I OSK 1090/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje organów administracji dotyczące waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Sąd pierwszej instancji wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz błędne określenie terminu początkowego waloryzacji. Skarżące SKO zarzuciło m.in. niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) i błędną wykładnię art. 132 ust. 1a i 3 u.g.n., twierdząc, że powinny być naliczane odsetki ustawowe, a waloryzacja powinna być liczona od daty ostateczności decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że waloryzacja odszkodowania ustalonego w decyzji administracyjnej następuje na dzień zapłaty i powinna być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, a nie jako stosunek cywilnoprawny. NSA potwierdził, że początkowy termin naliczania waloryzacji wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji, a w przypadku korekty przez organ odwoławczy, waloryzacja liczona jest od skorygowanej kwoty od daty wydania decyzji pierwszej instancji. Sąd uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania za bezzasadne, wskazując na brak możliwości wydania odmiennych orzeczeń w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym, ale podkreślając, że art. 153 p.p.s.a. wiąże sąd w zakresie oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących waloryzacji odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, w tym określenie trybu postępowania i terminu początkowego naliczania waloryzacji.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i sposobu ich stosowania w kontekście orzecznictwa administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest właściwy tryb rozstrzygania wniosku o waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spór o prawo i wysokość zwaloryzowanego odszkodowania podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, gdyż źródłem żądania jest akt administracyjny.
Uzasadnienie
Żądanie waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. Autorytatywna konkretyzacja normy prawnej musi zostać dokonana w formie prawnej gwarantującej jednostce prawo do obrony.
Od jakiego momentu należy liczyć waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Waloryzacji podlega 'wysokość odszkodowania ustalona w decyzji'. Na tę datę ustalana była wartość nieruchomości. Korekta przez organ odwoławczy nie zmienia daty początkowej, lecz dotyczy skorygowanej kwoty.
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i merytorycznie rozstrzygnąć sprawę po raz pierwszy, naruszając zasadę dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może merytorycznie rozstrzygnąć sprawy po raz pierwszy, jeśli organ pierwszej instancji nie rozpoznał jej merytorycznie, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów administracji, wskazując na wadę proceduralną polegającą na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania.
Przepisy (15)
Główne
u.g.n. art. 132 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Prawo do waloryzacji odszkodowania na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ zobowiązany do zapłaty.
Pomocnicze
u.g.n. art. 132 § ust. 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Waloryzacji należy dokonać na dzień zapłaty odszkodowania.
u.g.n. art. 132 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zastosowanie zasady naliczenia odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w terminowej wypłacie odszkodowania.
u.g.n. art. 130 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie).
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie przepisów postępowania (z wykazaniem wpływu na wynik sprawy).
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
k.p.a. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku w NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konieczne elementy uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Waloryzacja odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości jest kwestią rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. • Początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania to data wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie odsetek ustawowych zamiast waloryzacji. • Waloryzacja powinna być liczona od daty ostateczności decyzji. • Wydanie odmiennych orzeczeń w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym jako naruszenie art. 153 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Żądanie waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. • Autorytatywna konkretyzacja normy prawnej musi zostać dokonana w formie prawnej, która gwarantuje jednostce prawo do obrony na drodze prawa. • Początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Joanna Skiba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, w tym określenie trybu postępowania i terminu początkowego naliczania waloryzacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i sposobu ich stosowania w kontekście orzecznictwa administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń – waloryzacji odszkodowania, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację finansową właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialnoprawne.
“Jak prawidłowo naliczyć waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.