I OSK 1088/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA orzekł, że waloryzacja odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości powinna być liczona od daty wydania decyzji pierwszej instancji, a nie od daty jej ostateczności.
Sprawa dotyczyła waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, kwestionując wyrok WSA, który uchylił decyzję SKO odmawiającą waloryzacji. SKO argumentowało, że waloryzacja powinna być liczona od daty ostateczności decyzji, a nie od daty jej wydania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko WSA, że waloryzacja powinna być liczona od daty wydania decyzji pierwszej instancji ustalającej odszkodowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję SKO w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Spór dotyczył momentu, od którego należy liczyć waloryzację odszkodowania. SKO twierdziło, że waloryzacja powinna być liczona od daty ostateczności decyzji ustalającej odszkodowanie do dnia jej wypłaty, a w przypadku opóźnienia w zapłacie przysługują odsetki ustawowe. WSA uznał, że waloryzacja powinna być liczona od daty wydania decyzji pierwszej instancji ustalającej odszkodowanie. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu lub odszkodowaniu. Waloryzacji podlega wysokość odszkodowania ustalona w decyzji (art. 132 ust. 3 u.g.n.), co oznacza, że początkowy termin naliczania waloryzacji wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji. NSA zaznaczył, że przekroczenie terminu wypłaty odszkodowania jest podstawą do naliczenia odsetek za opóźnienie, a nie wpływa na datę rozpoczęcia waloryzacji. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo potwierdzające tę interpretację.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Waloryzacja odszkodowania powinna być liczona od daty wydania decyzji pierwszej instancji ustalającej odszkodowanie.
Uzasadnienie
Wartość nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu lub odszkodowaniu jest podstawą ustalenia odszkodowania. Waloryzacji podlega wysokość odszkodowania ustalona w decyzji, co oznacza, że początkowy termin naliczania waloryzacji wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.g.n. art. 132 § ust. 1a, ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zapłata odszkodowania następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Do skutków zwłoki lub opóźnienia stosuje się przepisy K.c. Wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty.
Pomocnicze
u.g.n. art. 130 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu lub odszkodowaniu.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
K.p.a. art. 8 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
K.c. art. 481 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Podstawa do naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że waloryzacja odszkodowania powinna być liczona od daty wydania decyzji pierwszej instancji ustalającej odszkodowanie, a nie od daty jej ostateczności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że waloryzacja powinna być liczona od daty ostateczności decyzji, a nie od daty jej wydania. Argumentacja SKO, że przekroczenie terminu wypłaty odszkodowania powinno skutkować naliczeniem odsetek, a nie waloryzacją.
Godne uwagi sformułowania
początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji Waloryzacja nie polega bowiem na ponownym ustaleniu odszkodowania, ale na urealnieniu jego wysokości z uwagi na zmiany, które zaszły pomiędzy jego określeniem a momentem wypłaty podmiotowi uprawnionemu.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia naliczania waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia nieruchomości i ustalania odszkodowania na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń – waloryzacji odszkodowania, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowy moment rozpoczęcia naliczania waloryzacji.
“Kiedy zaczyna się waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1088/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Miernik /sprawozdawca/ Karol Kiczka /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane IV SA/Wa 1506/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-18 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 8 § 1 i § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1506/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r. nr KOC/5343/Go/21 w przedmiocie waloryzacji odszkodowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1506/22 uchylił zaskarżoną przez A. A. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 stycznia 2022 r. nr KOC/5343/Go/21 w przedmiocie waloryzacji odszkodowania oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 27 lipca 2021 r. nr 316/BM/WWO/DW/2021. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji: I) naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", w postaci niewłaściwego zastosowania, w miejsce art. 132 ust. 2 tej ustawy, i w konsekwencji orzeczenie o waloryzacji odszkodowania, podczas gdy w sprawie zastosowanie powinna znaleźć zasada naliczenia odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia (lub zwłoki) w terminowej wypłacie odszkodowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 pkt a /powinno być "pkt 1 lit. a" – przypis NSA/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a."); II) na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 132 ust. 1a i ust. 3 u.g.n. przez przyjęcie, że waloryzacji odszkodowania należy dokonać za czas od wydania decyzji ustalającej odszkodowanie do dnia zapłaty odszkodowania, podczas gdy ewentualna waloryzacja powinna dotyczyć okresu pomiędzy uzyskaniem przez decyzję przymiotu ostateczności a dniem faktycznej wypłaty odszkodowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 pkt a – powinno być "pkt 1 lit. a" – przypis NSA); III) naruszenie przepisów postępowania w sposób istotnie wpływający na wynik postępowania, to jest art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez wydanie odmiennych orzeczeń w sprawach o bardzo zbliżonym stanie faktycznym, co powoduje niejednolitość orzekania przez organy administracji publicznej, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zgodnie z treścią decyzji Starosty X., odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno było zostać zapłacone w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Termin na wypłatę odszkodowania upłynął 12 marca 2021 r. a odszkodowanie wypłacono 7 kwietnia 2021 r., czyli z 26-dniowym opóźnieniem. W takiej sytuacji, zdaniem organu, powinna nastąpić wypłata odsetek za zwłokę, zgodnie z art. 132 ust. 2 u.g.n. Jak zaznaczył wnoszący skargę kasacyjną organ, w sprawie wypłacono odszkodowanie, środkami pieniężnymi dysponowała osoba uprawniona, a z uwagi na przekroczenie terminu zapłaty powstała konieczność zrekompensowania opóźnienia przez zapłatę odsetek ustawowych za czas opóźnienia. Wskazuje na to przepis art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.". W ocenie SKO, waloryzację kwot ustalonych w decyzjach odszkodowawczych przewidziano dla sytuacji, gdy w obrocie prawnym jest decyzja, na podstawie której nie wypłacono odszkodowania, a nie jest możliwa aktualizacja operatu szacunkowego. Aby wypłacona kwota odpowiadała wartości rynkowej uprzednio ustalonej w decyzji, ustawodawca postanowił wprowadzić instytucję waloryzacji. opinii SKO, przepisy te mają przede wszystkim zastosowanie do spraw, w których nastąpił znaczny upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji ustalającej zapłatę określonej kwoty a jej faktyczną zapłatą (np. kilka lat). W takich sytuacjach ustalone przed laty odszkodowanie nie odpowiada już ekonomicznie aktualnej wartości nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest ustalane na podstawie operatu szacunkowego, którego aktualność jest określana przez art. 156 ust. 3 u.g.n. Decyzja drugoinstancyjna musi opierać się na aktualnym operacie szacunkowym, co oznacza, że jeżeli biegły dokonał aktualizacji operatu i wartość nieruchomości nie uległa zmianie, to brak jest uzasadnienia by wysokość odszkodowania zwiększyć przez jego waloryzację. Zatem, w sytuacji takiej jak niniejsza, gdy orzeczenie wydane przez organ administracji w trybie odwoławczym opiera się na prawidłowym i aktualnym operacie szacunkowym, brakuje argumentu by waloryzację stosować. Ponadto, jak zauważyło SKO, gdyby przyjąć że każda zapłata odszkodowania powinna się wiązać z koniecznością waloryzacji odszkodowania, to należałoby uznać za nieznajdujący zastosowania przepis art. 132 ust. 2 u.g.n. Zakładając jednak racjonalność ustawodawcy, takie założenie nie jest prawidłowe. W opinii SKO, muszą istnieć sprawy, w których ustalane kwoty podlegają zwiększeniu przez odsetki ustawowe, jak i takie, które podlegają waloryzacji. Konstrukcja art. 132 ust. 2 i ust. 3 u.g.n. nie pozwala na przyjęcie, że jeden z tych przepisów ma charakter lex specialis, albo wręcz nie znajduje zastosowania. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uzasadniając drugi zarzut skargi kasacyjnej, nieprawidłowy jest pogląd Sądu I instancji, że dniem od którego należy liczyć ewentualną waloryzację, jest dzień następujący po dniu wydania decyzji o odszkodowaniu w pierwszej instancji. Treść art. 132 ust. 1 u.g.n. wprost wskazuje na wykonalność decyzji, a art. 132 ust. 1a u.g.n., że termin zapłaty odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Każda decyzja jest wykonalna z chwilą uzyskania przymiotu prawomocności, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z pewnością nie można uznać za "wykonalną" decyzji wydanej w I instancji, od której przysługuje odwołanie. Wnoszący skargę kasacyjną organ zwrócił uwagę, że decyzja organu II instancji w zakresie ustalenia odszkodowania, jeżeli jest prawidłowa, opiera się na wyliczeniach operatu szacunkowego, który musi być aktualny w dacie jej wydania. Zatem, potwierdzona przez ten organ wysokość odszkodowania powinna być uznana za słuszną i sprawiedliwą, ponieważ opiera się na rzeczywistej wartości nieruchomości. Nie ma więc podstaw by negować wysokość odszkodowania ustalonego na podstawie aktualnego operatu szacunkowego. Skoro prawidłowo załatwiona sprawa administracyjna to taka, którą zbadały organy dwóch instancji, to błędny jest pogląd, zgodnie z którym to data wydania decyzji przez organ I instancji jest decydująca dla określenia obowiązków jednej ze stron tego postępowania. Zatem, w ocenie SKO, za słuszną należałoby przyjąć datę wydania decyzji przez organ odwoławczy. Uzasadniając trzeci zarzut skargi kasacyjnej, wnoszący skargę kasacyjną organ zwrócił uwagę na rozbieżności w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie waloryzacji odszkodowania za drogi publiczne i terminu, od którego należałoby liczyć ewentualną waloryzację. SKO wskazało wyroki z 23 września 2022 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1226/22 i IV SA/Wa 1227/22. We wskazanych orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że waloryzacja dotyczy okresu pomiędzy datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna a datą wypłaty odszkodowania, odmiennie od stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji sygn. akt IV SA/Wa 1506/22 oraz w sprawie o sygn. IV SA/Wa 1507/22. Jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przyjęcie różnych terminów, od których należy liczyć waloryzację, prowadzi do odmiennego ustalania odszkodowań na rzecz osób znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej, a więc do nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej skarżących. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie z 30 października 2024 r. A. A. podkreśliła, że przedmiotem sporu w sprawie jest okres, za jaki przysługuje waloryzacja odszkodowania. Wskazała, że opisane zagadnienie było już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1212/22. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2426/22 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie od wskazanego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył wówczas, że początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynikało z ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 27 lipca 2021 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dokonania waloryzacji odszkodowania ustalonego i przyznanego na rzecz A. A. na podstawie decyzji Starosty X. z 28 października 2020 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z 18 marca 2021 r. Organ wskazał, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpiła 15 kwietnia 2021 r. a pismem z 19 kwietnia 2021 r. A. A. wniosła o waloryzację wysokości odszkodowania i dokonanie wypłaty ustalonej kwoty waloryzacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 12 stycznia 2022 r. uchyliło decyzję Prezydenta z 27 lipca 2021 r. i odmówiło waloryzacji odszkodowania ustalonego i przyznanego na rzecz odwołującej się na podstawie decyzji Starosty X. z 24 listopada 2020 r. W ocenie organu, waloryzacja dotyczy okresu pomiędzy datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna a datą wypłaty odszkodowania. Waloryzacja dotyczy sytuacji, gdy odszkodowanie nie zostanie wypłacone w terminie. Organ II instancji wskazał, że decyzja Starosty X. z 28 października 2020 r. stała się ostateczna 18 marca 2021 r. (data wydania decyzji w II instancji), ponieważ wniesiono od niej odwołanie. Termin zapłaty upływał więc 1 kwietnia 2021 r., a odszkodowanie wypłacono 15 kwietnia 2021 r., czyli z 14-dniowym opóźnieniem. W ocenie Kolegium, mimo braku możliwości zwaloryzowania odszkodowania, rozstrzygnięcie organu I instancji jest błędne, gdyż nie znajdując podstaw do waloryzacji, organ powinien wydać decyzję o odmowie waloryzacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że umorzenie jest rozstrzygnięciem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego załatwienia sprawy i następuje w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 105 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. A. od decyzji organu II instancji. Sąd I instancji uznał, że w sprawie zostały naruszone przez organ odwoławczy art. 15 K.p.a., to jest zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz art. 139 K.p.a., to jest zakazu rozstrzygania na niekorzyść strony odwołującej się. Ponadto Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 132 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Sąd I instancji wskazał, że strony nie negują, że dniem zapłaty jest dzień, w którym odszkodowanie zostało wypłacone skarżącej. Spór jednak dotyczy początku okresu, od którego należy dokonać waloryzacji. Jak uznał Sąd I instancji, wysokość kwoty odszkodowania jest ustalana na dzień wydania decyzji przez organ I instancji o odszkodowaniu i na ten dzień niewątpliwie kwota ta jest aktualna. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, skoro wypłata określonej w decyzji o odszkodowaniu kwoty następuje w okresie późniejszym niż data wydania decyzji o odszkodowaniu, to początkowym terminem, od którego należy liczyć wysokość należnej waloryzacji (dokonać przerachowania tej kwoty), powinien być dzień następny po wydaniu decyzji o odszkodowaniu. W niniejszej sprawie słusznie wskazała skarżąca, że organ odwoławczy powinien dokonać waloryzacji od 28 października 2020 r. do 15 kwietnia 2021 r., czyli w okresie między wydaniem decyzji przez Starostę X. rozstrzygającej o odszkodowaniu, a dniem wypłaty tego odszkodowania. Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kluczowy zarzut w niniejszej skardze kasacyjnej dotyczy błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 1a, 2 i 3 u.g.n. Zgodnie z tymi przepisami, w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna (art. 132 ust. 1a u.g.n.). Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (art. 132 ust. 2 u.g.n.). W myśl zaś art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Właściwe zrekonstruowanie normy prawnej dotyczącej waloryzacji odszkodowania wymaga sięgnięcia również do przepisu art. 130 ust. 1 u.g.n. W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przytoczony powyżej art. 130 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu albo – w przypadkach wskazanych w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1 u.g.n. – na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeśli do tego dodamy, że waloryzacji podlega "wysokość odszkodowania ustalona w decyzji" (art. 132 ust. 3 u.g.n.), to przyjąć należy, że początkowy termin naliczania waloryzacji odszkodowania wyznacza data wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji. Na tę bowiem datę ustalana była wartość wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast w przypadku, gdy organ odwoławczy po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji zmieni przyznaną kwotę odszkodowania, waloryzacja powinna być liczona od skorygowanej wartości odszkodowania i od daty wydania decyzji przez organ I instancji. Korekta wysokości odszkodowania przez organ odwoławczy oznacza bowiem ustalenie jego prawidłowej wartości od dnia wydania decyzji o odszkodowaniu, tak jakby została ona określona przez organ pierwszej instancji. W rezultacie oznacza to, że waloryzacja naliczana jest od dnia wydania decyzji odszkodowawczej w pierwszej instancji od kwoty ustalonej w decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji. Jednocześnie należy zauważyć, że operat szacunkowy służy do ustalenia wartości rynkowej nieruchomości, która jest istotna jako zasadniczy wykładnik wysokości odszkodowania za nieruchomość. Operat zatem wykorzystywany jest do określenia wysokości odszkodowania, które następnie podlega waloryzacji bez ponownego ustalenia wartości nieruchomości. Waloryzacja nie polega bowiem na ponownym ustaleniu odszkodowania, ale na urealnieniu jego wysokości z uwagi na zmiany, które zaszły pomiędzy jego określeniem a momentem wypłaty podmiotowi uprawnionemu. Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyrokach z 8 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2426/22, z 24 października 2024 r. sygn. akt I OSK 890/23 i z 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1090/23. W odniesieniu do argumentów podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zauważyć dodatkowo należy, że termin wypłaty odszkodowania określony w art. 132 ust. 1 i 1a u.g.n., nie ma żadnego znaczenia dla określenia początkowej daty waloryzacji, bowiem przekroczenie terminu wypłaty odszkodowania jest podstawą do ewentualnego naliczenia odsetek za opóźnienie w zapłacie (art. 132 ust. 2 u.g.n.). W niniejszej sprawie decyzja Starosty X. z 28 października 2020 r. o odszkodowaniu została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z 18 marca 2020 r. Zatem początkowy termin waloryzacji przyznanego odszkodowania powinna wyznaczać data wydania decyzji przez Starostę X. Odmawiając waloryzacji odszkodowania organy obydwu instancji odwołały się natomiast do daty decyzji ostatecznej i określonego w art. 132 ust. 1 u.g.n. terminu wypłaty odszkodowania. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że takie stanowisko było wynikiem błędnej wykładni art. 132 ust. 3 u.g.n. Oznacza to, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 i 2 K.p.a., nie mógł być również uwzględniony. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI