I OSK 105/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga kasacyjna została wniesiona przez H. B. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Podlaskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę gminną. Właściciele nieruchomości nabyli ją w 1998 r., a w 2003 r. złożyli wniosek o odszkodowanie za działkę zajętą pod ul. [...]. Prezydent Miasta ustalił odszkodowanie w kwocie [...] zł, powołując się na operat szacunkowy. Wniosek o przyznanie nieruchomości zamiennej został odrzucony z powodu braku zgody Gminy B. Wojewoda Podlaski utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że przyznanie nieruchomości zamiennej zależy od woli organu, a odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo. WSA oddalił skargę, uznając, że stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu, a naruszenie art. 10 KPA nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. WSA nie zgodził się również z twierdzeniem, że pismo Prezydenta Miasta z 8 czerwca 2006 r. stanowiło podstawę do uchylenia decyzji, gdyż było sporządzone po wydaniu decyzji ostatecznych. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 131 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (brak zasady słusznego odszkodowania) oraz naruszenie przepisów postępowania (brak wszechstronnego wyjaśnienia, akceptacja naruszeń prawa przez organy). NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje jedynie możliwość przyznania nieruchomości zamiennej za zgodą właściciela i leży to w sferze uznania organu, a nie bezwzględnym obowiązku. Brak zgody Gminy B. na przyznanie nieruchomości zamiennej uzasadniał ustalenie odszkodowania pieniężnego. NSA podzielił ocenę WSA co do prawidłowego prowadzenia postępowania i braku istotnych naruszeń prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, w szczególności fakultatywność przyznania nieruchomości zamiennej oraz wpływ naruszeń proceduralnych na wynik sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie przepisów przejściowych oraz braku zgody gminy na przyznanie nieruchomości zamiennej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przyznanie nieruchomości zamiennej zamiast odszkodowania pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość jest bezwzględnym obowiązkiem organu, czy też fakultatywnym uprawnieniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przyznanie nieruchomości zamiennej jest fakultatywnym uprawnieniem, realizowanym za zgodą właściciela wywłaszczonej nieruchomości i leży w sferze uznania organu, a nie jego bezwzględnym obowiązkiem.
Uzasadnienie
Przepis art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie o możliwości przyznania nieruchomości zamiennej, a nie o obowiązku jej przyznania. Brak zgody gminy na przyznanie nieruchomości zamiennej uzasadnia ustalenie odszkodowania pieniężnego.
Czy naruszenie art. 10 KPA przez organ odwoławczy, polegające na zaniechaniu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, stanowi podstawę do uchylenia decyzji, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naruszenie art. 10 § 1 KPA przez organ odwoławczy może stanowić podstawę do uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
W ocenie WSA, zaniechanie zawiadomienia stron o prawie wynikającym z art. 10 KPA przez Wojewodę Podlaskiego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ II instancji rozstrzygnął na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji i nie przeprowadził samodzielnego postępowania dowodowego.
Czy ustalenie odszkodowania pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość jest sprzeczne z zasadą słusznego odszkodowania, jeśli strona domagała się nieruchomości zamiennej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie odszkodowania pieniężnego jest zgodne z prawem, jeśli nie było możliwości przyznania nieruchomości zamiennej.
Uzasadnienie
W przypadku braku zgody gminy na przyznanie nieruchomości zamiennej, organ jest uprawniony do ustalenia odszkodowania pieniężnego zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie stanowi to naruszenia zasady słusznego odszkodowania.
Przepisy (13)
Główne
u.g.n. art. 131 § 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten przewiduje jedynie możliwość przyznania w ramach odszkodowania innej nieruchomości. Jest to jednak tylko jedna z dwóch dopuszczalnych form odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, drugą formę stanowi natomiast zapłata określonej kwoty. Przyznanie nieruchomości zamiennej jest fakultatywne i leży w sferze uznania organu.
Przepisy wprowadzające... art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
u.g.n. art. 131 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zarzut błędnej wykładni i niezastosowania zasady słusznego odszkodowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 119 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyznanie nieruchomości zamiennej jest fakultatywne i zależy od zgody organu. • Brak zgody gminy na przyznanie nieruchomości zamiennej uzasadnia ustalenie odszkodowania pieniężnego. • Naruszenie art. 10 KPA nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. • Materiał dowodowy był wystarczający i kompletny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 131 ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie zasady słusznego odszkodowania. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji i WSA (brak wszechstronnego wyjaśnienia, akceptacja naruszeń prawa). • Brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. • Niemożność uzupełnienia odwołania. • Pismo Prezydenta Miasta z 8 czerwca 2006 r. powinno stanowić podstawę do uchylenia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Przyznanie nieruchomości zamiennej jest jedynie uprawnieniem (realizowanym za zgodą właściciela wywłaszczonej nieruchomości) i leży w sferze uznania i możliwości organu, a nie bezwzględnym obowiązkiem organu. • Naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 kpa, poprzez zaniechanie umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, tylko wówczas może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Ewa Dzbeńska
sprawozdawca
Jarosław Stopczyński
członek
Joanna Runge - Lissowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, w szczególności fakultatywność przyznania nieruchomości zamiennej oraz wpływ naruszeń proceduralnych na wynik sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne na podstawie przepisów przejściowych oraz braku zgody gminy na przyznanie nieruchomości zamiennej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za wywłaszczenie, ale jej szczegóły są dość techniczne i proceduralne, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie niż dla szerokiej publiczności.
“Czy zawsze należy się nieruchomość zamienna za wywłaszczony grunt? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 12 345 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.