I OSK 1058/09

I OSK 1058/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Irena Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1347/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-05-06
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art, 174, art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 9, 77 § 1 i 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska(spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1347/08 w sprawie ze skargi Z. M. F. i Z. F. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) sierpnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1347/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) sierpnia 2008 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia (...) maja 2008 r. nr (...), działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie ze skargi Z. F. i Z. F. . W uzasadnieniu podał, że wyżej wymienieni złożyli skargę dotyczącą udostępnienia ich danych osobowych Towarzystwu Ubezpieczeń F. S. A. przez K. Sp. z o. o. wskazując, że "teraz, ani w przeszłości oraz przyszłości nie wyrażamy zgody na przetwarzanie naszych danych osobowych przez Towarzystwo Ubezpieczeń F. S. A. Kraków ul. (...). Podkreślamy nasze dane osobowe zostały udostępnione bez naszej zgody, co nosi znamiona przestępstwa przez Krakowskie T. Sp. z o. o. . Po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, odebrano wyjaśnienia od K. Sp. z o. o. oraz Towarzystwa Ubezpieczeń U. S. A., które z dniem 31 marca 2008 r. wstąpiło w prawa i obowiązki Towarzystwa Ubezpieczeń F. S. A. Z zebranego materiału wynika, że Krakowskie T. będące właścicielem budynku przy ul. N. , w którym znajduje się lokal nr (...) wynajmowany przez skarżących, nie udostępniło danych osobowych skarżących TU F. , z którym w dniu 1 października 2007 r. zawarło "umowę generalną" nr (...) regulującą postępowanie stron w zakresie objęcia kompleksowym ubezpieczeniem zasobów mieszkaniowych i skarżący nie byli jej stroną, bowiem ochroną ubezpieczeniową objęto lokale, w tym lokal przez nich wynajmowany. Z kolei TU U. wyjaśniło, że TU F. nie pozyskało od T. danych osobowych skarżących, ani też danych osobowych innych najemców dodając, iż "po zawarciu umowy ubezpieczenia do bazy Klientów Towarzystwa Ubezpieczeń F. S. A. wprowadzony został podmiot - K. Sp. z o. o. - jako ubezpieczający, a także adresy mieszkań, których właścicielem jest KT. . Ochroną ubezpieczeniową objęte zostały zatem niewskazane z imienia i nazwiska osoby fizyczne - najemcy lokali mieszkalnych należących do zasobów K.". Dodano również, że "Państwo Z. i Z. F. otrzymali z rąk KT. Potwierdzenia - zawierające wskazanie Z. i Z. F. jako adresata oraz podanie adresu - mogło sugerować, że naszemu Towarzystwu powierzono dane osobowe Skarżących do przetwarzania bądź udostępniono dane osobowe (...) obecnie w naszym systemie ewidencji Klientów ubezpieczających się w naszym Towarzystwie widnieją tylko dane osobowe najemców lokali należących do K. Sp. z o. o., którzy złożyli w Administracji KT. wnioski o kompleksowe ubezpieczenie mieszkań".
Wobec tak zebranego materiału dowodowego organ uznał, że nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem i to w sytuacji, gdy istnieje stan naruszenia prawa do ochrony danych osobowych, a co w niniejszej sprawie - zdaniem organu - nie miało miejsca. Reasumując, K. Sp. z o. o. nie udostępniło danych osobowych skarżących Towarzystwu Ubezpieczeniowemu F. S. A., jak również dane te nie są przetwarzane przez następcę prawnego tego towarzystwa, tj. Towarzystwo Ubezpieczeniowe U. S. A. W konsekwencji zdaniem organu postępowanie należał umorzyć, bowiem zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.
We wniosku do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 maja 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Z. F. i Z. F. nie zgodzili się ze stanowiskiem organu i zarzucając w dalszym ciągu udostępnienie przez K. Sp. z o. o. ich danych osobowych Towarzystwu Ubezpieczeniowemu F. S. A. powołali się na decyzję tego ostatniego organu z dnia "21 grudnia 2007 r." i załączając ją do akt sprawy skonstatowali, że złożone wyjaśnienia przez oba organy, są niewiarygodne.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia (...) sierpnia 2008 r. nr (...), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) maja 2008 r. nr (...),. W uzasadnieniu - powołując się na stan faktyczny i argumenty w niej zawarte - dodał, że Towarzystwo Ubezpieczeniowe F. S. A. w związku z zawarciem z Krakowskim Towarzystwem Budownictwa Społecznego Sp. z o. o. umowy generalnej nr (...) , pozyskało od tego podmiotu wyłącznie informacje dotyczące ilości mieszkań, piwnic i garaży w budynkach oraz adresy mieszkań, których jest właścicielem. Natomiast nie pozyskało danych osobowych skarżących, ani danych osobowych innych najemców, bowiem "Potwierdzenia" nie zawierały imienia, nazwiska i adresu, po czym takie "puste" druki TU F. przekazało protokolarnie KT. , a to ostatnie dopiero przed wysłaniem zaadresowało te dokumenty i wypełniło w zakresie imienia, nazwiska i adresu, po czym rozesłało do najemców.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. F. i Z. F. nie zgodzili się z zaskarżoną decyzją podnosząc, że likwidator szkód TU F. w dniu 11 października 2007 r. twierdził, iż ich dane osobowe uzyskał od KT. i okazał im zgłoszenie szkody mieszkania z ich danymi osobowymi, a oni takiej szkody nie zgłaszali. Ponadto "Potwierdzenie" z dnia 11 października 2007 r. posiada podpisy i pieczątki TU F. , zatem nie był to wcześniej "pusty" druk. Niezależnie od powyższego decyzja z dnia 5 listopada 2007 r. zawiera ich dane osobowe, wraz z podpisami i pieczęciami TU F. . Reasumując - zdaniem skarżących - wyjaśnienia organów są niewiarygodne, a Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych jest zobowiązany żądać wszelkich dokumentów w trakcie wyjaśniania sprawy.
W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Z kolei uczestnik postępowania U. Towarzystwo Ubezpieczeniowe S. A. w odpowiedzi na skargę również wniosło o jej oddalenie, powołując się na ustalenia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uchybił przepisom art. 7, 9, 77, 80 oraz 107 §3 K.p.a. bowiem nie podjął on niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem "Umowy generalnej nr (...) " z dnia 1 października 2007 r. zawartej pomiędzy K. sp. z o. o., a Towarzystwem Ubezpieczeń "F. " S. A. było kompleksowe ubezpieczenie mieszkań, piwnic i garaży (§ 1), bez podawania danych osobowych właścicieli lokali mieszkalnych, w tym skarżących (§ 2 pkt 2). W ocenie Sądu pierwszej instancji T. na mocy powyższej umowy, w niczym jeszcze nie naruszając ochrony danych osobowych skarżących, miało prawo przekazać wymienionym opieczętowane i sygnowane podpisami "Potwierdzenie" z dnia 11 października 2007 r., bowiem przewidywał to § 6 pkt 3, 4 i 5 oraz § 7 umowy, a dane lokatorów w myśl tych przepisów wpisywało dopiero T. (załącznik nr 4). Zatem na tym etapie - zgodnie z właściwymi ustaleniami organu - nie doszło do uzyskania przez TU "F. " danych osobowych od T. .
Sąd pierwszej instancji podniósł, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie ustosunkował się do zarzutu skarżących zawartego już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i potwierdzonego następnie w skardze, a mianowicie do faktu, że wymienieni załączyli do akt "Decyzję o odmowie przyznania odszkodowania" z dnia 5 listopada 2007 r., a z dokumentu tego jednoznacznie wynika, że Towarzystwo Ubezpieczeniowe "F. " S. A. było w posiadaniu danych osobowych skarżącego Z. F., bowiem powołało się na polisę (...) z dnia 21 grudnia 2006 r. w związku ze szkodą nr (...) z dnia 3 września 2007 r. Z dokumentu tego wynika ponadto, że likwidator przebywał w mieszkaniu skarżących w dniu 11 października 2007 r., zaś oni sami - jak wynika z ich oświadczenia - nie podpisywali umowy ubezpieczenia z Towarzystwem Ubezpieczeniowym "F. " S. A., a likwidator stwierdził, że ich dane osobowe posiada od K. sp. z o. o. Tym samym organ wydając zaskarżoną decyzję, ustosunkował się jedynie częściowo do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że organ naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 9 oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania, tj. art. 105 § 1 K.p.a.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W motywach skargi kasacyjnej organ podniósł, iż z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że umowa pomiędzy Krakowskim T. Sp. z o.o., a Towarzystwem Ubezpieczeń F. S.A. została zawarta w dniu 1 października 2007 r. (nr umowy (...) ). Skarżący natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako dowód udostępnienia ich danych osobowych Towarzystwu Ubezpieczeń F. S.A. przez Krakowskie T. Sp. z o.o. wskazali decyzję z dnia 5 listopada 2007 r. o odmowie wypłaty odszkodowania z polisy (...) z dnia 21 grudnia 2006 r. A zatem nie można przyjąć, iż stanowi to dowód na udostępnienie ich danych osobowych przez Krakowskie T. . Odszkodowanie, o które ubiegali się Skarżący było związane ze szkodą, która powstała w czasie obowiązywania polisy z dnia 21 grudnia 2006 r. (...). Krakowskie T. zawarło natomiast z Towarzystwem Ubezpieczeń F. S.A. umowę generalną w dniu 1 października 2007 r. na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. A zatem niemożliwe jest, aby w związku z podpisywaniem umowy generalnej, jak również podczas jej obowiązywania, Krakowskie T. udostępniło dane osobowe Skarżących Towarzystwu Ubezpieczeń F. S.A. Przedmiotem postępowania przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych była kwestia udostępnienia danych osobowych Skarżących Towarzystwu Ubezpieczeń F. S.A. przez Krakowskie T. Sp. z o.o., nie zaś kwestia legalności przetwarzania danych osobowych przez TU F. S.A.
Generalny Inspektor podtrzymał stanowisko wyrażone w wydanych w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięciach, w tym w zaskarżonej decyzji. W jego ocenie brak jest dowodów potwierdzających, że Krakowskie T. Sp. z o.o. udostępniło dane osobowe Skarżących Towarzystwu Ubezpieczeń F. S.A. Wprawdzie Skarżący oświadczyli, że nigdy nie podpisywali umowy ubezpieczenia z Towarzystwem Ubezpieczeń F. S.A., jednak Generalny Inspektor dał wiarę wyjaśnieniom Spółek, które oświadczyły, że w trakcie podpisywania umowy generalnej nr (...) , jak również w czasie jej obowiązywania, nie miało miejsce udostępnienie danych osobowych Skarżących.
Wobec braku dowodów na twierdzenia Skarżących, Generalny Inspektor stwierdził, że z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że Towarzystwo Ubezpieczeń F. S.A. w związku z zawarciem z Krakowskim T. Sp. z o.o. umowy generalnej nr (...), pozyskało od tego podmiotu wyłącznie informacje dotyczące ilości mieszkań, piwnic i garaży w budynkach oraz adresy mieszkań, których właścicielem jest Krakowskie T. Sp. z o.o., nie pozyskało natomiast danych osobowych Skarżących ani danych osobowych innych najemców. Z wyjaśnień ww. podmiotów wynika, że Towarzystwo Ubezpieczeń F. S.A. przygotowało druki ww. potwierdzeń zawarcia umowy ubezpieczenia bez imion i nazwisk oraz adresu. Potwierdzenia zostały wysłane przez Krakowskie T. Sp. z o.o.
Organ podniósł ponadto, że w niniejszej sprawie nie mógł zastosować art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych, ponieważ Krakowskie T. Sp. z o.o. nie udostępniło danych osobowych Skarżących Towarzystwu Ubezpieczeń F. S.A., jak również dane te nie są przetwarzane przez następcę prawnego tego Towarzystwa - tj. Towarzystwo Ubezpieczeń U. S.A. Dane Skarżących zostały pozyskane przez TU F. S.A. w związku z zawarciem wcześniejszej polisy z dnia 21 grudnia 2006 r. (...) a nie umowy generalnej nr (...) z dnia 1 października 2007 r., co nie było przedmiotem żądania stron, a więc postępowania. Skarżący złożyli skargę na udostępnienie ich danych osobowych TU F. S.A. przez Krakowskie T. Sp. z o.o., nie wnosili natomiast o zbadanie legalności przetwarzania ich danych osobowych przez TU F. S.A. W konsekwencji w opinii organu przedmiotowe postępowanie należało umorzyć.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. oraz Z. F. oświadczyli, że nigdy nie zawierali żadnej umowy z TU F. S.A. ani TU. U. S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co nastąpić:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W zaskarżonym wyroku, uchylającym decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) sierpnia 2008 r. Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji art. 7, 9, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., uznając, iż powołany organ nie podjął niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Jak wynika z materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności z oświadczeń Krakowskiego T. sp. z o.o. i TU F. S.A., pomiędzy tymi podmiotami nie doszło do przekazania danych osobowych Z. i Z. F., bowiem zawarta w dniu 1 października 2007 r. umowa regulowała jedynie warunki objęcia kompleksowym ubezpieczeniem zasobów mieszkaniowych należących do Krakowskiego T. . Na podstawie ww. umowy TU F. S.A. otrzymało informacje dotyczące ilości oraz numeracji mieszkań, piwnic i garaży w budynkach, których właścicielem jest Krakowski T. , bez jakichkolwiek danych osobowych. Natomiast Sąd pierwszej instancji uznał za istotne kwestie, oderwane w istocie od faktu potencjalnej możliwości udostępnienia danych skarżących w wyniku zawarcia ww. umowy, a mianowicie "Decyzję o odmowie przyznania odszkodowania" zawierającą numer polisy (...) z dnia 21 grudnia 2006 r. w związku ze szkodą nr (...) z dnia 3 września 2007 r. W konsekwencji takie stanowisko Sądu zadecydowało o uchyleniu decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższych rozważań wynika, że Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że decyzje wydawane na podstawie art. 18 ust. 1 U.o.d.o, co wynika z jego brzmienia, mają na celu "przywrócenie stanu zgodnego z prawem", a więc z istoty swej, dotyczą zdarzeń, faktów (przetwarzania danych) dokonanych z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje natomiast podstaw do twierdzenia, że przetwarzanie tych danych miało miejsce oraz, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie objętym zakresem przedmiotowym ustawy o ochronie danych osobowych. Pismo o odmowie wypłaty odszkodowania z powołaniem się na nr polisy skarżących pozostaje poza sferą podlegającą kontroli Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w rozpoznawanej sprawie, którego rola sprowadzała się do zbadania udostępnienia danych osobowych skarżących przez Krakowski T. towarzystwu ubezpieczeń podczas zawierania umowy o kompleksowe ubezpieczenie mieszkań. Ponieważ wymieniona polisa nosi datę sprzed zawarcia umowy generalnej pomiędzy TU F. , a Krakowskim T. , to niemożliwym jest aby doszło do udostępnienia tych danych. Sąd pierwszej instancji pominął także okoliczność, iż z akt administracyjnych wynika, że na podstawie umowy z TU F. każdy z najemców był uprawniony do indywidualnego ubiegania się o odszkodowanie w przypadku zaistnienia szkody, co rodziło konieczność udostępnienia swoich danych ubezpieczycielowi.
W konsekwencji nie można w niniejszej sprawie uznać, że organ był zobowiązany zastosować w stosunku do administratora danych środki przewidziane w art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia, że przetwarzanie danych osobowych skarżących nie nastąpiło, natomiast brak ustaleń organu w kwestii legalności decyzji o odmowie przyznania odszkodowania nie może stanowić naruszenia art. 7, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a. Sąd pierwszej instancji, uznając, iż organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów, naruszył tym samym art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.