I OSK 1055/12

I OSK 1055/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OZ 753/10 - Postanowienie NSA z 2010-10-08
II SA/Wr 390/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2012-01-31
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 154 § 1 i 6 , art. 286 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. W. i M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 390/10 w sprawie ze skargi D. W., M.W., M. W. i J. W. o wymierzenie grzywny Burmistrzowi Gminy Trzebnica w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 3/09 oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 390/10 oddalił skargę D.W., M.W., M.W. i J.W. w przedmiocie wymierzenia Burmistrzowi Gminy Trzebnica grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09 oraz przyznał adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy:
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09, po rozpoznaniu skargi D. W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w pkt I sentencji uchylił zaskarżone postanowienie, zaś w pkt II stwierdził nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica z dnia 5 marca 2008 r. o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr (...).
Pismem z dnia 12 lipca 2010 r. D. W., M.W., J.W. i M.W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę o wymierzenie Burmistrzowi Gminy Trzebnicy na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09. Do skargi dołączono pismo z dnia 28 grudnia 2009 r. skierowane do Burmistrza Gminy Trzebnicy zawierające wezwanie do wykonania powołanego na wstępie wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Trzebnica wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podnosząc, że twierdzenia skarżących o niewykonaniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. nie są prawdziwe. Podał, że z wniosku skarżących toczy się postępowanie rozgraniczeniowe, w ramach którego prowadzona jest korespondencja ze skarżącymi oraz wyznaczanymi przez nich geodetami. Organ przekazał posiadaną dokumentację dotyczącą wniosku o rozgraniczenie, obejmującą jedynie korespondencję po dniu 21 kwietnia 2009 r., gdyż wcześniejsza dokumentacja w tej sprawie dotycząca czynności podjętych do dnia wydania wyroku z 21 kwietnia 2009 r. – w tym odpis wyroku o sygn. akt III SA/Wr 3/09 – jest w posiadaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, najprawdopodobniej przy innych sprawach prowadzonych ze skarg skarżących. Ponadto Burmistrz podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu otrzymało odpis wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. dopiero w dniu 13 lipca 2009 r. Wobec braku niezbędnej do procedowania dokumentacji Burmistrz Gminy Trzebnicy w dniu 23 listopada 2009 r. zwrócił się do organu odwoławczego o przekazanie oryginałów dokumentacji wraz z odpisem przedmiotowego wyroku. W odpowiedzi z dnia 15 grudnia 2009 r. Kolegium poinformowało, że dokumentacja nadal znajduje się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, a Kolegium otrzymało jedynie akta drugiej instancji. Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę organ akt tych nadal nie otrzymał.
W piśmie z dnia 28 stycznia 2011 r. wskazano, że na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II SAB/Wr 54/09 Burmistrz Miasta i Gminy Trzebnicy został zobowiązany do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, wniosku D. i M. W. z dnia 3 grudnia 2007 r. o rozgraniczenie nieruchomości. Organ stwierdził również, że z przyczyn od niego całkowicie niezależnych nie otrzymał z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jak też z Samorządowego Kolegium Odwoławczego oryginałów akt postępowania, co stanowi przeszkodę w dalszym procedowaniu w sprawie. Tym niemniej organ podjął czynności opisane w odpowiedzi na skargę, których celem jest zakończenie wszczętego postępowania. Natomiast po dniu 13 lipca 2009 r. (tj. po dacie doręczenia Kolegium odpisu prawomocnego wyroku z 21 kwietnia 2009 r. wraz z aktami) nie zostały w sprawie wydane żadne postanowienia ani decyzja, gdyż do chwili obecnej Burmistrz nie otrzymał odpisu wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. o sygn. akt III SA/Wr 3/09. Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest przez organ na podstawie postanowienia z dnia 5 marca 2008 r. oraz wniosku stron obejmującego swoim zakresem działki nr (...),(...),(...),(...),(...),(...) oraz (...). Natomiast w piśmie z dnia 28 kwietnia 2011 r. Burmistrz Gminy Trzebnica poinformował, że w dniu 16 marca 2011 r. wydana została decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr (...) ze względu na jego bezprzedmiotowość oraz przekazał akta administracyjne, które zostały mu zwrócone wraz z odpisem prawomocnego wyroku w sprawie sygn. akt II SAB/Wr 54/09.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) skargę podniósł, że istota skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 u.p.p.s.a. sprowadza się do zapewnienia skuteczności wyroków sądów administracyjnych, poprzez ukaranie organu za nierespektowanie orzeczenia sądowego i zdyscyplinowania go w ten sposób do podjęcia stosowanych działań. Przepis ten ma na celu nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym orzeczeniem sądowym obowiązku, ale zawiera również element represyjny stanowiący karę za ignorowanie przez organ wiążących go wyroków sądowych. Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotną przesłanką materialnoprawną wymierzenia grzywny Burmistrzowi Gminy Trzebnica jest wykazanie zarzuconej w skardze bezczynności tego organu w postępowaniu po wyroku tut. Sądu z dnia 21 kwietnia 2009 r. uchylającym punkt 2 postanowienia tego organu z dnia 5 marca 2008 r.
Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że wnioskiem z dnia 3 grudnia 2007 r. D. i M. W. wystąpili do Burmistrza Gminy Trzebnicy o rozgraniczenie działek nr (...)i nr (...) z działką nr (...), nr (...), nr (...) oraz nr (...) w Nowym Dworze. Postanowieniem z dnia 5 marca 2008 r. Burmistrz Trzebnicy w pkt 1 wszczął postępowanie o rozgraniczenie działki nr (...), AM-1 – z działkami nr (...) AM-1, (...) AM-1 oraz (...) AM-1; działki nr (...), AM-1 – z działkami nr (...) AM-1, (...) AM-1 oraz (...) AM-1, natomiast w pkt 2 odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr (...) wskazując, że nie sąsiaduje ona bezpośrednio z nieruchomościami będącymi przedmiotem współwłasności stron zainteresowanych dokonaniem rozgraniczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie, w jakim odmówiono wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, wnieśli wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu postanowieniem z dnia 5 czerwca 2008 r. (znak SKO 4124/6/08) stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.
Następnie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Wr 3/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę D., M., M. i J. W. na powyższe postanowienie w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie; w pkt II stwierdził nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica z dnia 5 marca 2008 r. odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr (...). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z przepisu art. 30 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że dla uruchomienia postępowania w celu dokonania rozgraniczenia nieruchomości, czy to na wniosek, czy też z urzędu – niezbędne jest wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, które jest niezaskarżalne. Przepisy ustawy, w szczególności wykładnia językowa przepisu ust. 4 art. 30, nie stanowią wszakże podstawy prawnej do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Unormowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują – co do zasady – odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania, a wyjątki od tej reguły wynikają ze szczególnych regulacji, zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego bądź to w przepisach prawa materialnego. Poza przypadkami z art. 31 § 2, art. 149 § 1, art. 149 § 3 i art. 157 § 3 K.p.a. należy do takich wyjątków właśnie przepis art. 30 ust. 4 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, obligujący organ do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania "o rozgraniczenie", czyli postanowienia w swej treści pozytywnego. Ustawodawca nie dopuścił w żadnym wypadku do wydawania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. W przypadku gdy strona domaga się rozgraniczenia nieruchomości, które nie sąsiadują bezpośrednio ze sobą, należy uznać, że postępowanie wszczęte na żądanie strony (art. 61 § 1 K.p.a.) podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe w drodze decyzji administracyjnej, podjętej w trybie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ust 1 i 2 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Sąd podniósł, że w konsekwencji unieważnienia pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnicy z dnia 5 marca 2008 r. organ ten zobowiązany był do kontynuowania postępowania w zakresie mającym na celu załatwienie sprawy o rozgraniczenie nieruchomości skarżących z działką nr (...), przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazań Sądu co do postępowania w tym zakresie. Omawiany wyrok nie dotyczył natomiast w ogóle pkt 1 postanowienia Burmistrza z dnia 5 marca 2008 r., w którym wszczęto procedurę rozgraniczenia do innych działek, tym samym skarżący nie mogli skutecznie zarzucać organowi bezczynności po tym wyroku w sprawie o rozgraniczenie pozostałych działek, których dotyczył pkt 1 ww. postanowienia.
Badając spełnienie przesłanek z art. 154 § 1 u.p.p.s.a. do wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie omówionego wyżej wyroku Sąd wskazał, że wobec nie określenia w wyroku terminu załatwienia sprawy zastosowanie znajdują terminy ustawowe wynikające z art. 35 § 2 i 3 k.p.a. Przy obliczaniu tych terminów należy też uwzględnić art. 35 § 5 k.p.a., który stanowi, że do terminów określonych powyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, do których należy zaliczyć brak akt sprawy przekazanych do organu, a także brak odpisu prawomocnego wyroku. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a terminy ustawowe należy liczyć od dnia doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia. Brak akt sprawy, które zostały przekazane do sądu administracyjnego stanowi dla organu przeszkodę dla rozstrzygnięcia sprawy po wszechstronnej analizie materiału dowodowego – czego wymaga art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków organu wynikających z innych przepisów, zwłaszcza z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 czy art. 10 k.p.a.
Na podstawie analizy akt sądowych o sygn. III SA/Wr 3/09 Sąd wskazał, że wyrok z dnia 21 kwietnia 2009 r. uprawomocnił się w dniu 3 lipca 2009 r. W dniu 13 lipca 2009 r. doręczono SKO we Wrocławiu odpis prawomocnego wyroku wraz aktami administracyjnymi organu odwoławczego. W przekazanych Sądowi aktach administracyjnych organu pierwszej instancji brak jest natomiast jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że wyrok ten został następnie przekazany Burmistrzowi Gminy Trzebnica. Organ pierwszej instancji twierdzi zaś konsekwentnie, że do dnia wniesienia skargi nie doręczono mu odpisu prawomocnego wyroku oraz, że nie posiadał akt administracyjnych sprawy w związku z przekazaniem ich do sądu administracyjnego na skutek skarg wniesionych przez skarżących. Z akt administracyjnych wynika również, że w dniu 23 listopada 2009 r. Burmistrz Gminy Trzebnica, powołując się na wyrok z dnia 21 kwietnia 2009 r. w związku z brakiem oryginałów dokumentacji, wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu o jej przesłanie, ewentualnie wskazanie miejsca jej przechowywania w celu kontynuowania postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium, w odpowiedzi na pismo Sądu poinformowało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił oryginałów akt pierwszoinstancyjnych dotyczących przedmiotowej sprawy, z wyrokiem przesłano jedynie akta drugiej instancji. W piśmie z dnia 4 grudnia 2010 r. organ gminy poinformował strony, że brak akt administracyjnych (znajdujących się w Sądzie) uniemożliwia dalsze procedowanie. Z przytoczonej korespondencji wynika zatem, że istotnie wraz z odpisem prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. III SA/Wr 3/09 nie przesłano organom akt rozgraniczeniowych. Sąd dokonał bowiem wówczas zwrotu tylko akt organu drugiej instancji, co wynika wprost z akt sądowych III SA/Wr 3/09. Akta administracyjne rozgraniczenia znajdowały się natomiast w tut. Sądzie przy sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 54/09. Zostały one bowiem przekazane przez organ w dniu 9 grudnia 2008 r. wraz ze skargą D. i M. W. na bezczynność Burmistrza Gminy Trzebnica w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Postępowanie sądowe wszczęte powyższą skargą zakończyło się wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r., który uprawomocnił się w dniu 22 marca 2011 r.
Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że w chwili wniesienia skargi w niniejszej sprawie, tj. w dniu 20 lipca 2010 r. organ pierwszej instancji nie dysponował aktami rozgraniczeniowymi, gdyż istotnie, w związku ze skargą dotyczącą sprawy rozgraniczenia wniesioną przez te same strony, znajdowały się one w sądzie administracyjnym. Wątpliwości budzi natomiast, czy organ faktycznie nie dysponował odpisem prawomocnego wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., skoro już w piśmie z dnia 23 listopada 2009 r. powoływał się na ten wyrok. Kolegium pismem z dnia 23 lutego 2011 r. wyjaśniło, że nie dysponuje dowodem doręczenia odpisu prawomocnego wyroku Burmistrzowi, gdyż ze względów ekonomicznych wyroki takie przesyłane są organom administracji listem zwykłym. Nie może również podać choćby daty wysłania wymienionego wyroku, gdyż książki nadawcze z uwagi na obowiązki wynikające z archiwizacji, przechowywane są przez okres jednego roku. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. pełnomocnik organu oświadczył, że Burmistrz Gminy Trzebnica nie otrzymał odpisu prawomocnego wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. W chwili sporządzania pisma z dnia 23 listopada 2009 r. posiadał tylko informację, że wyrok taki został wydany. Niezależnie od powyższego Sąd na podstawie akt III SA/Wr 3/09 ustalił, że odpisem omawianego wyroku organ dysponował od dnia 2 lutego 2011 r., kiedy to odebrał go w sądzie pełnomocnik organu.
W takiej sytuacji, nie dysponując dowodami potwierdzającymi fakt doręczenia organowi pierwszej instancji odpisu prawomocnego wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. przez Kolegium, przy jednocześnie zdecydowanym stanowisku organu gminy, że doręczenie takie wówczas nie nastąpiło, Sąd nie mógł przyjąć, że przed dniem wniesienia skargi, a nawet później, co najmniej do dnia 2 lutego 2011 r. doręczenie takie miało miejsce.
Na podstawie akt i uzyskanych informacji niemożliwie okazało się ustalenie daty ewentualnego doręczenia, a nawet daty przesłania organowi pierwszej instancji odpisu wyroku w trybie art. 286 p.p.s.a. przez Kolegium.
Sąd podniósł, że organ może wykonać wyrok jeżeli dysponuje odpisem prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem. W szczególności w warunkach niniejszej sprawy, dopiero dokładna analiza oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. wskazywała, że istnieje konieczność podjęcia przez organ określonych przez Sąd czynności procesowych dla załatwienia sprawy o rozgraniczenie z działką nr (...). Skoro odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami przesłanymi przy skardze prawidłowo doręczono Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we Wrocławiu w dniu 13 lipca 2009 r., to od tego dnia sprawa powróciła na drogę postępowania administracyjnego i w myśl art. 286 p.p.s.a. rozpoczął się bieg terminu dla jej załatwienia. Jednakże wobec braku dowodów potwierdzających przekazanie tego wyroku przez Kolegium Burmistrzowi, oraz stanowczego stwierdzenia organu, z którego wynika, że Kolegium czynności tej nie dopełniło nie można upływu terminu od dnia 13 lipca 2009 r. do dnia uzyskania przez organ gminy odpisu wyroku (2 lutego 2011r.) wliczać do terminu załatwienia sprawy.
Burmistrz nie otrzymał odpisu prawomocnego wyroku z przyczyn od niego niezależnych, w takiej sytuacji upływ wskazanego okresu nie mógł być liczony do terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 5 k.p.a.). Nawet jeżeli Burmistrz w związku z interwencjami skarżących posiadał wówczas wiedzę o tym, że wyrok taki zapadł lub wręcz znał jego sentencję, to bez znajomości uzasadnienia tego orzeczenia nie mógł go wykonać zgodnie z wyrażoną w nim oceną prawną. Po uzyskaniu informacji o wyroku, organ podjął działania dla kontynowania postępowania, zwracając się w listopadzie 2009 r. do Kolegium o nadesłanie akt sprawy (które w świetle art. 286 p.p.s.a. powinny zawierać również odpis omawianego wyroku).
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2012 r. wnieśli D. W.i M. W. reprezentowani przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili naruszenie:
1) art. 154 § 1 p.p.s.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wymierzenia organowi grzywny, pomimo że miała miejsce bezczynność organu po wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 3/09 w pkt I uchylającym zaskarżone postanowienie, w pkt II stwierdzającym nieważność postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica – polegająca na nie załatwieniu sprawy w terminie przewidzianym przepisami k.p.a. i pomimo uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku;
2) art. 286 § 2 p.p.s.a. przez niezasadne przyjęcie, że termin załatwienia sprawy przez organ administracji należy zawsze liczyć od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, podczas gdy bieg terminu do załatwienia sprawy nie ulega wstrzymaniu w przypadku posiadania akt sprawy administracyjnej przez inny organ lub sąd, bowiem możliwe jest zawsze uzyskanie wglądu do akt na określony okres i wykonanie ich odpisu;
3) art. 35 § 5 k.p.a. przez niezasadne uznanie, że okres opóźnienia wynikający z braku akt sprawy znajdujących się w dyspozycji sądu w związku z innym postępowaniem jest przyczyną niezależną od organu, podczas gdy zwłoki organu nie może usprawiedliwiać prowadzenie innych postępowań administracyjnych, gdyż organ zawsze może uzyskać wgląd do akt administracyjnych i wykonać ich kopię;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez częściowo wadliwe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności niezasadne uznanie, że organowi I instancji nie doręczono odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, podczas gdy co innego wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego przez adwokata ustanowionego z urzędu, którego pomoc prawna nie została opłacona.
W dniu 4 października 2012 r. złożone zostało pismo D. W. i M. W., w którym skarżący, popierając skargę kasacyjną domagali się przeprowadzenia dowodów uzupełniających na podstawie art. 106 § 3, § 4 i § 5 p.p.s.a. z załączonych do tego pisma kserokopii dokumentów geodezyjnych, wyciągu zmian gruntowych, postanowień sądów wydanych w innych sprawach stron oraz dwóch zawiadomień o wszczęciu egzekucji.
Obecna na rozprawie w dniu 4 października 2012 D. W. poparła powyższy wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy D. i M. W., bowiem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 106 § 3 p.p.s.a. Złożone do akt sądowych kserokopie dokumentów nie są dowodami niezbędnymi do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozpoznawanej sprawie. Materiał zgromadzony w aktach sprawy jest zupełny, wystarczający do jej rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, które wyliczone zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a., dlatego też rozważeniu podlegały wyłącznie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej.
Za nieuzasadnione uznać należało zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 § 2 p.p.s.a.). Podstawowy z tych zarzutów dotyczył naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez częściowo wadliwe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, "w szczególności niezasadne uznanie, że organowi pierwszej instancji nie doręczono odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, podczas gdy co innego wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy".
Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony, a powyższe stwierdzenie dotyczące treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie odpowiada prawdzie.
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co też uczynił w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sąd dokonał wnikliwej analizy dokumentacji aktowej przedstawionej przez organ i nie pominął żadnego z istotnych dla sprawy dowodów. Ponadto, dla wyjaśnienia wątpliwości dotyczących podstawowych kwestii – daty doręczenia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 3/09 Burmistrzowi Gminy Trzebnica, a także daty zwrotu temu organowi akt postępowania rozgraniczeniowego, którego dotyczył wymieniony wyrok, Sąd podjął stosowne działania, zwracając się o informacje i dokumenty potwierdzające dokonane doręczeń do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Treść udzielonych wyjaśnień oraz dokumentacja sprawy administracyjnej uzasadniały stwierdzenie, że w dacie wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Burmistrz Gminy Trzebnica nie dysponował aktami sprawy, które znajdowały się w Sądzie w związku z inną skargą tych samych stron, a które to akta nie zostały Burmistrzowi wcześniej zwrócone po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 3/09. Brak też – wbrew gołosłownym twierdzeniom skarżących – dowodu, że organowi temu doręczony został prawomocny wyrok w powyższej sprawie wcześniej, niż na żądanie pełnomocnika, co nastąpiło 2 lutego2011 r. Okoliczność, że w dniu 23 listopada 2009 r. Burmistrz Gminy Trzebnica, powołując się na wyrok z dnia 21 kwietnia 2009 r. wystąpił do SKO we Wrocławiu o przesłanie mu oryginalnej dokumentacji sprawy nie pozwalała stwierdzić, że przed tą datą odpis prawomocnego wyroku wydanego w omawianej sprawie został mu doręczony. Skoro organ konsekwentnie temu zaprzecza i brak jest dowodu doręczenia, a nawet przesłania przez organ odwoławczy tego wyroku, to słusznie Sąd uznał, że fakt wcześniejszego doręczenia wyroku nie został udowodniony.
Dlatego też niezasadnie skarżący zarzucili, że stan faktyczny sprawy został przedstawiony z uchybieniem art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie uchybił także art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Poza sporem jest, że akta organu pierwszej instancji przekazane do sprawy III SA/Wr 3/09 nie zostały zwrócone Burmistrzowi Gminy Trzebnica po prawomocnym zakończeniu tej sprawy. Stosownie do art. 286 § 1 p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji (w tym przypadku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 3/09) akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. W dniu 13 lipca 2009 r. doręczono organowi odwoławczemu odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi tego organu, a akta pierwszoinstancyjne nie zostały wówczas zwrócone. Brak jest natomiast dowodu, że wyrok ten przekazany został niezwłocznie Burmistrzowi Gminy Trzebnica, co słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił powyższe okoliczności przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Sąd odwołał się m.in. do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r., II OSK 1713/10, cbosa,nsa.gov.pl, w którym wskazano, że organ dla załatwienia sprawy, w celu realizacji wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku i wydania rozstrzygnięcia musi dysponować odpisem prawomocnego wyroku oraz kompletnymi aktami sprawy. Taka właśnie przeszkoda w rozpoznaniu sprawy wystąpiła.
Skoro w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., III SA/Wr 3/09 nie został określony termin załatwienia sprawy, to słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że miały w tym względzie zastosowanie zasady i terminy załatwiania spraw określone w art. 35 k.p.a. Okoliczności sprawy upoważniały ten Sąd do stwierdzenia, że wystąpiła w sprawie sytuacja, o której mowa w art. 35 § 5 k.p.a. Zaistniała bowiem podstawa do nie wliczenia do terminu załatwienia sprawy opóźnienia spowodowanego z przyczyn niezależnych od organu, to jest nie doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. i nie zwrócenia akt sprawy. Słusznie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji po wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. nie uzasadnia twierdzenia skarżących, że Burmistrz Gminy Trzebnica pozostawał po tym wyroku w bezczynności, która uzasadniała wystąpienie z żądaniem wymierzenia grzywny na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. Należy przy tym zaznaczyć, na co wskazywał już w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd pierwszej instancji, że wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. (pkt II) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność jedynie pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica dnia 5 marca 2008 r. o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki 26/2. Dlatego też w niniejszej sprawie skarżący nie mogli skutecznie zarzucać organowi bezczynności po tym wyroku w sprawie rozgraniczenia pozostałych działek, których dotyczył pkt 1 postanowienia. Za nieporozumienie należy więc uznać zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki do wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie powołanego wyroku w zakresie dotyczącym pkt 1 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica z dnia 5 czerwca 2008 r. W tym bowiem zakresie postanowienie to nie zostało przez Sąd uchylone ani nie stwierdzono jego nieważności, Sąd w pkt I uchylił jedynie zaskarżone postanowienie, a więc postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia.
Zauważyć też trzeba, że zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. nie został właściwie sformułowany, z jego treści wynika, że dotyczy on niewłaściwego zastosowania tego przepisu, a nie błędnej wykładni.
Również odmowa zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a. w zakresie dotyczącym niewykonania wyroku dnia 21 kwietnia 2009 r. w części stwierdzającej nieważność pkt 2 postanowienia Burmistrza Gminy Trzebnica z dnia 5 marca 2008 r. jest prawidłowa, bowiem, stan faktyczny sprawy wykluczał możliwość wymierzenia grzywny na podstawie tego przepisu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącym przez adwokata ustanowionego z urzędu rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.