I OSK 1109/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-09-28
NSAAdministracyjneWysokansa
studia zaoczneopłaty za studiazwolnienie z opłatprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiuchwała senatudecyzja administracyjnazasada związania oceną prawnąnieważność decyzjiśrodki zaskarżeniauniwersytet

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błędne pouczenie o środkach zaskarżenia czy brak dokumentów nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie naruszenie przepisów o właściwości.

Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia studenta z opłaty za studia. WSA stwierdził nieważność decyzji, m.in. z powodu błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia i niezastosowania się do wcześniejszego wyroku NSA. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że błędne pouczenie czy brak dokumentów nie są podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie naruszenie przepisów o właściwości. NSA podkreślił, że wiążąca ocena prawna musi wynikać wprost z uzasadnienia orzeczenia, a nie być domniemywana.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła odmowy zwolnienia Waldemara G. z opłaty za pierwszy semestr studiów zaocznych na Uniwersytecie W. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu wcześniej stwierdził nieważność decyzji Prorektora ds. Nauczania, zarzucając m.in. niezastosowanie się do wytycznych poprzedniego wyroku NSA oraz błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. NSA uchylił jednak wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że wiążąca moc wyroku NSA dotyczy oceny prawnej wyrażonej wprost w jego uzasadnieniu i nie można jej domniemywać. NSA wskazał, że błędne pouczenie o środkach zaskarżenia czy niedołączenie dokumentów nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie naruszenie przepisów o właściwości. Sąd zwrócił uwagę, że poprzedni wyrok NSA uchylił decyzję głównie z powodu uchybień procesowych, a nie naruszenia prawa materialnego, co dawało organowi pewną swobodę w ponownym rozpatrzeniu sprawy. NSA uznał, że skarga kasacyjna Rektora Uniwersytetu W. była zasadna i uchylił zaskarżony wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie może stanowić błędne pouczenie strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia oraz niedołączenie do akt dokumentów wskazujących na upoważnienie do wydawania decyzji.

Uzasadnienie

Tylko jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości obliguje do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (3)

Główne

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy wprowadzające p.u.s.a. i p.p.s.a. art. 99

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne pouczenie o środkach zaskarżenia i niedołączenie dokumentów nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Wiążąca ocena prawna musi wynikać wprost z uzasadnienia orzeczenia NSA, nie można jej domniemywać. Organ miał prawo ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając obowiązujące przepisy, o ile nie wykluczała tego wiążąca ocena prawna sądu.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie przyjął, że NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2002 r. dokonał wiążącej oceny prawnej co do norm prawa materialnego. WSA błędnie przyjął, że w sprawie miała zastosowanie tylko część ogólna Uchwały Senatu. Niezastosowanie się do wytycznych NSA oraz błędne pouczenie o środkach zaskarżenia stanowiły podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie może stanowić błędne pouczenie strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia oraz niedołączenie do akt dokumentów wskazujących na upoważnienie do wydawania decyzji. Tylko jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości obliguje do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Wiążącej oceny prawnej nie można domniemywać, powinna ona wprost i jednoznacznie wynikać z motywów prawomocnego orzeczenia sądu.

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Irena Kamińska

członek

Jolanta Rajewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego oraz przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań sądowoadministracyjnych i administracyjnych w kontekście przepisów obowiązujących w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożoność interpretacji zasady związania oceną prawną sądu i stanowi przykład, jak istotne jest precyzyjne formułowanie uzasadnień orzeczeń. Pokazuje też, jak organy administracji mogą próbować obchodzić wcześniejsze wyroki.

Czy błąd urzędnika zawsze prowadzi do nieważności decyzji? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1109/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska
Jolanta Rajewska /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wr 2249/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-06-21
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
art. 99
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie może stanowić błędne pouczenie strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia oraz niedołączenie do akt dokumentów wskazujących na upoważnienie do wydawania decyzji. Tylko jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości obliguje do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Irena Kamińska NSA Jolanta Rajewska (spr.) Protokolant Iwona Sadownik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Wr 2249/02 w sprawie ze skargi W.G. na decyzję Prorektora do Spraw Nauczania Uniwersytetu W. z dnia 30 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie zwolnienia z obowiązku wniesienia opłaty za I semestr studiów zaocznych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 r. 4/II SA/Wr 2249/02 stwierdził nieważność decyzji Prorektora ds. Nauczania Uniwersytetu W. z dnia 30 sierpnia 2002 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia 19 sierpnia 2002 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia Waldemara G. z opłaty za studia.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Prorektor ds. Nauczania Uniwersytetu W. decyzją z dnia 30 lipca 2001 r. odmówił zwolnienia Waldemara G. z opłaty za pierwszy semestr zaocznych studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu W.
Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 lipca 2002 r. II SA/Wr 2264/01, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uchylił powyższą decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że Prorektor ds. Nauczania Uniwersytetu W., odmawiając uwzględnienia wniosku Waldemara G., powołał się na uchwałę Senatu Uniwersytetu W. z dnia 29 listopada 2000 r. w sprawie określenia zasad przyjmowania oraz warunków egzaminu wstępnego na I rok studiów w Uniwersytecie W. w roku akademickim 2001/2002, zgodnie z którą przyjęcie na studia prawa ma się odbywać po złożeniu określonych dokumentów, między innymi dowodów wniesienia opłaty za postępowanie rekrutacyjne i opłaty za I semestr studiów. Tymczasem par. 13 tej uchwały wyszczególnia dokumenty, które powinni złożyć kandydaci na studia, z wyjątkiem - jak wynika z odnośnika oznaczonego "*" - kandydatów na I rok Wydziału Matematyki i Informatyki. Treść tego przepisu nie wskazuje by kandydat na zaoczne studia prawa oprócz wskazanych dokumentów zobowiązany był do uiszczenia opłaty za I semestr studiów.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano ponadto Zarządzenie Rektora Uniwersytetu W. z dnia 2 lipca 2001 r., którego załącznik nr 3 reguluje wysokości opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach zaocznych i wieczorowych. Zgodnie z par. 1 tego zarządzenia Uniwersytet W. pobiera opłaty m.in. za zajęcia dydaktyczne na studiach zaocznych i wieczorowych, a stosownie do par. 5 student zobowiązany jest do uiszczenia opłaty przed rozpoczęciem każdego semestru. Natomiast par. 6 ustanawia zasady i tryb zwolnienia z przedmiotowej opłaty oraz obniżenia lub rozłożenia na raty tej należności.
Wniosek Waldemara G. z 18 lipca 2001 r. należało rozpatrzyć o wszystkie obowiązujące Uniwersytet W. przepisy, a podjęta w tym zakresie decyzja powinna spełniać wymogi określone w art. 107 par. 1 i par. 3 Kpa.
Zaskarżona decyzja z dnia 30 lipca 2001 r. warunkom przewidzianym w art. 107 par. 3 Kpa jednak nie odpowiada. Z jej lakonicznego uzasadnienia nie wynika, na podstawie jakich przepisów organ uznał, że Waldemar G. nie jest studentem Uniwersytetu W., czy skarżący w ogóle ubiegał się o przyjęcie na I semestr studiów, czy w terminie złożył wymagane dokumenty i czy został przyjęty na I rok studiów.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prorektor do spraw Nauczania Uniwersytetu W. decyzją z dnia 19 sierpnia 2002 r. (...) po raz kolejny odmówił zwolnienia Waldemara G. z obowiązku wniesienia opłaty za I semestr zaocznych studiów na kierunku prawa. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Senat Uniwersytetu W. uwzględnił między innymi wniosek Rady Wydziału Prawa i Administracji, aby przyjęcie na studia zaoczne uzależnione było od przedstawienia przez kandydata dowodu opłaty za I semestr. Warunek ten został opublikowany w części szczegółowej "Informatora dla kandydatów na I rok studiów w Uniwersytecie W. w roku akademickim 2001/2002" pod hasłem "Studia zaoczne - Wydział Prawa i Administracji". Cześć szczegółowa informatora stanowi część powołanej uchwały Senatu z dnia 29 listopada 2000 r. W razie nieuiszczenia przedmiotowej opłaty i niedotrzymania terminu złożenia dokumentów podania o przyjęcie na studia nie są w ogóle rozpatrywane. Z tego względu Waldemar G. nie mógł uzyskać zwolnienia z opłaty za I semestr, bowiem obowiązujące zasady rekrutacji takiej możliwości nie przewidywały. Organ wyjaśnił również, że wewnętrzny akt normatywny określający zasady opłat za zajęcia dydaktyczne i ewentualnych zwolnień od obowiązku ich uiszczania odnosi się tylko do studentów. Prawo do pobierania opłaty za zajęcia dydaktyczne przed rozpoczęciem zajęć, a w przypadku zajęć trwających dłużej niż jeden semestr - przed rozpoczęciem każdego semestru, wynika z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz par. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni /Dz.U. nr 84 poz. 380/.Termin uiszczenia opłaty ustala uczelnia, gdyż powołane przepisy kwestii tej nie regulują. Uniwersytet W. był zatem upoważniony do pobrania opłaty za I semestr już z chwilą złożenia dokumentów warunkujących przyjęcie na studia., takich jak podanie o przyjęcie na studia, oryginał świadectwa dojrzałości itp.
Po rozpatrzeniu wniosku Waldemara G. Prorektor do spraw Nauczania Uniwersytetu W. dnia 30 sierpnia 2002 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 19 sierpnia 2002 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Waldemar G. wniósł o uchylenie powyższych decyzji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem: 1/ art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, poprzez wydanie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie na wniosku Rady Wydziału Prawa i Administracji oraz na podstawie informatora dla kandydatów na studia, 2/ art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./, poprzez podjęcie decyzji bez wymaganej opinii innego organu, tj. organu samorządu studenckiego, 3/ art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, poprzez niewykonanie wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 3 lipca 2002 r. Skarżący wskazał ponadto, że decyzja z dnia 19 sierpnia 2002 r. zawierała błędne pouczenie co do przysługujących od niej środków zaskarżenia oraz że pobierane przez uczelnię opłaty, wobec braku planu kosztów zajęć dydaktycznych, ustalane są z naruszeniem art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, dodając, iż organ samorządu studenckiego opiniuje wnioski studentów a nie podania kandydatów na studia, a ponadto iż określenie zasad i trybu przyjęć na studia należy do uprawnień stanowiących senatu szkoły wyższej.
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność obu powyższych decyzji Prorektora ds. Nauczania Uniwersytetu W. z dnia 30 sierpnia 2002 r. i z dnia 19 sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu podkreślił, że organ nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku NSA II SA/Wr 2264/01, w szczególności do opinii, że par. 13 powołanej Uchwały Senatu, stanowiący o warunkach przyjęcia na studia, nie uzależnia tego przyjęcia od uiszczenia opłaty za I semestr. Zawarte w motywach zaskarżonej decyzji twierdzenia, iż obowiązek przedstawienia przez kandydata na studia zaoczne prawa dowodu opłaty za 1 semestr studiów, wynika z części szczegółowej tej uchwały stanowi zatem, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lipca 2002 r. Niezastosowania się przez organ do oceny wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi rażące naruszenie prawa obligujące sąd I instancji do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
WSA we Wrocławiu wskazał ponadto decyzja z dnia 19 sierpnia 2002 r. zawierała błędne pouczenie co do środków odwoławczych, ponieważ - w ocenie tego Sądu - zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym skarga mogła być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia właściwemu organowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeżeli ustawa nie przewidywała środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi. Sąd I instancji podkreślił również, że z akt sprawy nie wynika, na jakiej podstawie prawnej zaskarżone decyzje wydane zostały przez Prorektora do spraw Nauczania, skoro ustawa o szkolnictwie wyższym stanowi, iż organami uczelni są jej rektor i dziekan.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Rektor Uniwersytetu W., wnosząc o zmianę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2005 r. poprzez stwierdzenie, że decyzje z dnia 19 i 30 sierpnia 2002 r. nie są dotknięte wadą nieważności, ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Wskazanemu wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ - poprzez błędne przyjęcie, że NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2002 r. II SA/Wr 2264/01 dokonał oceny prawnej co do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie objętej zaskarżoną decyzją - w sposób wiążący organ oraz 2/ naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, przez błędne przyjęcie, że w sprawie miała zastosowanie tylko część ogólna Uchwały Senatu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że WSA we Wrocławiu zarzucił decyzjom z 30 sierpnia 2002 r. i 19 sierpnia 2002 r. rażące naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 3 lipca 2002 r., w którym NSA, zdaniem Sądu I instancji, dokonał wykładni Uchwały Senatu, tak w części ogólnej, jak też jej części szczegółowej. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu uznał, że zaskarżona decyzja " narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy". Stwierdził przy tym, że lakoniczne, niespełniające wymogów przewidzianych w art. 107 par. 3 Kpa, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala " na przeprowadzenie jej prawidłowej kontroli" pod względem zgodności z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami. Uwzględniając skargę, NSA powołał przy tym art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA a nie art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy dotyczący naruszenia prawa materialnego. Oznacza to, że podstawą uchylenia decyzji były wyłącznie uchybienia procesowe.
Dysponując takim uzasadnieniem wyroku NSA organ ponownie rozpoznał sprawę. Przy wydawaniu nowej decyzji organ nie mógł pominąć obowiązujących na Wydziale Prawa i Administracji rygorów dotyczących kompletu wymaganych dokumentów, jak też innych przepisów wewnętrznych. Takie rozpoznanie sprawy nie stanowi niedozwolonej polemiki z oceną prawną NSA, skoro Sąd ten uchylił decyzje ze względu na naruszenie przepisów procesowych i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy, a ponowna decyzja o odmowie zwolnienia Waldemara G. z obowiązku uiszczenia opłaty zawierała wszystkie postanowienia wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./. Stosownie do tego przepisu ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie takie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, oraz poza zakres postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem. Zasięgiem jego oddziaływania objęte jest bowiem także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie.
Oddziaływanie powyższego orzeczenia NSA w ponownym postępowaniu administracyjnym w sprawie przed organem administracji publicznej jest szczególnie istotne w przypadku orzeczeń, w rezultacie których ma nastąpić ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym /T. Woś [w:] T. Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2005 r., str. 472/. Oddziaływanie wyroku sądu administracyjnego na ponowne postępowanie administracyjne nie oznacza jednak, że nabiera ono szczególnego charakteru. Rozstrzygając sprawę ponownie, organ administracyjny posiada takie same możliwości w zakresie rozstrzygnięcia sprawy, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu. Dopuszczalne jest zatem wydanie takiego samego rozstrzygnięcia, jak przed uchyleniem decyzji, o ile takiej możliwości nie wyklucza wiążąca ocena prawna sądu.
W ponownym postępowaniu administracyjnym podstawowe znaczenie ma zatem zakres oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego. Wyznacza on bowiem także granice samodzielności organu ponownie rozpoznającego sprawę, w której orzeczenie to zostało podjęte. Kwestia ta jest istotna także w niniejszej sprawie.
Ocena prawna wynika z sentencji wyroku oraz z uzasadnienia orzeczenia. Przez pojęcie to rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna musi pozostawać w związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Musi ponadto dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej i do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w takiej sprawie.
W związku z powyższym należy rozstrzygnąć, jaki zakres ma moc wiążąca prawomocnego wyroku NSA z dnia 3 lipca 2002 r. oraz czy organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia. Powołany wyrok dotyczył decyzji o odmowie zwolnienia Waldemara G. z opłaty za I semestr studiów zaocznych prawa. Taki przedmiot uchylonego rozstrzygnięcia wyznaczył też granice rozpoznawanej wówczas sprawy sądowoadministracyjnej. Moc wiążąca ma zatem ocena prawna NSA odnosząca się do wykładni i zastosowania przepisów regulujących wyłącznie kwestię przedmiotowych opłat. Sprawa nieprzyjęcia Waldemara G. na studia na Uniwersytet W. nie była przedmiotem zaskarżonej decyzji. Mogła być rozstrzygnięta jedynie w odrębnym postępowaniu administracyjnym i ewentualnie zbadana w innym postępowaniu sądowym.
Należy ponadto zauważyć, że w pisemnych motywach wyroku II SA/Wr 2264/01 NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu stwierdził, że uzasadnienie decyzji Prorektora do spraw Nauczania Uniwersytetu W. nie spełnia wymogów określonych w art. 107 par. 3 Kpa i naruszenie tego przepisu jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy musiało skutkować uchyleniem powyższego rozstrzygnięcia na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym obecnie wyroku z dnia 21 czerwca 2005r nie zarzucił organowi, że nie wyeliminował on wskazanego uchybienia procesowego, a tym samym, iż w tym zakresie nie zrealizował wytycznych zawartych w uzasadnieniu powołanego orzeczenia.
Niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lipca 2002 r. stanowi natomiast, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie organu, iż obowiązek przedstawienia przez kandydata na zaoczne studia prawa dowodu opłaty za I semestr studiów wynikał z części szczegółowej uchwały Senatu - Informatora dla kandydatów na I rok studiów w Uniwersytecie W. w roku akademickim 2001/2002" pod hasłem "Studia zaoczne - Wydział Prawa i Administracji". Ocena tak postawionego zarzutu- i to w formie rażącego naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-wymagałaby zapoznania się przede wszystkim z uchwałą Senatu Uniwersytetu W. z dnia 29 listopada 2000 r. Tymczasem do akt sprawy dołączono jedynie informator dla kandydatów na studia. Wskazany informator może ewentualnie odzwierciedlać treść uchwały Senatu ale z pewnością nie stanowi aktu będącego podstawą prawną kontrolowanych przez NSA i WSA we Wrocławiu decyzji.
W kwestii oceny prawnej dotyczącej powołanej uchwały Senatu zarzuty zarówno Sądu I instancji jak i wnoszącego skargę kasacyjna nie w pełni zasługują na aprobatę Nie można bowiem podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż motywy wyroku dotyczą wyłącznie naruszenia art. 107 par. 3 Kpa a nie odnoszą się do innych przepisów. W uzasadnieniu omawianego orzeczenia NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu rzeczywiście nie dokonał interpretacji przepisów zarządzenia Zarządzenie Rektora Uniwersytetu W. z dnia 2 lipca 2001, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia treści kilku paragrafów tego aktu. Dokonał natomiast wykładni par. 13 uchwały Senatu, wyrażając pogląd, że z przepisu tego nie wynika obowiązek kandydata na zaoczne studia prawa dołączenia do wymienionych w tym przepisie dokumentów także dowodu opłaty za I semestr studiów. Wskazał także, że wniosek Waldemara G. powinien być rozpatrzony w oparciu o obowiązujące w Uniwersytecie W. przepisy prawa. Stwierdzenia takie nie pozwalają na przyjęcie założonej przez Sąd I instancji tezy, że w ocenie NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu żadne przepisy uchwały Senatu nie przewidywały dopuszczalności uzależnienia przyjęcia na zaoczne studia prawa od przedstawienia przez kandydata omawianego dokumentu, a w istocie od uiszczenia przez niego przedmiotowej opłaty. Takie stanowisko nie zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku II SA/Wr 2264/01. Jeżeli nawet NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu prezentował podobny pogląd, to powinien być on precyzyjnie wyrażony w pisemnych motywach tego Sądu. Wiążącej oceny prawnej nie można domniemywać, powinna ona wprost i jednoznacznie wynikać z motywów prawomocnego orzeczenia sądu.
Skoro zatem organ został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w oparciu o obowiązujące w przedmiotowym zakresie w Uniwersytecie W. przepisy prawa, to naturalną konsekwencją takiej rozszerzonej analizy mogło być powołanie się na inne regulacje mające, jego zdaniem, zastosowanie w sprawie. Uzasadnienie kolejnej odmowy zwolnienia Waldemara G. z opłaty przez odniesienie się do części szczegółowej uchwały, bez kwestionowania w uzasadnieniu decyzji dokonanej w wyroku II SA/Wa 2264/01 wykładni par. 13 uchwały, wymagało więc merytorycznej oceny Sądu I instancji. Nie może być natomiast uznane za formułowanie poglądów naruszających - i to rażąco - art. 99 powołanej ustawy.
Podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji nie mogło też stanowić błędne pouczenie strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia oraz niedołączenie do akt dokumentów wskazujących na upoważnienie Prorektora do spraw Nauczania Uniwersytetu W. do wydawania przedmiotowych decyzji. Tylko jednoznaczne stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości obliguje do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Rektora Uniwersytetu W. zawiera usprawiedliwione podstawy. Dlatego na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI