I OSK 108/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-05
NSAAdministracyjneŚredniansa
zasiłek rodzinnyświadczenia rodzinnekryterium dochodowedochód rodzinygospodarstwo rolnedochód z gospodarstwa rolnegoustawa o świadczeniach rodzinnychpostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, potwierdzając prawidłowość ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego D. F. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że dochód z gospodarstwa rolnego w roku 2004 został prawidłowo wyliczony. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przepisu dotyczącego odliczenia czynszu dzierżawnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że małżonkowie F. nie dzierżawili gospodarstwa, a wypowiedzenie umowy dzierżawy nie stanowi utraty dochodu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. F. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika GOPS w W. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków. Powodem odmowy było przekroczenie kryterium dochodowego. WSA w Olsztynie uznał, że dochód rodziny należy ustalać na podstawie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, czyli w tym przypadku roku 2004. Sąd prawidłowo wyliczył dochód z gospodarstwa rolnego (posiadanego przez skarżącą i jej męża w 2004 r.) oraz z innych źródeł, uwzględniając dochód utracony z tytułu urlopu wychowawczego. Łączny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył ustalone kryterium. W skardze kasacyjnej D. F. zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który miał pozwalać na odliczenie czynszu dzierżawnego od dochodu. NSA stwierdził, że małżonkowie F. nie oddawali swojego gospodarstwa w dzierżawę, a wręcz przeciwnie – sami dzierżawili inne gospodarstwo w 2004 roku. Ponadto, wypowiedzenie umowy dzierżawionego gospodarstwa nie jest utratą dochodu w rozumieniu przepisów. NSA uznał, że dochód z prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa rolnego został prawidłowo uwzględniony, a skarga kasacyjna jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dochód rodziny ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przypadku gospodarstwa rolnego, dochód z 1 ha przeliczeniowego ustala się zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy jest podstawą do ustalenia dochodu. W przypadku posiadania gospodarstwa rolnego, stosuje się przepisy dotyczące dochodu z 1 ha przeliczeniowego, uwzględniając obwieszczenie GUS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.

u.ś.r. art. 5 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

u.ś.r. art. 3 § pkt 23 lit. a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu utraconego.

u.ś.r. art. 3 § pkt 23

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja utraty dochodu.

u.ś.r. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu rodziny.

u.ś.r. art. 5 § ust. 8a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Ustalanie dochodu z gospodarstwa rolnego.

u.ś.r. art. 5 § ust. 8

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Przyjmowanie dochodu z 1 ha przeliczeniowego.

u.ś.r. art. 5 § ust. 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomniejszenie dochodu o dochód utracony.

u.p.r. art. 18

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

Podstawa do obwieszczenia Prezesa GUS o dochodzie z 1 ha przeliczeniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe ustalenie dochodu rodziny na podstawie roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Dochód z gospodarstwa rolnego został prawidłowo wyliczony zgodnie z przepisami i obwieszczeniem GUS. Wypowiedzenie umowy dzierżawy nie stanowi utraty dochodu. Skarżąca nie oddawała swojego gospodarstwa w dzierżawę, a jedynie dzierżawiła inne.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w celu odliczenia czynszu dzierżawnego od dochodu.

Godne uwagi sformułowania

spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy w dniu wydania zaskarżonej decyzji rodzina skarżącej spełniała dochodowe kryteria przyznania zasiłku rodzinnego przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego Wypowiedzenie umowy dzierżawionego gospodarstwa rolnego nie stanowi w rozumieniu tego przepisu utraty dochodu.

Skład orzekający

Joanna Runge-Lissowska

przewodniczący

Marek Stojanowski

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodu rodziny na potrzeby świadczeń socjalnych, w tym zasiłków rodzinnych, w kontekście posiadania lub dzierżawy gospodarstwa rolnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2004-2006 roku oraz specyfiki obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego, ale skupia się na specyficznych zasadach obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i socjalnym.

Jak dochód z gospodarstwa rolnego wpływa na zasiłek rodzinny? Wyjaśnienia NSA.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 108/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge -Lissowska /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Ol 589/06 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2006-11-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 5 ust. 8 a pkt 1, art. 3 pkt 23
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz, Marek Stojanowski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 589/06 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
UZASADNIENIE:
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 589/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (działającego z upoważnienia Wójta Gminy W.) z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], którą to z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego odmówiono skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci - K. F., K. F., K. A. F. oraz K. F.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy w dniu wydania zaskarżonej decyzji rodzina skarżącej spełniała dochodowe kryteria przyznania zasiłku rodzinnego. W pierwszej kolejności Sąd zauważył, że art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (w tym przypadku rodzicowi albo rodzicom), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł., a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dochód ten nie przekracza kwoty 583,00 zł. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym stosownie do pkt 10 tego przepisu okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego w stosunku do tego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Wobec powyższego Sąd uznał, iż skoro skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku złożyła w dniu [...] lutego 2006 r., a zatem już w trakcie okresu zasiłkowego, którego początek przypadał na dzień [...] września 2005 r., to organ II instancji słusznie stwierdził, iż rokiem stanowiącym podstawę do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny skarżącej jest rok 2004.
Bezspornym w sprawie jest, iż w roku 2004 skarżąca wraz z mężem posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Zgodnie zaś z art. 5 ust 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969). W obwieszczeniu z dnia 28 października 2005 r. (Dz. Urz. GUS Nr 11, poz. 69) stwierdza się natomiast, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2004 r. wynosił 1626 zł. Sąd podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym prawidłowo wyliczono dochód z gospodarstwa skarżącej i jej męża. Uwzględniając bowiem powyższe regulacje przyjęto, że stanowił on kwotę [...] zł, a łącznie z dochodem wykazanym w zaświadczeniu z urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. oraz w oświadczeniu członków rodziny (z tytułu diet za wykonywanie obowiązków społecznych i obywatelskich) w wysokości [...] zł wynosi [...] zł. Kwotę tę organ - stosownie do treści art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. a wzmiankowanej ustawy - pomniejszył o dochód utracony przez skarżącą w wyniku przebywania przez nią od 15 lipca 2004 r. do 14 lipca 2006 r. na urlopie wychowawczym, czyli o [...] zł. Z tak wyliczonego dochodu ustalono, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2004 miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł. Wobec powyższego organy słusznie przyjęły, iż przekroczone zostało dochodowe kryterium określone w art. 5 ust. 1 ustawy uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i odmówiły przyznania tego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że organ odwoławczy - wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze - słusznie nie dokonał odliczenia dochodu z części dzierżawionego przez skarżącą i jej męża gospodarstwa rolnego bowiem, podstawą do ustalania dochodu jest dochód uzyskany w roku 2004, dlatego też przyjąć należy wielkość gospodarstwa rolnego posiadanego przez skarżącą w tamtym okresie, a ewentualne późniejsze zmiany powierzchni użytkowanych gruntów nie mają znaczenia. Sąd zauważył także, iż w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) uchylono art. 3 pkt 23 lit. g ustawy, zgodnie z którym wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a ustawy uznawane było za utratę dochodu w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu. Z tych tez względów Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z prawem.
Od powyższego wyroku skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika w ustawowym terminie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Orzeczenie zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przy ustalaniu przeciętnego dochodu rodziny przepisu art. 5 ust 8a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z tym przepisem odliczeniu od dochodu podlega czynsz dzierżawny opłacany z tytułu dzierżawy gruntów rolnych. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd ten jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia, jak i podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej jako podstawę zaskarżenia wskazano naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie w sprawie przepisu art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).
W dacie wydawanych decyzji przez organy administracyjne, art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy stanowił, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem "oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego".
Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że małżonkowie F. nie oddawali w dzierżawę posiadanego gospodarstwa rolnego, a wręcz przeciwnie, dzierżawili w 2004 roku gospodarstwo o powierzchni [...] ha. Natomiast w art. 3 pkt 23 ustawy zostało określone kiedy następuje utrata dochodu. Wypowiedzenie umowy dzierżawionego gospodarstwa rolnego nie stanowi w rozumieniu tego przepisu utraty dochodu. Skarżąca uzyskała dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w kwocie [...] zł i prawidłowo zarówno organy, jak i Sąd dochód ten miały na uwadze ustalając miesięczny dochód rodziny.
Z tych względów skarga kasacyjna jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).