I OSK 1054/23

I OSK 1054/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Monika Nowicka /przewodniczący/
Piotr Przybysz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1092/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-11-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 14
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1092/22 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 czerwca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1478/2022/7475 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 10 czerwca 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1478/2022/7475, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrokiem z 17 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1092/22, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepisy te wyłączają z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które sprawują bieżącą, faktyczną opiekę nad inną osobą legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, na których jednakże nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec swoich podopiecznych (i które nie mogą być uznane za opiekunów faktycznych w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy) – podczas gdy wykładnia ta prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia w zakresie dostępności do świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o w/w świadczenie dobrowolnie sprawuje faktyczną opiekę nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, ponosząc wszelkie koszty związane z jej utrzymaniem (mimo, iż nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem tej osoby), wobec czego odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w tej sytuacji (gdy nie ma innego podmiotu uprawnionego do jego uzyskania w świetle przepisów ustawy) godzi w dobro zarówno osoby ubiegającej się o świadczenie, jak i jej podopiecznego, gdyż pozbawia ją prawa do otrzymania ochrony oraz pomocy ze strony państwa, co stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa gwarantowanej Konstytucją;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a., przez bezzasadne oddalenie skargi przez sąd I instancji pomimo naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego przez organy administracji publicznej obu instancji – co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego odmówienia przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy prokonstytucyjna wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje także osobie niezobowiązanej do alimentacji, która dobrowolnie sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, co w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej, zarówno w kontekście socjalno-ekonomicznym, jak i w kontekście zasad współżycia społecznego.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.); ewentualnie (tj. na wypadek uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona) – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji organów administracji publicznej obu instancji w całości (art. 135 w zw. z art. 193 p.p.s.a.). Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.) oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (art. 203 pkt 1 p.p.s.a.).
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów.
Ze sposobu sformułowania zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wynika, że wskazane naruszenie tego przepisu ma charakter wtórny, bowiem zasadność tego zarzutu uzależniona jest od oceny naruszenia "powołanych przepisów prawa materialnego". Wskazuje to na zasadność rozpatrzenia w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy jednak poczynić następujące uwagi dotyczące zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Po pierwsze, przypomnieć należy, że powyższy zarzut ogranicza się do wskazania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jako naruszonego przepisu oraz wskazania w ogólny sposób naruszenia "powołanych przepisów prawa materialnego".
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy), wskazuje on, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy dochodzi do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie prawa materialnego. Unormowanie te daje zatem sądowi administracyjnemu kompetencję do podejmowania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że naruszenie powołanego wyżej przepisu nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia przepisom materialnym.
Nie jest jednoznaczne wskazanie, że chodzi o naruszenie "powołanych przepisów prawa materialnego". W sytuacji, gdy został postawiony jeden zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, zasadne jest wówczas przyjęcie, że chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego wskazanych w tym zarzucie. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. został powiązany z naruszeniem art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 14 u.ś.r. oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
Po drugie, w sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenia przepisów postępowania dotyczących sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego, stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku za podstawę orzekania należało uznać za prawidłowo ustalony. To zaś powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zajmować się kwestią ustalonych okoliczności faktycznych. W konsekwencji oceniając zarzut błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego Sąd kasacyjny musi brać pod uwagę stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku za podstawę orzekania, a nie stan faktyczny uznany przez stronę skarżącą kasacyjnie za prawidłowy.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że autor skargi kasacyjnej postawił zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 32 ust. 1 i ust 2 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy wykładnia ta prowadzi do nieuzasadnionego ograniczania w zakresie dostępu do świadczeń rodzinnych. Nie jest zatem jasne, czy kasator zarzuca naruszenie ww. przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, czy też poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego treści (w tym poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego sensu normatywnego przez sąd pierwszej instancji.
Podkreślić należy, że aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być merytorycznie oceniony – konieczne jest wykazanie, na czym polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Innymi słowy wymaga to przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu - stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe.
Z kolei zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego wymaga wskazania, dlaczego w ustalonym stanie faktycznym przepis taki powinien być zastosowany w inny sposób, niż sposób zaakceptowany przez Sąd I instancji jako prawidłowy. Zakwestionowanie poprawności ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy nie może skutecznie następować w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie.
Zarzutu błędnej wykładni nie można zatem sprowadzać do kwestii niewłaściwego zastosowania, są to bowiem dwie odrębne formy naruszenia prawa materialnego (wyrok NSA z 28 lipca 2022 r., I OSK 1925/21).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wykładnia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej "u.ś.r.") oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP przyjęta przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.; dalej "k.r.o."), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1a ww. ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że spełnienie przesłanki sprawowania rzeczywistej opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest jedynym warunkiem do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy te wprowadzają bowiem również wymóg polegający na istnieniu obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy Zgodnie z przepisami ww. ustawy obowiązek ten obciąża krewnych w linii prostej, a w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Z mocy art. 23 i 27 k.r.o. także małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ponadto obowiązek alimentacyjny - zgodnie z treścią art. 131 k.r.o. - powstaje w przypadku nawiązania stosunku przysposobienia, a także - w myśl art. 144 k.r.o. - dotyczy ojczymów, macoch i pasierbów. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia przy tym wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni - w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do II stopnia, tj. rodzeństwo), a także powinowaci w wypadkach określonych w art. 144 k.r.o.
Zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W myśl zaś art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi.
Z powyższego wynika zatem, że ustawodawca ściśle powiązał ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym, który został uregulowany w art. 128 k.r.o. Z treści tego przepisu jasno wynika, że obowiązek alimentacyjny ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zauważyć trzeba, że w myśl art. 61[7] § 1 i 2 k.r.o. – definiującego pojęcie pokrewieństwa – krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (§ 1). Stopień pokrewieństwa określa się według liczy urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2).
W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła skarżąca z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym M.L.. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie sprawuje opiekę nad M.L. Nie jest przy tym przedmiotem sporu, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 128 k.r.o. Jest ona bowiem opiekunem prawnym M.L. i nie jest z nim spokrewniona. Zgodnie zaś z ww. przepisem obowiązek ten spoczywa jedynie na krewnych w linii prostej (wstępnych i zstępnych) i rodzeństwie. Zatem skoro skarżąca nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym względem wymagającego opieki M.L., to nie jest osobą, o której stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a więc nie znajduje do niej zastosowania również art. 17 ust. 1a u.ś.r. Nie jest również przedmiotem sporu, że skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, a zatem nie jest opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 3 pkt 14 u.ś.r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez Sąd I instancji, że pozostaje aktualna argumentacja zawarta w uchwale składu 7 sędziów z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13, w której uznano, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r. nie przysługuje takie świadczenie.
Dokonując oceny zgodności analizowanej regulacji prawnej z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP należy stwierdzić, że orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego miało wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno w wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, jak i w wyrokach z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz z 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny.
Powyższe oznacza, że wykładnia ww. przepisów zaakceptowana przez Sąd I instancji nie narusza wyrażonych w art. 32 Konstytucji zasady równości (ust. 1) oraz zakazu dyskryminacji (ust. 2). Niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż art. 32 Konstytucji RP nie może być samoistnym źródłem roszczeń. Przepis ten spełnia rolę wzorca konstytucyjnego, nakazującego takie samo traktowanie osób znajdujących się w takiej samej sytuacji oraz odmienne traktowanie osób znajdujących się w sytuacji odmiennej Jest on adresowany przede wszystkim do prawodawcy. To on, tworząc normy generalno-abstrakcyjne, powinien brać pod uwagę konieczność stanowienia norm o takiej samej lub różnej treści w zależności od wskazanych powyżej sytuacji. Równe traktowanie osób wymaga, by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych w normy konkretno-indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne. Dla określenia treści konstytucyjnej zasady równości istotne znaczenie ma zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji. Zasada sprawiedliwości – w szczególności wynikające z niej formuły sprawiedliwości dystrybutywnej, np. każdemu według potrzeb czy według zasług – determinuje rozumienie równości oraz uzasadnia dokonywane od niej odstępstwa (wyrok NSA z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 487/20).
Nie można zatem, powołując się na wymóg prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia omawianego przepisu nakazuje przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Wskazać jeszcze trzeba, że jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać dane świadczenie, to nawet jeżeli wykluczenie z tego wykazu innych podmiotów może budzić wątpliwości, to uzupełnienie kręgu osób uprawnionych jest rzeczą ustawodawcy.
Ustawodawca regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, jest uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Niezależnie więc od okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, że ograniczenie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane stanowi naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. To ustawodawca uznał bowiem, że nie jest rzeczą pożądaną, by udzielanie świadczenia pielęgnacyjnego było oparte o uznanie organu.
Z uwagi na powyższe, wbrew stanowisku skarżącej brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 14 u.ś.r. oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię. Nie ma również podstaw do twierdzenia, że ww. przepisy zostały naruszone poprzez nieprawidłowe zastosowanie. W konsekwencji nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Z przedstawionych powyżej powodów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.