I OSK 1066/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że osoby, które nabyły prawa do nieruchomości po jej podziale, mają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej ten podział.
Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżący A. i M. K. nabyli prawa do części nieruchomości po jej podziale i twierdzili, że decyzja narusza ich interes prawny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając ich za strony nieuprawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, zgadzając się z WSA, że skarżący mają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił decyzję SKO odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżący A. i M. K. nabyli prawa do części nieruchomości po jej podziale i twierdzili, że decyzja ta narusza ich interes prawny, mimo że nie byli stronami pierwotnego postępowania podziałowego. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, uznając ich za osoby nieposiadające legitymacji procesowej. WSA uznał, że SKO naruszyło przepisy k.p.a., w szczególności art. 157 § 3 w związku z art. 157 § 2 k.p.a., ponieważ nie zbadało, czy skutki stwierdzenia nieważności decyzji mogą dotyczyć interesu prawnego skarżących, a także nie rozważyło kwestii następstwa prawnego na podstawie art. 30 § 4 k.p.a. NSA w pełni zgodził się z argumentacją WSA, podkreślając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro skarżący nabyli prawa do nieruchomości, to ich interes prawny jest oczywisty. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną SKO jako nieuzasadnioną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ skutki stwierdzenia nieważności mogą dotyczyć jej praw.
Uzasadnienie
Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, w którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Nabycie praw do nieruchomości po podziale daje takie uprawnienie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 156 § par 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 157 § par 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przypadku uznania zarzutów skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, obejmująca każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
k.p.a. art. 30 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis regulujący kwestie następstwa procesowego w toczącym się postępowaniu administracyjnym w przypadku zbycia prawa lub śmierci strony.
k.p.a. art. 61 § par 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zawiadomienia wszystkich stron o wszczęciu postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 157 § par 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wydania decyzji stwierdzającej nieważność lub stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 158 § par 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wydania decyzji stwierdzającej nieważność lub stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa.
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 10 § ust. 1
Warunek zgodności podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 10 § ust. 3
Podział nieruchomości następował na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt podziału.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c/
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa
Przepisy dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
k.c. art. 389
Kodeks cywilny
Definicja umowy przedwstępnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie przez skarżących praw do nieruchomości po jej podziale daje im interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, w którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Organ odmawiając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, musi zbadać interes prawny wnioskodawcy oraz kwestię następstwa prawnego.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie posiadali legitymacji procesowej do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie byli stronami pierwotnego postępowania podziałowego. Umowa zawarta przez skarżących nie była umową przedwstępną przeniesienia własności nieruchomości. Zdarzenia przyszłe, jak możliwość nabycia części nieruchomości, stanowią jedynie interes faktyczny, a nie prawny.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym w stosunku do postępowania, które toczyło się w trybie zwykłym i musi toczyć się z udziałem wszystkich stron. Jeżeli zatem skarżący nabyli udział w nieruchomości oraz własności garażu, weszli oni w tym zakresie w prawa poprzedniego właściciela a skutki stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości jak najbardziej dotyczą ich interesu prawnego.
Skład orzekający
Irena Kamińska
sprawozdawca
Jan Kacprzak
przewodniczący
Janina Antosiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zwłaszcza w kontekście następstwa prawnego i interesu prawnego osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia praw do nieruchomości po wydaniu decyzji podziałowej i żądania stwierdzenia jej nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować pojęcie 'strony postępowania' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy można żądać nieważności decyzji, której nie było się stroną? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1066/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-07-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-07-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Irena Kamińska /sprawozdawca/ Jan Kacprzak /przewodniczący/ Janina Antosiewicz Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Sygn. powiązane II SA/Wr 22/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2007-03-22 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 28, art. 61 par 4, art. 156 par 1, art. 157 par 2, art. 158 par 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA : Janina Antosiewicz Irena Kamińska (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 22/06 w sprawie ze skargi A. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1995r. nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w L. oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r., na skutek skargi A. i M. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] odmówiło A. i M. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], która zatwierdzała projekt podziału nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej w operacie gruntów obrębu C. nr [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli A. i M. K. nie zgadzając się z organami, co do tego, że w toczącym się postępowaniu podziałowym nie byli stroną, a w konsekwencji nie są uprawnieni do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. Ich zdaniem definicja zawarta w art. 28 k.p.a. jest szeroka i przymiot strony przyznaje każdemu czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny oraz obowiązek, o których mowa w tym artykule wynika z przepisów prawa materialnego. Za niezgodne ze stanem rzeczywistym uznali twierdzenia organu, co do tego, że swój interes prawny wywodzą tylko z faktu bycia dzierżawcami przedmiotowej nieruchomości. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wyjaśnili szeroko motywy swego działania i wskazali co najmniej kilka okoliczności, z których wywodzą swój interes prawny do wystąpienia z takim żądaniem i do bycia stroną w postępowaniu o podział nieruchomości nr [...]. Umowa dzierżawy dotyczyła, jak wskazali, tej właśnie nieruchomości natomiast jej podział wpłynął na ich sytuację prawną jako jej dzierżawców. Wskazali ponadto, że w dniu [...] zawarli z Gminą R. umowę przedwstępną sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz garażu, znajdujących się na przedmiotowej działce. W umowie tej oznaczona nieruchomość miała być przedmiotem sprzedaży. Skoro, zatem w umowie przedwstępnej określono, iż przedmiotem sprzedaży będzie lokal mieszkalny oraz garaż znajdujące się na działce [...] w C., to działania podjęte przez Gminę R. zmierzające do podziału tej działki i w efekcie zmiany istotnych postanowień umowy sprzedaży godziły w ich interes prawny i faktyczny. Byli związani z Gminą umową cywilnoprawną, z którą przepisy prawa wiązały określone konsekwencje prawne. Na mocy tej umowy nabyli ponadto roszczenie o przeniesienie własności lokalu mieszkalnego i garażu wraz z udziałem w gruncie na ich rzecz. Dodatkowo zauważyli, że podział nieruchomości spowodował wydzielenie działki, na której posadowiony jest budynek, w którym znajduję się sprzedany im garaż. Po podziale garaż został sprzedany jako odrębny od lokalu mieszkalnego lokal użytkowy, co wiązało się m.in. z większymi kosztami oraz doprowadziło do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46). Wnioskodawcy zauważyli przy tym, iż działka, na której znajduje się sprzedany im garaż nie ma dostępu do drogi publicznej, a zatem również z tej okoliczności wynika ich interes prawny, bowiem w wyniku podziału nie mogą swobodnie korzystać ze stanowiącego ich własność garażu. Dokonany podział przedmiotowej nieruchomość wpłynął także na wielkości działek nieruchomości wspólnej. Kolejną okolicznością, z której A. i M. K. wywodzili swój interes prawny do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] był fakt, że zostali obciążeni kosztami postępowania podziałowego. W toku postępowania o podział przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy nie dysponowali jeszcze prawem własności lokalu mieszkalnego i garażu oraz prawem wieczystego użytkowania gruntu, jednakże w chwili złożenia już wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] posiadali prawo własności lokalu mieszkalnego i garażu oraz prawo wieczystego użytkowania gruntu, a zatem mieli interes prawny uprawniający ich do żądania uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż objęte podziałem grunty działki nr [...] stanowiły własność Gminy R., a podziału dokonano na wniosek ich właściciela w celu wydzielenia działki zabudowanej przeznaczonej do sprzedaży. Decyzja zatwierdzająca podział działki [...] nie została doręczona wnioskodawcom, gdyż stroną postępowania podziałowego była tylko Gmina R.. Postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji, jak wyjaśniał dalej organ, regulują art. 156–159 k.p.a. według których, jeżeli z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła strona postępowania administracyjnego, organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie w sprawie nieważności i zakończyć je decyzją, którą w zależności od dokonanych ustaleń, stwierdzi nieważność albo odmówi stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli okaże się, że przesłanki nieważności nie wystąpiły. W sytuacji domagania się nieważności decyzji przez osobę, której nie przysługuje przymiot strony organ, do którego wpłynął taki wniosek, odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Według art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, kto jest stroną postępowania administracyjnego decyduje więc ocena jego interesu prawnego rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz możliwość kształtowania określonych praw lub obowiązków rozstrzygnięciem wydawanym przez organ administracji w ramach posiadanych kompetencji. Interes prawny powinien się wyrażać w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. Nie może być to więc zdarzenie przyszłe i niepewne jakim jest możliwość nabycia części nieruchomości podlegających podziałowi. W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości o zatwierdzenie podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel (współwłaściciel, użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Osoby zainteresowane nabyciem mienia komunalnego nie są, w ocenie organu, stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o podział nieruchomości stanowiącej wyłączną własność gminy. Osoby takie mają wyłącznie interes faktyczny w ubieganiu się o nabycie mienia komunalnego na drodze cywilnoprawnej. Skoro A. i M. K. nie mieli tytułu prawnego do nieruchomości, której podziału dokonaną decyzją z dnia [...] na wniosek Gminy R. to fakt ten przesądzał o tym, że decyzja podziałowa nie dotyczyła ich interesu prawnego, ani też obowiązku, gdyż mogli oni być określeni, co najwyżej jako potencjalni kandydaci do nabycia części nieruchomości podlegającej podziałowi. Ponadto umowa, na która powoływali się skarżący uwzględniając jej treść i formę (pisemna zwykła) nie była umową przedwstępną przeniesienia własności nieruchomości, tym samym powołanie art. 389 k.c. nie było, zdaniem organu, trafne. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli A. i M. K. Skarżący w złożonej skardze podtrzymali swoją dotychczasową argumentację zaprezentowaną między innymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami prawnomaterialnymi, a zatem wadami, powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak i również przedmiotowym. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zatem legitymację do żądania wszczęcia takiego postępowania ma podmiot, który wykaże, iż kwestionowana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku i to niezależnie od tego czy strona uczestniczyła w postępowaniu zwykłym czy też nie. Podkreślić przy tym należy, że przepisy art. 156 § 1 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. wskazują, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. organ nadzoru niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony czy z urzędu jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Granice zatem w jakich stronach żąda wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie wiążą organu nadzoru. Jeżeli przesłanki nieważności dotyczą całości decyzji, organ nadzoru stwierdza nieważność całej decyzji choćby strona inicjująca postępowanie nadzorcze żądała stwierdzenia nieważności tylko w części i odwrotnie, w razie żądania stwierdzenia nieważności decyzji w całości, organ może stwierdzić nieważność decyzji tylko w części. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie określonej wady w art. 156 § 1 k.p.a. bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku osoby, która podaje się za stronę zależy od uprzedniej kontroli przez organ istnienia przesłanek formalnoprawnych warunkujących jego dopuszczalność. Należy do nich w pierwszej kolejności ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Nie ma w tym postępowaniu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 k.p.a. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 157 k.p.a. obowiązują zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a. Stroną postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z tym poglądem jest, zatem nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Przyczyną odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie było, w ocenie organu, nieposiadanie legitymacji przez A. i M. K. do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że organ skupił się jedynie na przymiocie strony w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, nie odniósł się natomiast do tego czy interesu prawnego lub obowiązku skarżących mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Stanowiło to, w ocenie Sądu, naruszenie art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. Rozpoznawana sprawa o stwierdzenie nieważności jest nową sprawą w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, co oznacza, że w ramach tego postępowania mogą występować również inne strony oprócz tych, które brały dotychczas udział w zwykłym postępowaniu o podział nieruchomości. W judykaturze przyjmuje się, iż pojęcie strony wiąże się wyraźnie z posiadaniem interesu prawnego, zaś interes prawny wyprowadza się z przepisów prawa materialnego. Źródłem interesu prawnego niezależnie od przepisów prawa materialnego są również przepisy procedury administracyjnej, które regulują z jednej strony kwestie następstwa prawnego, o jakim mowa w art. 30 § 4 k.p.a. a drugiej strony – ochronę przed bezzasadnym angażowaniem jednostki do postępowania administracyjnego poprzez przyznanie interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśniał, że art. 30 § 4 k.p.a. reguluje kwestie następstwa procesowego w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania w razie zbycia prawa lub śmierci strony w miejsce dotychczasowej wstępują jej następcy prawni. W niniejszej sprawie, mamy w ocenie Sądu I instancji niewątpliwe do czynienia z prawem zbywalnym, a wszczęcia postępowania administracyjnego – nadzorczego domaga się osoba, której strona postępowania po zakończeniu postępowania zwykłego przekazała swoje prawa. Nabywca na podstawie umowy sprzedaży i oddania w użytkowanie wieczyste części terenu od strony postępowania podziałowego po zakończeniu tego postępowania wchodzi we wszelkie prawa byłego właściciela w tym prawo do wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu podziałowym. Takie stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 466/05 twierdząc, iż nabywca spadku od spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, któremu odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej. Dlatego też konieczne było, aby organ w rozpoznawanej sprawie w oparciu o przepis art. 30 § 4 k.p.a. podjął rozważania dotyczące następstwa prawnego skarżących, którzy wstąpili w prawa dotychczasowego właściciela w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Takiego rozważania nie przedstawiono w zaskarżonych decyzjach, czym naruszono dodatkowo przepis art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie artykułu 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu wynikające z niezasadnego zarzutu Sądu w stosunku do organu, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28, art. 30 § 4, art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczności sprawy, w ocenie organu wskazują, że w toku postępowania podziałowego wszczętego na wniosek właściciela działki nr [...]– Gminy R. nie nastało ani zbycie prawa własności tej nieruchomości, ani też na nieruchomości tej nie ustanowiono prawa użytkowania wieczystego. W toku postępowania podziałowego jedynie Gminie przysługiwał status strony, gdyż własność tych gruntów nie była obciążona prawem użytkowania wieczystego, dlatego też nabycie przez skarżących w dniu [...] własności lokalu i prawa użytkowania wieczystego części gruntu działki nr [...] oraz własności garażu oraz użytkowania wieczystego części gruntu działki nr [...] nie wymagało rozważenia przez organ znaczenia umów zawartych pomiędzy gminą a skarżącymi w dniu [...]. W toku postępowania podziałowego nie nastąpiły zmiany dotyczące podmiotu posiadającego tytuł prawny do dzielonej nieruchomości. W szczególności należy wskazać, iż w wyniku zawartych umów skarżący nabyli wyłącznie udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntów działek nr [...] i [...], nie byli więc oni władni do dysponowania pozostałymi częściami działek, a także nie byli władni do dysponowania w wyniku podziału działką o nr [...], której ani w całości, ani w części nie nabyli. Według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji podziałowej przepis art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości określał, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 3 tej ustawy podział nieruchomości następował na podstawie decyzji rejonowego organu administracji rządowej zatwierdzający projekt podziału. Ustawa nie mówiła, kto jest legitymowany do złożenia wniosku o podział, tym niemniej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony był już pogląd, że z wnioskiem takim może wystąpić osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, a więc właściciel lub użytkownik wieczysty. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie cytowanej powyżej ustawy stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele, użytkownicy wieczyści, współużytkownicy wieczyści) w żadnym zaś razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie mogą być osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego lecz zainteresowane są tylko nabyciem własności lokali położonych na tych działkach. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, wobec czego brak było podstaw do jej uwzględnienia. Odnosząc się do zawartych w niej zarzutów, należy podnieść, że według art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego z urzędu lub na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Natomiast w myśl art. 28 k.p.a. stroną jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Te zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a. obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 157 k.p.a. Przepisy art. 156 § 1 i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. wskazują, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ nadzoru – niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony czy z urzędu – jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Granice zatem, w jakich strona żąda wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie wiążą organu nadzoru. Jeśli przesłanki nieważności dotyczą całości decyzji, organ nadzoru stwierdza nieważność całej decyzji, choćby strona inicjująca postępowanie nadzorcze żądała stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części. I odwrotnie: w razie żądania stwierdzenia nieważności decyzji w całości organ może stwierdzić nieważność decyzji tylko w tej części, która dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Niezależnie jednak od powyższych rozważań w wypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organ już na tym etapie postępowania ma obowiązek badać czy osoba składająca wniosek jest stroną postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym w stosunku do postępowania, które toczyło się w trybie zwykłym i musi toczyć się z udziałem wszystkich stron. Jeżeli zatem skarżący nabyli udział w nieruchomości oraz własności garażu, weszli oni w tym zakresie w prawa poprzedniego właściciela a skutki stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości jak najbardziej dotyczą ich interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z wywodami dotyczącymi tej kwestii zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Przy przyjęciu, iż skarżącym A. i M. K. przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości, koniecznym było uznanie, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 28, 30 § 4 i art. 157 § 2 i 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy. Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI