I OSK 107/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej, uznając, że właściwym organem do rozpoznania wniosku nie był Minister Rolnictwa, a samorządowe kolegium odwoławcze.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. o przejęciu nieruchomości ziemskich. NSA uznał, że ani Minister, ani Wojewoda nie byli właściwi do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, a właściwym organem był samorządowe kolegium odwoławcze. Skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja Ministra utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1950 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej. Sąd pierwszej instancji oraz Minister Rolnictwa uznali, że organ pierwszej instancji (Wojewoda M.) nie był właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, ponieważ przepisy dekretów z lat 1945-1949, na podstawie których wydano pierwotne orzeczenie, utraciły moc, a organy, które je wydały, nie istnieją. Przyjęto domniemanie kompetencji gminy wynikające z ustawy z 1990 r., co wskazywało na właściwość samorządowego kolegium odwoławczego jako organu wyższego stopnia. M. J. zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 P.p.s.a., kwestionując sposób rozpoznania akt sprawy przez WSA. NSA stwierdził jednak, że skarżąca w istocie zgadza się z oceną WSA co do braku właściwości Ministra, a jedynie kwestionuje uzasadnienie decyzji. Ponieważ skarga kasacyjna nie wykazała naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a sama skarżąca nie kwestionowała meritum decyzji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwym organem do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej na podstawie dekretów z lat 1945-1949 jest samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ wyższego stopnia nad organami gminy, którym przeszły kompetencje terenowych organów administracji państwowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w związku z brakiem przepisów szczególnych określających właściwość organów do rozpoznawania wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych na podstawie zdezaktualizowanych dekretów, należy zastosować przepisy dotyczące przekazania zadań terenowych organów administracji państwowej na rzecz organów gminy. W związku z tym, organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 1945 nr 57 poz 321 art. 1 § ust. 1
Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa
Pomocnicze
Dz.U. 1947 nr 59 poz 318 art. 1
Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR
Dz.U. 1949 nr 46 poz 339 art. 1
Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. Nr 34, poz. 198 art. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 268
Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy (Minister Rolnictwa) nie był właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1950 r., ponieważ właściwość w takich sprawach przeszła na samorządowe kolegium odwoławcze.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przez WSA art. 133 § 1 P.p.s.a. przez niecałkowite rozpoznanie akt sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Nie istnieją już również w obowiązującym systemie prawnym podstawy materialnoprawne, na których oparte zostało przedmiotowe orzeczenie oraz nie istnieje organ, który je wydał. W tej sytuacji jako kryterium właściwości, zdaniem organu należało przyjąć domniemanie kompetencji gminy, wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji...
Skład orzekający
Joanna Runge-Lissowska
przewodniczący
Małgorzata Pocztarek
sprawozdawca
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów administracji w sprawach dotyczących orzeczeń wydanych na podstawie przedwojennych dekretów o reformie rolnej, w sytuacji zmian strukturalnych administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami z lat 1945-1949 i zmianami ustrojowymi w administracji polskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii ustalenia właściwości organów administracji w kontekście historycznych przepisów dotyczących reformy rolnej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Kto rozstrzygnie o przejęciu ziemi sprzed 70 lat? NSA wyjaśnia właściwość organów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 107/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-04-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-01-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Runge -Lissowska /przewodniczący/ Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/ Zygmunt Zgierski Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane IV SA/Wa 733/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-09-27 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1945 nr 57 poz 321 art. 1 ust. 1 Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Zygmunt Zgierski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 733/06 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 733/06, oddalił skargę M. J. wniesioną na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji Wojewody M. z dnia [...], znak [...] umarzającej postępowanie w sprawie z jej wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S. z dnia [...] stycznia 1950 r., znak: [...] w zakresie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskich w gm.kat. F., powiat nowosądecki, stanowiącej w dacie przejęcia własność jej poprzednika prawnego G. J. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że orzeczenie podlegające kontroli w postępowaniu nadzorczym wydane zostało na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321), art. 1, art. 2, art. 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) i art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339). Minister podzielił stanowisko Wojewody M., że organ ten nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S. z dnia [...] stycznia 1950 r. Podniósł, że kompetencje do orzekania o przejęciu mienia na własność Państwa posiadały okręgowe urzędy likwidacyjne, a w stosunku do nieruchomości ziemskich - powiatowe władze administracji ogólnej. Obowiązujący w dacie wydania orzeczenia dekret z dnia 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej (Dz. U. Nr 43, poz. 248) kompetencję do orzekania w sprawach administracji rolnictwa i reform rolnych przyznawał starostom i wojewodom. Dekret ten został uchylony ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), na mocy której zniesione zostały m.in. stanowiska starosty oraz starostwa, a dotychczasowy zakres właściwości zniesionych organów przejęły rady narodowe i ich organa. Dekret o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz dekret o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR, utraciły moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). W myśl art. 13 tej ustawy kompetencje do orzekania w sprawach o przejęciu własności nieruchomości przez Państwo przejęły właściwe do spraw rolnych organa powiatowej rady narodowej. Ustawa ta została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81). Dekret o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa został natomiast uchylony z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Powołane akty prawne nie zawierały żadnych uregulowań przesądzających o właściwości organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydanych na podstawie ww. dekretów. Nie istnieją już również w obowiązującym systemie prawnym podstawy materialnoprawne, na których oparte zostało przedmiotowe orzeczenie oraz nie istnieje organ, który je wydał. W tej sytuacji jako kryterium właściwości, zdaniem organu odwoławczego należało przyjąć domniemanie kompetencji gminy, wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198). Organem wyższego stopnia do rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez prezydium powiatowej rady narodowej jest w związku z tym samorządowe kolegium odwoławcze, brak bowiem przepisu szczególnego, który właściwość w tych sprawach przyznawałby wojewodzie, jako organowi wyższego stopnia. Tak więc organem właściwym w niniejszej sprawie jest nie Wojewoda M., a właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że art. 19 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Obowiązek ten spoczywa na nich w każdym stadium postępowania, aż do jego zakończenia decyzją ostateczną. Zaniechanie przez organ tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o właściwości, prowadząc w konsekwencji do nieważności wydanych w takim postępowaniu rozstrzygnięć, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i w orzecznictwie stanowiskiem, właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej najpierw ustala się organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 k.p.a. określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., str. 732). Sąd wskazał, że dekret o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz dekret o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR utraciły moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, która to ustawa została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Natomiast dekret o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa został uchylony z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz porządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Sąd wskazał, że w stanie prawnym, jaki istniał w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, jak i w obecnym nie ma przepisów, które przesądzałyby o właściwości rzeczowej organów dla stwierdzenia nieważności aktów wydanych na podstawie ww. dekretów. Ponadto w związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w systemie organów administracji, nie istnieją obecnie prezydia powiatowych rad narodowych. Ten stan prawny powoduje niewątpliwie wiele trudności w ustaleniu właściwego organu dla stwierdzenia nieważności zakwestionowanego przez skarżącą aktu. W tej sytuacji organy obu instancji, jako kryterium właściwości dla stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S. z dnia [...] stycznia 1950 r., przyjęły domniemanie kompetencji gminy, które ich zdaniem wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), w myśl, którego do właściwości organów gminy przeszły - jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Z tego wynika, że organem wyższego stopnia do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez prezydium powiatowej rady narodowej jest samorządowe kolegium odwoławcze. Skoro zostały usunięte z ustawodawstwa przepisy pozwalające na przejmowanie nieruchomości w trybie w/w dekretów, a zadania i kompetencje dotychczasowych organów, wynikające z tych dekretów nie zostały wymienione w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 34, poz. 198 ze zm.), zwanej dalej ustawą kompetencyjną, to nie można z brzmienia art. 1 ustawy kompetencyjnej wywodzić kompetencji samorządowych kolegiów odwoławczych, jako organów wyższego stopnia w stosunku do gminy, w sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych na postawie w/w dekretów, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie przekazania do właściwości organów gminy dotychczasowych zadań i kompetencji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - jako zadań własnych gminy. Zadaniem własnym gminy nie mogło stać się orzekanie w sprawach przejęcia nieruchomości, stanowiących własność osób fizycznych, na rzecz państwa. Takie zadania przewidział ustawodawca reformując w 1990 r. administrację w art. 5 ww. ustawy kompetencyjnej, przekazując do właściwości rejonowych organów administracji rządowej m.in. zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego z: dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. z 1946 r. Nr 49, poz. 279 ze zm.), dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1951 r. Nr 46, poz. 78 ze zm.), dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 ze zm.), ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. (Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348). Powołane akty prawne przekazywały kierownikom urzędów rejonowych kompetencje w zakresie m.in. orzekania o nadaniu własności nieruchomości, poświadczania nabycia prawa własności, wyłączania spod nadania na własność nieruchomości, oraz przejmowania nieruchomości rolnych na własność państwa. Jeżeli ustawa kompetencyjna z dnia 17 maja 1990 r. nie przewidziała dla spraw opisanych w dekretach z dnia 28 listopada 1945 r., 5 września 1947 r. i 27 lipca 1949 r. organu właściwego do prowadzenia postępowania w pierwszej instancji, to stosując wykładnię systemową w ocenie Sądu należałoby przyjąć, że sprawy te mogłyby być od dnia 27 maja 1990 r. prowadzone tylko przez kierowników urzędów rejonowych, jako organów, którym powierzono kompetencje w sprawach zbliżonych rodzajowo. Organem wyższego stopnia nad kierownikiem urzędu rejonowego był wówczas, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz. U. z 1990 r. Nr 21, poz. 123 ze zm.), właściwy wojewoda. W związku z powyższym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania nadzorczego nad orzeczeniami wydanymi przez prezydia powiatowych rad narodowych, orzekających o przejęciu nieruchomości w trybie powołanych dekretów był wówczas wojewoda. Sytuację tę zmieniła kolejna, obowiązująca od 1 stycznia 1999 r. reforma administracji publicznej. Na mocy ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668), zadania i kompetencje kierowników urzędów rejonowych w zakresie spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym przeszły na starostów, będących w myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 1998 r. Nr 91, poz. 578) przewodniczącymi zarządów powiatu, jako jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei art. 38 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, upoważnił starostów do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, a ust. 3 tego art. wskazał, iż organem odwoławczym od decyzji starosty lub decyzji wydanych z jego upoważnienia są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 162, poz. 124), organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd podkreślił, że z przepisem tym koresponduje nowelizacja art. 17 pkt 1-3 k.p.a., wprowadzona ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1126). Zgodnie z obecnym brzmieniem tego przepisu organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 22, poz. 268 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 268) wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. tylko wtedy, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie brak jest przepisu szczególnego, który wskazywałby wojewodę jako organ wyższego stopnia. Właściwym zatem do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 2 stycznia 1950 r. jest samorządowe kolegium odwoławcze. Sąd stanął zatem na stanowisku, że organ odwoławczy, choć nie wywiódł właściwych wniosków z analizy wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisów prawnych poprzez przyjęcie domniemania gminy, to jednak słusznie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, iż ten nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S. z dnia [...] stycznia 1950 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M. J., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. przez niecałkowite rozpoznanie akt sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że Sąd błędnie uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca otrzymała decyzję, która właściwie była zgodna z prawem (umorzono postępowanie, gdyż Wojewoda M. nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S.), ale wnioski w niej zawarte poprzez przyjęcie domniemania gminy nie odpowiadają prawu. Skarżąca została więc błędnie pouczona w uzasadnieniu decyzji poprzez analizę przepisów prawnych jaki organ jest właściwy do rozpoznania jej sprawy. Nie jest więc możliwe "utrzymanie w obrocie" wadliwej decyzji (jej uzasadnienia). W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Od sposobu określenia podstaw skargi kasacyjnej zależy kierunek i zakres kontroli zaskarżonego wyroku, albowiem jak powiedziano wcześniej tylko w przypadku nieważności postępowania, która w tej sprawie nie zaistniała, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu zobowiązany jest pod tym kątem ocenić podane jego kontroli orzeczenie. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie w swej podstawie opiera się na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a konkretnie jednego przepisu, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z wymienionym przepisem Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W ocenie autorki skargi kasacyjnej naruszenie powołanego przepisu polega na niezaponaniu się przez Sąd pierwszej instancji z aktami sprawy, których prawidłowa analiza prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja jest błędna. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza się, że "niesłusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa - strona 3 uzasadnienia. Skarżąca M. J. otrzymała decyzję, która właściwie była zgodna z prawem... ale wnioski w niej zawarte poprzez przyjęcie domniemania kompetencji gminy nie odpowiadają prawu". Z powyższego fragmentu uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżąca zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji aprobującym zaskarżoną decyzję, zgodnie z którą Wojewoda M. nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. S., nie zgadza się natomiast z uzasadnieniem decyzji w części, w której organ stwierdził "Nie istnieją już również w obowiązującym systemie prawnym podstawy materialnoprawne, na których oparte zostało przedmiotowe orzeczenie oraz nie istnieje organ, który je wydał. W tej sytuacji jako kryterium właściwości, zdaniem organu należało przyjąć domniemanie kompetencji gminy, wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1950 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198)". Jednocześnie skarga kasacyjna, poza wskazanym art. 133 § 1 P.p.s.a., nie stawia Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia innych przepisów postępowania, choćby art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi. Skarga kasacyjna będąca środkiem zaskarżenia orzeczeń sądów administracyjnych powinna być skierowana przeciwko tym orzeczeniom, a tym samym nie można tą drogą bez powołania przepisów, które naruszył Sąd w procesie kontroli zaskarżonej decyzji, powoływać się na naruszenia przepisów w toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez organ administracji publicznej. Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a., w sytuacji gdy sama skarga kasacyjna uważa, iż zaskarżona decyzja była zgodna prawem, a zastrzeżenia budziło wyłącznie jej uzasadnienie, wydaje się niezrozumiałe. Należy w tym miejscu przypomnieć treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro skarga kasacyjna uznaje zaskarżoną decyzję za prawidłową (poza fragmentem jej uzasadnienia), to tym samym nie może skutecznie zakwestionować zaskarżonego wyroku, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo oddalił skargę M. J.. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI