I OSK 1044/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO). SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy Hażlach ustalającą wysokość opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej (DPS) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podnosił, że ojciec traktował go lekceważąco i agresywnie, a także że ojciec został ubezwłasnowolniony, a jego opiekunem prawnym jest brat skarżącego, który dysponuje majątkiem ojca. Skarżący wnosił o zwolnienie z obowiązku partycypowania w kosztach pobytu ojca w DPS. SKO uznało, że strona obowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty, a organ jest zobowiązany do orzeczenia w tym przedmiocie w decyzji ustalającej ich wysokość. W związku z tym, SKO przekazało sprawę do organu I instancji w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego. WSA oddalił sprzeciw, uznając, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłat wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, które przekracza kompetencje organu odwoławczego i mogłoby naruszyć zasadę dwuinstancyjności. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że w postępowaniu ze sprzeciwu sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.), a nie merytoryczną zasadność decyzji. NSA stwierdził, że braki w materiale dowodowym dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego oraz innych osób zobowiązanych do ponoszenia opłat, a także kwestia wniosku o zwolnienie z opłat, wymagały przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach dotyczących opłat za pobyt w DPS, gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wniosku o zwolnienie z opłat.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wniosku o zwolnienie z opłat.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji) w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w DPS, a rozpatrzenie tego wniosku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłat wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, które przekracza kompetencje organu odwoławczego i mogłoby naruszyć zasadę dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, które powinno być przeprowadzone przez organ I instancji. Organ odwoławczy, uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zapewnił stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy.
Czy sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasacyjnej powinien badać przepisy prawa materialnego dotyczące ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a nie merytoryczną zasadność decyzji czy prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Zakres kontroli sądowej w postępowaniu ze sprzeciwu jest ograniczony do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Merytoryczna kontrola decyzji następuje w postępowaniu skargowym.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
u.p.s. art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepis dotyczący ustalania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz możliwości zwolnienia z tej opłaty.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 136
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznawania skargi od decyzji kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia sprzeciwu.
k.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa możliwość przeprowadzenia postępowania uzupełniającego przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i podejmowania działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
u.p.s. art. 64e
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepis dotyczący ustalania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy było uzasadnione koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wniosku o zwolnienie z opłat, co przekracza kompetencje organu odwoławczego. • Sąd rozpoznający sprzeciw od decyzji kasacyjnej ocenia jedynie przesłanki procesowe zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a nie merytoryczną zasadność decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 64 ust. 2 i 7 u.p.s.) poprzez nie zastosowanie przesłanek umożliwiających odstąpienie od ponoszenia kosztów. • Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 151a § 2 p.p.s.a.) poprzez stwierdzenie braku przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji. • Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy (np. kwestia opiekuna prawnego ojca). • Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 138 § 2 k.p.a.) poprzez stwierdzenie braku przesłanek uchylenia decyzji przez SKO. • Błędne ustalenie stanu faktycznego co do sytuacji faktycznej i przesłanek umożliwiających odstąpienie od ponoszenia kosztów.
Godne uwagi sformułowania
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • W postępowaniu ze sprzeciwu sąd administracyjny nie bada, jakie przepisy prawa materialnego i w jakim znaczeniu powinny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie. • Sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. • Gromadzenie materiału dowodowego przed organem odwoławczym pozbawiłoby realnie Skarżącego prawa do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach. • Braki w materiale dowodowym nie są kwestią podlegającą wyjaśnieniu w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, w trybie art. 136 k.p.a.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach dotyczących opłat za pobyt w DPS, gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wniosku o zwolnienie z opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wniosku o zwolnienie z opłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście opłat za domy pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników procesowych i osób zajmujących się prawem administracyjnym.
“Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? Kluczowa interpretacja art. 138 § 2 k.p.a.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.