. Wszystkie prace były wykonywane w ściankach działowych po konsultacji i pod nadzorem uprawnionego inżyniera.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że budynek mieszkalny wielorodzinny usytuowany w Ł. przy ul. [...] powstał przed 1 stycznia 1995 r.
W ocenie sądu z akt sprawy nie wynika jednak, aby lokal usługowy [...] o powierzchni użytkowej 39,76 m2, który powstał z połączeni lokali usługowych nr [...] o powierzchni użytkowej 22,84 m2 i nr [...] o powierzchni 16,92 m2 został wyodrębniony jako samodzielny lokal użytkowy w rozumieniu ustawy o własności lokali (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali) przed 1 stycznia 1995 r. Fakt, że lokal ten nie został wyodrębniony przed 1 stycznia 1995 r. znajduje potwierdzenie w dokumentach przedłożonych przez samą skarżącą, tj. decyzjach Spółdzielni Mieszkaniowej "S" o przydziale lokali użytkowych o powierzchni 22,84 m2 z 10 listopada 1989 r. i o powierzchni 16,92 m2 z 23 kwietnia 2001 r., z połączenia których powstał lokal objęty wnioskiem o wydanie zaświadczenia oraz umowie darowizny z 16 kwietnia 2010 r. Z dokumentów tych wynika, że A.J. uzyskał przydział drugiego z połączonych lokali o powierzchni 16,92 m2 dopiero 23 kwietnia 2001 r. Przed 1 stycznia 1995 r. A.J. nie dysponował zatem spółdzielczym własnościowym prawem do drugiego z połączonych lokali. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że przed 1 stycznia 1995 r. A.J. dysponował obu lokalami w sposób umożliwiający ich połączenie w jeden samodzielny lokal użytkowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali. Podkreślić trzeba, że w dacie zawarcia umowy darowizny, tj. 16 kwietnia 2010 r. lokale o powierzchni użytkowej 22,84 m2 i 16,92 m2 w dalszym ciągu stanowiły przedmiot odrębnych własnościowych spółdzielczych praw do tych lokali. Skarżąca we wniosku o wydanie zaświadczenie sama przyznała, że istnieje podział na dwa lokale chociaż o charakterze "formalnym". W piśmie z 26 lutego 2024 r. z kolei jako okres, czasu, w którym miały zostać wykonane roboty budowlane polegające na połączeniu lokali w jedną funkcjonalną całość wskazała "1995 r.".
Na podstawie akt sprawy nie sposób zatem uznać, że lokal użytkowy [...] został wyodrębniony w jeden samodzielny lokal w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali z dwóch lokali użytkowych nr [...] i nr [...] przed 1 stycznia 1995 r. Z posiadanej przez organ dokumentacji nie wynika, że w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w Ł. przy ul.[...] przed 1 stycznia 1995 r. lokal taki został wyodrębniony. Niewątpliwie przed tą datą został wyodrębniony tylko jeden z lokali wchodzących w jego skład, tj. lokal o powierzchni użytkowej 22,84 m2 (przydzielony A.J. na mocy decyzji nr 330 z 10 listopada 1989 r.). Nie budzi wątpliwości, że warunków w oparciu, o które może nastąpić ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu określonych w art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r., o czym jednoznacznie stanowi art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali. Jednocześnie w orzecznictwie sądów podkreśla się, że wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie chodzi w nim o datę wybudowania budynku, lecz datę powstania lokalu w jego aktualnym kształcie, którego dotyczy postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia. Jeżeli nastąpiło to po 31 grudnia 1994 r., a więc począwszy od 1 stycznia 1995 r., to do zaświadczenia o samodzielności lokalu stosuje się wymogi z art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali. Przed wydaniem zaświadczenia o samodzielności lokalu należy zatem badać zgodność inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodność z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem i zgodność z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Te uwagi należy odnieść do sytuacji gdyby faktycznie nastąpiło wyodrębnienie samodzielnych lokali 1 stycznia 1995 r. mimo, że budynek został postawiony przed tą datą (por. wyroki: WSA w Krakowie z 1 sierpnia 2019 r., II SA/Kr 601/19; z 14 lipca 2020 r., II SA/Kr 550/20; z 12 sierpnia 2020 r., II SA/Kr 376/20; WSA w Lublinie z 16 grudnia 2020 r., III SA/Lu 831/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 czerwca 2023 r., II SA/Go 253/23). Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy (druk 2510, 2594) wprowadzona art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali obowiązującym od 11 września 2017 r. norma spowodowała, że wydzielenie lokali w starych budynkach, a tym samym ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu stało się w niektórych przypadkach utrudnione, z uwagi na brak dokumentacji budowlanej w archiwach organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Jest to konsekwencją tego, że powszechny obowiązek przechowywania dokumentacji technicznej obiektu budowlanego, w tym pozwoleń na budowę, istnieje od 1 stycznia 1995 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zatem funkcja jaką spełnić miała powyższa regulacja w systemie prawa nakazuje nadać jej właściwe znaczenie. Dyspozycja przepisu art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali obejmuje zatem swoim zakresem również sytuacje, w których po 31 grudnia 1994 r., a więc począwszy od 1 stycznia 1995 r. nastąpiło utworzenie, wyodrębnienie odrębnego lokalu w budynku powstałym przed 1 stycznia 1995 r.
W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak dokumentów, o których stanowi art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali w posiadaniu organów, jak i skarżącej, która w piśmie z 26 lutego 2024 r. sama oświadczyła, że dla lokalu nie wydawano pozwoleń na budowę ani nie składano zgłoszeń robót.
Tym samym posiadane przez organ dane nie dawały wystarczającej podstawy do potwierdzenia, zgodnie z wnioskiem skarżącej istnienia określonego stanu, tj. usytuowania w budynku samodzielnego lokalu użytkowego [...] o powierzchni użytkowej 39,76 m2 w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali.
Podkreślić należy, że załączona do wniosku inwentaryzacja lokalu nie może stanowić w tym stanie rzeczy wystarczającej podstawy uwzględnienia przez organ wniosku skarżącej. Nie wynika z niej, aby lokal ten spełniał wymogi określone w art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali.
Skoro w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnej zmiany w obrębie budynku poprzez utworzenie z dwóch lokali użytkowych jednego lokalu po 31 grudnia 1994 r., nie zostało bowiem przez skarżącą wykazane, że miało to miejsce przed 1 stycznia 1995 r., a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy świadczą o tym, że miało to miejsce po 1 stycznia 1995 r., to nie jest możliwe wydanie żądanego zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego wobec niespełnienia przez lokal wymogów określonych w art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali.
Jak już wyżej wskazano z przedstawionej istoty postępowania związanego z wydaniem w trybie art. 218 k.p.a. zaświadczenia potwierdzającego fakty lub stan prawny wynika, że w tym postępowaniu organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w pełnym zakresie, a jedynie w takim zakresie w jakim pozwoli ono na rozpatrzenie wniosku.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie podniesione skardze przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, a dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na zakres postępowania, jakie organ może przeprowadzić w postępowaniu mającym na celu wydanie zaświadczenia w trybie art. 218 k.p.a. W tym zakresie organ działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a więc nie doszło do naruszenia art. 6 k.p.a. Z uwagi na zasady obowiązujące w postępowaniu zmierzającym do wydania w trybie art. 218 k.p.a. i kryteria w oparciu o jakie organ wydaje zaświadczenie potwierdzające istnienie stanów faktycznych lub stanu prawnego, nie ma w nim zastosowania art. 7a i art. 81a k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy obu instancji zasad określonych w art. 8 i art. 9 k.p.a. Dokonana ocena materiału dowodowego w oparciu, o który organ mógł rozstrzygnąć wniosek o wydanie zaświadczenia odpowiada zasadzie swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 k.p.a., a sporządzone uzasadnienie odpowiada warunkom określonym w § 2 tegoż artykułu. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, wskazał dowody – dokumenty, w oparciu o które dokonał tych ustaleń, jak i przepisy prawne, w oparciu o które wydał zaskarżone rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ administracji prawidłowo uznał, że nie może wydać zaświadczenia zgodnego z żądaniem skarżącej. Zaskarżone postanowienie, utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, jest zgodne z prawem i nie ma podstaw do jego uchylenia.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI