I OSK 1063/24

I OSK 1063/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1124/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-01-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1124/23 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2023 r. nr SKO-4111/974/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 17 stycznia 2024 r. II SA/Bd 1124/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 18 lipca 2023 r. nr SKO-4111/974/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i składek na ubezpieczenie społeczne, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z 29 maja 2023 r. nr M-GOPS.DŚR.524.112.2023.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 18 lipca 2023 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza G.z 29 maja 2023 r., w następstwie bezzasadnego uznania przez Sąd, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wskutek braku ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy wykonywanie opieki i jej rozmiar uniemożliwiają skarżącej podjęcie pracy bądź wymuszają na skarżącej rezygnację z aktywności zawodowej, podczas gdy ustalenia w powyższym zakresie w sposób wyczerpujący zostały dokonane w toku postępowania wyjaśniającego, zaś okoliczność braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia została uznana za udowodnioną na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, dokonanej w ustawowych granicach swobodnej oceny dowodów;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezzasadne pominięcie stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy wyrażonego w odpowiedzi na skargę, w którym Kolegium szczegółowo odniosło się do zarzutów skargi, a nie tylko, jak błędnie przyjął WSA w Bydgoszczy, podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe wniesiono o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi,
2. ewentualnie, w przypadku uznania, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku z pkt. 1, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy,
3. zasądzenie od skarżącej na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
4. nadto, SKO zrzekło się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania. Należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a.. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Chociaż zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się wyłącznie do uchybień prawa procesowego, których miał dopuścić się Sąd I instancji, to należy odnieść się najpierw do istoty niniejszego postępowania. Sąd Wojewódzki uchylił obie decyzje wydane w niniejszej sprawie wskazując, że organy dopuściły się nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, tj. skarżąca według Sądu wykonuje stałą i długotrwałą opiekę nad matką, w związku z czym spełnia jedną z określonych przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślenia wymaga, że art. 17 u.ś.r., ukierunkowujący ustalenia faktyczne w sprawie, jako niezbędne do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wskazuje stwierdzenie zaistnienia przesłanek podmiotowych (określonych wobec skarżącej w art. 17 ust. 1 pkt 4 tej normy) oraz przesłanek przedmiotowych: w postaci zaistnienia związku przyczynowo – skutkowego, czyli korelacji pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej), a celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że irrelewantnym dla zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostaje, czy wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn niż opieka), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Stanowisko to wywodzić należy bezpośrednio z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., który determinuje konieczność oceny korelacji zachodzącej pomiędzy możliwością kontynuowania/podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna, a zakresem sprawowanych czynności opiekuńczych, związanych z indywidualnymi ograniczeniami w zakresie samodzielnej egzystencji osoby legitymującej się stosownym orzeczeniem. Istotne jest, by strona nie miała realnej możliwości podjęcia zatrudnienia (jego kontunuowania) z uwagi na sprawowaną opiekę. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie formułuje także warunku udokumentowania uprzedniego starania się przez wnioskującego o kontynuowanie pracy, czy jej poszukiwanie, ani też wyczerpania alternatywnych możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu, poprzez wsparcie innych krewnych, również zobowiązanych do alimentacji. Na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r., wystarczającym i niezbędnym warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest w tym przypadku sam fakt zaistnienia realnej przeszkody w realizacji aktywności zawodowej opiekuna, implikowany zakresem i intensywnością wsparcia dla niepełnosprawnego członka rodziny, którego wymiar i zakres – na datę złożenia żądania – staje się obiektywną przyczyną bierności zawodowej wnioskującego. Powyższe wynika z norm u.ś.r. oraz z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a., reguluje zaś zasadę postępowania dowodowego, obligującą organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Odnosząc się do przywołanych powyżej przepisów u.ś.r. i k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja Sądu I instancji zasługuje na aprobatę. Należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego sprawy wskazując, że organy nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, czy w przypadku skarżącej istnieją przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Zauważyć przy tym należy, że uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera argumentację dotyczącą czasochłonności czynności opiekuńczych, zakresu i stopnia pracochłonności czynności opiekuńczych w kontekście art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy za pomocą innych dowodów. Argumentacja ta jednakże ma charakter ogólny i nie powołuje się na okoliczności rozpoznawanej sprawy, które mogłyby prowadzić do zmiany przyjętej oceny.
W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie mógł przynieść spodziewanego skutku.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w sposób jasny przedstawia stan faktyczny sprawy, jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez który nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.