I OSK 1078/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-07-12
NSAnieruchomościŚredniansa
nieruchomościodszkodowaniegrunt warszawskiprawo administracyjneprawo cywilnesąd administracyjnyskarżącydecyzja administracyjnagospodarka nieruchomościami

NSA oddalił skargę kasacyjną Z.G. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że sprawa o odszkodowanie za nieruchomość warszawską ma charakter cywilnoprawny i nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.

Skarżący Z.G. domagał się odszkodowania za część nieruchomości warszawskiej, która nie została mu przyznana w użytkowanie wieczyste. WSA w Warszawie oddalił jego skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że odszkodowanie nie przysługuje na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz Konstytucji. NSA uznał skargę za bezzasadną, wskazując, że roszczenie ma charakter cywilnoprawny i powinno być dochodzone przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego. Decyzja ta, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, odmawiała skarżącemu odszkodowania za działkę o powierzchni 320 m2, stanowiącą część dawnej nieruchomości warszawskiej. Skarżący argumentował, że pozbawienie go własności tej części nieruchomości, na mocy uchwały Rady Ministrów i uchwały Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, rodzi obowiązek odszkodowawczy na zasadach prawa cywilnego, a nie przepisów o gospodarce nieruchomościami czy dekretu o własności gruntów warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty skarżącego są nieuzasadnione i niejasne. Sąd podkreślił, że jeśli skarżący uważa, iż źródłem roszczenia są przepisy prawa cywilnego, sprawa ma charakter cywilnoprawny i powinna być rozpoznana przez sąd powszechny. Jednocześnie, jeśli sprawa miała być rozpatrywana na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący powinien zarzucić niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, czego nie uczynił. Wobec powyższego, NSA orzekł na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Roszczenie o charakterze cywilnoprawnym powinno być dochodzone przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że jeśli skarżący opiera swoje roszczenie na przepisach prawa cywilnego, sprawa ma charakter cywilnoprawny i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Jednocześnie, jeśli sprawa dotyczy zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy zarzucać niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a nie innych aktów prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odszkodowanie przysługuje za dom jednorodzinny, który przeszedł na własność państwa, lub za działkę przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne, jeśli nie była częścią już zabudowanej nieruchomości.

dekret warszawski art. 7

Dekret z dnia 27 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Uchwała Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie

Uchwała Nr 4/13 Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy

Konstytucja PRL

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r.

Konstytucja RP

Konstytucja z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Obraza przepisów prawa procesowego (art. 104 § 2 kpa) poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty. Obraza przepisów prawa materialnego (art. 7 dekretu o gruntach warszawskich) poprzez uznanie, że daje podstawę odwoławczą jedynie w razie wydania decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego, a nie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania. Obraza przepisów Konstytucji RP i PRL przez nieuwzględnienie postanowień dotyczących ochrony prawa własności. Błędna ocena stanu faktycznego sprawy poprzez nie dostrzeżenie, że pozbawienie części własności było wynikiem realizacji uprawnień stron. Argument, że roszczenie odszkodowawcze wynika z przepisów prawa cywilnego, a nie z przepisów o gospodarce nieruchomościami czy dekretu o gruntach warszawskich.

Godne uwagi sformułowania

Przyjmując bowiem, iż źródłem roszczenia odszkodowawczego są bliżej nieokreślone przepisy prawa cywilnego, sprawa ma cywilnoprawny charakter i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, podczas gdy skarżący sam wystąpił na drogę postępowania administracyjnego i nie dostrzega sprzeczności w swoim stanowisku.

Skład orzekający

Wojciech Chróścielewski

przewodniczący

Izabella Kulig - Maciszewska

członek

Leszek Włoskiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Właściwość sądu w sprawach dotyczących odszkodowań za nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przepisów historycznych i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślenie rozróżnienia między postępowaniem administracyjnym a cywilnym w dochodzeniu roszczeń majątkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości warszawskich i przepisów z okresu PRL. Interpretacja przepisów o gospodarce nieruchomościami może być odmienna w nowszym orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje częsty problem z właściwością sądu w sprawach odszkodowawczych dotyczących nieruchomości, szczególnie tych z historycznym kontekstem. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe określenie podstawy prawnej roszczenia.

Nieruchomość warszawska: czy odszkodowanie za PRL-owskie wywłaszczenie to sprawa dla sądu cywilnego czy administracyjnego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1078/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Leszek Włoskiewicz /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 718/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-06-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2005r. sygn. akt I SA/Wa 718/04 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 czerwca 2005 r. I SA/Wa 718/04 oddalił skargę Z. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] Nr [...], którą – na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) – odmówiono skarżącemu odszkodowania za działkę nr 282, o powierzchni 320 m2.
Działka ta stanowi część dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], przed wojną zabudowanej domem jednorodzinnym, która w pozostałej części, o powierzchni 651 m2, mieszczącej dom jednorodzinny, została oddana skarżącemu w użytkowanie wieczyste – na mocy uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (MP Nr 6, poz. 18) – przy jednoczesnej odmowie użytkowania właśnie co do 320 m2.
Sąd podzielił stanowisko obydwu organów, że – w świetle art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami – odszkodowanie przysługuje, albo za dom jednorodzinny – jeżeli przeszedł na własność państwa, jednak skarżący nie został pozbawiony własności domu – albo za działkę przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne, podczas gdy działka o powierzchni 320 m2 była tylko częścią składową już zabudowanej domem jednorodzinnym nieruchomości.
Wnoszą skargę kasacyjną Z. G. zarzucił:
1. " Obrazę przepisów prawa procesowego, art. 104 § 2 kpa poprzez nierozpoznanie sprawy, co do istoty stosunku prawnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy,
2. obrazę przepisów prawa materialnego, art. 7 dekretu z dnia 27 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez uznanie, że przepis ten daje podstawę odwoławczą, jedynie w razie wydania decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego, a nie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania, a także poprzez uznanie, że uchwała nr 4/13 Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy daje podstawę do pozbawienia własności ponad obszar normatywny,
3. obrazę przepisów Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. oraz Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez nieuwzględnienie postanowień naczelnych (zasadniczych) aktów prawnych części przyznających ochronę prawa własności,
4. błędną ocenę stanu faktycznego sprawy poprzez nie dostrzeżenie, że pozbawienie części własności przedmiotowej nieruchomości oraz w częściach właścicieli (spadkobierców) sąsiednich nieruchomości, było wynikiem realizacji uprawnień stron. "
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że uchwałą Nr 4/13 Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy (której daty, ani miejsca publikacji, nie podano) wprowadzono obszary normatywne (jak należy rozumieć normatywy urbanistyczne dotyczące zabudowy), nie przewidziane w przepisach prawa i z tego powodu oddano skarżącemu w użytkowanie wieczyste tylko działkę o powierzchni 651 m2 , pozbawiając pozostałej części o powierzchni 320 m2 ,co rodzi obowiązek naprawienia szkody na zasadach ogólnych, gdyż poszukiwanie podstaw prawnych odszkodowania w przepisach dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, czy też ustawy gospodarce nieruchomościami jest chybione "bowiem prawo do odszkodowania należne skarżącemu wynika z przepisów prawa cywilnego przewidującego obowiązek odszkodowania w razie wyrządzenia szkody drugiej osobie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jest niezrozumiała, nie tylko z powodu niejasno sformułowanych zarzutów – w większości pozbawionych nawet oznaczenia normy prawnej i w całości oderwanych od podstawy zaskarżonej decyzji – lecz przede wszystkim z powodu zawartej w uzasadnieniu konkluzji.
Przyjmując bowiem, iż źródłem roszczenia odszkodowawczego są bliżej nieokreślone przepisy prawa cywilnego, sprawa ma cywilnoprawny charakter i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, podczas gdy skarżący sam wystąpił na drogę postępowania administracyjnego i nie dostrzega sprzeczności w swoim stanowisku.
Natomiast, jeżeli sprawa została już rozpatrzona na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący powinien zarzucić niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, czego nie uczynił, w zamian zarzucając naruszenie innych aktów, chociaż nie znajdowały zastosowania w sprawie.
Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.