I OSK 110/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-07
NSAnieruchomościWysokansa
wznowienie postępowaniadowód doręczeniaakta sprawywywłaszczenie nieruchomościodszkodowanieterminstaranność procesowaNSA

NSA odrzucił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że odnaleziony dowód doręczenia pisma istniał w aktach sprawy i mógł być wykorzystany w poprzednim postępowaniu.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad złożył skargę o wznowienie postępowania, powołując się na wykrycie dowodu doręczenia pisma z 24 marca 2015 r., które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał jednak, że dowód ten znajdował się w aktach sprawy i mógł być wykorzystany przez stronę w poprzednim postępowaniu. W związku z brakiem ustawowej podstawy do wznowienia, skarga została odrzucona.

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1990/19. GDDKiA domagał się wznowienia postępowania ze względu na wykrycie dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r., które wyznaczało termin do zawarcia umowy w zakresie wywłaszczanej nieruchomości. GDDKiA twierdził, że dowód ten, będący zwrotnym potwierdzeniem odbioru, był sklejony z innym dokumentem i przez to nie został uwzględniony w poprzednim postępowaniu, mimo że miał wpływ na jego wynik. NSA, analizując przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsap), odwołał się do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: wykrycia nowych faktów lub środków dowodowych, możliwości wpływu tych dowodów na wynik sprawy oraz niemożności skorzystania z nich w poprzednim postępowaniu. Kluczowe jest, aby niemożność skorzystania z dowodu miała charakter obiektywny i wynikała z przyczyn niezależnych od strony, a nie z jej zaniedbań czy błędnej oceny procesowej. W rozpatrywanej sprawie NSA stwierdził, że dowód doręczenia pisma z 24 marca 2015 r. znajdował się w aktach sprawy administracyjnej (na k. 61 akt Wojewody). Skoro pracownik GDDKiA był w stanie odnaleźć ten dokument po wydaniu wyroku, to tym bardziej było to możliwe w toku poprzedniego postępowania sądowego. Brak możliwości skorzystania z dowodu musi mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z niedostatecznej staranności strony. Ponieważ dowód znajdował się w aktach sprawy i mógł być wykorzystany, NSA uznał, że nie zaszła przesłanka „wykrycia” środka dowodowego w rozumieniu art. 273 § 2 ppsap. W konsekwencji, skarga o wznowienie postępowania została odrzucona na podstawie art. 280 § 1 ppsa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odnalezienie dowodu doręczenia pisma, który znajdował się w aktach sprawy i mógł być wykorzystany w poprzednim postępowaniu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczową przesłanką wznowienia postępowania z powodu wykrycia nowego środka dowodowego jest niemożność skorzystania z niego w poprzednim postępowaniu z przyczyn obiektywnych. Skoro dowód znajdował się w aktach sprawy i mógł być odnaleziony przez stronę, nie można mówić o niemożności jego wykorzystania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

ppsap art. 273 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

ppsap art. 280 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci.

Pomocnicze

k.p.c. art. 403 § § 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Analogiczny przepis do art. 273 § 2 ppsa, na gruncie którego utrwaliły się poglądy judykatury dotyczące wznowienia postępowania.

ppsap art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co oznacza obowiązek rzetelnego zaznajomienia się ze wszystkimi dokumentami.

ppsap art. 54 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przekazania akt administracyjnych sądowi.

ppsap art. 12a § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania, które mają prawo przeglądać je i otrzymywać odpisy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowód doręczenia pisma znajdował się w aktach sprawy i mógł być wykorzystany w poprzednim postępowaniu. Niemożność skorzystania z dowodu musi mieć charakter obiektywny i niezależny od strony.

Odrzucone argumenty

Wykrycie dowodu doręczenia pisma po wydaniu wyroku, który miał wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

brak jest dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r. dowód doręczenia (zwrotne potwierdzenie odbioru) R.W. pisma z 24 marca 2015 r. [...] istniał w toku postępowania, nie został w nim powołany i mógł mieć wpływ na wynik sprawy. nie sposób uznać, że odnalezienie [...] środka dowodowego w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru [...] stanowi wykrycie w rozumieniu prawnym, o którym mowa w art. 273 § 2 ppsa. nie ulega wątpliwości, że możliwe to było również w toku poprzedniego postępowania.

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego, w szczególności dotyczących wykrycia nowych środków dowodowych i wymogu obiektywnej niemożności skorzystania z nich w poprzednim postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy dowód znajdował się w aktach sprawy, ale został przeoczony lub błędnie zinterpretowany przez stronę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje subtelne rozróżnienie między 'wykryciem' nowego dowodu a jego przeoczeniem w aktach, co jest kluczowe dla zrozumienia granic wznowienia postępowania.

Przeoczenie dowodu w aktach sprawy: kiedy można wznowić postępowanie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 110/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 1990/19 - Wyrok NSA z 2022-07-28
IV SA/Wa 2911/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-12
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 273 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1990/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2911/18 w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 24 sierpnia 2018 r. nr DLI.7.6615.100.2018.MPw w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania
Uzasadnienie
Pismem z 16 stycznia 2023 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej Generalny Dyrektor ) wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1990/19, którym oddalono skargę kasacyjną R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2911/18 uchylającego decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 24 sierpnia 2018 r. nr DLI.7.6615.100.2018.MPw w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 29 stycznia 2018 r. nr IF.V.EM1.7724-11/05.
Generalny Dyrektor wniósł o: 1. wznowienie postępowania [zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1990/19] ze względu na wykrycie środka dowodowego w postaci dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r., tj. pisma wyznaczającego skarżącemu termin do zawarcia umowy w zakresie działki [...], a w konsekwencji faktu doręczenia tego pisma skarżącemu, co miało wpływ na wynik sprawy, z którego to dowodu strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu; 2. merytoryczne rozpoznanie skargi skarżącego z 5 października 2018 r. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 24 sierpnia 2018 r. nr DLI.7.6615.100.2018.MPw w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania, utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 29 stycznia 2018 r. znak IF.V.EM1.7724-11/05 o wywłaszczeniu części nieruchomości i o ustaleniu odszkodowania i oddalenie skargi; 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi [o wznowienie postępowania], w postaci dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r., tj. pisma wyznaczającego termin do zawarcia umowy w zakresie działki [...], powołując się w tym zakresie na art. 106 § 3 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej ppsa)
W uzasadnieniu Generalny Dyrektor podniósł, że 16 listopada 2022 r. pracownik uczestnika postępowania, przeglądając akta administracyjne sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania dotyczącego działki nr [...] i nr [...], stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia skarżącemu pisma z 24 "maja" 2015 r. [prawidłowo winno być 24 marca 2015 r.; k. 61 akt Wojewody - uw. NSA], w którym Wojewoda Dolnośląski (dalej Wojewoda) wyznaczył termin do zawarcia umowy z Generalnym Dyrektorem. To zwrotne potwierdzenie odbioru pisma było sklejone resztką kleju z dowodem doręczenia innego pisma w sposób, który doprowadził do uznania, że w aktach sprawy brak jest doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r. [załączone do k. 61 akt Wojewody - uw. NSA]. Z czynności zapoznania się z aktami sprawy pracownik uczestnika sporządził szczegółową notatkę służbową. Jako podstawę skargi o wznowienie postępowania Generalny Dyrektor wskazał art. 273 § 2 ppsa, tj. wykrycie po wydaniu orzeczeń przez WSA i NSA środka dowodowego w postaci dowodu doręczenia pisma Wojewody Dolnośląskiego z 24 marca 2015 r. wyznaczającego termin do zawarcia umowy w zakresie działki [...], którego brak miał wpływ na wynik sprawy, a z którego uczestnik nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, przy czym w chwili wydawania orzeczeń zarówno przez WSA, jak i NSA dowód doręczenia pisma z 24 marca 2015 r. znajdował się w aktach sprawy. Brak dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 24 marca 2015 r. był podstawą do wydania rozstrzygnięć zarówno przez Sąd I, jak i II instancji (k. 3-13 akt I OSK 110/23).
W odpowiedzi na skargę R.W. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak ustawowych podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2022 r. I OSK 1990/19. W uzasadnieniu podniósł, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Generalny Dyrektor nie wykazał, by w toku uprzedniego postępowania sądowego nie mógł skorzystać z zebranych dowodów, w tym ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki Wojewody z 24 marca 2015 r. Składając skargę o wznowienie postępowania, skarżący nie wskazał żadnych obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiły mu zapoznanie się z aktami sprawy, w szczególności po wydaniu wyroku z 12 lutego 2019 r., a więc w momencie, gdy mógł skutecznie złożyć skargę kasacyjną od tego wyroku, zwłaszcza, że w sprawie reprezentowany był przez fachowego pełnomocnika. Nie powinna mieć możliwości żądania wznowienia postępowania strona, której można postawić skutecznie zarzut, że nie dochowała należytej staranności procesowej, prowadząc postępowanie. Jeżeli istniała obiektywna możliwość powołania się na określone fakty i dowody, a nie nastąpiło to na skutek własnej niestaranności w prowadzeniu sprawy, to nie są spełnione ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Skarga obejmująca wskazaną podstawę nie może służyć naprawieniu błędów stron popełnionych przez nie w ramach prawomocnie zakończonego postępowania, lecz stworzyć im tylko możliwość skorzystania z takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, których powołanie w tym postępowaniu faktycznie nie było możliwe (postanowienie Sądu Najwyższego z 27.6.2017 r. II CZ 45/17; k. 63-64 akt I OSK 110/23).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 280 § 1 ppsa sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci. Badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania.
Skarżący opiera skargę o wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 273 § 2 ppsa.
Zgodnie z art. 273 § 2 ppsa, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Nowe okoliczności obejmują zarówno okoliczności wadliwie ustalone w postępowaniu przez sąd, jak i kwestie, które w ogóle nie stanowiły przedmiotu ustaleń, a dla rozstrzygnięcia sprawy mają znaczenie. Nowe dowody to część stanu faktycznego, która nie została ujawniona na podstawie dokumentów w poprzednim procesie ze względów niezależnych od strony, która była pozbawiona możliwości powołania tych środków w poprzednim postępowaniu (wyrok NSA z 25.6.1985 r. I SA 98/85, ONSA 1985/1/35). W ten sposób nowe dla rozstrzygnięcia sprawy dowody tylko wtedy będą miały znaczenie, gdy wskazywać będą istotne okoliczności (W. Piątek w: red. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, do art. 273 § 2 nb 6).
Art. 273 § 2 ppsa odpowiada w swej treści art. 403 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; dalej kpc), zgodnie z którym można żądać wznowienia [postępowania] w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich faktów lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Analogia ta jest o tyle istotna, że na gruncie art. 403 § 2 kpc utrwaliły się poglądy judykatury, które niewątpliwie znajdują odpowiedni wyraz także w instytucji wznowienia postępowania przewidzianej w art. 273 § 2 ppsa. Prawidłowe rozumienie instytucji wznowienia postępowania z uwagi na wykrycie środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, opiera się zatem nie tylko o wykładnię dokonywaną przez sądy administracyjne, ale również Sąd Najwyższy i sądy powszechne, tworząc tym samym spójny w tym zakresie system wznowienia postępowań sądowych.
Możliwość ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy na skutek skargi o wznowienie postępowania otwiera się tylko wówczas, gdy zaistnieje jedna z ustawowych podstaw wymienionych w ustawie. Skarga o wznowienie nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń, nawet w sprawach o roszczenia oparte na jednakowych podstawach faktycznych i prawnych. Przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana prawomocnego wyroku, muszą być, jako wyjątek od tej reguły, interpretowane ściśle (wyrok Sądu Najwyższego z 17.7.2006 r. I PK 5/06, Wok. 2006/11/s. 33; postanowienie SN z 5.9.2017 r. II PZ 13/17, Legalis 1715319; E. Stryczyńska w: red. T. Szanciło, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, do art. 403 § 2 kpc pod red. 2023, C.H. Beck 2023, do art. 403, t. I, uw. 3). Wymóg kumulatywnego spełnienia wymienionych przesłanek oznacza, że niespełnienie przynajmniej jednej z nich wyklucza możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ppsa.
Możliwość wznowienia postępowania - na podstawie art. 403 § 2 kpc (lub odpowiednio w postępowaniu sądowoadministracyjnym art. 273 § 2 ppsa) - jest uzależniona od zaistnienia łącznie trzech przesłanek: 1. wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych faktów lub środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane; 2. możliwości wpływu tych faktów lub dowodów na wynik sprawy; 3. niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu (postanowienia SN z: 14.7.2017 r. II CZ 35/17, Legalis 1668824; 24.11.2016 r. III CZ 48/16, Legalis 1558524).
Chodzi tylko o takie środki dowodowe, które istniały już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, nie zaś o powstałe po tej dacie (postanowienia SN z: 25.8.1999 r. III CKN 524/99, Legalis 53114; 9.11.2000 r. II CKN 510/00, Legalis 58216; 15.9.2005 r. II CZ 78/05, Legalis 1327426; 13.10.2005 r. IV CZ 96/05, niepubl.; 22.7.2008 r. II UZ 31/08, Legalis 186979; 4.9.2008 r. IV CZ 70/08, Legalis 161343; 6.5.2010 r. III PZ 3/10, Legalis 388917; 8.6.2010 r. II PZ 12/10, Legalis 512910; 27.10.2015 r. II PZ 12/15, niepubl.; 24.11.2016 r. III CZ 48/16, Legalis nr 1558524; 17.3.2017 r. III CZ 7/17, Legalis 1618176; 14.7.2017 r. II CZ 35/17, Legalis 1668824; 22.11.2017 r. IV CZ 79/17, Legalis 1715536). Muszą to być ponadto fakty i środki dowodowe nie tylko nieujawnione, ale i "nieujawnialne" w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, czyli takie, o których strona nie wiedziała i z obiektywnych przyczyn (a więc nie wskutek zaniedbań czy błędnej oceny) nie mogła wiedzieć, gdyż były jej nieznane i dla niej niedostępne (postanowienia SN z: 10.2.1999 r. II CKN 807/98, Legalis 338891; 20.12.2006 r. IV CZ 102/06, Legalis 161059; 9.7.2008 r. V CZ 46/08, Legalis 161246; 16.7.2008 r. II CZ 46/08, Legalis 160714; 19.3.2010 r. II PZ 5/10, Legalis 369512; 17.6.2010 r. III CZ 18/10, Legalis 496972; 1.4.2011 r. III CZ 13/11, Legalis 385049).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że dowód doręczenia (zwrotne potwierdzenie odbioru) R.W. pisma z 24 marca 2015 r. wyznaczającego mu termin do zawarcia umowy w zakresie działki [...] istniał w toku postępowania, nie został w nim powołany i mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestią zasadniczą dla rozważenia możliwości wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2022 r. I OSK 1990/19 było ustalenie, czy został on wykryty po ogłoszeniu prawomocnego wyroku oraz czy niemożliwe było skorzystanie z tego dowodu w poprzednim postępowaniu - w toku postępowania przed wydaniem prawomocnego wyroku.
O wykryciu środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 kpc (i odpowiednio 273 § 2 ppsa) można mówić nie tylko wtedy, gdy strona wcześniej nie wiedziała o jego istnieniu, ale także wówczas, gdy o nim wiedziała, ale nie miała wiedzy o tym, gdzie się on znajduje, wobec czego nie mogła złożyć wniosku o jego przeprowadzenie (postanowienia SN z: 10.11.1938 r. C.II. 905/38, Nowa Palestra 1939/3/s. 135; 16.2.2017 r. II PZ 28/16, Legalis 1587573). W związku z tym oparcie skargi o wznowienie na podstawie określonej w art. 403 § 2 kpc (i odpowiednio 273 § 2 ppsa) polega na tym, że trzeba przedstawić twierdzenie co do tego, że stronie nie było wiadome istnienie środka dowodowego, względnie nie było jej wiadome, gdzie się on znajduje (postanowienie SN z 15.3.2018 r. III CZ 8/18, Legalis 1765459). Dowody wykryte to zatem takie dowody, które istniały już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, z których strona nie mogła skorzystać, gdyż były dla niej nieznane i wówczas nieujawnione - strona nie miała do nich dostępu, nie musiała i nie mogła ich znać (postanowienia SN z: 15.5.1968 r. I CO 1/68, OSNCP 1969/2/36; 1.4.2011 r. III CZ 13/11, Legalis 385049). Niewiedza strony o środkach dowodowych musi wynikać z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej, a nie z zaniechania działania w trakcie postępowania (postanowienie SN z 12.9.2007 r. I CZ 105/07, Legalis 207912). W najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że przez wykrycie nowego środka dowodowego należy także rozumieć uzyskanie możności skorzystania ze środka dowodowego, o którego istnieniu strona w poprzednim postępowaniu zakończonym wyrokiem wprawdzie wiedziała, jednak nie mogła się nań powołać, nie wiedząc, gdzie się znajduje lub czy w ogóle da się odszukać (postanowienie SN z 16.2.2017 r. II PZ 28/16, Legalis 1587573). Dla oceny tej niemożności należy odwołać się do kryteriów obiektywnych (E. Stryczyńska - op. cit., t. I, uw. 5).
Niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z nowo ujawnionych środków dowodowych musi mieć charakter obiektywny. Chodzi o taką niemożliwość, która pozostawałaby aktualna w stosunku do każdej należycie dbającej o swoje interesy procesowe osoby. Gdy zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej zaniedbań czy błędnej oceny potrzeby powołania dowodów, to nie zachodzi podstawa wznowienia z art. 403 § 2 kpc (i odpowiednio 273 § 2 ppsa). Niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych faktów lub środków dowodowych nie zachodzi, gdy istniała obiektywna możliwość powołania ich w tym postępowaniu, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła (postanowienie SN z 15.2.2018 r. I UZ 73/17, Legalis 1731906 i powołane tam postanowienie SNz 12.10.2017 r. I UZ 33/17, Legalis 1706615). Przyjęcie takiego stanowiska pozwala na wyeliminowanie z podstaw wznowienia postępowania takiego spóźnionego ujawnienia nowych faktów lub środków dowodowych, które wynikało z przyjęcia błędnej strategii procesowej i niedostrzeżenia istotnych dla rozstrzygnięcia faktów i dowodów. W płaszczyźnie art. 403 § 2 kpc (i odpowiednio 273 § 2 ppsa) nie mieści się zarówno środek dowodowy powstały już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak i istniejący przed jego wydaniem i znany stronie, którego jednak nie powołała, choć istniała taka możliwość i obiektywna potrzeba (postanowienie SN z 8.2.2018 r. I UZ 66/17, Legalis 1720860). Nie jest bowiem funkcją wznowienia postępowania korygowanie błędów popełnionych przez stronę w trakcie poprzedniego postępowania (postanowienia SN z: 2.3.2012 r. II CZ 200/11, Legalis 490631; 10.10. 2012 r. I CZ 104/12, Legalis 552572; 14.1.2015 r. I CZ 110/14, Legalis 1186385; 26.2.2015 r. III CZ 5/15, OSNC 2016/C/42; 7.12.2016 r. II PZ 24/16, Legalis 1564979; z 20.7.2017 r. IV CZ 13/17, Legalis nr 1683068).
W sytuacji złożenia skargi o wznowienie postępowania, to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że nie mógł skorzystać ze środków dowodowych w poprzednim postępowaniu. Nie zwalnia to jednak sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy rzeczywiście skarżący nie mógł skorzystać z przedstawionego w skardze środka dowodowego i czy nie stanowił on już przedmiotu analizy sądu w toku postępowania instancyjnego. W ramach braku obiektywnej możliwości zgłoszenia środka dowodowego należy również ujmować sytuację, w której skarżący wprawdzie wiedział o danym środku dowodowym, ale obiektywnie rzecz biorąc, nie mógł z niego skorzystać (np. nie wiedział, gdzie znajduje się dany dokument). Środek dowodowy, by był "ujawnialny", nie tylko musi być znany stronie, lecz także dostępny dla niej (M. Manowska, Wznowienie postępowania, s. 167-169). "Wykrycie" nowych środków dowodowych nie odnosi się do sytuacji, gdy były one jawne w materiale zakończonego postępowania, a tylko niedostrzeżone przez stronę (postanowienie SN z 15.5.1968 r. I CO 1/68, OSNCP 1969/2/36; wyrok NSA z 25.6.2008 r. I FSK 1835/07, Legalis 119617). Podobnie pominięcie przez sąd środka dowodowego wskazanego przez stronę nie jest w rozumieniu art. 403 § 2 kpc (i odpowiednio art. 273 § 2 ppsa) pozbawieniem możności skorzystania z tego dowodu w poprzednim postępowaniu (postanowienie SN z 28.10.1981 r. I CO 5/81, OSNCP 1982/5–6/77). Dla zasadności wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 273 § 2 ppsa istotne jest nie tylko istnienie związku przyczynowego pomiędzy nowymi okolicznościami i środkami dowodowymi a wynikiem sprawy. Granice wznowienia tego postępowania nie mogą wykraczać poza zakres dokonanej przez sąd administracyjny kontroli (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania, s. 233–234; W. Piątek - op. cit., nb 6).
Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie uznał, że nie można uznać, że odnalezienie - po wydaniu wyroku z 28 lipca 2022 r. I OSK 1990/19 - środka dowodowego w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przez R.W. pisma Wojewody z 24 marca 2015 r. wyznaczającego mu termin do zawarcia umowy z Generalnym Dyrektorem w sprawie nabycia na rzecz Skarbu Państwa własności części nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb C., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 15/37. AM-1, o pow. 0,9535 ha (k. 61 akt Wojewody i załączona doń zwrotka), stanowi wykrycie w rozumieniu prawnym, o którym mowa w art. 273 § 2 ppsa. Zgodnie z art. 133 § 1 zdanie pierwsze in principio ppsa, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ma obowiązek rzetelnego zaznajomienia się z wszystkimi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, przy czym przez akta sprawy należy rozumieć zarówno akta sądowoadministracyjne, jak i akta administracyjne przekazane sądowi stosownie do art. 54 § 2 ppsa. Strona formułująca swoje stanowisko w sprawie ma obowiązek przedstawić środki dowodowe na poparcie wywodzonych twierdzeń. Dowód doręczenia R.W. pisma z 24 marca 2015 r. znajdował się w aktach sprawy (k. 61-61v akt Wojewody). Dokument ten uległ sklejeniu z innym zwrotnym potwierdzeniem odbioru - odnoszącym się również do pisma Wojewody Dolnośląskiego nr IF.V.EM1.7724.-11/05z 24 marca 2015 r., lecz skierowanego do wiadomości pełnomocnika Generalnego Dyrektora (pismo odebrane przez GDDKiA O/Wrocław dnia 30 marca 2015 r.). W myśl art. 12a § 4 ppsa, akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. W tej sytuacji wobec faktu, że "zaginiony" dokument nie znajdował się poza aktami sprawy, nie sposób uznać, że zachodzi przesłanka wykrycia środka dowodowego, z którego strona lub uczestnik postępowania nie mogli skorzystać w toku poprzedniego postępowania. Jeżeli pracownik uczestnika postępowania - GDDKiA - był w stanie zlokalizować zwrotne potwierdzenie odbioru, przeglądając akta sprawy administracyjnej po wydaniu prawomocnego wyroku w sprawie (I OSK 1990/19), to nie ulega wątpliwości, że możliwe to było również w toku poprzedniego postępowania.
W rezultacie, niniejsza skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 273 § 2 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 ppsa, odrzucił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI