I OSK 111/06

I OSK 111/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Wojciech Chróścielewski
Zbigniew Rausz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1188/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-09-16
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Anna Łuczaj, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1188/04 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od T. S. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 września 2005 r. sygn. akt I SA/WA 1188/04, stwierdził nieważność decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z [...] nr [...], odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Pedagogiki i Psychologii [...] z 12 listopada 2002 r. o nadaniu dr T. S. stopnia doktora habilitowanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że z uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] oraz akt sprawy wynika, że Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchała opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia ww. uchwały z [...] (za uchyleniem 15, przeciwko 10, wstrzymujących się 9).
Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 10, przeciw 0, wstrzymujących się 0).
Zdaniem Prezydium, ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, iż argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nadal nie pozwalają na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny naukowej pedagogika, wymagany zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.).
W postępowaniu związanym z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziano opinie dwu kolejnych recenzentów, którzy podobnie jak recenzenci powołani poprzednio w Centralnej Komisji, przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie możliwości zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr T. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgromadzone opinie wskazują na zasadność wcześniej postawionych zarzutów pod adresem osiągnięć naukowych habilitanta. Zaprezentowany przez habilitanta dorobek ma pewne znaczenie dla praktyki habilitacyjnej, ale nie wnosi nic nowego i oryginalnego do zasobów wiedzy naukowej w dyscyplinie habilitacji. Również prezentowane w rozprawie habilitacyjnej wyniki badań były już wcześniej prezentowane w innych pracach habilitanta. Faktyczny dorobek naukowy habilitanta nie jest tak znaczny jak należy tego wymagać od kandydata do habilitacji, w myśl art. 14 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. Nadto Centralna Komisja podtrzymała zarzuty dotyczące poważnych uchybień natury metodologicznej i warsztatowej istniejących w ocenianej rozprawie habilitacyjnej powodujących, że również rozprawa habilitacyjna nie spełnia wymagań ustawowych.
W tej sytuacji Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji odrzucającej zatwierdzenie uchwały nadającej dr T. S. stopień naukowy doktora habilitowanego. Centralna Komisja decyzją z [...] utrzymała w mocy własną decyzję z [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, wniósł T. S. Zarzucał w niej skarżący zaskarżonej decyzji naruszenie art. 32 Konstytucji przez to, że żaden z recenzentów rozprawy habilitacyjnej powołanych w trakcie toczącego się przed Centralną Komisją postępowania, nie reprezentował dyscypliny naukowej pedagogika specjalna, chociaż w innych tego typu postępowaniach reprezentanci tej dziedziny wiedzy byli recenzentami prac habilitacyjnych. Zdaniem skarżącego, miało to bezpośredni wpływ na sformułowane przez recenzentów oceny jego pracy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skargę należało uwzględnić chociaż częściowo z innych przyczyn, niż w niej podniesione, ponieważ decyzja ta rażąco narusza prawo.
Z akt wynika, że w rozpatrywanej sprawie przewód habilitacyjny rozpoczął się pod rządami ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.). Z dniem 1 V 2003 r. weszła w życie ustawa z 14 III. 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595). Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tej ustawy, przewody doktorskie i habilitacyjne, nie zakończone do dnia jej wejścia w życie, są przeprowadzane na podstawie przepisów dotychczasowych. Dlatego postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Pedagogiki i Psychologii [...] z 12 XI 2002 r. o nadaniu dr T. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego toczyło się z zastosowaniem zasad przewidzianych w ustawie z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych. Oznacza to, że w sprawie tej miał zastosowanie przepis art. 29 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że w zakresie w niej nieuregulowanym, do postępowania w sprawach nadania tytułu naukowego lub stopni naukowych, stosuje się odpowiednio przepisy Kpa oraz przepis art. 32 ust. 1 ustawy stanowiącej, że Centralna Komisja w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcję centralnego organu administracji państwowej, a także art. 34 tej ustawy, który określa organy Centralnej Komisji i stanowi m.in., że kompetencje tych organów, sposób wyboru prezydium, jej organizację i tryb działania określa statut. Statut taki został uchwalony w dniu 19 IV 1991 r. Zgodnie z § 13 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji, będące jej organem ustawowym. Odrębność postępowania w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych polega zwłaszcza na sposobie podejmowania przez Prezydium Centralnej Komisji, która jest organem kolegialnym, decyzji kończącej ostatecznie sprawę nadania stopnia naukowego. Decyzje te są wynikiem tajnego głosowania. Jakkolwiek rozstrzygnięcie podejmowane przez Prezydium Centralnej Komisji zapada w głosowaniu tajnym, jednak winno znaleźć ono odzwierciedlenie w dokumentacji sprawy, obrazującej przebieg postępowania przed Sekcją i Prezydium Komisji. Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, Prezydium Centralnej Komisji liczyło 11 członków. Potwierdza to liczba obecności Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] (nr [...]).Z wyciągu z protokołu nr 5/2004 wynika, że jeden z członków Prezydium prof. T. K. był nieobecny w czasie głosowania uchwały Prezydium Komisji mimo , iż jego podpis znajduje się na liście obecności nr 11/05/04. Zgodnie jednak z § 7 Statutu, Prezydium mogło w takim składzie osobowym przegłosować przedmiotową uchwałę. Wydaną w oparciu o podjętą uchwałę decyzję z [...] podpisało 10 z 11 osób wymienionych w tym orzeczeniu jako Prezydium Komisji. Prof. T. K. nie podpisał decyzji, a obok jego nazwiska zamieszczono adnotację "Nb". Należy przyjąć, że § 4 Statutu zawiera upoważnienie dla Prezydium Komisji do wydawania w imieniu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów decyzji w sprawie nadawania stopni naukowych. Jednakże decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji – zgodnie z art.107 § 1 Kpa. W wyrokach NSA w Warszawie z 22 XI 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00 (niepubl.) i z dnia 27 II 2003 r. sygn. akt IISA 455/02 (Wokanda 2003/7-8/76), a także w wyroku Sądu Najwyższego z 12 XII 2003 r. sygn. akt III RN 135/03 (OSNP 2004/16/274) ustalono, iż z uwagi na to, że organ kolegialny działa in corpore, podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. Ani ustawa, ani Statut nie upoważniał Prezydium do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Centralnej Komisji w innym składzie osobowym.
Wydawanie decyzji administracyjnej nie jest bowiem tożsame z przegłosowaniem w formie uchwały stanowiska Prezydium, jako organu Centralnej Komisji. W tej sytuacji brak w zaskarżonej decyzji podpisu prof. T. K., będącego członkiem Prezydium Centralnej Komisji, jest niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego. W szczególności, że z listy obecności Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] (czyli w dacie wydawania decyzji) wynika, że prof. T. K. uczestniczył w posiedzeniu. Sąd podkreślił, że składane pod zapadłym orzeczeniem administracyjnym podpisy członków organu kolegialnego nie mogą mieć charakteru spisu członków bądź listy obecności tego organu. Podpisy te mają odzwierciedlać skład organu orzekającego w sprawie. Analogiczne uchybienia dotyczą decyzji z [...]. Na posiedzeniu Prezydium w tym dniu nieobecny był Zastępca Przewodniczącego Komisji prof. T. K. oraz dwóch przewodniczących sekcji, których zgodnie z § 12 ust. 1 Statutu zastępowali wiceprzewodniczący sekcji. W głosowaniu (jednomyślnym) wzięli udział wszyscy obecni na posiedzeniu (10 osób), jednak pod decyzją figurują nazwiska 13 osób, a przy trzech z nich umieszczona jest zamiast podpisu adnotacja "nieob". Zgodnie z zapisami Statutu, prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Centralnej Komisji związanych z nadaniem stopni naukowych i tytułów naukowych należy do zadań sekcji (§ 6 ust. 1 pkt 2. § 8). Na sekcji, jako organie najbardziej kompetentnym do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć, ciąży obowiązek pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyrażenia swej opinii co do merytorycznych przesłanek nadania m.in. stopnia naukowego. Taka opinia, wyrażona w formie uchwały, stanowiła również podstawę wydania przez Prezydium (§ 12 ust. 2 Statutu) zaskarżonej decyzji. Przebieg posiedzenia zarówno sekcji jak i Prezydium Komisji, jest protokołowany. Protokół zgodnie z treścią art. 68 § 1 kpa powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia, tak w zakresie przedstawionych opinii recenzentów, dyskusji, jak i trybu i sposobu podejmowania uchwał. Z protokołu powinno wynikać kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Przede wszystkim jednak z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokóle, bowiem dopiero wtedy można dokonać oceny, czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawa co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania.
Z treści wyciągu z protokółu posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 4 i 5 maja 2004 r. wynika, że przedmiotem głosowania w dniu 5 maja 2004 r. było uchylenie poprzedniej decyzji Centralnej Komisji ("za uchyleniem poprzedniej decyzji Centralnej Komisji 15 głosów, przeciw 10, wstrzymujących się 9"). Z wyciągu z protokołu z posiedzenia Prezydium oraz z treści zaskarżonej decyzji z [...] wynika, że Sekcja w głosowaniu wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji. Taka interpretacja wyniku głosowania stoi w sprzeczności z § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, który formułuje zasadę, że uchwały Prezydium i Sekcji zapadają bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków. Pojęcie bezwzględnej większości głosów nie zostało ustawowo zdefiniowane. Najbardziej rozpowszechniony sposób jej rozumienia oznacza, że do podjęcia uchwały konieczne jest oddanie za uchwałą więcej niż połowy wszystkich oddanych głosów. W uchwale z 20 IX 1995 r. sygn. akt W 18/94 Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się, że "bezwzględna większość głosów" oznacza co najmniej o jeden głos więcej od sumy pozostałych ważnie oddanych głosów, to znaczy przeciwnych i wstrzymujących się. Sposób ustalania bezwzględnej większości musi prowadzić zawsze do rozstrzygnięć zgodnych z językowym znaczeniem tej większości. Oznacza ona, że za wnioskiem opowiada się więcej osób niż wynosi liczba tych, którzy go nie popierają, to znaczy są jemu przeciwni i wstrzymują się od głosu. Uzyskany wynik 15 głosów za uchyleniem poprzedniej decyzji Komisji, nie stanowi wymaganej większości (która w tym głosowaniu wynosiła 18 głosów).
Sekcja więc nie wypowiedziała się za uchyleniem decyzji. Z protokółów wynika, że wniosek przeciwny nie był odrębnie głosowany, jeśli zaś wziąć pod uwagę podane wyniki głosowania, stanowisko przeciwne wobec wniosku również nie uzyskało bezwzględnej większości (10 głosów na 34 głosujących). Wobec zapisu Statutu wynik głosowania należy rozumieć w ten sposób, że Sekcja nie wypowiedziała się za uchyleniem decyzji, ale też nie wypowiedziała się wiążąco za jej utrzymaniem. Wynik taki oznacza, że Sekcja nie podjęła uchwały za uchyleniem poprzedniej decyzji, a więc nie poparła wniosku skarżącego, ale nie jest to tożsame z podjęciem uchwały przeciwko wnioskowi.
Zgodnie z § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji do podjęcia takiej uchwały, również wymagana byłaby bezwzględna większość głosów. W tej sytuacji stanowisko zajęte przez Prezydium nie może być uznane za zatwierdzenie uchwały sekcji, o którym mowa w § 4 pkt 1 oraz § 12 ust. 1 i 2 Statutu Centralnej Komisji. Ponieważ tym samym ze Statutu wynika konieczność podjęcia przez sekcję uchwały, a wyniki głosowania w Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych nie mogły stanowić podstawy do podjęcia uchwały, decyzja Prezydium Centralnej Komisji została wydana z naruszeniem wynikających ze Statutu zasad postępowania.
Skoro na posiedzeniu Sekcji nie podjęto żadnego stanowiska w wymaganej formie uchwały, Centralna Komisja w decyzji z [...] dokonała niewłaściwej interpretacji wyników głosowania. Wynik głosowania sekcji był przywołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego i rzutował w sposób istotny na treść zapadłego orzeczenia. Podobnie i równie istotne naruszenie miało miejsce przy wydaniu decyzji z [...]. Co prawda sekcja na posiedzeniu w dniu 3 VI 2003 r. faktycznie odmówiła poparcia wniosku o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału o nadanie stopnia naukowego, ale wyniki głosowania (11 głosów za zatwierdzeniem, 13 przeciw, 12 wstrzymujących się – większość bezwzględna 19 głosów) nie mogły stanowić podstawy do przyjęcia żadnej uchwały. A zatem – zdaniem Sądu – dwukrotnie orzekając w sprawie, Prezydium Centralnej Komisji nie tyle zatwierdzało uchwały sekcji, zgodnie z kompetencją wyrażoną w § 4 pkt 1 i trybem opisanym w § 12 ust. 1 i 2 Statutu Centralnej Komisji, co samodzielnie merytorycznie rozpatrywało sprawę, do czego nie miało upoważnienia w Statucie. Z akt sprawy nie wynika także, aby w przypadku obu przedmiotowych decyzji Prezydium zastosowało tryb przewidziany w § 12 ust. 3 Statutu i rozstrzygało sprawę po zasięgnięciu opinii dodatkowego recenzenta. Jednak nawet w tym trybie działania Prezydium, muszą być poprzedzone uchwałą sekcji. Sąd zaznaczył, że z wyciągu z protokółów posiedzenia Sekcji nie wynika, kto sporządził protokół.
Nadto przedstawione Sądowi wyciągi protokółów posiedzeń Sekcji i Prezydium Komisji nie zawierają podpisów wszystkich osób uczestniczących w posiedzeniach. Uniemożliwia to zbadanie prawidłowości sporządzenia protokółów.
Zgodnie bowiem z art. 68 § 2 Kpa, protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby, należy omówić w protokóle, Zgodnie z tezą wyroku NSA z 26 I 2000 r. sygn. akt SA/Rz 2134/98 (nie publ.) protokół nie odpowiadający wymaganiom formalnym art. 68 nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy. W odniesieniu do zarzutów merytorycznych skarżącego, Sąd powołał się na treść wyroku Sądu Najwyższego z 26 IV 1996 r. sygn. akt III ARN 86/95 (OSNP 1996 z 21 poz. 315) stwierdzającego, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej o nadaniu stopnia doktora habilitowanego". W przedmiotowej sprawie Sąd ograniczył się do zbadania prawidłowości postępowania i wytknięcia poważnych naruszeń procedury podejmowania kontrolowanych decyzji.
Sąd doszedł do wniosku, że przeprowadzając przedmiotowe postępowanie, Centralna Komisja rażąco naruszyła obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności obu wydanych w tej sprawie przez Centralną Komisję decyzji.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę kasacyjną wniosła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w Warszawie, reprezentowana przez radcę prawnego M. D. zaskarżając wyrok ten w całości, opierając skargę kasacyjną na:
1) naruszeniu przepisów postępowania tj. na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności: art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., art. 127 Kpa związku z art. 29 ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.), przez: a) stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej przy wydaniu zaskarżonej decyzji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie niewłaściwej wykładni wyników głosowania przy zastosowaniu zasady bezwzględnej większości oddanych głosów i składanych podpisów pod decyzją organu kolegialnego, b) niewłaściwą interpretację zasady "odpowiedniości" stosowania przepisów Kpa do procedury przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów w zakresie nie uregulowanym przepisami szczególnymi, c) stwierdzenie, że protokół Prezydium Centralnej Komisji nie odpowiada wymogom art. 68 Kpa i nie może stanowić podstawy ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy, 2) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności: przepisów art. 17, art. 32, art. 34 ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, § 7, 12 ust. 2 i § 13 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z 19 IV 1991 r., przepisów art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 Kpa, przepisów art. 68 § 1 Kpa, art.77 § 1 i 80 Kpa, art. 107 §1 i 3 Kpa, art. 127 § 3 Kpa w zw. z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy z 12 IX 1990 r. przez:
a) uznanie, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo, co skutkuje jej nieważnością oraz wskazanie, że została podjęta niezgodnie z przepisami postępowania administracyjnego,
b) niewłaściwą interpretację na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów szczególnych dotyczących Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, trybu podejmowania uchwał i wydawania decyzji przez organ kolegialny,
c) stwierdzenie, że wydanie decyzji administracyjnej nie jest tożsame z przegłosowaniem w formie uchwały stanowiska Prezydium jako organu Centralnej Komisji w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego,
d) ustalenie, że członek organu kolegialnego nie biorący udziału w głosowaniu uchwały, ma obowiązek podpisać decyzję z niej wynikającą.
W związku z powyższym, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania .
Centralna Komisja nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa i nie uwzględnia specyfiki postępowania przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał powierzchownej, wybiórczej analizy i wykładni przepisów ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych i przyjął, że ustawa ta nie przewiduje odrębnego trybu podejmowania decyzji administracyjnych w zakresie zatwierdzenia decyzji uchwał Rad Wydziałów. W rozważaniach swych błędnie przeprowadził analizę art. 29 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, który stanowi, że w postępowaniu o nadanie tytułu doktora habilitowanego w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że przepisy Kpa stosuje się odpowiednio, a nie w zastępstwie ustawy i wydanego na jej podstawie Statutu. Generalnie "odpowiednie stosowanie" – to takie stosownie przepisów, które uwzględnia ich treść, ale o tyle o ile nie ma odrębnego uregulowania w danych przepisach szczególnych oraz – tu szczególnie ważne w przypadku Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów – o ile jest to możliwe w ramach ustawowej konstrukcji ustrojowej danego organu. Z tego ostatniego powodu nie można do Centralnej Komisji zastosować przepisów Kpa o upoważnieniu pracowników, czy też przepisów Kpa o protokółach, a także części przepisów Kpa dotyczących np. udziału strony w postępowaniu, rozprawy. Przykładowo nie sposób zastosować – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – wprost art. 68 Kpa przez odczytanie i podpisanie protokółu przez wszystkich obecnych wraz z zastrzeżeniami.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niespełnienie wymogów formalnych odnośnie protokółu dyskwalifikuje ten dokument jako podstawę ustaleń faktycznych sprawy. Jest to przykład niewłaściwego stosowania przepisów Kpa do postępowania przed Centralną Komisją. Wynika stąd pierwszeństwo stosowania przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, gdzie jest przewidziany tryb podejmowania uchwał (decyzji) i tryb odwoławczy. Poza przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 27, 87, 93) nie ma przepisów szczególnych, które odnosiły by się wyłącznie do organów kolegialnych. Zatem oprócz Kpa tryb
wydawania decyzji przez organ kolegialny określają przepisy szczególne, regulujące organizację i działanie organu kolegialnego, w tym zwłaszcza przesłanki ważności decyzji w formie uchwał.
W związku z powyższym powstaje pytanie, czy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego motywowane ochroną praw strony skarżącej ma dostateczne oparcie w przepisach Kpa. Przepis § 7 Statutu stanowi, że uchwały Prezydium Komisji i Sekcji Komisji zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków.
Wykładnię takiego głosowania wskazał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 20 IX 1995 r. W 18/94 (OTK 1995/1/7) "bezwzględna większość głosów" oznacza co najmniej o jeden głos więcej od sumy pozostałych ważnie oddanych głosów. tj. przeciwnych i wstrzymujących się. Taką interpretację należy zastosować przy ocenie wyników głosowania zarówno na posiedzeniu Prezydium jak i Sekcji. Zarzut błędnej interpretacji wyniku głosowania na posiedzeniu Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych w dniu 5 V 2004 r. jest chybiony. Z protokółu wynika, że przedmiotem głosowania był wniosek o uchylenie poprzedniej decyzji z [...]. Wniosek ten nie uzyskał bezwzględnej większości 18 głosów (za uchyleniem było 15 głosów). Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było potrzeby głosowania wniosku przeciwnego tj. za utrzymaniem poprzedniej decyzji, skoro wniosek dalej idący nie uzyskał akceptacji. Jak słusznie zauważa Sąd, stanowisko sekcji jest tylko propozycją rozstrzygnięcia (nie jest wiążące), przedstawioną organowi decyzyjnemu jakim jest w tym przypadku Prezydium Centralnej Komisji. Organ ten dokonuje samodzielnej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Po zapoznaniu się, ze stanowiskiem sekcji i po dokładnej analizie sprawy, Prezydium Komisji jednogłośnie postanowiło utrzymać poprzednią decyzję w mocy.
Z powyższego wynika, że system postępowania przed Centralną Komisją składa się z dwóch stadiów: pierwszy "opiniodawczy" (zgromadzenie materiałów łącznie z recenzjami) zakończony uchwałą sekcji jako propozycja rozstrzygnięcia, drugi etap ma charakter "decyzyjny" – Prezydium zapoznaje się z propozycją rozstrzygnięcia i podejmuje ostateczną decyzję. Nie można według wnoszącego skargę kasacyjną organu zgodzić się ze stanowiskiem. że brak w zaskarżonej decyzji podpisu prof. T. K. członka Prezydium Centralnej Komisji, jest niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego. Jako błędny należy traktować pogląd, że organ kolegialny działa In corpore i podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. Powołanie się przy tym na orzecznictwo NSA w Warszawie i Sądu Najwyższego (wyroki NSA z 22 XI 2000 r. I SA 1109/00 i z 27 II 2003 r. II SA 455/02, wyrok SN z 12 XII 2003 r. III RN 135/03) jest chybione. Przyjęta linia orzecznicza w powołanych wyrokach wskazuje jedynie, że wszyscy członkowie organu kolegialnego biorący udział w podjęciu decyzji, zobowiązani są do jej podpisania. Niezależnie od umocowania ustawowego, zasadą pozostaje, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu biorących udział w podjęciu konkretnej decyzji. A contrario członkowie organu kolegialnego nie biorący udziału w głosowaniu (podjęcie uchwały) nie podpisują decyzji.
Żaden przepis nie stawia wymogu podpisania decyzji przez członka gremium, nie biorącego udziału w jej podjęciu.
Takie stanowisko Sądu I instancji nie ma racjonalnego i prawnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach i orzecznictwie.
Przedmiotem obrad Prezydium Komisji, zarówno w dniu [...] jak i w dniu [...] było kilkadziesiąt spraw, wśród nich wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dr T. S. Posiedzenie zazwyczaj trwa kilka godzin. Liczba członków Prezydium Komisji wynosi 11 osób. Nie sposób wymagać, aby wszyscy członkowie Prezydium Komisji brali udział w każdym głosowaniu. Fakt, że prof. T. K. był obecny tego dnia na posiedzeniu nie oznacza, że miał obowiązek uczestniczenia w każdym głosowaniu przy podejmowaniu uchwały w danej sprawie. Dla ważności głosowania wymagana jest obecność co najmniej połowy ogólnej liczby członków Prezydium (§ 7 ust. 1 Statutu). Wymóg ten został zachowany. Decyzja organu kolegialnego została przy tym podpisana przez tych członków, którzy wzięli udział w jej podjęciu. W głosowaniu nad uchwałą w sprawie habilitanta prof. T. K. nie brał udziału i nie mógł złożyć podpisu pod zaskarżoną decyzją. Przedmiotowa decyzja jest opatrzona właściwymi podpisami członków Prezydium Komisji i jest ważna w rozumieniu art.107 § 1 Kpa. Wykładnia przepisów dokonana przez Sąd Wojewódzki w tym zakresie, że zostały rażąco naruszone przepisy postępowania administracyjnego przy wydawaniu decyzji przez organ kolegialny i to rzutowało w sposób istotny na treść zapadłego orzeczenia, jest wyrazem błędnych założeń i nie może być przyjęta do stosowania. Powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wewnętrzne sprzeczności.
W tym stanie rzeczy wyrok rażąco narusza przepisy prawa materialnego i postępowania, które mają istotny wpływ na rozstrzygniecie. Do tego żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 Kpa nie wystąpiła przy podejmowaniu decyzji przez Centralną Komisję. Wskazania dotyczące usunięcia naruszenia prawa nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy.
Wykonanie tych zaleceń podważyłoby fundamenty procedury podejmowania decyzji przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów i wolę ustawodawcy, mogąc prowadzić w określonych okolicznościach do zablokowania działalności Centralnej Komisji. Wykładnia wskazanych przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowi oczywiste naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, co wyczerpuje podstawy kasacyjne wymienione w art.174 p.p.s.a. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 września 2005 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest, czy dla prawnej skuteczności decyzji Centralnej Komisji w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego, którą podejmuje Prezydium Centralnej Komisji jako organ kolegialny, niezbędne jest by Prezydium to działało w pełnym składzie osobowym w jakim zostało wybrane czy też dla wykonania tej czynności (podjęcia uchwały-decyzji) wystarczy tylko odpowiednia część składu osobowego tego organu – tzw. quorum. Ustawodawca w ustawie z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.) wprost nie przesądził, który z organów Centralnej Komisji jest właściwy do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach i jaki skład osobowy organu (ilościowo) jest niezbędny dla ważności podjętej uchwały – decyzji. Upoważnił on w art. 34 ust. 5 powołanej ustawy Centralną Komisję pełniącą w zakresie wydawanych przez siebie decyzji funkcje Centralnego organu administracji państwowej do uchwalenia przez nią Statutu, który określać miał – skonkretyzować – kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru Prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów. Na tej podstawie uchwalony został na plenarnym posiedzeniu Centralnej Komisji 19 IV 1991 r. Statut Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych (zmieniony w 1994 r. i 2003 r.).W myśl § 13 Statutu wnioski o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji. Tak więc to Prezydium Centralnej Komisji będące organem kolegialnym jest właściwe do wydania decyzji w imieniu Centralnej Komisji m.in. w sprawach o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego dr habilitowanego. Zgodnie z treścią § 7 Statutu, Prezydium Komisji podejmuje uchwały bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków, zaś uchwały w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów i rad naukowych dotyczących nadania stopni naukowych oraz przedstawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Przepis ten zatem określa w sposób jednoznaczny jaka liczba członków organu kolegialnego jest niezbędna dla ważności podejmowanych przez ten organ uchwał – decyzji. Błędem jest więc twierdzenie Sądu, że dla ważności uchwały – decyzji Prezydium Centralnej Komisji, konieczne jest bo została ona podjęta, a co za tym idzie i podpisana przez cały skład osobowy tego organu. W odniesieniu bowiem do członków organu kolegialnego, warunek wynikający z art. 107 § 1 Kpa (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzja podpisów wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli przy wydaniu decyzji). Decyzja administracyjna, która wydana jest w postaci uchwały podejmowanej przez organ kolegialny, stanowi wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Uchwałę – decyzję należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej, a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (quorum).
Jeśli zatem spełniony zostanie wymóg postawiony w § 7 Statutu Centralnej Komisji, to z punktu widzenia formalno-prawnego podjęta przez organ Komisji uchwała-decyzja jest ważna.
Niekiedy ustawodawca sam wprost w ustawie określa ściśle skład osobowy – liczbowy – organu kolegialnego, który uprawniony jest do załatwienia określonego rodzaju spraw w drodze decyzji administracyjnej, czy tez przesądza o tym, że dla ważności uchwały – decyzji organu kolegialnego wymagana jest obecność określonej liczby jego członków. W przypadku Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, ustawodawca – jak zaznaczono wyżej – kwestię zarówno organu właściwego do podejmowania decyzji dotyczącej zatwierdzenia uchwały rady wydziału w sprawie nadania stopnia naukowego jak i sposobu podejmowania tego rodzaju decyzji w tym i liczby członków organu kolegialnego, niezbędnych dla ważności podejmowanej przezeń uchwały – decyzji – pozostawił samej Centralnej Komisji do uregulowania w Statucie. W rozpoznawanej sprawie stosownie do zasad procedowania organu kolegialnego jakim jest Prezydium Centralnej Komisji określonych w Statucie oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 1 Kpa, które należy w tym wypadku zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 12 IX 1990 r. stosować odpowiednio mając na uwadze charakter, skład i prawem określone zasady funkcjonowania organów Centralnej Komisji, Komisja ta poprzez ww. organ w dniu [...] wydała decyzję odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Pedagogiki i Psychologii [...] z 12 XI 2002 r. o nadaniu dr T. S. stopnia doktora habilitowanego, w której końcowej części po pouczeniu o środkach zaskarżenia wymienieni są wszyscy członkowie Prezydium Komisji w tym również i ci, którzy nie byli obecni przy podejmowaniu tej decyzji i jej nie podpisali. Z rej listy członków Prezydium wynika, że z jedenastoosobowego składu Prezydium Komisji, nieobecni byli zastępca przewodniczącego Komisji oraz przewodniczący dwóch Sekcji z tym, że w zastępstwie przewodniczących Sekcji udział w obradach Prezydium wzięli ich zastępcy. Osoby te na tym posiedzeniu Prezydium miały stosownie do postanowień § 12 ust. 1 Statutu uprawnienia członka Prezydium. Wynika z tego, że skład osobowy Prezydium Komisji w czasie rozpatrywania sprawy T. S. liczył 10 osób (na 11). Jednomyślnie ten skład Prezydium podjął uchwałę odmawiającą zatwierdzenia uchwały nadającej ww. stopień naukowy dr habilitowanego. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wymogi określone w § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, od których zależy ważność podejmowanych przez Prezydium Komisji uchwał-decyzji – zostały w tym wypadku spełnione. Podobnie rzecz ma się z drugą decyzją Centralnej Komisji podjęta w tej sprawie w dniu [...].
Z jedenastoosobowego składu Prezydium Komisji w podjęciu tej decyzji wzięło udział 10 jego członków (głosujących jednomyślnie za utrzymaniem w mocy poprzedniej decyzji Centralnej Komisji z [...], o której wyżej mowa).
Stwierdzenie zawarte w protokóle (wyciągu) z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji Nr 5/2004 z [...], iż w czasie głosowania nieobecny był członek Prezydium prof. T. K. wskazuje, że nie brał on udziału podczas rozpatrywania sprawy dr T. S.
Zatem brak podpisu tego członka Prezydium nie może wbrew twierdzeniom Sądu I instancji rzutować na ważność podjętej [...] w tej sprawie decyzji.
Nie jest też zasadny pogląd Sądu co do wadliwego, bo sprzecznego z § 7 ust. 1 Statutu podjęcia stanowiska przez Sekcję Nauk Humanistycznych i Społecznych w tej sprawie.
Z wyciągu z protokółu posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, które odbyło się 4 i 5 maja 2004 r. wynika, że za wnioskiem o uchylenie poprzedniej decyzji Centralnej Komisji z [...] (odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Pedagogiki i Psychologii [...] o nadanie dr T. S. stopnia doktora habilitowanego) opowiedziało się 15 osób, przeciw było 10, a wstrzymało się od głosu 9. Oznacza to, ze proponowana uchwała w przedmiocie uchylenia poprzedniej decyzji Centralnej Komisji – czego konsekwencją byłoby zatwierdzenie uchwały o nadanie dr T. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego – nie została przyjęta wymaganą większością głosów.
Rację ma więc wnosząca skargę kasacyjną Centralna Komisja, iż głosowanie było w tym przypadku zgodne z powołanym przepisem statutu. Podobnie było z głosowaniem Sekcji w tej sprawie na posiedzeniu w dniach 3 i 4 czerwca 2003 r., które poprzedzało wydanie przez Prezydium Komisji decyzji z [...]. Podzielić natomiast trzeba stanowisko Sądu, że protokóły posiedzenia Sekcji, a zwłaszcza ten z czerwca 2003 r., który nie określa nawet co było przedmiotem głosowania, są zbyt ogólnikowe, ale nie jest to uchybienie, które wskazywałoby, że decyzja Centralnej
Komisji wydana przy wykorzystaniu stanowiska Sekcji, została obarczona wadą kwalifikowaną.
Powyższe wskazuje, że zaskarżony skargą kasacyjną wyrok jest wadliwy ponieważ nie było powodu z przyczyn podanych w uzasadnieniu tego wyroku, do stwierdzenia nieważności obu wydanych w tej sprawie przez Centralną Komisję decyzji.
Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.