I OSK 1108/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA orzekł, że przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, dochód rodziny w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć jako dochód w przeliczeniu na osobę, zgodnie z art. 5 ust. 1.
Sprawa dotyczyła prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, gdzie kluczowe było ustalenie dochodu rodziny w kontekście kryteriów określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Sąd I instancji uchylił decyzje organów, uznając, że błędnie zinterpretowano art. 5 ust. 3 ustawy, nie stosując przeliczenia dochodu na osobę. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że dochód rodziny w art. 5 ust. 3 należy rozumieć jako dochód na osobę, co jest zgodne z wykładnią systemową i późniejszą nowelizacją ustawy.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków, gdzie kluczową kwestią była interpretacja art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie pojęcia "dochód rodziny". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepis, nie stosując przeliczenia dochodu na osobę, co naruszało zasadę równości. Skarżące Kolegium Odwoławcze zarzuciło WSA błędną wykładnię art. 5 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy, argumentując, że definicja "dochodu rodziny" w ustawie jest jednoznaczna i oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny, a nie dochód na osobę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że reguły wykładni systemowej nie pozwalają na stosowanie innych zasad ustalania dochodu w art. 5 ust. 3 niż te wynikające z art. 5 ust. 1 i 2, które mówią o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę. NSA podkreślił również, że od 2007 roku przepis art. 5 ust. 3 został nowelizacją doprecyzowany i stanowi o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę, co potwierdza przyjętą wykładnię.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dochód rodziny w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd zastosował wykładnię systemową, wskazując na spójność przepisu w ramach całego artykułu oraz na późniejszą nowelizację ustawy, która doprecyzowała, że chodzi o dochód na osobę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa kryterium dochodowe na osobę w rodzinie do przyznania zasiłku rodzinnego.
u.ś.r. art. 5 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy sytuacji przekroczenia dochodu uprawniającego do zasiłku, z uwzględnieniem najniższego zasiłku rodzinnego. Sąd interpretuje pojęcie "dochód rodziny" jako dochód na osobę.
u.ś.r.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Główny akt prawny regulujący świadczenia rodzinne.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § ust. 1 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definiuje dochód rodziny jako przychody członków rodziny pomniejszone o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.
u.ś.r. art. 3 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definiuje dochód rodziny jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
u.ś.r. art. 3 § ust. 23
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa przesłanki powodujące utratę dochodu, wyłączając pracę na podstawie umowy o dzieło.
rozp. MPiPS z 2.06.2005 art. 2 § ust. 2 pkt 6 lit. a
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Określa wymóg dołączenia zaświadczeń z urzędu skarbowego o wysokości dochodów.
rozp. MPiPS z 2.06.2005 art. 17 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Dotyczy ustalania dochodu utraconego.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia przez NSA.
Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 747 art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o podatku rolnym
Nowelizacja doprecyzowująca art. 5 ust. 3, stanowiąca o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia systemowa ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje rozumieć pojęcie "dochód rodziny" w art. 5 ust. 3 jako dochód w przeliczeniu na osobę, zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2. Nowelizacja ustawy z 2007 roku doprecyzowała art. 5 ust. 3, potwierdzając interpretację o dochodzie na osobę.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że definicja "dochodu rodziny" z art. 3 pkt 2 ustawy powinna być stosowana samodzielnie w art. 5 ust. 3, bez uwzględnienia przeliczenia na osobę.
Godne uwagi sformułowania
reguły wykładni systemowej nie pozwalają jednak na to, aby tylko w zakresie przekroczenia kwoty uprawniającej rodzinę do świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego przyjmować inne zasady ustalania dochodu niż te, które wynikają z treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. Okoliczność, iż w art. 5 ust. 3 brak jest pominięcia odesłania do regulacji zawartej w dwóch wcześniejszych przepisach nie może oznaczać, że art. 5 ust. 3 wprowadza regulację szczególną. względąd na wewnętrzną spójność aktu prawnego przemawia za celowością takiej właśnie wykładni. od 6 lipca 2007 r. przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Janina Antosiewicz
członek
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kryteriów dochodowych w sprawach o świadczenia rodzinne, interpretacja przepisów dotyczących dochodu rodziny, zasada równości w dostępie do świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2007 roku, choć późniejsza zmiana potwierdziła przyjętą wykładnię.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia, jak sądy podchodzą do precyzyjnych definicji prawnych.
“Czy dochód na osobę, czy dochód rodziny? NSA rozstrzyga kluczową kwestię w sprawach o zasiłki rodzinne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1108/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-02-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-07-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Janina Antosiewicz Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/ Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Zabezpieczenie społeczne Sygn. powiązane II SA/Ol 65/07 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2007-04-20 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 139 poz 992 art. 3 ust 2, art. 5 ust 1-3 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 65/07 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie UZSADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę B. S. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, wskazał, iż w dniu 26 lipca 2006 r. B. S. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia w formie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wielodzietności wnioskowanych na dzieci: J., S., M. i M. S. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji, B. S. zarzuciła nieprawidłowe ustalenie dochodu rodziny oraz rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnej interpretacji art. 5 ust. 1 i 3 tejże ustawy. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu wniosku B. S. z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: J., S., M. i M. S. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wnioskowanego na J. i S. S. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego na M. i M. S., a także dołączonych do wniosku dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), ustalił, iż osiągnięty przez rodzinę wnioskującej dochód wykazany przez Urząd Skarbowy w B. za 2005 r., po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne (przemnożonej przez 8,5% i podzielonej przez 7,75%), to jest kwoty [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz należnego podatku w kwocie [...] zł, wyniósł [...] zł. Kwota ta podzielona przez 12 miesięcy dała miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny B. S. w wysokości [...] zł. Po odjęciu od tej sumy kwoty [...] zł, stanowiącej utratę dochodu (spowodowaną utratą przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych) otrzymano dochód rodziny w wysokości [...] zł, z czego miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Powyższa kwota, jak podkreśliło Kolegium, przekracza kryterium dochodowe, przewidziane w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił stronie, iż z uwagi na dochód rodziny, nie kwalifikuje się ona do podniesionego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku rodziny Pani S. podwyższone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 512 zł, ponieważ doliczając do kwoty 504 zł sumę 8 zł (kwota najniższego zasiłku rodzinnego, przysługującego w danym okresie tj. 48 zł podzielona została przez 6 osób w rodzinie), daje to kryterium dochodowe na osobę w rodzinie strony w wysokości 512 zł. W związku z tym, iż dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł, przekroczone zostało wskazane wyżej podwyższone kryterium dochodowe. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji nie miał prawnej możliwości potraktowania, jako utraty dochodu wynagrodzenia otrzymanego przez stronę za pracę wykonaną na podstawie umowy o dzieło. Okoliczności powodujące utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych są bowiem enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 23 tejże ustawy i tylko takie przesłanki mogą spowodować utratę dochodu przez stronę. Odnośnie zaś wynagrodzenia za pracę wykonaną przez stronę na podstawie umowy o dzieło, art. 3 pkt 23 stanowi wprost, że jeżeli w przepisach ustawy jest mowa o utracie dochodu, to oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Zatem ten rodzaj pracy i utrata wynagrodzenia w związku z zaprzestaniem jej świadczenia, został wyraźnie wykreślony z katalogu okoliczności powodujących utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podobnie organ nie mógł potraktować kwoty [...] zł, stanowiącej zwrot nadpłaconego podatku za 2005 r., jako okoliczności powodującej utratę dochodu, gdyż okoliczności te zostały ściśle określone w przepisie art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B. S. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Skarżąca podniosła, iż z brzmienia art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że ustawodawca zarówno w ustępie 1 jak i ustępie 3 tego przepisu operuje pojęciem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę i od tej kategorii uzależnia prawo do zasiłku rodzinnego. W ocenie skarżącej SKO naruszyło art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż winno ustalić dochód uprawniający do zasiłku rodzinnego jak i kwotę przekraczającą kwotę 504 zł, a nie przekraczającą wartości najniższego zasiłku rodzinnego w oparciu o regułę z art. 5 ust.1, czyli - średni miesięczny dochód na członka rodziny. Powyższe jest bowiem istotą właściwego przyznawania świadczeń rodzinnych i spełnia konstytucyjne prawo równości obywateli w obliczu prawa. B. S. zarzuciła także, że organy orzekające w sprawie błędnie ustaliły dochód za 2005 r. W kwocie globalnego dochodu uwzględniły bowiem kwotę [...] zł, jako dochód z tytułu wykonywanej umowy o dzieło, który nie stanowi dochodu do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego z uwagi na jego nietrwałość i nieregularność. Ponadto przy ustaleniu dochodu rodziny za 2005 r. organy wzięły pod uwagę kwotę [...] zł, która stanowi zwrot nadpłaconego podatku dochodowego za 2005 r., który to zwrot miał miejsce w lutym 2006 r. Powyższy zwrot, jak wskazała skarżąca był świadczeniem jednorazowym, nietrwałym i niemającym cech powtarzalności oraz niezwiązanym w żadnym wypadku ze stosunkiem pracy i otrzymywanym wynagrodzeniem, a wynikającym z poniesionych przez skarżącą wydatków mieszkaniowych w latach 2003-2005. Zatem nawet, gdyby przyjąć, że powyższe dochody są uwzględniane przy ustaleniu prawa do zasiłku, to kwota ta nie dotyczyła sytuacji materialno-bytowej w 2005 r., lecz ewidentnie dochody te wpłynęły na sytuację w roku 2006. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu skargi B. S., wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wyjaśniając motywy wydanego orzeczenia, Sąd I instancji powołując się na treść art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. "a" i art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że Kolegium zasadnie przyjęło za organem I instancji, iż roczny dochód rodziny za 2005 r. ustalony dla potrzeb niniejszej sprawy wyniósł [...] zł. Na kwotę dochodu składały się przychody osiągnięte przez wnioskodawczynię oraz jej małżonka w 2005 r., pomniejszone o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne. W decyzji w sposób prawidłowy zobrazowano sposób obliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ orzekający zasadnie przyjął do wyliczenia kwoty wpływające na wysokość dochodu podane w zaświadczeniu z dnia 24 czerwca 2006 r., wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.. Stosownie do treści § 2 ust. 2 pkt 6 lit. "a" rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć między innymi zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Ze wzoru zaświadczenia, określonego w załączniku do rozporządzenia wynika, iż w przypadku łącznego rozliczania się małżonków, w rubryce "dane małżonka" podać należy wymagane tym zaświadczeniem informacje o małżonku. W niniejszej sprawie niesporne było, zdaniem Sądu I instancji, iż skarżąca w roku podatkowym 2005 rozliczała się wspólnie z mężem. Dlatego też złożone wraz z wnioskiem zaświadczenie było zgodne z przedstawionym wyżej wymogiem zawartym w rozporządzeniu. Z zaświadczenia tego wynikał także sposób rozliczenia małżonków z osiągniętego dochodu za 2005 r., więc dane te były jak najbardziej prawidłowe. Późniejsze zaświadczenia z dnia 20 października 2006 r. i 16 marca 2007 r., składane przez skarżącą, nie były znane organowi orzekającemu w sprawie i w związku z tym nie można postawić organowi skutecznego zarzutu naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji, skoro do tych zaświadczeń nie mógł on się ustosunkować. Dodatkowo Sąd I instancji zauważył, iż organ odwoławczy prawidłowo przyjął do obliczenia dochodu rodziny skarżącej kwotę należnego podatku, jaka wynikała z wydanego zaświadczenia na ustalonym wzorze. Organy przyznające świadczenia rodzinne nie są bowiem uprawnione do samodzielnego obliczania podatku dochodowego należnego za dany okres, czy też korygowania jego wysokości, poprzez przyjmowanie różnych składników mających wpływ na wielkość podatku. Z tego też względu w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do zwiększenia wysokości należnego podatku o kwotę przysługującego odliczenia od podatku z tytułu wydatków mieszkaniowych w wysokości [...] zł, pomimo tego, że kwota ta została skarżącej zwrócona w lutym 2006 r. WSA za błędne uznał także stanowisko skarżącej, że do dochodu rodziny nie powinna zostać zaliczona kwota uzyskana w 2005 r. z tytułu umowy o dzieło. Jego zdaniem, skoro przychody z wykonywanej umowy o dzieło podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, to brak jest podstaw do twierdzenia, iż przychód z takiego źródła nie powinien być liczony, jako składnik dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. W takiej sytuacji, jak trafnie przyjęło Kolegium, nie można było potraktować, jako utraty dochodu wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą z tytułu umowy o dzieło. Według Sądu I instancji, Kolegium prawidłowo ustaliło również utratę dochodu spowodowaną utratą przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazując na § 17 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. Sąd I instancji zaznaczył, iż organ II instancji trafnie przyjął, że dochodem utraconym będzie kwota [...] zł, tj. przeciętna miesięczna kwota dochodu utraconego w 2005 r., wynikająca ze znajdującego się w aktach administracyjnych PIT-11 ([...] zł) i o tę kwotę dochodu utraconego pomniejszył miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2005 r. W świetle tych okoliczności Sąd I instancji doszedł do przekonania, iż dochód rodziny B. S. w wysokości [...] zł został ustalony prawidłowo. W przeliczeniu na osobę dochód wyniósł [...] zł. Ponieważ kwota ta przekroczyła 504 zł, organy zasadnie przyjęły, że skarżąca nie nabyła prawa do świadczeń w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd I instancji nie podzielił jednak stanowiska organu odwoławczego, co do rozumienia użytego w art. 5 ust. 3 ustawy pojęcia "dochód rodziny", jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd I instancji stwierdził, iż pojęcie "dochodu rodziny" nie występuje w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych samodzielnie, jako pojęcie zdefiniowane w art. 3 pkt 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym, lecz jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Pojęcie "dochód rodziny", występujące w art. 5 ust. 3 ustawy, nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę, jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 winien być zatem rozumiany, jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Za celowością takiej interpretacji przemawia, według Sądu I instancji, umiejscowienie obu unormowań w jednym artykule ustawy, regulującym zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a więc wzgląd na wewnętrzną spójność aktu prawnego. Skoro w ust. 3 mowa jest o przypadku, gdy wskazany tam dochód przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien być ustalony w taki sam sposób, jak przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Zastosowanie odmiennej interpretacji art. 5 ust. 3 prowadziłoby, w ocenie Sądu I instancji, do naruszenia zasady równości. Szczególnie uprzywilejowaną pozycję w przyjętym rozumieniu tego przepisu uzyskuje osoba ucząca się, zaś w przypadku rodzin następuje również niczym nieuzasadnione zróżnicowanie ich sytuacji, w zależności od liczebności danej rodziny. Takie skutki daje przyjęcie rozumienia pojęcia "dochód rodziny" użytego w tym przepisie w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1, co nie wydaje się być zamierzone przez ustawodawcę. Skoro więc dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2005 r. wyniósł [...] zł, to dochód ten nie przekraczał powiększonej o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego kwoty uprawniającej do nabycia świadczenia tj. kwoty 552 zł (504 zł +48 zł= 552 zł). W świetle powyższych wywodów, Sąd I instancji uznał, że organy orzekające w sprawie błędnie ustaliły "dochód rodziny" skarżącej w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i tym samym naruszyły prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a". Według WSA, organy ponownie rozpatrując sprawę, winny uwzględnić powyższe wytyczne i ustalić dochód rodziny na użytek regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 ustawy, a następnie rozstrzygnąć wniosek w zakresie każdego z dochodzonych świadczeń. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło o uchylenie wyroku WSA w Olsztynie i oddalenie skargi bądź też o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), polegające na przyjęciu, że pod pojęciem dochód rodziny w rozumieniu art. 5 ust. 3 należy rozumieć dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Według organu, stanowisko Sądu I instancji, jakoby przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należało brać pod uwagę dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, stoi w sprzeczności z art. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ustawodawca zamieścił bowiem w ustawie definicję legalną pojęcia "dochód rodziny" i z tego też względu przyjęcie odmiennego znaczenia dochodu rodziny pozostaje w sprzeczności z powołanym art. 3 pkt 2 ustawy. Według autora skargi nie sposób uznać, że intencją ustawodawcy było, aby "dochód rodziny" w art. 5 ust. 3 traktować, jaklo dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albowiem w ustawie pojawiają się oba te stwierdzenia. O dochodzie rodziny na osobę stanowi art. 5 ust. 1, 2, 5, 7, art. 17 ust. 2 oraz art. 70a ust. 2 ustawy, natomiast o dochodzie rodziny – art. 5 ust. 3, 4, 4a, 5, art. 11a ust. 5, art. 60 ust. 1 i art. 61 ustawy. Świadczy to o tym, że ustawodawca świadomie rozróżnia te pojęcia, co oznacza, że gdyby chciał, aby do ustalenia prawa do świadczeń w przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, brać dochód na osobę w rodzinie, to taki zapis umieściłby, tak, jak to uczynił w innych przepisach. Skoro bowiem art. 5 ust. 3 mówi o dochodzie rodziny, to należy mieć na względzie art. 3 pkt 2 ustawy. Zastosowanie wykładni zaprezentowanej przez Sąd I instancji oznaczałoby, że w przypadku utraty lub uzyskania dochodu należałoby utracony lub uzyskany dochód odpowiednio dodać lub odjąć od dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, a nie od dochodu rodziny. Podobnie wyglądałaby sytuacja przy ustaleniu dochodu rodziny, która utrzymuje się dodatkowo z gospodarstwa rolnego. Poza tym, gdyby przyjąć stanowisko Sądu, to doprowadziłoby to do stworzenia nowego kryterium dochodowego, w kwocie 552 zł, albowiem kwotę najniższego zasiłku rodzinnego należałoby dodać do kryterium dochodowego. To zaś, byłoby sprzeczne z art. 5 ust. 1, który ustalił kryterium na 504 zł. Odpowiadając na skargę kasacyjną B. S. podtrzymała dotychczasową argumentację przedstawioną w skardze do Sądu I instancji i podniosła, że znajduje ona pełne i jednoznaczne odzwierciedlenie w projektach zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mianowicie w ustawie z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o podatku rolnym (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 747), ogłoszonej w dniu 21 czerwca 2007 r., która weszła w życie w dniu 6 lipca 2007 r., ustawodawca doprecyzował treść art. 5 ust. 3, i mówi się w nim właśnie o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W związku powyższym, B. S. wniosła o wycofanie skargi przez SKO w O. lub niezwłoczne jej rozpatrzenie i przyznanie należnych świadczeń od miesiąca września 2006 r. wraz z rekompensatą za zwłokę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a przez to nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Rozpoznają niniejszą skargę kasacyjną zauważyć należy, że konstrukcja skargi w zakresie redakcji zarzutów w niej zawartych spełnia wymogi wynikające z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w efekcie powoduje możliwość jej merytorycznego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni przez Sąd meriti art. 5 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) nie jest uzasadniony. Przepis art. 5 ust. 3 stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. prezentuje pogląd, że nie sposób jest uznać ażeby intencją ustawodawcy było potraktowanie dochodu rodziny, o którym stanowi przepis art. 5 ust. 3 ustawy, jako dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Przemawiać ma za tym definicja dochodu rodziny zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy – zgodnie z tym przepisem dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego reguły wykładni systemowej nie pozwalają jednak na to, aby tylko w zakresie przekroczenia kwoty uprawniającej rodzinę do świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego przyjmować inne zasady ustalania dochodu niż te, które wynikają z treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. W przepisach tych jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę. Tak też powinien być rozumiany dochód rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 3. Okoliczność, iż w art. 5 ust. 3 brak jest pominięcia odesłania do regulacji zawartej w dwóch wcześniejszych przepisach nie może oznaczać, że art. 5 ust. 3 wprowadza regulację szczególną. Rację ma Sąd I instancji uznając, że skoro wszystkie omawiane unormowania zawarte są w jednym artykule, to wzgląd na wewnętrzną spójność aktu prawnego przemawia za celowością takiej właśnie wykładni. Nie sposób również abstrahować od tego, że od 6 lipca 2007 r. przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Z tych względów, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI