I OSK 1066/21

I OSK 1066/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Joanna Skiba
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ke 963/20 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-02-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61 a§ 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 65
art. 136 i 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.W., A.C. i E.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 963/20 w sprawie ze skargi H.W., A.C. i E.C. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 21 sierpnia 2020 r. znak SPN.I.7515.27.2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 963/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę H.W., A.C., E.C. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 21 sierpnia 2020 r. znak SPN.I.7515.27.2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (k. 25, 41-46 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodły H.W., A.C., E.C. (dalej wnioskodawczynie, skarżące lub skarżące kasacyjnie), reprezentowane przez adw. P.O., zaskarżając wyrok II SA/Ke 963/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
2. art. 61a § 1 i art. 123 kpa, co miało wpływ na treść wydanego orzeczenia w związku z naruszeniem prawa materialnego - art. 216 "i nast." ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędne uznanie, że rzekomo w przedmiotowej sprawie brak miałoby być podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydani[a] stosownej decyzji uwzględniającej wniosek wnioskodawczy[ń] - w części, z wyłączeniem działki nr [...], w stosunku do złożonego na etapie skargi do WSA pisma - oświadczenia H.W. z 10 września 2020 r., zalegającego w aktach sprawy.
Skarżące kasacyjnie wniosły o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku; "decyzji" [winno być "postanowienia", k. 57-62 akt Wojewody - uw. NSA] Wojewody Świętokrzyskiego i poprzedzającej ją "decyzji" [winno być "postanowienia", k. 97-99 akt Starosty - uw. NSA] Starosty Ostrowieckiego, jeżeli chodzi o nieruchomości położonej w C. gm. C., oznaczone w akcie własności ziemi z 11 lutego 1977 r. nr [...] jako działki nr: [...], [...], [...]; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych na każdej ze skarżących od organu; rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 53-57 akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 .10.2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które - jej zdaniem - zostały naruszone przez Sąd I instancji (art. 174 i 176 ppsa). Przytoczenie podstaw kasacyjnych winno polegać na wskazaniu konkretnych przepisów, konkretnego aktu normatywnego i stopnia ich naruszenia. Ma to istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa sąd II instancji jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (postanowienie NSA z 24.11.2004 r. OSK 948/04; wyrok NSA z 19.1.2012 r. II GSK 1449/10). Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19).
Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa).
Postępowanie kontrolowane zaskarżonym wyrokiem zapoczątkował wniosek z 12 maja 2020 r., sporządzony w imieniu H.W., A.C., E.C., przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących adwokata P.O., który wniósł do Starosty O. o zwrot w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości, bezprawnie przejętej na rzecz Skarbu Państwa wraz z żądaniem ewentualnym - przyznania odszkodowania: 1. działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,3410 ha, powstałej z działek ewid. nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,3129 ha, wskazanych w akcie własności ziemi z 11 lutego 1977 r. [...] i objętych postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 10 lutego 1992 r., sygn. akt I Ns 572/91, która to różnica numeracji i powierzchni nastąpiła w wyniku scalenia gruntów, zatwierdzonego decyzją Wojewody T. z 18 sierpnia 1981 r. oraz pomiaru aktualizacyjnego wykonanego w celu modernizacji ewidencji gruntów m. C. przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego z 31 stycznia 1994 r.; 2. działek nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 0,8091 ha, wykazanych w akcie własności ziemi z 11 lutego 1977 r., przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w C. z 26 kwietnia 1978 r. (k. 2-7, 78, 80, 84, 89-93, 95-96 akt Starosty).
Wniosek ten zakreślił w sposób wiążący granice przedmiotowe sprawy, w której zapadły: postanowienie z 20 lipca 2020 r. nr RŚG.I.6821.22. 2020, którym Starosta O. na podstawie art. 61a § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej kpa) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w C. gm. C., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,3410 ha (powstałej z działek nr [...] i nr [...] wykazanych w akcie własności ziemi z 11 lutego 1977 r. nr [...]) oraz nieruchomości położonej w C. gm. C. oznaczonej w akcie własności ziemi z 11 lutego 1977 r. nr [...], jako działki nr [...], [...] i [...], utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 21 sierpnia 2020 r. znak SPN.I.7515.27.2020.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej sformułowano niestarannie. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, który wymaga spełnienia wymogów określonych w art. 174 i 176 ppsa. Z tego też względu ustawodawca wprowadził wymóg sporządzania skargi kasacyjnej przez zawodowego pełnomocnika. Właściwe, odpowiadające wymogom formalnym sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej ma dla rozpoznania skargi kasacyjnej istotne znaczenie, przesądzające o granicach rozpoznawania sprawy. Sformułowanie zarzutów wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej nie odpowiada wymogom określonym w przepisie art. 174 i 176 ppsa w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych, ich uzasadnienia i wniosków. Zarzuty skargi kasacyjnej są w istocie powtórzeniem zarzutów skargi do Sądu I instancji.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że zwrot "w szczególności", używany powszechnie w praktyce adwokacko-radcowskiej przy opisywaniu podstaw kasacyjnych przed wymienieniem przepisów uznawanych przez skarżącego za naruszone, jest semantycznie pusty, co oznacza, że Sąd Najwyższy bądź Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając kasację uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w kasacji jako naruszone (postanowienie SN z 26.9.2000 r. IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39; uzasadnienie wyroku SN z 27.1.1999 r. II CKN 151/98, OSNC 1999/7-8/134; wyroki NSA z: 22.1.2013 r. II OSK 1474/11; 6.6.2013 r. I FSK 825/12). Zwrot "i nast." ["następnie" = "potem, z kolei"; red. W. Doroszewski, H. Kurkowska, Słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 1980, s. 376), jest także semantycznie pusty, bowiem nie wiadomo, które z przepisów następujących po art. art. 216 ugn Autor skargi kasacyjnej miał na uwadze. Tym samym zwrot "art. 216 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami" wskazuje tylko jeden wzorzec kontroli - art. 216 ugn i tylko w zakresie art. 216 ugn w zw. z art. 61a § 1 i art. 123 kpa mógł być rozpoznany. Art. 216 ugn składa się z dwu ustępów, przy czym ustęp 2 składa się z 3 punktów. W doktrynie trafnie wskazuje się, że ustawodawca w ust. 1 użył zwrotu "nieruchomości przejęte lub nabyte", zaś w stosunku do aktów wymienionych w ust. 2 jedynie zwrotu "nieruchomości nabyte". Z analizy wymienionych w art. 216 ugn aktów prawnych wynika, że w ust. 1 wymienione zostały akty prawne, które przewidywały zarówno przejście własności na rzecz Skarbu Państwa z mocy samej ustawy (przejęcie), jak też w drodze stosownych aktów organów władzy lub też w drodze czynności cywilnoprawnych o skutkach analogicznych do wywłaszczenia (nabycie). W ust. 2 wymieniono akty prawne, w których przejście prawa własności następowało wyłącznie na podstawie stosownych organów władzy lub czynności cywilnoprawnych (nabycie; (A. Prusaczyk w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 1287-1288, nb 2 do art. 216). W art. 216 ugn wyliczono enumeratywnie ustawy [i konkretne przepisy ustaw], do których mają zastosowanie się przepisy rozdziału 6 działu III ugn - nie ma wśród nich dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. z 1946 r. nr 13 poz. 87, zm. nr 49 poz. 279; nr 71 poz. 389; nr 72 poz. 395; z 1947 r. nr 19 poz. 77; wyrok WSA w Warszawie z 26.6.2008 r. I SA/Wa 209/08, aprobowany przez A. Prusaczyka - op. cit., s. 1296, nb 22 do art. 216).
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że art. 216 ugn stanowi normę o charakterze szczególnym i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Charakter tego przepisu jest zamknięty i konstruuje w sposób wyczerpujący zakres odesłania i listę aktów. Wyliczenie enumeratywne wyklucza nie tylko stosowanie wykładni rozszerzającej, ale również stosowanie analogii (wyroki NSA z: 22.1.2009 r. I OSK 158/08; 26.10.2004 r. OSK 771/04; 3.10.2000 r. IV SA 2179/98; wyrok WSA w Lublinie z: 4.3.2008 r. II SA/Lu 796/07; 26.3.2008 r. II SA/Lu 43/08 (A. Prusaczyk w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 1223-1224, nb 19-26). Niedopuszczalne jest w drodze wykładni rozszerzanie stosowania instytucji zwrotu nieruchomości na podstawie art. 216 ust. 1 i 2 pkt 1-3 ugn na nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone, ani też nie zostały "przejęte lub nabyte" w trybie ustaw wymienionych w art. 216 ugn (E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2024, art. 216).
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. nr 32 poz. 140, dalej uzer lub ustawa z 1977 r.) nie jest wymieniona w art. 216 ust. 1 i 2 pkt 1-3 ugn i co za tym idzie, przepisy rozdziału 6 działu III ugn nie mogły znaleźć zastosowania do nieruchomości składającej się z działek nr: [...], [...] i [...] o łącznej pow. 0,8091 ha, bez budynków, przejętej na wniosek C.C. z 10 kwietnia 1978 r. ostateczną decyzją z 26 kwietnia 1978 r. nr GU-7019/54/78 (dalej decyzja z 26 kwietnia 1978 r.; k. 78 akt Starosty) Naczelnika Miasta i Gminy w C. na podstawie art. 53 i następnych uzer.
Ustawodawca w art. 61a § 1 kpa wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Kolejną przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały skonkretyzowane. Przez inne uzasadnione przyczyny należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a są to przykładowo: żądanie, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania, albo żądanie wszczęcia dotyczy sprawy przynależnej do drogi sądowej i właściwy jest sąd powszechny. Do innych przyczyn uzasadniających wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania można zaliczyć przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu w którym jednostka może domagać się uprawnienia, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem; wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie, a brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK 2021, s. 456-457, nb 7-8 do art. 61a kpa).
Art. 61a § 1 kpa wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Potwierdza to użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie: "nie może być wszczęte". Wyrażenie to jednocześnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 kpa przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (wyroki NSA z: 30.11.2011 r. I OSK 1385/11; 5.2.2015 r. II OSK 1609/13; 17.8.2016 r. I OSK 553/15; 22.7.2014 r. I OSK 1635/14 - dalej wyrok I OSK 1635/14, cbosa).
Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, bowiem instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (wyrok NSA z 6.7.2020 r. II OSK 876/20).
Tylekroć zachodzą wspomniane podstawy, ilekroć ktoś domaga się czynności jurysdykcyjnych od organu administracji publicznej, a obiektywnie nie ma możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, innymi słowy, nie ma sprawy administracyjnej (wyrok WSA w Krakowie z 18.7.2019 r. II SA/Kr 610/19 ).
Sąd I instancji słusznie uznał, że organy obu instancji trafnie odmówiły wszczęcia postępowania na wniosek skarżących z uwagi na to, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość obejmująca działki nr [...], [...] i [...] nie została nabyta przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia sensu stricto (decyzji administracyjnej) ani też w inny sposób objęty hipotezą art. 216 ugn - co powoduje, że przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości nie mają do niej, niejako w założeniu, zastosowania. Stwierdzenie tych okoliczności już na etapie analizy treści podania uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania. Pod pojęciem "nieruchomość wywłaszczona", należy rozumieć wyłącznie takie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym, na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Inaczej mówiąc, nieruchomością wywłaszczoną będzie każda nieruchomość, względem której wydano akt wywłaszczeniowy, niezależnie od tego kiedy to nastąpiło, czy na podstawie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy aktów prawnych ją poprzedzających. Art. 216 ugn, wylicza enumeratywnie akty prawne, na podstawie których dokonano przejęcia lub nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa albo gminy, i które również uważa się za wywłaszczenie.
Zgodnie z art. 53 nieobowiązującej już ustawy z 1977 r. jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Dalsze przepisy tej ustawy przewidywały regulacje dotyczące należności za przejętą nieruchomość - art. 54 uzer, a także kwestie pozostawionych budynków - art. 55 uzer.
Treść powołanych przepisów, jak również cel ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin przeczyły przymusowemu charakterowi przejmowania gospodarstw rolnych. Część wstępna do ustawy z 1977 r. jako podstawowy cel wprowadzenia ustawy wskazywała na poprawę warunków życia przez wprowadzenie systemu zaopatrzenia emerytalnego oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin. Odbywało się to na zasadzie dobrowolności i wyłącznie na podstawie wniosków rolników. C.C. wnioskiem z 10 kwietnia 1978 r. wystąpiła do Urzędu Miasta i Gminy w C. o wykupienie jej gospodarstwa, co nastąpiło decyzją z 26 kwietnia 198 r. za kwotę 12.736 zł. W sprawie nie mogło być mowy o wywłaszczeniu.
Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że z art. 61a § 1 kpa wynika, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest oczywisty brak podstaw prawnych do wydania w jego toku decyzji załatwiającej wniesione żądanie (wyrok NSA z 22.7.2014 r. I OSK 1635/14, Lex 1517991, akceptowany przez P.M. Przybysza, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2024, uw. 3 pkt 2 lit. a do art. 61a). Trafnie Sąd I instancji aprobował pogląd, że w kontrolowanej sprawie brak jest normy materialnoprawnej, w oparciu o którą skarżące mogłyby domagać się zwrotu nieruchomości, której prawem własności dysponowała C.C. do dnia uostatecznienia się decyzji z 26 kwietnia 1978 r. Zwrotu wywłaszczonej nieruchomości domagać się można jedynie w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ugn, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca.
Odnośnie do działki nr [...] dopiero w postępowaniu ze skargi do Sądu I instancji skarżąca H.W. poinformowała, że we wniosku z 12 maja 2020 r. "zaszło pomyłkowe umieszczenie przez Kancelarię Adwokacką w T. działki o nr [...] przy ul. S., która nie jest absolutnie przedmiotem moich roszczeń. [...] Na działce nr [...] małżonkowie wybudowali dom, który po ich śmierci został sprzedany przez spadkobierców" (oświadczenie skarżącej H.W. z 10 września 2020 r. - w aktach sądowych; s. 2 i 3 skargi kasacyjnej). Zarówno treść oświadczenia z 10 września 2020 r., treść skargi z 15 września 2020 r. i treść skargi kasacyjnej jednoznacznie wskazują, że bezspornym jest słuszne zastosowanie przez organy obu instancji art. 61a § 1 kpa co do działki nr [...] (k. 84, 89-93 – zwłaszcza k. 92 poz. 397; k. 94, 95-96 akt Starosty) i prawidłowe aprobowanie zaskarżonego postanowienia wyrokiem II SA/Ke 963/20.
Nieskuteczne było po wydaniu zaskarżonego postanowienie wskazywanie jako przedmiotu postępowania innej działki nr [...] o pow. 0,8091 ha, położonej w C. przy ul. O. i długiej, nie objętej wnioskiem z 12 maja 2020 r., co do której nie zapadło kontrolowane postanowienie. Nietrafnie Autor skargi kasacyjnej podnosi, że "[...] aktualne roszczenie H.W. dotyczy wyłącznie działki o nr [...] o pow. 0,8091 ha znajdującej się przy ul. O. i D. w C. [...]", bowiem to roszczenie w ogóle nie było i być nie mogło (jako nieobjęte wnioskiem z 12 maja 2020 r. i niezgłoszone właściwemu organowi przed wydaniem postanowienia z 21 sierpnia 2020 r.) przedmiotem kontrolowanego postępowania.
Czyni to zarzut naruszenia art. 61a § 1 i art. 123 kpa i art. 216 ust. 1 i 2 pkt 1-3 ugn nieusprawiedliwionym.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa); w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Skoro organy prawidłowo zebrały cały dostępny materiał dowodowy i wszechstronnie oceniły całokształt materiału dowodowego, to nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak - op. cit., s. 550-551, nb 1-3). Skarżące kasacyjnie nie wskazują konkretnego dowodu, który organy obu instancji przeinaczyłyby bądź oceniły nieprawidłowo. Wojewoda prawidłowo przeprowadził postępowanie zakończone postanowieniem z 21 sierpnia 2020 r. na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego, trafnie uznając, że w sprawie zachodzą przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu obu objętych wnioskiem z 14 maja 2020 r. nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.